Kiến thức - Giúp học sinh củng cố kiến thức về Tiếng Việt với một số các đơn vị kiến thức, cụ thể là từ tượng hình, từ tượng thanh và Từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội.. Kĩ năng - Kĩ nă[r]
Trang 1Ngày soạn: 18/09/2019 Tiết 6
LUYỆN TẬP TỪ TƯỢNG THANH, TỪ TƯỢNG HÌNH
TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức
- Giúp học sinh củng cố kiến thức về Tiếng Việt với một số các đơn vị kiến thức, cụ thể là từ tượng hình, từ tượng thanh và Từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội
2 Kĩ năng
- Kĩ năng bài dạy:
+ Rèn kĩ năng nhận biết và vận dụng từ tượng hình, từ tượng thanh, từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội trong giao tiếp và tạo lập văn bản
+ Kĩ năng sống: Trao đổi, giao tiếp về cách sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh, từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội trong giao tiếp chuẩn xác
3 Thái độ
- Giáo dục học sinh ý thức sử dụng hiệu quả từ tượng thanh, từ tượng hình, từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội
II.CHUẨN BỊ
1.Chuẩn bị của giáo viên
- Soạn bài, sưu tầm tài liệu có liên quan về từ tượng hình, từ tượng thanh, từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội
2 Chuẩn bị của học sinh
- Ôn tập kiến thức về từ tượng hình, từ tượng thanh, từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội
- Sưu tầm tài liệu về từ tượng hình, từ tượng thanh, từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội
III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT
- Phân tích, trình bày
- KT: động não, thực hành
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp (1’)
2 Kiểm tra bài cũ: (3’) kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của HS
3 Bài mới: (1’) Giới thiệu bài
Hôm nay cô trò chúng ta sẽ luyện tập về từ tượng hình, từ tượng thanh, từ ngữ địa
phương và biệt ngữ xã hội
* Hoạt động 1 : (17) HDHS ôn tập kiến thức về từ tượng hình, từ tượng thanh
PP: thực hành, động não
?Thế nào là từ tượng
thanh ? từ tượng hình ?
Cho ví dụ.
I Ôn tập lí thuyết (5p)
* Khái niệm
Từ tượng thanh
- Là từ mô phỏng âm thanh của người và tự nhiện
Trang 2Hãy miêu tả hình ảnh, âm
thanh cụ thể do các từ
tượng thanh, tượng hình
sau đây gợi ra.
Mấp mô, lụ khụ, réo rắt, ú ớ,
thườn thượt, gập ghềnh, lanh
lảnh, the thé, gâu gâu,
HS Thực hiệnm, nhận xét
GV Nhận xét, đưa ra đáp sán
đúng
Thảo luận nhóm ( 5p)
Phân tích giá trị nghệ thuật
của các từ THTT trong bài
thơ Qua đèo Ngang của Bà
Huyện Thanh Quan?
VD: ầm, ào ầo, the thé
Từ tượng hình
- Là từ gợi hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái SV, con người
Ví dụ : lom khom: gợi dáng đi chậm, cúi đầu ( gù lưng) sừng sững: gợi hình ảnh sự vật rất to lớn ở trạng thái đứng im
II Luyện tập (12p)
1 Bài tập 1
mấp mô: chỉ sự không bằng phẳng ( tượng hình )
miêu tả âm thanh tiếng ho cụ già
- lụ khụ : gợi tả hình ảnh yếu ớt, tiều tuỵ
- réo rắt : âm thanh trầm bổng ngân xa
- ú ớ : Chỉ âm thanh giọng nói không rõ ràng, đứt quãng
- thườn thượt: chỉ vật dài
- gập ghềnh : chỉ sự bằng phẳng, lúc xuống lúc lên khó đi
- lanh lảnh : âm thanh trong, kéo dài, sắc
- the thé : âm thanh cao, chói tai
- gâu gâu: âm thanh tiếng chó sủa
Bài tập 2
Các từ tượng thanh : quốc quốc, gia gia các từ tượng hình : lom khom, lác đác
* Gia trị nghệ thuật của các từ tượng thanh : quốc quốc, gia gia : mô phỏng âm thanh Vì hiện tượng đồng âm nên 2 từ quốc quốc, gia gia vừa gợi tiếng chim kêu vừa gợi sự liên tưởng về đất nước
Các từ tượng hình lom khom, lác đácGợi tả dáng vẻ của người vật Con người vất vả ( gánh củi đè nặng trên vai -> sự khó nhọc, tiều tuỵ ) lều chợ thưa thớt, tiêu điều
thưa vănngs bóng người trước cảnh thiên nhiênhoang sơ , rợn ngợp
Cảm nhận bằng giác quan của tác giả thật tinh tế Đây cũng là cách biểu hiện thời gian của Bà Huyện Thanh Quan thật tinh tế
Điều chỉnh, bổ sung
Trang 3
* Hoạt động 2 : (18) HDHS ôn tập kiến thức về từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã
hội PP-KT: thực hành, động não
?Thế nào là từ ngữ điạ
phương? Cho ví dụ?
