- Mục tiêu: Gắn bài học với đời sống thực tiễn của học sinh.
- Hình thức học tập: Ngoại khóa.
- Hoạt động học tập ở cộng đồng (hỏi ông bà, bố mẹ, tìm tư liệu trên mạng, tìm hiểu tài liệu tham khảo).
- Sản phẩm:
+ So sánh, đối chiếu hình thức nghệ thuật của bài thơ với một số bài thơ tứ tuyệt tự chọn.Sưu tầm những bài thơ về thiên nhiên của Bác. /
Ngàysoạn: /1/2021 Ngày dạy: /1/2021
Tiết 21:
NGẮM TRĂNG
( VỌNG NGUYỆT ) A. Mục tiêu cần đạt:
1. Kiến thức: Giúp h/s :
- Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên sâu sắc của Bác Hồ, dù trong hoàn cảnh tù ngục. Người vẫn mở rộng tâm hồn tìm đến giao hòa với vầng trăng.
- Thấy được sức hấp dẫn trong nghệ thuật của hai bài thơ.
2. Kỹ năng
- Rèn kĩ năng phân tích thơ thất ngôn tứ tuyệt.
3. Thái độ
- Say mê và yêu thích tìm hiểu thơ Bác
4. Định hướng phát triển năng lực - Năng lực tự học
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo - Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác - Năng lực thẩm mĩ.
B. Chuẩn bị:
1. Giáo viên: Giáo án, chân dung HCM và tập thơ Nhật kí trong tù.
2. Học sinh: Soạn văn bản.
C. Tiến trình bài dạy
I. HĐ khởi động
1. Mục tiêu: tạo tâm thế chủ động, thu hút học sinh vào bài học.
2. Phương pháp: vấn đáp.
3. Kỹ thuật: Đặt câu hỏi 4. Thời gian: 3 phút.
? Kể tên những bài thơ viết về trăng của Bác Hồ mà em biết, nêu nội dung chính của những bài thơ đó
- Cảnh khuya, Rằm tháng giêng, Tin thắng trận, Ngắm trăng...
GV giới thiệu bài mới.
II. Hình thành kiến thức.
Mục tiêu: Học sinh nắm được những nét tiêu biểu khái quát về tác giả, văn bản.Phương pháp: vấn đáp;
thuyết trình
Kĩ thuật: đặt câu hỏi;
động não.
Thời gian: 5 phút
? Nhắc lại những nét chính về tác giả
? Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh nào
GV giới thiệu thêm cho HS biết về tập thơ Nhật ký trong tù
GV nêu yêu cầu đọc: C1:
giọng bình thản, nhịp 2/2/3.
C2: giọng bối rối, nhịp 4/3.C3,4: Giọng đằm thắm, vui, sảng khoái, nhịp 4/3.
- HS trình bày
- HS đọc thơ
- HS nêu cảm nhận chung về nội dung và nghệ thuật.
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt.
I. Tìm hiểu chung 1. Tác giả
2. Văn bản
- Bài thơ nằm trong tập NKTT. Bác viết tập thơ này khi bị giam trong nhà tù Tưởng Giới Thạch (Trung Quốc).
II. Tìm hiểu văn bản 1. Hai câu đầu:Hoàn cảnh ngắm trăng của Bác.
G đọc mẫu. Gọi h/s đọc.
Mục tiêu: Học sinh nắm được nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
Phương pháp: vấn đáp;
thuyết trình
Kĩ thuật: đặt câu hỏi;
động não.
Thời gian: 26 phút
? Đọc hai câu thơ đầu?
Câu thơ đầu cho thấy Bác ngắm trăng trong hoàn cảnh nào ?
? Vậy để thực hiện được cuộc ngắm trăng ấy, con người cần phải có điều gì?
? Đọc câu thơ thứ hai, so sánh với nguyên tác có gì khác nhau về lời thơ, về kiểu câu?
? Trước cảnh đẹp đêm trăng, nhân vật trữ tình có tâm trạng như thế nào?
? Qua hai câu thơ em hiểu gì về con người Bác ? Gọi h/s đọc 2 câu thơ sau ?
? Hai câu thơ tác giả đã sử dụng biện pháp NT gì ? Hiệu qủa của biện pháp NT ấy?
Đọc 2 câu thơ
- Khi Bác bị giam cầm trong nhà tù TGT: thiếu thốn đủ thứ, không rượu và cũng không có hoa.
-Như lời khẳng định không hề có rượu và có hoa cho cuộc thưởng ngoạn.
