Tiết 19 TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1
C. Hoạt động của thầy và trò
I. Đề văn biểu cảm và các bước làm bài văn biểu cảm
2. Các bước làm bài văn biểu cảm
Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về nụ cười của mẹ a. Tìm hiểu đề và tìm ý
- Đề yêu cầu: Phát biểu cảm nghĩ và suy nghĩ về nụ cười của mẹ
b. Lập dàn bài
* Mở bài:
ấy?
? Hãy sắp xếp các ý theo bố cục ba phần?
GV hướng dẫn học sinh lập dàn ý
Em hãy dự kiến cách viết các phần MB -TB - KB, em sẽ viết như thế nào để bày tỏ cho hết niềm yêu thương, kính trọng đối với mẹ?
HĐ2: Hướng dẫn học sinh luyện tập GV gọi HS đọc bài văn ở SGK
? Bài văn biểu đạt tình cảm gì? Với đối tượng nào?
? Em, thử đặt nhan đề khác?
? Chỉ ra các phương thức biểu cảm của bài văn?
Nêu cảm xúc đối với nụ cười của mẹ
*. Thân bài: Nêu các biểu hiện, sắc thái nụ cười của mẹ - Nụ cười vui, thương yêu
- Nụ cười khuyến khích - Nụ cười an ủi
- Những khi vắng nụ cười của mẹ
*. Kết bài: Lòng yêu thương và kính trọng mẹ c. Viết bài.
d. Kiểm tra và sửa chữa Ghi nhớ SGK/ 88 II. Luyện tập Bài tập SGK/ 94
Bài văn bộc lộ tình cảm mến yêu, gắn bó sâu nặng với quê hương An Giang
- Nhan đề:
An Giang quê tôi Kí ức một miền quê
Quê hương tình sâu nghĩa nặng
- Biểu cảm trực tiếp cụ thể qua các câu:
Tôi da diết mong gặp lại Tôi tha thiết muốn biết Tôi muốn tìm lại Tôi thèm được
Các điệp khúc: tôi yêu, tôi nhớ ...
4. Củng cố:
- GV hệ thống toàn bộ nội dung yêu cầu bài giảng - Học sinh nêu các bước làm bài văn biểu cảm 5. Dặn dò
- Học sinh học toàn bộ nội dung bài - Làm các bài tập ở SGK và sách bài tập
- Chuẩn bị bài: Luyện tập cách làm bài văn biểu cảm
Ngày soạn: 26 / 9 / 2012 Tiết : 25 BÁNH TRÔI NƯỚC
( Hồ xuân Hương ) A. Mục tiêu
1. Kiến thức: - Sơ giản về tác giả Xuân Hương
- Vẻ đẹp và thân phận chìm nổi của người phụ nữ qua bài Bánh trôi nước - Tính chất đa nghĩa của ngôn ngữ và hình tượng trong bài thơ
2. Kĩ năng:
- Nhận biết thể loại của văn bản
- Đọc - hiểu, phân tích văn bản thơ Nôm Đường luật
3.Thái độ: Giáo dục HS có tấm lòng thương cảm với người phụ nữ trong xh cũ B. Chuẩn bị
1. Thầy: SGK, STK, bài soạn, tranh ảnh phục vụ bài giảng 2. Trò: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của giáo viên
C. Hoạt động dạy và học
1. Tổ chức: Kiểm tra sĩ số:
2. Kiểm tra:
- Đọc thuộc lòng bài Côn Sơn ca - Phân tích cảnh đẹp Côn Sơn?
3. Bài mới.
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
HĐ1: Hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu chú thích
GV đọc mẫu và hướng dẫn học sinh đọc GV giới thiệu phần chú thích ở SGK
? Em hãy nhận xét về số câu, số chữ và cách hiệp vần?
( Số câu: 4; số chữ 7 chữ/ câu; cách hiệp vần:
Tròn, non, son
Bài thơ này giống bài thơ nào đã học về thể thơ?
