Hoạt động 1
Tìm hiểu một số đề bài
− GV gợi ý HS tìm hiểu một số đề bài:
1. Hãy thuyết minh về vai trò của cây cối đối với đời sống của con người.
2. Hãy thuyết minh về tác hại của ma tuý đối với đời sống của con người.
3. Hãy thuyết minh về một kinh nghiệm học văn hoặc làm văn của bản thân.
− HS có thể tìm hiểu đề thông qua một số câu hỏi gợi ý:
§Ò 1:
− Vì sao cần phải có cây cối?
ư Tác dụng của cây cối đối với sự sống con người như thế nào?
ư Chúng ta cần phải làm gì để bảo vệ môi trường cây xanh?
§Ò 2:
− Ma tuý là gì?
ư Tác hại của ma tuý đối với đời sống của con người như thế nào?
− Chúng ta cần phải làm gì để loại trừ ma tuý ra khỏi đời sống?
§Ò 3:
− Muốn làm văn tốt thì phải đáp ứng những yêu cầu gì?
− Quy trình để làm tốt một bài văn?
− Tác dụng tích cực của một bài văn đạt hiệu quả cao?
Hoạt động 2
Tìm hiểu một số văn bản tham khảo
Vai trò của cây xanh vμ hoa, cỏ trong thμnh phố
Cây xanh và hoa, cỏ không những tạo ra giá trị thẩm mĩ cho cảnh quan, mà còn phát huy tác dụng rất tích cực trong việc bảo vệ môi tr−ờng trong sạch ở các thành phố đông đúc dân c−.
Tại các thành phố lớn, suốt ngày đêm ầm ì động cơ của các loại phương tiện cơ giới, người đi lại ngược xuôi như mắc cửi, bụi đất và các loại khói ô nhiễm công nghiệp luôn làm vẩn đục bầu không khí. Từ lâu, các nhà khoa học đã cùng nhau tìm kiếm những biện pháp xử lí tiếng ồn và ô nhiễm không khí trong thành phố và bước đầu đã đi đến kết luận: trợ thủ đắc lực nhất giúp con người có thể bảo vệ môi trường thành phố trong sạch chính là cây xanh và hoa, cỏ.
Cây xanh và hoa, cỏ không những làm giảm bớt tiếng ồn, mà còn có tác dụng hút bụi rất đáng kể. Bụi là loại rất khó đối phó vì chúng nhỏ li ti, dễ tản ra và bay tới khắp các hang cùng ngõ hẻm. Chỉ cần một cơn gió
nhẹ hoặc một chiếc ô-tô phóng qua là bụi có thể cuộn lên mù mịt. Nh−ng nhờ có cái vỏ ngoài thô nháp của lá cây, chất dính ở hoa cỏ mà bụi đã bị bắt giữ lại và không thể tiếp tục lộ trình gây ô nhiễm môi tr−ờng của chúng đ−ợc nữa. Các loại vi khuẩn bay lẫn trong không khí hễ gặp phải cây xanh, hoa cỏ th−ờng bị chất sát trùng của cây xanh, hoa cỏ tiêu diệt.
Vì vậy, các nhà khoa học th−ờng gọi cây xanh, hoa cỏ là cái máy lọc tự nhiên!
Trồng nhiều cây xanh, hoa cỏ là công việc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các thành phố đông dân bởi chỉ có cây xanh, hoa cỏ mới
điều hoà đ−ợc sự cân bằng giữa khí các-bô-nic với khí ô-xi, mà khí ô-xi vốn là nguồn d−ỡng khí nuôi sống con ng−ời và muôn loài. Cây xanh, hoa cỏ còn có khả năng hấp thụ một phần những chất ô nhiễm do các nhà máy trong thành phố thải ra. Ví dụ trong không khí th−ờng có chất ô nhiễm sun-fua-rơ, clo,... thì các cây nh− thông, phi lao,... sẽ hấp thụ các khí độc hại đó. Cây ngô đồng có thể hấp thụ các chất độc hại nh− ben-zen, ê-te, hi-đrô sun-fua, hi-đrô flu-ô-rit,... Điều đáng ngạc nhiên là các loại hoa yếu ớt, yểu điệu cũng không chịu thua kém trong việc chống ô nhiễm.