- Có niềm say mê lớn với trăng, có tình yêu mãnh liệt với thiên nhiên.
- Ba tiếng “nại nhược hà” (biết làm thế nào) dịch thành “khó hững hờ” đổi từ câu hỏi thành câu trần thuật làm mất đi cái xốn xang, bối rối lời-Vì hoàn cảnh thực tại oái oăm của mình.
Ngắm trăng ở trong tù mà lại thiếu rượu, thiếu hoa. Đêm trăng đẹp lộng lẫykhiến Người cảm thấy tiếc, thấy bối rối.
-Yêu thiên nhiên, rung động mãnh liệt trước cảnh đẹp thiên nhiên dù đang là thân tù.
HS đọc.
NT đối: nhân – nguyệt.
ming nguyệt- thi gia.
NT nhân hóa
-> Người tù hướng tâm hồn ra ngoài cửa sổ.
Vầng trăng cũng chủ động vượt qua song sắt nhà tù để ngắm nhà thơ.
- Tâm trạng: xốn xang, bối rố
- Yêu thiên nhiên, rung động trước cảnh đẹp đêm trăng dù đang trong cảnh thân tù.
2. Hai câu thơ sau (Tâm hồn người chiến sĩ).
? Hình ảnh song sắt đứng giữa người tù và vầng trăng có ý nghĩa gì ?
Mục tiêu: Nắm vững về nội dung, nghệ thuật tiêu biểu của bài.
Phương pháp: vấn đáp;
thuyết trình; phương pháp nêu và giải quyết vấn đề.
Kĩ thuật: đặt câu hỏi;
động não.
Thời gian: 3 phút
? Nêu những nét nghệ thuật đặc sắc của bài thơ
? Qua bài thơ em hiểu gì về Bác ?
Cả hai đều chủ động tìm đến nhau, giao hoà cùng nhau. Câu trúc đối làm nổi bật tình cảm song phương “mãnh liệt” của cả người và trăng.
- Hình ảnh song sắt chính là sức mạnh tàn bạo, lạnh lùng của nhà tù nhưng đã bất lực, vô nghĩa trước những tâm hồn (tự do) tri âm, tri kỉ tìm đến nhau
- Nghệ thuật: thể thơ tứ tuyệt giản dị, hàm súc - Yêu thiên nhiên, momg muốn giao hòa với thiên nhiên.
- Phong thái ung dung, lạc quan vượt lên hoàn cảnh tùt ngục
- Người tù chủ động tìm đến với thiên nhiên, quên đi thân phận tù đày=>
Một cuộc giao hòa, gần gũi thân thiết
III. Tổng kết.
a. Nghệ thuật
- Nghệ thuật: thể thơ tứ tuyệt giản dị, hàm súc b. Nội dung.
- Tình yêu thiên nhiên đến say mê và phong thái
ung dung của Bác Hồ ngay cả trong cảnh tù ngục cực khổ tối tăm.
III: Luyện tập
Mục tiêu: Luyện tẩn, củng cố kiến thức về tác phẩm văn học.
Phương pháp: phương pháp thảo luận nhóm; thuyết trình; phương pháp nêu và giải quyết vấn đề
Kĩ thuật: chia nhóm; đặt câu hỏi; động não.
Thời gian: 2 phút.
? Có ý kiến cho rằng: “Bài thơ là một cuộc vượt ngục tinh thần thành công của Bác”. Ý kiến của em ntn ?
Các nhóm thảo luận, trình bày, nhận xét GV đánh giá kq làm việc của HS
IV: Vận dụng
Mục tiêu: Rèn kỹ năng cảm nhận tác phẩm văn học.
Phương pháp dạy học: gợi mở Kĩ thuật dạy học: giao nhiệm vụ.
Thời gian: 5 phút
? Viết đoạn văn từ 5- 7 câu nêu cảm nhận của em về hình ảnh người tù CM HCM trong bài thơ
V.Tìm tòi, mở rộng (1’)
Mục tiêu: khắc sâu kiến thức về bài học cho HS Phương pháp, hình thức: nêu vấn đề, hđ cá nhân Kĩ thuật dạy học: giao nhiệm vụ, động não
Thời gian: làm ở nhà GV giao nhiệm vụ:
- Hãy so sánh và cho biết có điều gì khác biệt ở bài thơ này với các bài thơ khác của Bác cùng viết về trăng?
- Học bài, phân tích được bài thơ.
- Soạn bài sau
Ngàysoạn: /1/2021 Ngày dạy: /1/2021