Thuộc thể thơ gì? ( Nam quốc sơn hà ) HĐ2: Hướng dẫn học sinh phân tích văn bản
? Em hiểu thế nào là tính đa nghĩa trong thơ?
? Bài Bánh trôi nước có mấy nghĩa? Đó là những nghĩa như thế nào?
? Nghĩa thứ nhất nói về bánh trôi nước, vậy bánh trôi nước được miêu tả như thế nào?
? Em hiểu hình thức phẩm chất và thân phận của người phụ nữ trong bài như thế nào?
I. Đọc và tìm hiểu chung về văn bản 1. Đọc
2. Chú thích SGK
3.Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt
II. Phân tích văn bản
1. Tính đa nghĩa của bài thơ : Tính nhiều nghĩa ( Thuộc tính của ngôn ngữ văn chương, thi ca nói chung )
2. Bài thơ có hai nghĩa : - Bánh trôi nước
- Thân phận, phẩm chất của người phụ nữ
* Nghĩa thứ nhất:
- Bánh có màu trắng của bột - Nặn thành viên tròn
- Nhào nhiều nước thì nhão, ít nước thì rắn
- Khi luộc bánh nếu chín thì nổi, chưa chín thì chìm --> Rất đúng với bánh trôi nước ngoài đời
* Nghĩa thứ 2
- Hình thức của người phụ nữ: xinh đẹp
- Phẩm chất: Trong tráng, dù gặp cảnh ngộ gì vẫn giữ được phẩm chất son sắt, thủy chung tình nghĩa
- Thân phận: chìm nổi bấp bênh giữa cuộc đời
? Theo em trong hai nghĩa đó nghĩa nào là nghĩa chính? Tại sao?
? Nêu nhận xét chung của mình về bài thơ này?
HĐ2: Hướng dẫn học sinh tổng kết Nêu ý nghĩa của bài thơ?
Tìm và ghi lại những câu hát than thân bắt đầu bằng hai chữ “ Thân em”?
- Trong hai nghĩa đó, nghĩa thứ hai là nghĩa chính, nghĩa một là phương tiện để chuyển tải cho nghĩa sau.
Có nghĩa sau bài thơ mói có giá trị tư tưởng lớn Tóm lại: Bài thơ thể hiện thái độ vừa trân trọngđối với vẻ đẹp, phẩm chất, trong trắng, son sắt thủy chung, vừa cảm thương cho thân phận chìm nổi bấp bênh bị lệ thuộc vào xã hội của người phụ nữ xưa
III Tổng kết
Bánh trôi nước là bài thơ thể hiện cảm hứng nhân đạo trong văn học viết Việt Nam dưới thời PK, ngợi ca vẻ đẹp sát son của người phụ nữ, đồng thời cảm thương sâu sắc đối với thân phận chìm nổi của họ.
Ghi nhớ SGK/ 95
4. Củng cố
GV hệ thống nội dung toàn bài
HS nhắc lại những nội dung chính của bài 5. Dặn dò
Học thuộc lòng bài thơ Chuẩn bị bài Sau phút chia li
………
Ngày soạn: 26 / 9 / 2012 Tiế: 26 HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM: SAU PHÚT CHIA LI ( Trích : Chinh phụ ngâm khúc)
Đoàn thị Điểm A. Mục tiêu
1. Kiến thức: Gúp học sinh hiểu được:
- Đặc điểm của thể thơ song thất lục bát
- Sơ giản về Chinh phụ ngâm khúc, tác giả Đặng Trần Côn, vấn đề người dịch Chinh phụ ngâm khúc
- Niềm khát khao về hạnh phúc lứa đôi của người phụ nữ có chồng đi chinh chiến ở nơi xa và ý nghĩa tố cáo chiến tranh phi nghĩa được thể hiện trong văn bản
- Giá trị nghệ thuật của đoạn thơ dịch tác phẩm Chinh phụ ngâm khúc 2. Kĩ năng:
- Đọc - hiểu văn bản theo thể ngâm khúc
- Phân tích nghệ thuật tả cảnh, tả tình, tả tâm trạng trong đoạn trích thuộc tác phẩm dịch Chinh phụ ngâm khúc
3.Thái độ: Giáo dục HS hiểu và cảm thông cho thân phận của người phụ nữ.