Chẳng hạn như hoa cúc trắng, dù trong môi trường đậm đặc khí sun-fua- rơ vẫn nở hoa rực rỡ nh− không có chuyện gì xảy ra. Một số loài hoa rất nhạy cảm với các chất ô nhiễm và được con người dùng để "trinh sát"
nồng độ các chất ô nhiễm trong không khí. Ví dụ, hoa đinh hương, hoa nhài tím rất nhạy cảm với khí sun-fua-rơ; hoa đỗ quyên, hoa mai,... rất nhạy cảm với khí hi-đrô flu-ô-rit; hoa hải đ−ờng, hoa t−ờng vi rất nhạy cảm với khói quang hoá học; hoa khiên ngưu, hoa lan rất nhạy cảm với khí ô-zôn,... Hễ gặp các loại khí độc hại kể trên, từng loài hoa sẽ có phản ứng và có những biểu hiện rất dễ nhận biết trên lá hoặc trên cánh hoa để
"báo động" cho con người có biện pháp xử lí kịp thời.
Trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh, hoa cỏ trong thành phố chính là hành động thiết thực nhất nhằm bảo vệ môi trường sống của con người.
Đó vừa là lời khuyến cáo của các nhà khoa học, vừa là nguyện vọng chân thành của con ng−ời văn minh hôm nay.
(Theo Bộ sách 10 vạn câu hỏi vì sao, NXB Khoa học & Kĩ thuật, Hà Nội, 1994)
Trồng cây cảnh trong nhμ có lợi cho sức khoẻ
Ông William Wolverton là kĩ s− chuyên ngành môi tr−ờng, ông đ−ợc cơ quan hàng không và không gian Hoa Kì (NASA) giao trách nhiệm nghiên cứu chất l−ợng không khí bên trong phi thuyền không gian. Sau 15 năm năm nghiên cứu, ông vừa công bố một kết quả khiến nhiều ng−ời ngỡ ngàng.
Công trình của ông cho biết, ngôi nhà của chúng ta đầy rẫy những nguy cơ gây hại đến sức khoẻ con người. Đó là tấm ván ép trên tường, tấm nhựa cách âm, sơn tường,... và những đồ vật rất bình thường ở xung quanh bạn nh− bộ salon, tấm thảm sang trọng, bếp gas, lò n−ớng, chiếc cặp da,...
Tất cả những vật dụng quen thuộc ấy luôn lặng lẽ toả ra vô số những hoá
chất độc hại đầu độc con người. Tóm lại, các tiện nghi trong ngôi nhà của bạn càng sang trọng bao nhiêu thì l−ợng khí độc hại càng tăng lên bấy nhiêu; tức là càng tách rời màu xanh của cây lá thiên nhiên thì vòng đời của bạn càng ngắn đi một cách đáng sợ!
Chính l−ợng khí độc hại này là nguyên nhân gây ra căn bệnh "hiện
đại" SBS (sick building syndrome), tạm gọi là bệnh "tiện nghi". Vì ở trong những căn nhà quá sang trọng, con người đã hít phải quá nhiều những độc tố từ đồ dùng toả ra. Họ thường mắc những bệnh như dị ứng, viêm mũi, viêm họng, hen suyễn, viêm da tiếp xúc, bệnh phổi tắc nghẽn, rối loạn tiêu hoá, các loại ung th−, bệnh trầm cảm mạn tính, stress,... rất khó chữa, do đó dẫn đến mất ngủ và suy nh−ợc thần kinh.
Dựa vào nghiên cứu của ông, cơ quan NASA đã chi hàng chục tỉ đô la
để nghiên cứu và sản xuất những chiếc máy lọc không khí tốt nhất. Thế nhưng những chiếc máy đắt tiền này dường như vô dụng, chúng không tài nào làm giảm đ−ợc khí độc hại, dù chỉ là 30% chất độc trong không khí.
Cuối cùng, ông cùng các nhà môi trường học đã tìm ra một phương pháp lọc khí độc tốt nhất, đó là việc trồng cây xanh trong nhà.
Một thí nghiệm đ−ợc thực hiện nh− sau: Chọn ba căn phòng có cấu trúc giống nhau, đều có diện tích là 20m2, có tiện nghi nh− nhau và có l−ợng khí độc bằng nhau. Một phòng để nguyên, phòng thứ hai cho vào một chậu đất, phòng thứ thứ ba đ−a vào một chậu cây cảnh. Sau 24 giờ, đo l−ợng khí độc trong phòng thì thấy: phòng đầu l−ợng khí độc y nguyên, phòng thứ hai l−ợng khí độc giảm 20%, phòng thứ ba l−ợng khí độc giảm 90%.
