hình 7 tuần 7 tiết 12 13

- Phương tiện, tư liệu: Máy chiếu, máy tính bảng phụ - Hình thức tổ chức: Cá nhân - Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi Hoạt động của Thày Hoạt động của trò GV đưa ra câu hỏi củng cố:[r]

Ngày soạn: 27/9/2018 Tiết 12

ĐỊNH LÍ

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Sau bài học, học sinh hiểu được thế nào là một định lí; nhận biết được một mệnh

đề có phải là một định lí không; biết xác định giả thiết và kết luận của một định lí

và vẽ hình minh họa, viết giả thiết, kết luận của định lí đó bằng kí hiệu; Biết thế nào là chứng minh một định lí, làm quen với suy luận logic

p => q

2 Kỹ năng:

- Đưa một định lí về dạng “Nếu…thì” Vẽ hình minh họa một định lí, đặt tên các yếu tố trên hình và viết GT, KL bằng kí hiệu

- Bắt đầu có kĩ năng dùng suy luận logic p => q theo kí hiệu và ngôn ngữ toán học

3 Thái độ

- Có thói quen tóm tắt đề bài dưới dạng GT, KL

- Rèn thái độ cẩn thận, chính xác Thói quen trình bày bài khoa học, rõ ràng

- Rèn tính tự lực trong học tập

4 Tư duy:

- Rèn luyện khả năng quan sát, suy luận hợp lí và suy luận logic

- Khả năng diễn đạt chính xác, rõ ràng

5 Định hướng phát triển năng lực:

- Tự học; giải quyết vấn đề; sáng tạo; tự quản lý; giao tiếp; hợp tác; tính toán.

II CHUẨN BỊ:

+ Phương tiện : Máy tính, máy chiếu ( hoặc bảng phụ), thước

+ Đồ dùng : Thước thẳng, com pa, thước đo độ, phấn màu

III PHƯƠNG PHÁP:

- Vấn đáp, thuyết trình, tương tự toán học, phát hiện và giải quyết vấn đề

- Rèn phương pháp tự học cho học sinh

IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định lớp:

2: Kiểm tra bài cũ.

- Mục đích : Kiểm tra nội dung kiến thức cũ phục vụ cho bài mới Nêu kiến thức trọng tâm của bài mới qua phần đọc trước ở nhà

- Thời gian: 3 phút

- Phương pháp: Vấn đáp, 1 hs lên bảng trình bày

- Phương tiện, tư liệu: máy tính, máy chiếu ( hoặc bảng phụ)

- Hình thức tổ chức: Cá nhân

- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi

Hoạt động của Thầy Hoạt động của trò

- Gv đưa câu hỏi: Phát biểu tiên đề Ơ-clit và

các tính chất của quan hệ từ vuông góc đến

song song?

- Gv đưa nội dung câu trả lời trên máy

chiếu( hoặc bảng phụ) và đánh giá câu trả lời

của HS

- Gv yêu cầu HS nêu các kiến thức trọng tâm

của bài mới qua việc đọc trước ở nhà

- 1 HS lên bảng phát biểu, HS dưới lớp nhận xét

- HS nêu các kiến thức trọng tâm của bài mới qua việc đọc trước ở nhà: biết về định lí, GT –KL của định lí, cách cm định lí

3.Giảng bài mới:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm định lí.

- Mục đích: Hướng dẫn HS tiếp cận khái niệm định lí , nhận biết, xác định các phần của định lí, vẽ hình minh họa, tóm tắt định lí dưới dạng GT – KL

- Thời gian: 15 phút

- Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình, HS tự tìm hiểu SGK, HS lên bảng trình bày

- Phương tiện, tư liệu: Phấn màu, thước thẳng, máy tính, máy chiếu ( bảng phụ)

- Hình thức tổ chức: Cá nhân

- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

- GV giới thiệu tính chất “ Hai góc đối đỉnh

thì bằng nhau” được khẳng định là đúng

không phải bằng đo trực tiếp mà bằng suy

luận => đó là một định lí.=> Gv ghi bảng

tên bài và mục 1

- Gv: Em hiểu thế nào là một định lí ?

- Gv ghi bảng: * K/n định lí: SGK/99

- Gv đưa lên màn hình tiên đề Ơ-clit và 3

tính chất trong phần KTBC yêu cầu HS xác

định lại đâu là định lí, phát biểu lại các định

lí đó

- Gv: tiên đề Ơ- clit tuy là khẳng định đúng

nhưng được thừa nhận thông qua vẽ hình và

kinh nghiệm thực tế chứ không phải bằng

suy luận nên không phải là một định lí

- Gv yêu cầu hs lấy thêm ví dụ về định lí

- Gv: Định lí gồm mấy phần , đó là những

phần nào , cách xác định mỗi phần?