B. Chuẩn bị
1. Thầy: SGK, STK, Bài soạn
2. Trò: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của giáo viên C. Hoạt động dạy và học
1. Tổ chức: Kiểm tra sĩ số:
2. Kiểm tra:
Đọc thuộc lòng bài : Bánh trôi nước và phân tích bài thơ đó 3. Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
HĐ1: Hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu chung về văn bản
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu các chú thích ở sgk HĐ2: Hướng dẫn học sinh phân tích văn bản - GV gọi học sinh đọc bốn câu thơ đầu
? Nỗi sầu chia li của người vợ được gợi tả như thế nào?
? Cách dùng phép đối : Chàng thì đi/ Thiếp thì về ... và xây dựng hình ảnh “ Tuôn màu ...” có tác dụng gì trong việc gợi nỗi sầu chia li?
? Hình ảnh mây biếc, núi xanh là các hình ảnh có tác dụng như thế nào?
GV gọi học sinh đọc bốn câu thơ tiếp theo
? Qua bốn câu thơ này, nỗi sầu đó được gợi tả như thế nào?
GV cho học sinh so sánh sự chia li này và sự chia li ở trên?
I. Đọc và tìm hiểu chung về văn bản 1. Đọc
2. Chú thích: SGK II. Phân tích văn bản
1. Bốn câu thơ đầu: Biểu hiện tâm trạng khắc khoải , nhớ thương cô đơn chả người vợ có chồng đi xa vào chỗ mịt mù nguy hiểm
- Cách dùng phép đối cho thấy rõ thực trạng chia li đã diễn ra sự ngăn cách là sự thật , khắc nghiệt và nỗi sầu chia li nặng nề tưởng chừng như đã phủ lên màu xanh biếc của trời, mây trải dài vào màu xanh của núi ngàn.
- Góp phần tạo nên độ mênh mông của nỗi sầu chia li..
2.Bốn câu thơ ở khổ thơ thứ 2 - Vẫn : Bằng cách phép đối
“ Chàng còn ngoảnh lai - Thiếp hãy trông sang”. Và hình thức điệp ngữ và đảo vị trí của hai địa danh. Bốn câu thơ tiếp tục diễn tả nỗi sầu chia li trong mức độ tăng dần
--> Bốn câu thơ này không chỉ nói đến nỗi sầu chia li mà còn nói đến sự oái oăm, nghịch chướng: muốn gắn bó mà không được gắn bó mà phải chia li
GV cho học sinh đọc bốn câu thơ cuối
? Qua bốn câu thơ cuối, nỗi sầu vẫn còn tiếp tục gợi tả và nâng lên như thế nào?
? Các điệp từ: Cùng, thấy trong hai câu 7 và cách nói ngàn dâu, màu xanh của ngàn dâu có tác dụng gì trong việc gợi tả nỗi sầu chia li?
? Em có nhận xét gì về chữ “ sầu” ở cuối bài?
HĐ3: Hướng dẫn học sinh TK
Nêu đặc sắc NT và ý nghĩa của bài thơ?
3. Bốn câu thơ cuối
Tiếp tục gợi tả nỗi sầu chia li oái oăm, nghịch chướng đã tăng lên cực độ
- Sự xa cách đã hoàn toàn mất hút vào ngàn dâu
( Không chỉ xanh xanh mà xanh ngắt) gợi cảnh trời cao, đất rộng, thăm thẳm mênh mông nơi gửi gắm lan tỏa nỗi sầu chia li
- Sầu: Có vai trò đúc kết --> núi sầu --> khối sầu của đoạn thơ
Ghi nhớ SGK III.Tổng kết