Về kiến thức HS Biết được: - Khái niệm, thành phần, trạng thái tự nhiên của dầu mỏ, khí thiên nhiên, khí mỏ dầu và phương pháp khai thác chúng; một số sản phẩm chế biến từ dầu mỏ.. - Ứng[r]
Trang 1Ngày soạn: 01/3/2019 Tiết 50
Bài 40: DẦU MỎ VÀ KHÍ THIÊN NHIÊN
A Mục tiêu
1 Về kiến thức
HS Biết được:
- Khái niệm, thành phần, trạng thái tự nhiên của dầu mỏ, khí thiên nhiên, khí mỏ dầu và phương pháp khai thác chúng; một số sản phẩm chế biến từ dầu mỏ
- Ứng dụng: Dầu mỏ và khí thiên nhiên là nguồn nhiên liệu và nguyên liệu quý trong CN
2 Về kỹ năng
- Đọc trả lời câu hỏi, tóm tắt được thông tin về dầu mỏ, khí thiên nhiên
và ứng dụng của chúng
- Sử dụng có hiệu quả một số sản phẩm dầu mỏ và khí thiên nhiên
3 Về tư duy
- Rèn luyện khả năng quan sát, dự đoán, suy luận hợp lý và suy luận lôgic;
- Các phẩm chất tư duy, đặc biệt là tư duy linh hoạt, độc lập và sáng tạo;
- Các thao tác tư duy: so sánh, tương tự, khái quát hóa, đặc biệt hóa;
4.Về thái độ và tình cảm
- Có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập;
- Nhận biết được tầm quan trọng, vai trò của bộ môn Hóa học trong cuộc sống và yêu thích môn Hóa Tự hào về nguồn tài nguyên của Tổ quốc, có hoài bão học tập để góp phần xây dựng quê hương đất nước
- HS nhận thấy trách nhiệm của bản thân, cùng hợp tác với cộng đồng tuyên truyền biện pháp khai thác các mỏ khí, vận chuyển dầu mỏ, tránh ô nhiễm môi trường nước và không khí
- HS thấy được sự giàu có của tài nguyên biển Tự hào, yêu quê hương đất nước và có trách nhiệm trong công cuộc giữ gìn và bảo vệ biển đảo, Tổ quốc
5 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp; năng lực tự học; năng lực hợp tác
- Năng lực riêng: Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học; năng lực giải quyết vấn đề
B Chuẩn bị của GV và HS
- Gv: + Mẫu dầu mỏ
+ Máy chiếu chiếu sơ đồ chưng cất dầu mỏ và ứng dụng sản phẩm chế biến từ dầu mỏ
- Hs: nghiên cứu bài, tìm hiểu một số mỏ dầu khí và tình hình khai thác ở nước ta
C Phương pháp
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan, làm mẫu, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
Trang 2- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi
D Tiến trình giờ dạy - giáo dục
1 Ổn định lớp (1 phút)
9A 9B
2 KTBC (Không)
3 Giảng bài mới
* Giới thiệu: Chúng ta đã biết không có một ngành nào, một lĩnh vực nào từ
công việc gần gũi nhất như nấu ăn hàng ngày bằng bếp ga đến các phương tiện giao thông như xe máy, ôtô, các nhà máy sản xuất, trong nông nghiệp, công nghiệp không sử dụng các sản phẩm của dầu mỏ, khí thiên nhiên Vậy khí thiên nhiên và dầu mỏ có tính chất vật lí, thành phần, trạng thái tự nhiên và cách tách ra những sản phẩm của chúng và ứng dụng như thế nào? Bài học hôm nay
sẽ trả lời các câu hỏi này
* Các hoạt động:
Hoạt động 1: Tìm hiểu về dầu mỏ (15 phút)
- Mục tiêu: HS nêu được tính chất vật lý, trạng thái tự nhiên và thành phần
của dầu mỏ Biết được các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan, làm mẫu, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi
- HS quan sát dầu mỏ, nêu trạng thái, màu
sắc, tính tan
=> Theo dõi nội dung SGK, hoàn thiện
tính chất vật lí
- Quan sát H4.16, nghiên cứu thông tin,
hoạt động nhóm trả lời các câu hỏi:
? Dầu mỏ có ở đâu?
? Thành phần của dầu mỏ?
? Dầu mỏ được khai thác như thế nào?
? Thực trạng khai thác dầu mỏ hiện nay?
? Em hãy đề xuất các biện pháp khai thác
dầu mỏ tránh gây ô nhiễm môi trường
nước,
không khí?
? Em đã làm gì trong quá trình sử dụng
dầu
mỏ?
I Dầu mỏ
1 Tính chất vật lí
- Là chất lỏng sánh, màu nâu đen
- Không tan trong nước và nhẹ hơn nước
2 Trạng thái tự nhiên, thành phần của dầu mỏ.
- Tập trung thành vũng lớn sâu trong lòng đất
- Dầu mỏ thường có 3 lớp:
* Lớp khí (chính là metan)
* Lớp dầu lỏng có hòa tan khí ở giữa
* Lớp đáy là nước mặn
- Khai thác người ta khoan giếng dầu
*) Bài tập 1: Dầu mỏ
1, Là hỗn hợp nhiều chất trong đó
Trang 3- Em sử dụng tiết kiệm, tôn trọng các sản
phẩm tài nguyên dầu mỏ do ngành dầu
khí
tạo ra Có trách nhiệm hợp tác, đoàn
kết
trong việc bảo vệ môi trường biển (tránh
tràn dầu )
- Hoạt động cá nhân: Quan sát H4.17,
nghiên cứu thông tin
=> Đưa ra bộ mẫu: Các sản phẩm chế
biến từ dầu mỏ => Nhóm quan sát
? Nêu các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ?
Nêu phương pháp chế biến dầu mỏ Viết
sơ
đồ crăckinh dầu mỏ?
=> GV thông báo ưu thế của phương
pháp
crăckinh: lượng xăng thu được khi chưng
cất dầu mỏ là rất ít, vì vậy người ta phải
sử dụng PP crăckinh nhằm thu được
lượng dầu lớn hơn.nh:
chủ yếu là hiđrocacbon
2, Là chất lỏng sánh
3, Không màu
4, Không tan trong nước
5, Có nhiệt độ sôi cố định
6, Để dập tắt đám cháy xăng dầu, ta phủ cát lên ngọn lửa
Những ý nào đúng:
a, 1, 2, 3, 5 b, 1, 2, 5, 6
c, 1, 2, 5, 6
d, Tất cả đều đúng
( Chọn c.)
3 Các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ.
- Bằng cách chưng cất dầu mỏ thu được:
+ Xăng
+ Dầu hỏa
+ Dầu diezen
+ Dầu mazut, nhựa đường
- Dùng PP crăckinh để tăng lượng xăng:
Dầu nặng ⃗ craêckinh xăng + hh khí
Hoạt động 2: Tìm hiểu về khí thiên nhiên (10 phút)
- Mục tiêu: HS nêu được thành phần chủ yếu của khí thiên nhiên, cách khai thác
và ứng dụng của khí thiên nhiên
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi
- Tìm hiểu thông tin H4.18, chia lớp
thành nhóm để trả lời các câu hỏi:
? So sánh hàm lượng khí CH4 trong khí
thiên nhiên và trong khí mỏ dầu?
? Thành phần chủ yếu của khí thiên
nhiên là gì?
? Thực trạng khai thác khí thiên nhiên
hiện nay?
? Em hãy đề xuất các biện pháp khai
thác khí thiên nhiên tránh gây ô nhiễm
II Khí thiên nhiên
- Trạng thái tự nhiên: mỏ khí trong lòng đất
- Thành phần: 95% CH4
- Khai thác: khoan xuống mỏ khí, khí
sẽ tự phun lên
- Ứng dụng: nhiên liệu, nguyên liệu
*) Bài tập 2: Thành phần chính của khí
Trang 4môi trường không khí?
? Em đã làm gì trong quá trình sử dụng
khí thiên nhiên?
- Em sử dụng tiết kiệm, có trách nhiệm
hợp tác trong việc BVMT không khí
thiên nhiên là:
1, CH4, C2H2, C2H4
2, CH4
3, C2H4
4, CH4 và C2H2 (Chọn 2)
Hoạt động 3: Tìm hiểu dầu mỏ và khí thiên nhiên ở Việt Nam (13 phút)
- Mục tiêu: biết được vị trí, trữ lượng, đặc điểm của dầu mỏ và khí thiên nhiên ở Việt Nam
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi
- Gv y/c hs: + Quan sát H4.19, 20 SGK
+ Đọc thông tin và bằng sự hiểu biết của bản thân
H? Dầu mỏ nước ta tập trung chủ yếu ở
đâu? Kể tên một số mỏ dầu? Trữ lượng là
bao nhiêu?
H? Dầu mỏ nước ta có đặc điểm gì nổi
bật?
H? Khi khai thác, vận chuyển và chế biến
dầu mỏ, khí thiên nhiên đã gây ra những
hậu quả gì đối với môi trường?
→ Hs trả lời
→Gv hoàn thiện kiến thức
III Dầu mỏ và khí thiên nhiên
- Phân bố: ở thềm lục địa phía nam
- Trữ lượng: 3- 4 tỉ tấn
- Chất lượng:
+ Chứa ít hợp chất của lưu huỳnh + Chứa nhiều parafin
- Tình hình khai thác: sản lượng tăng liên tục
4 Củng cố (4 phút)
- Nêu tóm tắt nội dung bài học
- Làm bài tập 1,2 SGK
5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau (2 phút)
- Làm bài tập 3,4 SGK
- Làm bài tập SBT
- Đọc trước bài 41: Tìm hiểu trước nội dung bài nhiên liệu: Nhiên liệu là gì, phân loại, cách sử dụng
Trang 5
Ngày soạn:02/3/2019
Bài 41: NHIÊN LIỆU
A Mục tiêu
1 Về kiến thức
- HS nêu được nhiên liệu là những chất cháy được, khi cháy toả nhiệt và phát sáng
- Biết được cách phân loại nhiên liệu, đặc điểm và ứng dụng của một số nhiên liệu quan trọng
2 Về kỹ năng
- Biết phân loại và sử dụng nhiên liệu hiệu quả
3 Về tư duy
- Rèn luyện khả năng quan sát, dự đoán, suy luận hợp lý và suy luận lôgic;
4 Về thái độ và tình cảm
- Có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập;
- Nhận biết được tầm quan trọng, vai trí của bộ môn Hóa học trong cuộc sống và yêu thích môn Hóa Giáo dục HS biết tiết kiệm nhiên liệu
- Tuyên truyền để cộng đồng, gia đình, bản thân sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn nguyên liệu trong đời sống và sản xuất Tìm ra nguồn nhiên liệu sạch tránh gây ô nhiễm môi trường
5 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, năng lực tự học, năng lực hợp tác
- Năng lực riêng: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tính toán
B Chuẩn bị của GV và HS
- Gv: Máy chiếu chiếu:
+ Tranh ảnh về các loại nhiên liệu rắn, lỏng, khí
+ Biểu đồ hàm lượng cacbon trong than
- Hs: sưu tầm tranh ảnh về các loại nhiên liệu, nghiên cứu bài 41
C Phương pháp
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ
D Tiến trình giờ dạy-giáo dục
1 Ổn định lớp (1 phút)
9A 9B
2 KTBC (7 phút)
Đề bài
Đốt cháy V lit khí thiên nhiên (khí metan) Toàn bộ sản phẩm cháy dẫn qua
dd Ca(OH)2 dư thấy tạo ra 4,9g kết tủa
a Viết PTHH xảy ra
Trang 6b Tính V ở điều kiện tiêu chuẩn.
- Gọi 1 HS lên bảng làm bài, thu bài của một số học sinh dưới lớp chấm điểm
Đáp án - Biểu điểm
CH4 + 2O2 t O CO2 + 2H2O (2 điểm)
Mol 1 1
CO2 + Ca(OH)2 CaCO3 + H2O (2 điểm)
Mol 1 1
0,049 0,049
Theo bài có mCaCO3= 4,9 (g)→nCaCO3=
4,9
100=0,049 (mol) (2 điểm) Theo phương trình phản ứng ta có: nCaCO3= nCO2= nCH4= 0,049 (mol) (2điểm)
→VCH4= 0,049 22,4=1,098 (lit) (2điểm)
3 Giảng bài mới
* Giới thiệu: Nhiên liệu là vấn đề được mọi quốc gia trên thế giới quan tâm.
Vậy nhiên liệu là gì? Sử dụng nhiên liệu như thế nào cho hiệu quả?
* Các hoạt động:
Hoạt động 1: Tìm hiểu thế nào là nhiên liệu? (5 phút)
- Mục tiêu: biết nhiên liệu là gì
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi
H? Hãy kể tên một số chất được sử
dụng để làm chất đốt?
- Gv thông báo: các chất này khi cháy
đều toả nhiệt và phát sáng Gọi đó là
nhiên liệu
H? Nhiên liệu là gì?
H? Nhiên liệu có vai trò gì trong đời
sống và trong sản xuất?
- Gv thông báo:
+ Nhiên liệu có sẵn trong tự nhiên:
than, củi, dầu mỏ
+ Nhiện liệu điều chế từ các nguồn
nguyên liệu có sẵn trong tự nhiên: cồn
đốt, khí than
I Nhiên liệu là gì?
- Nhiên liệu là những chất cháy được, khi cháy toả nhiệt và phát sáng
- Nhiên liệu có vai trò quan trọng trong đời sống và sản xuất
Trang 8Hoạt động 2: Tìm hiểu cách phân loại nhiên liệu? (10 phút)
- Mục tiêu: biết cách phân loại nhiên liệu dựa vào trạng thái
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi
H? Dựa vào trạng thái, nhiên liệu được
phân loại như thế nào?
- Gv thuyết trình về quá trình hình thành
than mỏ
- Gv y/c hs: quan sát H4.21 SGK
H? Hãy cho biết đặc điểm của than gầy,
than mỡ, than non và than bùn?
- Gv thuyết trình về đặc điểm của than
gỗ
H? Hãy lấy ví dụ về nhiên liệu lỏng?
Ứng dụng?
H? Hãy lấy ví dụ về nhiên liệu khí? Ứng
dụng?
II Nhiên liệu được phân loại như thế nào?
- Dựa vào trạng thái, nhiên liệu gồm 3 loại: rắn, lỏng, khí
1 Nhiên liệu rắn
- Than mỏ, gỗ,
- Ứng dụng:
+ Than mỏ:
Than gầy: dùng làm nhiên liệu trong nhiều ngành công nghiệp
Than mỡ và than non: dùng luyện than cốc
Than bùn: dùng làm chất đốt tại chỗ và dùng làm phân bón
+ Gỗ: dùng làm vật liệu trong xây dựng và nguyên liệu cho công nghiệp giấy
2 Nhiên liệu lỏng
- Gồm các sản phẩm chế biến từ dầu
mỏ và rượu
- Ứng dụng: dùng chủ yếu cho các động cơ đốt trong, phần nhỏ để đun nấu và thắp sáng
3 Nhiên liệu khí
- Gồm các loại khí thiên nhiên, khí
mỏ dầu, khí lò cốc, khí lò cao, khí than
- Ứng dụng: sử dụng trong đời sống
và trong công nghiệp
Trang 9Hoạt động 3: Tìm hiểu cách sử dụng nhiên liệu có hiệu quả (10 phút)
- Mục tiêu: HS biết cách sử dụng nhiên liệu như thế nào cho thật hiệu quả Biết sử dụng tiết kiệm nhiên liệu
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ
- GV chia lớp thành các nhóm để
trả lời các câu hỏi sau:
? Thực trạng khai thác và sử dụng
nhiên liệu hiện nay?
? Em hãy đề xuất các biện pháp khai
thác và sử dụng nhiên liệu tránh gây
ô nhiễm môi trường?
? Em đã làm gì trong quá trình sử
dụng khí thiên nhiên?
- Em sử dụng tiết kiệm, có trách
nhiệm hợp tác trong việc bảo vệ môi
trường không khí, chính là bảo vệ
sức khỏe cho em và người thân
? Em hãy đề xuất 1 số biện pháp để bảo
vệ môi trường trong vấn đề sử dụng
nhiên liệu?
- Sử dụng nhiên liệu sạch
? Nếu là một nhà KH em có kế hoạch
sử dụng nhiên liệu ở nước ta như thế
nào?
? Sử dụng nhiên liệu thế nào cho hiệu
quả?
? Gia đình em áp dụng những việc này
như thế nào?
=> GV chốt nội dung
III Sử dụng nhiên liệu như thế nào cho hiệu quả?
- Cần thực hiện tốt các yêu cầu sau:
+ Cung cấp đủ không khí hoặc oxi cho quá trình cháy
+ Tăng diện tích tiếp xúc của nhiên liệu với không khí hoặc oxi: trộn đều, chẻ nhỏ củi, đập nhỏ than
+ Điều chỉnh lượng nhiên liệu để sự cháy diễn ra phù hợp
4 Củng cố (3 phút)
+ Em có hiểu biết gì về nhiênliệu?
- BT 4/ 132: Chọn b
5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau (8 phút)
- BT 1, 2, 3 SGK; 1-> 4 SBT
- Ôn lại kiến thức về các hiđrocacbon đã học
- Đọc trước bài mới: Hoàn thành trước bảng sau:
Trang 10Đặc điểm cấu tạo phân tử
Phản ứng đặc trưng Ứng dụng chính
