LUYỆN TẬP TẠO LẬP VĂN BẢN
C. Tổ chức các hoạt động
5. Hướng dẫn về nhà: 1p
- Tiếp tục ôn kĩ kiến thức về văn biểu cảm .
- Xem lại bài làm, ghi dàn ý vào vở bài tập.
- Tự nhận xét u, nhợc điểm trong bài.
- Rèn luyện kĩ năng làm văn biểu cảm.
- Nắm chắc các bước làm văn biểu cảm .
- Đọc và xem trước tiết: “ Cách lập dàn ý của bài văn biểu cảm ” . --- Ngày soạn: 16 - 10 -2019
Ngày dạy: ...
Tuần 9 - Tiết 33
Văn bản: bạn đến chơi nhà
Nguyễn Khuyến A.Mục tiêu cần đạt
1.Kiến thức
- Sơ giản về tác giả Nguyễn Khuyến
- Sự sáng tạo trong việc vận dụng thể thơ Đường luật, cách nói hàm ẩn sâu sắc, thâm thúy của Nguyễn Khuyến trong bài thơ.
- Hiểu được tình bạn đậm đà thắm thiết của tác giả.
2.Kĩ năng
- Nhận biết được thể loại của văn bản
- Đọc - hiểu văn bản thơ Nôm viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật - Phân tích một bài thơ Nôm Đương luật.
3.Thái độ
- Cảm nhận được tình bạn đậm đà thắm thiết của tác giả.
- Trân trọng tình bạn bè của mình.
4. Những năng lực cần hình thành cho HS - Năng lực đọc- hiểu văn bản
- Năng lực tự học - Năng lực sáng tạo...
- Năng lực tạo lập văn bản
B.Chuẩn bị 1.Giáo viên
- Soạn bài, tìm hiểu kĩ nội dung, chuẩn kiến thức - SGK, SGV và các tài liệu tham khảo
- Tranh: Nguyễn Khuyến 2.Học sinh
- Soạn bài, tìm hiểu nội dung bài học C
.Tổ chức các hoạt động
Hoạt động 1: Khởi động (5 phút) 1.Ổn định tổ chức:
2.Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng bài thơ thơ "Qua Đèo Ngang" và ý nghĩa của bài thơ.
3. Giới thiệu bài mới:
Tình bạn là một trong số những đề tài có truyền thống lâu đời của lịch sử văn học Việt Nam. “ Bạn đến chơi nhà ” của Nguyễn Khuyến là một bài thơ thuộc loại hay nhất trong đề tài tình bạn và cũng thuộc loại hay nhất trong thơ Nguyễn Khuyến nói riêng, thơ Nôm Đường luật Việt Nam nói chung.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (20phút)
Hoạt động GV - HS Nội dung cần đạt
? Nêu những nét cơ bản về tác giả Nguyễn Khuyến.
GV: giải thích thêm vì sao người ta gọi Nguyễn khuyến là Tam Nguyên Yên Đổ.
Làm quan 10 năm, khi thức dân Pháp chiếm Bắc Kì, ông cáo quan về ở ẩn. Thơ ca của ông sáng tác chủ yếu vào giai đoạn ông về sống ở Yên Đồ
- GV cho HS quan sát tranh: Một số hình ảnh dạy thơ văn Nguyễn Khuyến (chân dung của t/giả Nguyễn Khuyến và các tác phẩm tiêu biểu của ông)
? VB “Bạn đến chơi nhà” viết theo thể thơ nào.
? Đề tài của bài thơ là gì.
- GV đọc mẫu và hướng dẫn HS đọc: giọng hóm hỉnh, chậm rãi, chú ý nhịp 4/4, chú ý câu 6 nhịp 4/1/2.
I.Giới thiệu chung
- Nguyễn Khuyến (1835 - 1909) là nhà thơ của làng cảnh Việt Nam.
- Thể thơ : thất ngôn bát cú Đường luật.
- Đề tài: tình bạn
II. Đọc - hiểu văn bản 1.Đọc
? Nước cả là gì? - Nước lớn, nước đầy
? Em thấy câu thơ nào cũng sử dụng từ sóng cả
- Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo
? Giải nghĩa từ khôn, rốn?