* Ví dụ
- O ( NGhệ Tĩnh) => cô gái
- keo ( Miền Nam ) => lớn
- hỉm ( Thanh Hoá ) => bé
gái
?Hãy điểm lại các kiểu từ
ngữ địa phương? Cho ví
dụ?
Ví dụ :
- sầu riêng, măng cụt ( Nam
Bộ )
- chẻo: nước mắm trộn với
vừng , mật ( Nghệ Tĩnh)
- nhút: thường là mít non
băm trộn với hoa chuối, cà,
măng, cua cáy
Ví dụ :
- Nghệ Tĩnh: bọ- cha; hòm –
quan tài; mô - đâu
- Nam Bộ : ghe- thuyền; chén
- bát; heo - lợn…
Thế nào là biệt ngữ xã hội?
Cho ví dụ ?
Ví dụ
- Tầng lớp thượng lưu, thị
dân Tư sản thời Pháp thuộc:
gọi cha mẹ là cậu, mợ
- Thời phongkiến : vua =>
trẫm; phụ nữ => thiếp
- HS, SV : xơi gậy, lệch tủ,
trúng tủ
Cần lưu ý NTNtừ ngữ địa
phương và biệt ngữ xã hội ?
VD:
O du kích nhỏ dương cao
súng
I Ôn tập từ ngữ địa phương (4p)
Khái niệm
- Là từ ngữ dùng ở một hoặc một số địa phương nhất định
Các kiểu các từ địa phương:
+ Từ địa phương chỉ sự vật hiện tượng chỉ riêng địa phương đó ( khi được phổ biến rộng sẽ nhập vào vốn từ toàn dân )
+ Từ ngữ địa phương tương ứng với từ ngữ toàn dân
II.Ôn tập biệt ngữ xã hội.(4p)
1 Khái niệm
Là những từ ngữ chỉ dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định
2 Sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội.
- Sử dụng từ ngữ địa phương, biệt ngữ XH phải thực sự phù hợp với tình huống giáo tiếp
=> biểu cảm
- Trong sáng tác văn học : Không nên lãm dụng quá mức
=> khó hiểu
- Sử dụng tạo màu sắc địa phương, biệt ngữ XH
III Bài tập (10p)
1 Bài 1:
Khái chỉ hổ (từ của người dân Trung trung bộ)
Hổ, cọp là từ toàn dân
2 Bài 2 :
Trang 4Trong các từ đồng nghĩa:
cọp, khái, hổ, từ nào là từ
địa phương từ nào là từ
tpoàn dân? vì sao ?
Cho đoạn trích :
Ai vô thành phố
Hồ Chí Minh
Rực rỡ tên vàng
Dựa vào văn cảnh, hãy xác
định các từ các từ toàn dân
tương ứng với từ địa địa
phương được in đậm trong
câu sau :
Chị em du như bù nước lã.
Tác giả lấy tư cách là người Miền Nam tâm tình với đồng bào ruột thịt của mình ở thành phố Hồ Chí Minh Từ vô là từ ở địa phương MN, dùng từ đó để tạo sắc thái tình cảm thân mật, đầm ấm
3 Bài 3 : Chị em du như bù nước lã.
du : dâu
bù : bầu
Rút kinh nghiệm:
4 Củng cố: (2’)
- Gv đánh giá tiết học
5 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài (3’)
- Yêu cầu HS tìm hiểu thêm các tượng hình, từ tượng thanh, từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội
