Thảo luận Luật Hình sự Phần tội phạm lần 1 nhóm học tập ULAW biên soạn Nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe . Hành vi cố ý trực tiếp tước bỏ tính mạng người khác trái pháp luật không gây ra hậu quả chết người thì không cấu thành Tội giết người (Điều 123 BLHS)
Trang 1BÀI THẢO LUẬN LẦN 1
(Nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe)
1 Hành vi cố ý trực tiếp tước bỏ tính mạng người khác trái pháp luật không gây ra hậu quả chết người thì không cấu thành Tội giết người (Điều 123 BLHS)
Nhận định sai
Vì hành vi cố ý trực tiếp tước bỏ tính mạng người khác trái pháp luật không gây ra hậu quả chết người thì vẫn cấu thành Tội giết người Tội giết người được quy định tại Điều 123 BLHS 2015 là tội phạm có cấu thành vật chất Căn cứ vào Điều 123 BLHS
2015 thì hành vi cố ý trực tiếp tước bỏ tính mạng của người khác sẽ cấu thành Tội giết người cho dù hậu quả không xảy ra Một người có hành vi cố ý trực tiếp tước bỏ tính mạng của người khác trái pháp luật thì trong cấu thành tội phạm này dấu hiệu hậu quả không phải là dấu hiệu mang ý nghĩa định tội Hậu quả có chết người hay không trong trường hợp này có ý nghĩa giúp cho việc xác định tội phạm đã hoàn thành hay chưa hoàn thành Vì vậy, khi người phạm tội có hành vi cố ý trực tiếp tước bỏ tính mạng của người khác trái pháp luật mà không gây ra hậu quả thì vẫn cấu thành Tội giết người
5 Tình tiết “giết 02 người trở lên” luôn đòi hỏi phải có hậu quả hai người chết trở lên
Nhận định sai
Vì theo điểm a khoản 1 Điều 123 BLHS 2015 thì đối với tình tiết “giết 02 người trở lên” còn phụ thuộc vào lỗi của chủ thể Đối với lỗi cố ý gián tiếp thì tình tiết “giết 02 người trở lên” đòi hỏi phải có hậu quả hai người chết trở lên Nhưng đối với lỗi cố ý trực tiếp thì chỉ cần chủ thể có ý thức chủ quan muốn tước đoạt tính mạng từ 02 người trở lên cùng lúc (hoặc nhiều lần) mà hậu quả không có 02 người chết trở lên thì người phạm tội vẫn áp dụng tình tiết “giết 02 người trở lên”
7 Hành vi giết trẻ em sinh ra trong vòng 7 ngày tuổi thì chỉ cấu thành Tội giết con mới đẻ (Điều 124 BLHS)
Nhận định sai
Vì chủ thể của tội giết con mới đẻ được quy định tại Điều 124 BLHS 2015 phải là người mẹ do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà dẫn đến giết con do mình đẻ ra trong vòng 7 ngày tuổi Cho nên, các chủ thể khác giết trẻ em sinh ra trong vòng 7 ngày tuổi không cấu thành tội giết con mới đẻ mà sẽ
Trang 2phạm vào tội khác như: Tội giết người Điều 123 BLDS 2015 Như vậy, không phải mọi
hành vi giết trẻ em sinh ra trong vòng 7 ngày tuổi thì đều cấu thành tội giết con mới đẻ
Ví dụ: A (nữ) và B (nam) kết hôn với nhau và sinh ra một đứa con gái B là một người trọng nam khinh nữ nên khi A sinh ra con gái thì đã đem con gái giết chết Vì B là cha của đứa trẻ nên không phải là chủ thể của tội giết con mới đẻ được quy định tại Điều
124 BLHS 2015 nên sẽ không phải là tội giết con mới đẻ mà sẽ cấu thành tội khác
8 Mọi trường hợp giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh đều cấu thành Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh (Điều 125 BLHS)
Nhận định sai
Vì theo CSPL tại khoản 1 Điều 125 BLHS 2015, để cấu thành Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh thì nguyên nhân dẫn đến phải là do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người đó hoặc người thân thích của người
đó Như vậy, nếu trường hợp giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh nhưng nguyên nhân dẫn đến không phải là do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người đó hoặc người thân thích của người đó thì sẽ không phải phạm vào tội này
Ví dụ: A và B cãi nhau rồi dẫn đến hai người đánh nhau, A bị B đánh, về nhà bực tức uống rượu say rồi mang dao găm đến nhà B gọi B ra cổng dùng dao đâm chết B Đây là trường hợp người phạm tội tự mình gây nên tình trạng tinh thần kích động mạnh rồi giết người nên không thuộc trường hợp giết người trong trạng thái tình thần bị kích động mạnh
9 Mọi hành vi làm chết người do dùng vũ lực ngoài những trường hợp pháp luật cho phép trong khi thi hành công vụ đều cấu thành Tội làm chết người trong khi thi
hành công vụ (Điều 127 BLHS 2015)
