C. Tổ chức các hoạt động dạy học
I. Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản
2. Phương tiện liên kết trong văn bản
a- Ví dụ:
b- Nhận xét:
( Thiếu ý: "con không được tái phạm nữa, con phải xin lỗi mẹ".)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt GV: Từ hai ví dụ trên cho biết để văn bản có tính liên
kết yêu cầu đầu tiên là văn bản phải có sự lk ở phương diện nào?
(Phải làm cho nội dung của các câu các đoạn thống nhất gắn bó với nhau.)
c- Kết luận:
- Các câu, các đoạn phải thống nhất, gắn bó chặt chẽ về nội dung (cùng hướng tới một chủ đề...).
? Nhưng chỉ có sự liên kết về nội dung đã đủ chưa? Xét tiếp vd b/18.
(GV đưa 2 đoạn văn viết sẵn lên bìa: một đoạn trong bài đã nêu, một đoạn lấy từ văn bản "Cổng trường mở ra).
Gợi ý: Đoạn văn nào khó hiểu? Đối chiếu với đoạn văn còn lại và trả lời vì sao?
Đoạn văn đúng:
(1) Một ngày kia, còn xa lắm, ngày đó con sẽ biết thế nào là không ngủ được. (2) Còn bây giờ giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống một li sữa, ăn một cái kẹo. (3) Gương mặt thanh thoát của con tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé mở và thỉnh thoảng chúm lại như đang mút kẹo".
Đoạn văn SGK/18 khó hiểu vì thiếu một số từ ngữ:
"Đầu câu (hai, thiếu cụm "còn bây giờ". Câu (3) từ con bị thay bằng từ "đứa trẻ" mất đi một sự liên kết về
thời gian và quan hệ mẹ - con.-> đoạn văn rời rạc.
? Như vậy bên cạnh sự liên kết về nội dung ý nghĩa văn bản cần phải có sự liên kết về phương diện nào nữa?
- Các câu các đoạn phải được kết nối bằng phương tiện ngôn ngữ (từ, câu) thích hợp
? Từ việc phân tích các VD em hãy nhắc lại các kết luận về sự liên kết trong văn bản.
(Giáo viên kết luận / HS đọc nội dung ghi nhớ )
* Ghi nhớ SGK/18
Hoạt động 3: Luyện tập (10) II - Luyện tập
BT1: Sắp xếp: Bài tập 1/SGK/18.
Sắp xếp như sau: 1 - 4 - 2 - 5 - 3.
BT2:
- Đọc bài tập
? Các câu trong đoạn đã có tính thống nhất về nội dung chưa?
Bài tập 2/SGK/18.
Các câu văn chưa có tính liên kết vì giữa chúng chưa có một nội dung thống nhất, gắn bó. (Chưa cùng hướng về một nội dung, một chủ đề nào đó).
BT3
? Điền các từ thích hợp
Bài tập 3/SGK/18.
- Điền từ: bà, bà, cháu, bà, bà, cháu, thế là (rồi, và)
BT4: ( Thảo luận)
? Nếu tách hai câu ra khỏi văn bản thì nó còn liên kết khồng.
? Nếu đặt trong văn bản thì tính liên kết của nó như thế nào?
Bài tập 4/SGK/18.
Nếu tách 2 câu văn khỏi các câu khác trong văn bản thì có vẻ rời rạc. Nhưng nếu đặt trong văn bản, thì 2 câu vẫn liên kết với các câu khác làm thành một thể thống nhất.
Hoạt động 4: Vận dụng (7p) BT5/ SGK/19
? Câu chuyện: Cây tre trăm đốt giúp em hiểu gì về liên kết trong văn bản
Câu chuyện "Cây tre trăm đốt" giúp em hiểu rõ hơn về vai trò của liên kết trong văn bản: Muốn có một văn bản hoàn chỉnh thì các câu, các đoạn phải nối liền, gắn kết với nhau.
Hoạt động 5: Mở rộng (3p)
Hãy sắp xếp các câu sau theo thứ tự hợp lí để tạo thành một đoạn văn hoàn chỉnh:
a. Ai dám bảo thảo mộc tự nhiên không có tình mẫu tử?
b. Măng trồi lên nhọn hoắt như một mũi gai khổng lò xuyên qua đất luỹ mà trỗi dậy. Bẹ măng bọc kín thân cây non, ủ kĩ như áo mẹ trùm lần trong lần ngoài cho đứa con non nớt.
c. Dưới gốc tre, tua tủa những mầm măng.
(Hs sắp xếp theo thứ tự c-b-a).
Hoạt động 6: Củng cố, hướng dẫn về nhà (2p)
* Củng cố:
Văn bản là chuỗi lời nói hoặc viết có nội dung, có mục đích giao tiếp. Một trong tính chất quan trọng của văn bản là tính liên kết. Sẽ không hiểu được một cách cụ thể về văn bản, cũng như khó có thể tạo lập được một văn bản tốt nếu ta không nắm được một trong những tính chất quan trọng của văn bản: Tính liên kết.
* Hướng dẫn về nhà:
- Hoàn thành bài tập 4 và bài tập 5 sgk.
- Làm bài tập trong vở bài tập ngữ văn.
- Soạn bài: “Cuộc chia tay của những con búp bê”.
Tuần 2 Tiết 5
Ngày soạn: 28/ 8/2019 Ngày dạy:
Văn bản: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ - Khánh Hoài - A. Mục tiêu cần đạt:
1. Kiến thức:
- Tình cảm anh em ruột thắm thiết, sâu nặng và nỗi đau khổ của những đứa trẻ không may rơi vào hoàn cảnh cha mẹ li dị.
- Đặc sắc nghệ thuật của văn bản 2. Kĩ năng:
- Đọc hiểu văn bản truyện, đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng của các nhân vật
- Kể tóm tắt truyện 3. Thái độ:
- Biết yêu quý anh em của mình, gia đình của mình. Biết thông cảm với bạn bè có hoàn cảnh bất hạnh.
4. Những năng lực cần hình thành cho HS:
- Năng lực chung: năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực giao tiếp.
- Năng lực chuyên biệt: năng lực đọc hiểu văn bản, năng lực sáng tạo B. Chuẩn bị
- GV: giáo án, SGK, SGV...
- HS: Đọc, trả lời các câu hỏi đọc hiểu văn bản
C
.Tổ chức các hoạt động
Hoạt động 1: Khởi động (5 phút) 1. Ổn định:
2. Kiểm tra bài cũ:
- Theo em vì sao Enricô "xúc động vô cùng" khi đọc thư của bố? (Nhận thức được niềm hạnh phúc khi được cha mẹ yêu thương, nhận ra lỗi lầm...).
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (40 phút)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
? Em hãy nêu một vài nét về tác giả và văn bản.
? Nêu hoàn cảnh ra đời của văn bản.
I .Tìm hiểu chung 1. Tác giả: (sgk) 2. Văn bản
- Truyện "Cuộc chia tay ..." của Khánh Hoài đạt giải nhì, trích trong
"Tuyển tập thơ văn được giải thưởng trong cuộc thi viết về quyền trẻ em”, do Viện Khoa học Giáo dục và tổ chức cứu trợ trẻ em Thụy Điển - 1992.
+ Đọc, hiểu văn bản, thấy được tâm trạng đau khổ, kinh hoàng của anh em Thuỷ trong đêm trước cuộc chia tay, nỗi đau khổ của Thuỷ khi chia tay cô giáo, các bạn và đặc biệt khi chia tay anh Thành. Tình cảm anh em sâu sắc
+ Nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế, kể chuyện tự nhiên
? Văn bản có những nhân vật nào.
? Ai là nhân vật chính? Vì sao em biết.
? Vậy theo em nên đọc văn bản ntn cho phù hợp.
- Khi đọc cần lưu ý một số từ: bần bật, thăm thẳm, nức nở, tức tưởi.