Hiện t−ợng này đ−ợc ông giải thích nh− sau: thực vật có khả năng hấp thụ hoá chất độc hại trong không khí. Trong quá trình quang hợp và đồng hoá diệp tố bề mặt của lá cây, thực vật sẽ hấp thụ các-bô-níc và nhả ra ô- xi. Đáng chú ý là, ở môi trường độc hại, lá cây hút các khí độc như một nhu cầu rất mạnh. Dù đến nay chúng ta vẫn ch−a giải thích đ−ợc tại sao lá
cây lại thích hít các khí độc hại nh− vậy, nh−ng tác dụng khử độc của nó thì không còn phải bàn cãi gì nữa. Đất cũng có tác dụng hấp thụ khí độc, bởi trong đất có những loài vi sinh vật có nhu cầu trao đổi khí nh− lá cây.
Trên thực tế, cây xanh và các loài vi sinh vật có mối quan hệ cộng sinh, chúng phân huỷ các hợp chất của l−ợng đất chứa trong chậu cảnh để cây cảnh dễ hấp thụ hơn.
Theo nghiên cứu của ông, trong một căn phòng 20m2 có một cây xanh có tán lá khoảng 60cm2 thì cây xanh ấy chính là một cái máy lọc không khí hoàn hảo. Ông khuyên mọi người nên trồng cây cảnh cạnh cửa sổ để cho cây có thể sống đ−ợc nhờ ánh sáng mặt trời và chính cây xanh này sẽ là cái máy "trợ sinh" tuyệt vời cho bạn.
Theo nghiên cứu này, một vị thẩm phán ở Hàn Quốc có gửi cho 10 cặp vợ chồng sống ở thủ đô Xơ-un sắp sửa đ−a nhau ra toà li dị 10 cây cảnh, bảo họ để cạnh cửa sổ buồng ngủ. Kết quả rất khả quan là: 6 trong số 10 cặp vợ chồng kia đã vui vẻ dắt tay nhau ra toà xin rút đơn đòi li hôn! Còn thông th−ờng, nếu không có những chậu cây cảnh này thì dù vị thẩm phán có khuyên can họ đến "đứt cả cuống l−ỡi", may ra cũng chỉ có một cặp miễn c−ỡng nghe lời! Vị thẩm phán tủm tỉm giải thích: "Họ làm việc cả ngày nên rất căng thẳng, mệt mỏi... Tối về lại bị đầu độc bởi sự ô nhiễm tiện nghi nên rất dễ bẳn gắt, cãi vã nhau một cách vô lối... Cây xanh sẽ trả lại cho họ sự thăng bằng và dịu dàng vốn có... Đối với con ng−ời, cây xanh quả là một vị thiên thần hoà giải tuyệt vời!".
Trồng một cây cảnh trong nhà chẳng có gì khó. Trồng một cây xanh cho cuộc đời cũng chẳng có gì khó. Bạn hãy trồng ngay một cây cảnh, một cây xanh cho bạn, cho con cháu bạn và cho trái đất bình yên của chúng ta! Đó là lời khuyên và cũng là lời nhắn nhủ chân thành của ông William Wolverton tha thiết gửi tới chúng ta!
(Theo Tó Oanh, trong tạp chí Giáo dục & Thời đại chủ nhật, số 34, ngày 25 − 8 − 2002)
ảnh h−ởng của ma tuý
đến sức khoẻ của học sinh, sinh viên
Cơ thể và thể lực của học sinh, sinh viên là những ng−ời vị thành niên có những đặc điểm riêng rất non trẻ, đang phát triển và thích nghi tốt với các tác nhân môi tr−ờng xung quanh. Tâm lí, tính cách của những con ng−ời non trẻ này đang ở giai đoạn hình thành và phát triển một cách năng động, rất ham mê cái mới lạ, tò mò, hiếu kì, nhạy cảm, ấn t−ợng cao.