- Khôn: không thể
- Rốn: cuống, cách hoa bao bọc
? Em có nhận xét gì về bố cục của bài thơ . GV: bài thơ có bố cục rất độc đáo, đặc biệt
? Đọc câu thơ thứ nhất em gặp thời gian ntn - Đã bấy lâu nay
? Thời gian đó có ý nghĩa ntn ? Chỉ là để nhắc nhở thời gian hay tỏ cảm xúc gì.
=>Niềm chờ đợi bạn đến chơi đã từ lâu, lời chào bạn đến chơi nhà.
? Cách xưng hô có gì đặc biệt? Cách xưng hô như vậy biểu đạt điều gì.
? Quan hệ t/cảm bạn bè ở đây ntn.
GV: Câu thơ đầu không chỉ là một lời thông báo bình thường mà còn là tiếng reo vui, hồ hởi, lời chào vồn vã khi bạn đến thăm nhà, tâm trạng vui mừng khi đã lâu lắm mới được bạn đến chơi thỏa lòng mong ước. Câu thơ mở đầu hết sức tự nhiên như lời nói thường ngày. Đây chính là phong cách thơ NK tự nhiên, thanh thản.
? Theo nội dung của câu thơ thứ nhất chúng ta hình dung ra một cuộc tiếp đãi bạn bè ntn?
– thiết đãi chu đáo.
GV: Theo phong tục khách đến nhà là phải làm cơm thiết đãi cho thật chu đáo.Vậy trong thức tế Nguyễn Khuyến đã tiếp đãi bạn ntn?
Ta cùng tìm hiểu 6 câu tiếp theo nói về gia cảnh (hoàn cảnh tiếp bạn)
? Tình cảnh gia đình của tác giả ntn ? Thể hiện qua những lời thơ nào.
- Chú thích: sgk
*Bố cục
- Bố cục: 1 - 6 - 1 (6 câu nói về gia cảnh)
2. Phân tích
a.Cảm xúc khi bạn đến nhà - Thời gian: đã bấy lâu nay
=> niềm mong mỏi, chờ đợi bạn, lời chào bạn đến chơi nhà.
- Xưng hô: Bác thể hiện sự thân mật, gần gũi, tôn trọng bạn bè
b.Sáu câu tiếp: Hoàn cảnh tiếp bạn
- Gia cảnh: Mọi thứ sản vật của gia
? Em hiểu ntn về hoàn cảnh của nhà thơ
<Thảo luận>
- Có thể đó là sự thật của hoàn cảnh
- Có thể đó là cách nói cho vui về sự thật không có gì
? Em thấy cách nói này của tác giả có gì độc đáo.
? Qua cách nói đó em thấy chủ nhà là người ntn? Tình cảm của tác giả với bạn ra sao.
- Chủ nhà là người thật thà, chất phác.
Thể hiện t/cảm với bạn chân thực, không khách sáo.
? Tất cả mọi thứ đều không có nhưng tình bạn của họ ntn.
GV:Bạn đến chơi nhà chủ nhân hồ hởi nhưng để tiếp đãi bạn thì tất cả đều thiếu vắng. Và cái “không”đã được đẩy lên tận cùng là ngay cả miếng trầu là đầu câu chuyện cũng không có nốt. Qua đó ta thấy được t/cảm của NK với bạn chân thành, chất phác, không vì của cải, không vì sang hèn, không khách sáo.
? Với giọng thơ hóm hỉnh nhà thơ đã giúp chúng ta mở rộng tầm mắt về phong cảnh một làng quê.
Đó là phong cảnh ntn.
- Khung cảnh êm ả, thanh bình, có vườn cây, ao cá, có gà vịt...
GV: Chính vì vậy mà Nguyễn khuyến được mệnh danh là nhà thơ của làng cảnh VN
? Cảnh quê ấy chúng ta gặp tình bạn tình quê rất sâu sắc. Câu thơ nào trong bài nói lên t/c đó? – Câu thơ cuối
? Câu cuối và riêng cụm từ “ Ta với ta” có
đình có đấy mà như không.
+ có trẻ đi vắng.
+ chợ : xa
+ có cá: ao sâu, nước to + có gà: vườn rộng, rào thưa + cải: chưa ra cây, cà: mới có nụ + bầu: vừa rụng rốn, mướp: mới có hoa
+ trầu: không có
=> Cách nói hóm hỉnh, hài hước, dí dỏm, tế nhị, tạo tình huống khó xử.