- Gv: khi định lí được viết dưới dạng

- 1 HS trả lời, cho Hs đọc lại trong SGK

- HS xác định trên màn hình đâu

là định lí, phát biểu lại các định lí đó

* Ví dụ:

+ hai góc đối đỉnh thì bằng nhau + hai đường thẳng phân biệt cùng vuông góc với một đường thẳng thứ ba thì chúng song song với nhau

- HS trả lời thông qua tìm hiểu

“Nếu thì ” khi đó GT- KL được xác

định như thế nào?

- GV ghi bảng

* Gv lưu ý : trong một định lí , kết luận

thường nằm sau chữ “ thì”, còn phần đằng

trước là giả thiết

- YC HS phát biểu một số định lí dưới dạng

“Nếu thì”

- Gv giới thiệu cách viết tắt GT và GL, cách

vẽ hình minh họa định lí và viết GT – KL

bằng kí hiệu thông qua ví dụ định lí “ hai

góc đối đỉnh thì bằng nhau” SGK

- Gv yêu cầu 3 Hs lên bảng xác định GT –

KL của 3 định lí xác định ở phần trên, vẽ

hình minh họa, ghi GT – KL bằng kí hiệu

( gv đưa định lí trên màn hình – bảng phụ)

Hs dưới lớp làm mỗi định lí dưới sự chỉ định

của Gv theo bàn (dãy)

- Gọi Hs nhận xét, gv đưa đáp án

Điều chỉnh, bổ sung:

SGK: Định lí gồm hai phần: + GT: điều đã cho + KL: điều phải suy ra - HS nêu cách xác định: Nếu thì

GT KL

* Ví dụ:

+ hai góc đối đỉnh thì bằng nhau

GT O O là hai 1; 2

góc đối đỉnh

* Hoạt động 2: Tìm hiểu chứng minh định lí

- Mục đích: Hướng dẫn hs tìm hiểu chứng minh định lí

- Thời gian: 17 phút

- Phương pháp: Tự nghiên cứu sgk, gợi mở, vấn đáp, hoạt động nhóm

- Phương tiện, tư liệu: phấn màu, thước thẳng,

- Hình thức tổ chức: Cá nhân

- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi

- Gv: Còn nội dung nào của bài nữa mà

ta cần tìm hiểu?

- Gv ghi bảng mục 2

- Gv yêu cầu Hs đọc SGK và trả lời:

Thế nào là chứng minh một định lí?

- Gv hướng dẫn HS chứng minh định lí

“Góc tạo bởi hai tia phân giác của hai

góc kề bù là một góc vuông”

- Hs: chứng minh định lí

- Hs trả lời:

a) chứng minh định lí: là dùng lập

luận để từ GT => KL

- Hs đọc ví dụ, xác định Gt - KL b) Ví dụ: Chứng minh định lí “Góc tạo

bởi hai tia phân giác của hai góc kề bù

là một góc vuông”

+ Yêu cầu HS xác định GT - KL

+ Gv hướng dẫn Hs vẽ hình minh họa

định lí, Hs vẽ hình theo Gv vào vở ( gv

chuyển kí hiệu khác SGK)

? Thế nào là hai góc kề bù, cách vẽ

? Thế nào là tia phân giác của một góc,

cách vẽ

+ Gv hướng dẫn Hs ghi GT- KL bằng

kí hiệu

? GT cho biết điều gì ? Yêu cầu ta

chứng minh điều gì ?

+ Cho Hs hoạt động nhóm suy nghĩ tìm

cách để suy luận từ GT dẫn đến KL ( 5

phút)

+ Yêu cầu đại diện một nhóm trình bày

bằng lời cách lập luận của mình (có thể

dài và chưa khoa học) Cho nhóm khác

nhận xét và trình bày gọn gàng hơn

- Nếu HS thấy khó, gv có thể gợi ý:

? mOn bằng tổng hai góc nào (mOB và

BOn)

? mOB có quan hệ với góc nào (AOB )

? BOn có quan hệ với góc nào (BOC )

? AOB và BOC có quan hệ thế nào, từ

đó thấy tổng của chúng bằng bao nhiêu

- Gv ghi bảng theo các bước trình bày

của hs

? Rút ra kết luận gì

- Yêu cầu Hs về xem lại và trình bày

vào vở nội dung chứng minh trong

SGK ( Hs phải để cách 8 dòng vở)