Trạng thái tâm lí bùng nổ của lứa tuổi trăng tròn, giai đoạn chuyển từ trạng thái trẻ con lên người lớn có nhiều điểm đặc biệt. Một số em xuất hiện sự lầm lì, ít nói, −u t−, bồn chồn, thụ động. Ng−ợc lại, ở một số em khác thì hiếu động, nói nhiều, thích trò chuyện, giao tiếp, tụ tập, tâm tính thất th−ờng, hay cáu gắt, gây gổ. Hệ thần kinh, miễn dịch, tuần hoàn, tiêu hoá, bài tiết, hô hấp... của các em dễ bị tác động của môi trường xung quanh, đặc biệt là các tác nhân lí, hoá trong đó có các chất ma tuý.
Kết quả nghiên cứu của nhiều nhà bác học những năm gần đây trong lĩnh vực bảo vệ sức khoẻ trẻ em đã khẳng định việc lạm dụng các loại thuốc tân d−ợc, thuốc kháng sinh, đặc biệt các thuốc có chứa chất ma tuý
đã gây tổn thất cho hệ tuần hoàn, đặc biệt là hệ thống bài tiết. Có nhiều trường hợp vì sử dụng quá liều chỉ định, sai thuốc hoặc có những trường hợp nghiện ma tuý, bị suy gan, suy thận dẫn đến hiện t−ợng nhiễm độc, phù nề, tử vong. Quá trình trao đổi chất ở những trường hợp trẻ em lạm dụng ma tuý, kháng sinh diễn ra không bình th−ờng, thậm chí bị rối loạn, tạo nên những phản ứng phụ trong cơ thể để lại những hậu quả khôn lường
đối với sự phát triển chung của cơ thể.
Nhiều nghiên cứu trong nước và nước ngoài đều đi đến một kết luận chung là ma tuý để lại các dị tật nguy hiểm cho cơ thể trẻ em, học sinh, sinh viên. Hầu hết các em nghiện ma tuý đều chậm lớn, gầy còm, trí nhớ kém, trì độn, lẩn thẩn. Các con nghiện nhí ngày càng trở nên trì trệ, lười biếng, ngại hoạt động, chán ăn, kém ngủ, sợ nắng, sợ gió, sợ nước,... Có trường hợp cả tháng trời không rửa mặt, đánh răng, không tắm rửa,... Thân xác ngày càng bẩn thỉu, hôi hám và ngày càng xa lánh cộng đồng. Hệ thống miễn dịch, hàng rào bảo vệ cực kì quan trọng của cơ thể ngày càng bị vô hiệu hoá; do đó các con nghiện rất dễ chết vì các bệnh thông thường
nh− nhiễm khuẩn, nhiễm trùng, viêm họng, đau bụng, ỉa chảy,... Nếu không chết thì cũng thân tàn ma dại vì số l−ợng hồng cầu trong máu sụt giảm khủng khiếp, dẫn đến hiện t−ợng da xanh mét, mặt vàng bủng, cơ
thể tong teo xơ xác thảm hại. Vì vậy, khi đã mắc vào vòng nghiện ngập, học sinh, sinh viên thường trốn học, lang thang đàn đúm với những kẻ xấu, rồi không sớm thì muộn cũng phạm pháp để cuối cùng bản thân thì
tù tội, gia đình thì khánh kiệt, tan nát; còn xã hội thì phải giải quyết những hậu quả nặng nề.
Nhận thức đ−ợc mối hiểm hoạ đáng sợ của ma tuý, các thầy cô giáo, các bậc cha mẹ hãy làm hết sức mình để góp phần chặn đứng nạn dịch ma tuý đang hằng ngày hằng giờ len lỏi vào trong đời sống của mỗi gia đình, sự yên bình của mỗi ngôi tr−ờng. Còn các em học sinh, sinh viên? Hãy nói "không" một cách quyết liệt với ma tuý; tr−ớc hết là vì t−ơng lai t−ơi sáng của bản thân mình. Cuộc đời của các em còn rất dài và đang rộng mở trước mắt; đừng để phải sớm mắc vào vòng lao lí hoặc sớm gục ngã trên vỉa hè, gầm cầu thang, xó chợ,... vì ngộ độc ma tuý nh− không ít kẻ đầu xanh tuổi trẻ bất hạnh khác.
(L−ợc dẫn theo Vũ Ngọc Bừng, Phòng chống ma tuý trong nhà tr−ờng, NXB Giáo dục − NXB Công an nhân dân, Hà Nội, 1997)
TuÇn 20