=> t/cảm với bạn chân thành,chất phác, không vì của cải, không vì sang hèn, không khách sáo.
c. Câu kết bài: Cảm nghĩ về tình bạn
- Quan hệ từ “ với ” liên kết 2
những nét gì đặc sắc.
? Đó là những cái “ta” nào? Ai với ai.
? Vậy cụm từ “ta với ta” diễn tả mối quan hệ tình bạn ntn .
- Sự gắn bó hoà hợp gữa 2 người bạn .
? Hãy so sánh cụm từ “Ta với ta” ở văn bản
“ Qua đèo Ngang ”, em có nhận xét gì?
- VB “ Qua đèo Ngang ” : 2 từ “ ta ” nhưng cùng chỉ 1 người, 1 tâm trạng cô đơn.
- VB “ Bạn đến chơi nhà ” : chỉ 2 người bạn cùng chung tâm trạng, niềm vui gặp gỡ GV: Cảm giác ngạc nhiên rồi mới vỡ lẽ. Tất cả mọi thứ thiếu thốn đều tan biến hết bởi một cái cần nhất, quan trọng nhất, mong chờ nhất đã có. Đó là tình bạn hòa hợp, không thể tách rời.
? Vậy Nguyễn Khuyến tiếp đãi bạn với một thái độ ntn.
- Vui vẻ, thanh thản, tin ở sự cao cả của bạn vượt lên mọi nghi lễ xã hội.
HS thảo luận về NT, ND của bài thơ
? Em có nhận xét gì nghệ thuật của bài thơ
? Nêu ý nghĩa của bài thơ?
?Qua đó em hiểu gì về Nguyễn Khuyến và tình bạn của ông từ văn bản này.
- GV gọi 2 HS đọc ( ghi nhớ )
thành phần “ Ta ”.
- “ Ta với ta ” chủ nhân(tác giả ) người khách(bạn)
Khẳng định tình bạn thanh cao, đẹp đẽ, thắm thiết, thanh bạch vượt lên trên mọi hoàn cảnh
3. Tổng kết:
a.Nghệ thuật
- Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn đến chơi nhà và cuối cùng òa ra niềm vui đồng cảm.
- Lập ý bất ngờ.
- Vận dụng ngôn ngữ, thể loại điêu luyện.
b.Nội dung
- Bài thơ thể hiện quan niệm về tình bạn, quan niệm đó vẫn còn có ý nghĩa, giá trị lớn trong cuộc sống của con người hôm nay.
*. Ghi nhớ : (SGK )
Hoạt động 3: Luyện tập (7p)
? Em có nhận xét gì về ngôn ngữ ở bài
“Bạn đến chơi nhà”.
III. Luyện tập
GV bổ sung, hoàn chỉnh bài tập cho HS.
GV: Bài “Sau phút chia li” ngôn ngữ bác học, trang trọng nhưng đều tinh tế hấp dẫn
- Bài “Bạn đến chơi nhà” ngôn ngữ mộc mạc, đời thường
Hoạt động 4: Vận dụng (7p)
Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nghĩ của em về bài thơ "Qua đèo Ngang"
- HS viết đoạn - HS trả lời - GV nhận xét
Hoạt động 5: Mở rộng (3p)
? Đọc diễn cảm VB “ Bạn đến chơi nhà ”
Hoạt động 6: Củng cố- Hướng dẫn về nhà (3p) Củng cố:
? VB được thể hiện bằng những phương thức biểu đạt nào.
- GV gọi HS đọc bài đọc thêm, sgk.
Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc lòng bài thơ; nắm chắc nội dung, nghệ thuật của văn bản.
- Đọc đoạn thơ (phần đọc thêm)
- Tìm đọc thêm một số bài thơ khác viết về tình bạn của Nguyễn Khuyến và của các tác giả khác.
- Soạn bài: “Xa ngắm thác núi Lư ”.
- Tiết sau viết bài tập làm văn số 2 (tại lớp): 2 tiết về văn biểu cảm.
_______________________________
Ngày soạn: 16- 10 -2019 Ngày dạy: ...