- Gv: Quá trình suy luận dẫn đến

- Hs trả lời:

+ hai góc kề bù: có tổng bằng 1800 và

có một cạnh chung

+ Tia phân giác:

Giải

C

n m

O A

B

xOz và zOy kề bù

GT Om là tia phân giác của xOz

On là tia phân giác của zOy

KL mOn = 900

- Hs hoạt động nhóm

- Đại diện một nhóm trình bày bằng lời cách lập luận của mình

- Nhóm khác nhận xét và trình bày

Chứng minh :

2

mOB AOB

(1) ( Vì Om là phân giác của AOB )

2

BOn BOC

(2) ( Vì On là phân giác của BOC )

Từ (1) và (2) suy ra :

(3)

Do tia OB nằm giữa hai tia Om và On

và AOB và BOC kề bù (GT) nên từ (3) ta có:

180 2

mOn 

Hay

mOn  

 

O O định lí “ hai góc đối đỉnh thì

bằng nhau” – Bài 1 SGK/82 chính là

quá trình chứng minh định lí

- Gv: Khi phải chứng minh một định lí,

ta cần làm theo các bước nào?

- Gv lưu ý: Khi trình bày bài chứng

minh cần sử dụng các kí hiệu toán học,

tránh dùng lời nhiều, không trình bày

tắt, theo đúng trình tự

Điều chỉnh, bổ sung:

- Hs nghe, quan sát và trả lời câu hỏi của Gv trong từng bước chứng minh

- HS : + B1 Vẽ hình minh họa + B2 ghi GT – Kl bằng kí hiệu + B3 Trình bày bài chứng minh

- Hs nghe

4 Củng cố:

- Mục đích: Củng cố, vận dụng vào bài tập

- Thời gian: 7 phút

- Phương pháp: Vấn đáp, làm bài tập củng cố

- Phương tiện, tư liệu: Máy chiếu, máy tính (bảng phụ)

- Hình thức tổ chức: Cá nhân

- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi

- Cho HS đứng tại chỗ trình bày miệng bài

tập 49/ SGK - 101

- Yêu cầu hs nêu những nội dung cơ bản

cần nhớ

1).Em hiểu thế nào một định lí?

2) Một định lí bao gồm mấy phần, đó là

những phần nào? Cách xác định mỗi

phần?

3).Thế nào là chứng minh một định lí?

4).Khi trình bày bài chứng minh một định

lí cần có những bước cụ thể nào?

Bài tập 49/ SGK- 101:

- HS đứng tại chỗ trình bày miệng

a)GT: Nếu một bằng nhau

KL: hai đường thẳng song b) GT: Nếu một song song KL: Hai góc bằng nhau

- HS đứng tại chỗ trình bày miệng

5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà (3 phút)

- GV y/c HS ôn lại lý thuyết

+ Về nhà học các kiến thức cơ bản của bài

+ Làm các bài tập 51, 52, 53 ( SGK/ 101, 102) bài tập 39,40,41 (SBT/111, 112), tiết sau luyện tập

Ngày soạn: 27/9/2018 Tiết 13

LUYỆN TẬP

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Củng cố cho HS: cách xác định giả thiết và kết luận của một định lí, vẽ hình minh họa, viết giả thiết, kết luận của định lí đó bằng kí hiệu; bước đầu biết chứng minh một định lí

2 Kỹ năng:

- Rèn kĩ năng vẽ hình minh họa định lí; viết GT- KL bằng kí hiệu

- Rèn kĩ năng trình bày bài tập chứng minh định lí bằng suy luận logic p => q theo

kí hiệu và ngôn ngữ toán học một cách chặt chẽ, chính xác

3 Thái độ

- Có thói quen tóm tắt đề bài dưới dạng GT, KL

- Rèn thái độ cẩn thận, chính xác khi chứng minh định lí Cách trình bày bài khoa học, rõ ràng Ngôn ngữ ngắn gọn, chính xác

- Rèn tính tự lực trong học tập

4 Tư duy:

- Rèn luyện khả năng quan sát, suy luận hợp lí và suy luận logic

- Khả năng diễn đạt chính xác, rõ ràng

5 Định hướng phát triển năng lực:

- Tự học; giải quyết vấn đề; sáng tạo; tự quản lý; giao tiếp; hợp tác; tính toán.

