A. Mục tiêu bài học:
Giúp HS:
1. Hiểu được sự tác động qua lại giữa các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm trong một văn bản hoàn chỉnh.
2. Rèn luyện kĩ năng viết văn bản tự sự có đan xen các yếu tố miêu tả, biểu cảm.
B.KNS được giáo dục trong bài
- Giao tiếp : trỡnh bày ý tưởng ,trao đổi để xác định yếu tố miêu tả và biểu cảm, sự kết hợp,mục đích,ý nghĩa của việc kết hợp hai yếu tố đó trong văn tự sự.
- Ra quyết định ; sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm để nâng cao hiệu quả bài văn tự sự C. Chuẩn bị:
1. Thầy:
* Tích hợp với các văn bản Văn và các kiến thức về tiếng Việt đã học.
* Dự kiến về phương pháp: Gợi mở, Thảo luận nhóm.
* Đồ dùng:
_ SGK Ngữ văn 8 ( tập một ).
_ Thiết kế bài dạy.
_ Tài liệu tham khảo.
_ Bảng phụ.
2. Trò:
* Đọc lại các văn bản: “Tôi đi học”, “Trong lòng mẹ”, “Lão Hạc”, “Tức nước vỡ bờ”.
* Chuẩn bị trước các bài tập trong tiết học.
* Đồ dùng: SGK Ngữ văn 8 ( tập một ); Vở ghi; Vở BT.
D. Tiến trình các hoạt động:
1. Tổ chức:
* Ổn định lớp.
* Kiểm tra sĩ số:
8a 8b 2. Kiểm tra bài cũ:
* Câu 1:
Thế nào là văn bản Tự sự?
* Câu 2:
Thế nào là văn bản Miêu tả?
* Câu 3:
Thế nào là văn bản Biểu cảm?
3. Bài mới:
* Giới thiệu bài:
Trong văn bản Tự sự, ngoài yếu tố kể là chính thì người viết còn sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm. Sử dụng như vậy nhằm mục đích gì? Tiết học này ta sẽ tìm hiểu điều đó.
* Nội dung bài:
Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu Sự kết hợp các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm trong văn bản Tự sự?
* GV gợi dẫn:
Trong thực tế, không thể chỉ ra một ranh * HS nghe.
giới tuyệt đối giữa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm,...trong một văn bản; mà các yếu tố này luôn đan xen vào nhau, hỗ trợ nhau để tập trung làm rõ chủ đề của văn bản. Tuy nhiên, khi tìm hiểu văn bản Tự sự thì chúng ta phải tập trung vào các yếu tố kể, còn lướt qua các yếu tố tả, biểu cảm; còn khi tìm hiểu văn bản Miêu tả hoặc văn bản Biểu cảm thì chúng ta làm ngược lại. Đây là mối quan hệ biện chứng mang tính nguyên lí của sự sáng tạo, nếu xa rời nó sẽ rơi vào cực đoan, phiến diện.
* GV lệnh 1 HS đọc đoạn văn (SGK trang 72).* GV tổ chức cho HS thảo luận theo nhóm:
_ Nhóm 1: Tìm yếu tố kể trong đoạn văn?
_ Nhóm 2: Tìm yếu tố tả trong đoạn văn?
_ Nhóm 3: Tìm yếu tố biểu cảm trong đoạn văn?
* GV hỏi:
_ Các yếu tố này đứng tách riêng hay đan xen vào nhau?
_ Nếu tước bỏ hết các yếu tố tả, biểu cảm hoặc chỉ có yếu tố tả, biểu cảm thì đoạn văn sẽ như thế nào?
( GV treo bảng phụ về đoạn văn đã tước bỏ các yếu tố tả, biểu cảm).
* GV lệnh 2 HS đọc phần “Ghi nhớ” (SGK trang 74).
1. Bài tập.
* HS đọc đoạn văn.
* HS thảo luận rồi trình bày:
_ Các yếu tố kể:
mẹ tôi vẫy tôi, mẹ kéo tay tôi, tôi oà khóc, mẹ lấy vạt áo thấm nước mắt cho tôi, tôi ngồi trên đệm xe, đầu ngả vào cánh tay mẹ,...
_ Các yếu tố tả:
tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại, mẹ tôi không còm cõi, gương mặt vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má,...
_ Các yếu tố biểu cảm:
+ Hay tại sự sung sướng...còn sung túc?
+ Tôi thấy những cảm giác ấm áp...một cách lạ thường.
+ Phải bé lại...êm dịu vô cùng.
* HS trả lời:
_ Các yếu tố kể, tả, biểu cảm không đứng tách riêng mà đan xen vào nhau một cách hài hoà để tạo nên một mạch văn nhất quán.
_ Nếu tước bỏ yếu tố tả, biểu cảm thì đoạn văn sẽ trở nên khô khan, không gây xúc động cho người đọc.
_ Nếu tước bỏ yếu tố kể thì đoạn văn không còn các sự việc và nhân vật, không còn
“chuyện” và trở nên vu vơ, khó hiểu.
2. Kết luận.
* HS đọc phần “Ghi nhớ” (SGK trang 74).
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS Luyện tập.
* GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm BT 1 (SGK trang 74).
* GV cho HS làm ở nhà BT 2 (SGK trang 74).
Bài tập 1:
* HS thảo luận rồi trình bày:
Một số đoạn tự sự có sử dụng yếu tố tả và biểu cảm:
_ Văn bản “Tôi đi học”:
Sau một hồi trống...rộn ràng trong các lớp._ Văn bản “Lão Hạc”:
Chao ôi! ...Và lão cứ xa tôi dần dần.
Bài tập 2:
* HS làm ở nhà.
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS về nhà.
1. Học thuộc phần Ghi nhớ (SGK trang 74).
2. Đọc phần Đọc thêm (SGK trang 74 ).
3. Làm BT 2 ( SGK trang 74 ).
Gợi ý:
Để viết đoạn văn theo yêu cầu, cần hình dung cuộc gặp gỡ và xác định các sự việc chính ( Cuộc gặp gỡ diễn ra trong hoàn cảnh nào? Nhìn từ xa thấy người thân như thế nào? Khi đến gần cảm nhận thế nào về người thân? Hành động của em và người thân khi gặp nhau thế nào? Những biểu hiện tình cảm của hai người khi gặp gỡ? Có thể hồi tưởng lại một vài kỉ niệm giữa hai người ). Chú ý sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm phù hợp để tăng hiệu quả của đoạn văn kể chuyện.
4. Chuẩn bị trước tiết: Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm.
Ngày giảng:
Tiết 25.
Văn bản: