C. Tổ chức các hoạt động dạy học
I. Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản
1. Bố cục của văn bản a. Ví dụ:
b. Nhận xét
+ Sắp xếp theo trình tự - Quốc hiệu, tiêu ngữ - Tên đơn
- Nơi gửi đơn (GV chủ nhiệm) - Người làm đơn
- Lí do gửi đơn
? Có thể đảo phần lí do và lời hứa lên trước phần khai lí lịch không?
? Nếu đảo trật tự trên em thấy như thế nào? Liệu lá đơn có được chấp nhận không?
? Vậy khi tạo lập văn bản cần phải lưu ý điều gì.
? Vậy bố cục trong văn bản là gì?
(Hs trả lời và đọc ghi nhớ sgk.)
*Hs đọc hai câu chuyện và trả lời câu hỏi
? So sánh hai văn bản trên với văn bản trong sách giáo khoa em đã học có điểm gì giống và khác nhau không?
- Lời hứa - Lời cảm ơn - Ký tên
+ Khi đảo trật tự lá đơn sẽ khó được chấp nhận vì không đảm bảo trình tự và trình bày đúng sự việc-> Không còn sự mạch lạc, lô gíc, không còn trật tự, hệ thống.
-> Khi tạo văn bản không được tuỳ tiện, việc sắp xếp trật tự sự việc cần phải tuân thủ theo một trình tự hợp lí để tạo ra tính liên kết trong văn bản -> Bố cục văn bản.
c. Kết luận
+ Bố cục trong văn bản là sự bố trí, sắp xếp các phần, các đoạn theo trình tự, một hệ thống nhất rành mạch hợp lí. Bố cục trong văn bản là một yêu cầu cần thiết phải có khi xây dựng văn bản
- Ghi nhớ 1 (sgk)
2. Những yêu cầu về bố cục trong văn bản:
a.Ví dụ b.Nhận xét
+ Giống nhau: đầy đủ các ý
+ Khác nhau: Nguyên bản có 3 phần thì ở đây chỉ có 2 phần. Các ý trong văn bản
? Câu chuyện trên đã có bố cục hợp lí chưa?
? Bản kể trong Ngữ văn 6 và bản kể VD có những câu văn về cơ bản là giống nhau, nhưng tại sao bản kể VD lại làm cho người nghe khó hiểu.
? Vậy muốn người đọc tiếp nhận dễ dàng thì các đoạn trong văn bản cần phải đảm bảo yêu cầu gì?
GV: bố cục phải hợp lý để giúp cho VB đạt mức cao nhất mục đích giao tiếp mà người tạo lập đặt ra.
? Cách kể chuyện như vậy đã giúp người viết đạt được mục đích giao tiếp đặt ra chưa?
?Theo em cần phải sửa như thế nào?
? Để cho bố cục rành mạch và hợp lí cần phải có điều kiện nào?
trên cũng được sắp xếp lộn xộn
> Bố cục chưa hợp lí, cách kể chuyện rườm rà, thiếu tính thống nhất làm cho người đọc người nghe thấy khó hiểu.
Các chi tiết bị sắp xếp lộn xộn không theo trình tự diễn biến của câu chuyện
=> các đoạn trong VB phải rõ ràng bố cục phải rành mạch.
-> câu chuyện không còn nêu được ý nghĩa phê phán và không còn buồn cười nữa.
không đạt được mục đích giao tiếp.
* Sửa lại
- Con ếch trong một cái giếng, nó thấy bầu trời chỉ bằng cái vung, nó nghĩ mình là chúa tể
- Nó ra khỏi giếng, đi lại nghênh ngang và bị giẫm bẹp
- Bỏ câu cuối: từ đấy con trâu trở thành bạn của nhà nông
-> Trình tự sắp xếp các phần các đoạn phải đạt mục đích giao tiếp đã đặt ra.
c. Kết luận.
(Ghi nhớ 2 sgk)
- HS đọc ví dụ
? Bài văn tự sự, miêu tả có bố cục gồm mấy phần? Nhiệm vụ của từng phần là gì? ( Yêu cầu h/s thảo luận)
? Khi đảo trật tự các phần trong văn bản, em có nhận ra không? Vì sao?
? Em có nhận xét gì về bố cục của các phần trong văn bản.
3. Các phần của bố cục.
a. Ví dụ:
b. Nhận xét:
- Gồm 3 phần: (miêu tả)
+ Mở bài: Giới thiệu chung (Tả khái quát)
+ Thân bài: Lần lượt giải quyết cụ thể các vấn đề đã được đề ra ở phần MB (Tả chi tiết).
+ Kết bài: Nâng cao vấn đề (Tóm tắt về đối tượng và cảm nghĩ khái quát)
-> Mỗi phần có một đặc điểm, nhiệm vụ riêng biệt do đó có thể dễ dàng nhận ra đặc điểm từng phần.
+ Văn bản thường được xây dựng theo bố cục ba phần: Mở bài, thân bài, kết bài.
c. Kết luận:
- Ghi nhớ 3 (sgk)
(HS đọc toàn bộ ghi nhớ sgk/30) Hoạt động 3: Luyện tập (5p)
Bài tập 2/30 (thảo luận)
? Ghi lại bố cục của truyện "Cuộc chia tay của những con búp bê".