II CHUẨN BỊ:

+ Phương tiện : Máy tính, máy chiếu ( hoặc bảng phụ), thước

+ Đồ dùng : Thước thẳng, com pa, thước đo độ, phấn màu

III PHƯƠNG PHÁP:

- Nêu và giải quyết vấn đề

- Vấn đáp, gợi mở

- Luyện tập, thực hành

- Tích cực hóa hoạt động của HS

IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

1.Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ

- Mục đích : Hs nhắc lại nội dung kiến thức cũ phục vụ cho bài mới; làm bài tập dạng đơn giản

- Thời gian: 6 phút

- Phương pháp: Vấn đáp, hs lên bảng trình bày

- Phương tiện, tư liệu: phấn màu, thước thẳng, máy tính, máy chiếu ( hoặc bảng phụ)

- Hình thức tổ chức: Cá nhân

- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi

Hoạt động của Thầy Hoạt động của trò

* Yêu cầu 1:

- Gv: Định lí là gì? Gồm mấy phần?

GT là gì KL là gi?

- Gv đưa đề bài tập 51/ SGK-101 lên

màn hình ( bảng phụ)

* Yêu cầu 2:

- Gv: Vẽ hình minh họa, ghi GT – KL

bằng kí hiệu định lí nói về tính chất

hai góc đối đỉnh

- Yêu cầu 1 Hs lên bảng

- Gọi HS nhận xét, Gv chữa bài

- Gv đánh giá câu trả lời, bài làm của

HS, cho điểm

- HS1 trả lời và lên bảng làm bài tập

- 1 Hs lên bảng phát biểu, vẽ hình , ghi

GT - KL

- Cả lớp cùng làm vào vở

- Gọi HS nhận xét, Gv chữa bài

GT

 

1; 3

O O là hai

góc đối đỉnh

KL  

3 Giảng bài mới

* Hoạt động 1: Củng cố thêm cách suy luận logic có căn cứ và cách trình bày bài chứng minh định lí.

- Mục đích: Hướng dẫn Hs làm bài tập 52/ SGK- 101 thông qua đó củng cố thêm cách suy luận logic có căn cứ và cách trình bày bài chứng minh định lí

- Thời gian: 12 phút

- Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình, HS tự tìm hiểu SGK

- Phương tiện, tư liệu: Phấn màu, thước thẳng, máy tính, máy chiếu (bảng phụ)

- Hình thức tổ chức: Cá nhân

- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi

Hoạt động của Thầy Hoạt động của trò

- Gv dựa vào bài tập trong phần KTBC

của HS2 yêu cầu HS suy nghĩ để chứng

minh định lí

- Gọi Hs trình bày theo hiểu biết của

Bài tập 52/ SGK - 101:

- HS suy nghĩ để chứng minh định lí

- Hs trình bày theo hiểu biết của mình

- 4 Hs lần lượt đứng tại chỗ trình bày

1

2

4 3

O

- Nếu HS không trình bày được, cho Hs

tham khảo SGK qua làm bài tập điền

vào chỗ trống

- Gv đưa lên màn hình ( bảng phụ) nội

dung của bảng

- Yêu cầu 4 Hs lần lượt đứng tại chỗ

trình bày

- Yêu cầu Hs trình bày toàn bộ vào vở

- Phần chứng minh O 2 O 4 yêu cầu Hs

về nhà làm như một BTVN

Điều chỉnh, bổ sung:

- Yêu cầu Hs trình bày toàn bộ vào vở

GT

 

1; 2

O O là hai

góc đối đỉnh

KL  

Chứng minh:

1) O1 O 2  1800(1) (Vì O1 và O 2 kề bù) 2)O 3 O 2  1800 (2)(Vì O 2 và O 3 kề bù) 3) Suy ra: O1 O 2 O 2 O 3 (3)

( căn cứ vào (1) và (2) 4) Từ đó ta có: O1 O 3 (căn cứ vào (3)

* Hoạt động 2: Rèn kĩ năng suy luận logic có căn cứ và trình bày bài chứng minh định lí.

- Mục đích: Hướng dẫn Hs làm bài tập 53/ SGK- 101 thông qua đó rèn kĩ năng suy luận logic có căn cứ và trình bày bài chứng minh định lí

- Thời gian: 20 phút

- Phương pháp: Tự nghiên cứu, vấn đáp, hoạt động nhóm, HS lên bảng trình bày

- Phương tiện, tư liệu: phấn màu, thước thẳng, ê ke, máy tính, máy chiếu (bảng phụ) , bảng nhóm của Hs, bút dạ

- Hình thức tổ chức: Cá nhân

- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

- Gv đưa đề bài tập 53/SGK - 102

+ Yêu cầu HS xác định GT - KL

+ Gv yêu cầu 1 Hs vẽ hình minh họa

định lí và viết GT – KL bằng kí hiệu

+ Hs dưới lớp làm vào vở

+ Yêu cầu Hs nhận xét bài trên bảng

+ Gv hướng dẫn Hs ghi GT- KL bằng

kí hiệu

Bài tập 53/SGK - 102:

- HS xác định GT - KL

- 1 Hs vẽ hình minh họa định lí và viết

GT – KL bằng kí hiệu

+ Hs dưới lớp làm vào vở

+ Hs nhận xét bài trên bảng

Hai đường thẳng xx’ và yy’ cắt nhau tại

O theo kí hiệu tập hợp điểm

+ Cho Hs hoạt động nhóm thực hiện

yêu cầu phần c bằng cách viết ra bảng

nhóm

+ Gv quan sát nhắc nhở và giúp đỡ

nhóm Hs yếu kém

+ Yêu cầu đại diện các nhóm mang

bảng nhóm lên bảng

+ Gv đưa nội dung đáp án để Hs quan

sát và đánh giá bài làm của mỗi nhóm,

từ đó khắc sâu những sai lầm Hs mắc

phải

- Yêu cầu HS trình bày lại chứng minh

một cách ngắn gọn hơn

GV chỉnh sửa ý cho HS và ghi nhanh

lên bảng nội dung trình bày lại

Ta có: xOy x Oy' 1800 (hai góc kề bù )

Mà xOy 900 (gt) nên suy ra x Oy ' 900

(1)

Lại có : x Oy' 'xOy (hai góc đối đỉnh)

Vì xOy 900(gt) suy ra x Oy ' ' 900

Có : y Ox x Oy' ' ( hai góc đối đỉnh)

(2)

Từ (1) và (2) suy ra y Ox ' 900

Điều chỉnh, bổ sung:

y '

x '

y O

x

GT xx' yy'  O

xOy = 900

KL yOx'= 900; x Oy ' '= 900

 'y Ox = 900

- Cho Hs hoạt động nhóm thực hiện yêu cầu phần c bằng cách viết ra bảng nhóm

- Đại diện các nhóm mang bảng nhóm lên bảng

- Các nhóm khác nhận xét bài nhóm bạn

Chứng minh :

1) xOy x Oy' 1800(vì xOyvà  'x Oy kề

bù 2) 900x Oy' 1800 (theo GT và (1)) 3) x Oy ' 900 (căn cứ vào (2) )

4) x Oy' 'xOy (vì xOyvà  'x Oy' đối đỉnh)

5) x Oy ' ' 900 (căn cứ vào gt và 4) 6) y Ox x Oy' ' (y Ox x Oy' , ' đối đỉnh) 7) y Ox ' 900 (căn cứ vào 3 và 6)

- HS suy nghĩ ít phút sau đó cho HS trình bày miệng

4 Củng cố:

- Mục đích: Củng cố, hệ thống và khắc sâu kiến thức cho học sinh

- Thời gian: 3 phút.

- Phương pháp: Vấn đáp.

- Phương tiện, tư liệu: Máy chiếu, máy tính (bảng phụ)

- Hình thức tổ chức: Cá nhân

- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi

Hoạt động của Thày Hoạt động của trò

GV đưa ra câu hỏi củng cố:

- Khi thực hiện làm một bài tập chứng

minh định lí, ta thường trình bày theo

các bước nào?

- Trong tiết học hôm nay, em đã

chứng minh được những định lí nào ?

- Gv phát biểu định lí ở bài tập 53

dưới dạng khác

- Hs đứng tại chỗ trình bày miệng các câu hỏi:

* Các bước:

 Định lí: Hai góc đối đỉnh thì bằng nhau

 Định lí: Nếu hai đường thẳng cắt nhau và trong các góc tạo thành

có một góc vuông thì các góc còn lại cũng là góc vuông

5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà (3 phút)

- GV y/c HS ôn lại lý thuyết

+ Về nhà xem lại các bài tập đã chữa

+ Làm nốt yêu cầu của bài tập 52/SGK-102; Hoàn thiện phần d bài 53; Làm bài 42,

43, 44/SBT

+ Trả lời câu hỏi ôn tập phần ôn tập chương I, tiết sau ôn tập chương