Nhận định sai
Vì để cấu thành Tội làm chết người thi hành công vụ theo Điều 127 BLHS 2015 thì phải thỏa mãn các dấu hiệu định tội, trong đó có dấu hiệu về chủ thể và về động cơ
Theo đó, chủ thể của tội phạm là người thi hành công vụ (người có chức vụ, quyền
hạn trong cơ quan Nhà nước hoặc tổ chức xã hội, thực hiện chức năng, nghiệp vụ của
Trang 3mình và cũng có thể là những công dân được huy động làm nghiệp vụ tuần tra, canh gác… theo kế hoạch của cơ quan có thẩm quyền, phục vụ lợi ích chung của Nhà nước, của xã hội) Còn động cơ của tội phạm phải là nhằm mục đích thi hành công vụ
Như vậy, trong trường hợp chủ thể làm chết người do dùng vũ lực ngoài những
trường hợp pháp luật cho phép khi thi hành công vụ không phải người thi hành công vụ;
hay động cơ khiến người thi hành công vụ làm chết người là do hống hách, coi thường tính mạng, sức khỏe người khác mà sử dụng vũ khí một cách bừa, ẩu hoặc do tư thù cá nhân thì sẽ cấu thành tội phạm khác chứ không phải Tội làm chết người trong khi thi hành công vụ (Điều 127 BLHS 2015)
11 Nạn nhân tử vong là dấu hiệu định tội của Tội bức tử (Điều 130 BLHS 2015)
Nhận định sai
Vì theo CSPL tại khoản 1 Điều 130 BLHS 2015, một trong những dấu hiệu định tội của Tội bức tử là những hành vi đối xử tàn ác, thường xuyên ức hiếp, ngược đãi, làm nhục nạn nhân và chính những hành vi ấy là nguyên nhân khiến cho nạn nhân tự sát Theo đó, Luật chỉ quy định về hành vi chứ không đặt ra yêu cầu hậu quả nạn nhân tử vong đối với tội phạm này Dù nạn nhân tự sát không chết, bị cáo vẫn bị xử lý về Tội bức tử
Ví dụ: A là chồng B, A thường xuyên say xỉn đánh đập B trong một thời gian dài, dẫn đến B uống thuốc ngủ tự tử Nhưng C – hàng xóm của B đã may mắn cứu được B trong lần tự sát ấy Trong trường hợp trên, A đã phạm vào Tội bức từ dù B tự sát không thành
II BÀI TẬP
Bài tập 1:
Khoảng 19 giờ, T ra sân kho HTX xem biểu diễn ca nhạc Khi đi, T dắt một lưỡi lê tự tạo ( lưỡi lê dài 15 cm rộng 2 cm) Chưa tới giờ biểu diễn nên một số thanh niên túm lại với nhau nói chuyện ở phía cổng vào khu vực biểu diễn, khiến một số cháu nhỏ không thể
đi qua được Thấy vậy, T liền nói: “Sao các anh đứng ngang thế?” Hai bên va chạm, chửi nhau A và B trong tốp thanh niên đó đã chạy gọi thêm bạn bè để gây sự Cả bọn quay trở lại gặp T thì ngay lập tức C túm áo T và thúc gối vào bụng của T, còn A và B
Trang 4đấm vào mặt T làm môi T bị sưng Các trật tự viên đã kịp thời ngăn cản và chấm dứt sự
va chạm Một lát sau, T lại đến gần chỗ đứng của A, B và C để đôi co dẫn đến tiếp tục xô xát Trong lúc xô xát, T rút lưỡi lê ở thắt lưng đâm một nhát vào ngực C rồi bỏ chạy Kết luận giám định pháp y xác định: “C chết do vết thương sắc gọn, thấu ngực trái, rách phổi, thấu lách, đứt động mạch, mất máu cấp tính”
Hãy xác định tội danh đối với hành vi của T
Hành vi của T cấu thành Tội giết người, căn cứ theo quy định tại Điều 123 BLHS
2015 Vì hành vi của T đã có đủ các dấu hiệu đặc trưng của Tội giết người theo quy định tại Điều 123 BLHS 2015
❖ Khách thể: Tính mạng, quyền được sống của C Đối tượng tác động: C (con người đang sống)
❖ Mặt khách quan:
- Hành vi: T rút lưỡi lê ở thắt lưng đâm một nhát vào ngực C
- Hậu quả: C chết do vết thương sắc gọn, thấu ngực trái, rách phổi, thấu lách, đứt động mạch, mất máu cấp tính
- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả: Việc T đâm C với vết thương sắc gọn, thấu ngực trái, rách phổi, thấu lách, đứt động mạch, máu cấp tính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cái chết của C
❖ Chủ thể: T thỏa mãn điều kiện về chủ thể của tội danh này – chủ thể thường (đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi quy định)
❖ Mặt chủ quan: T thực hiện hành vi của mình với lỗi cố ý trực tiếp, việc này thể hiện qua việc T biết hành vi đâm vào ngực trái của nạn nhân là nguy hiểm, có thể khiến nạn nhân tử vong nhưng vẫn thực hiện đâm nạn nhân
Bài tập 3:
A và B là vợ chồng Trước khi cưới, B đã có người yêu, nhưng do gia đình ép gả nên phải lấy A Vì thế, dù đã có chồng nhưng B vẫn gặp C - người yêu cũ của B Biết vậy, nên gia đình B khuyên A đưa vợ lên làm ăn ở TP Hồ Chí Minh A nghe lời đem vợ lên sống ở
TP HCM Dù vậy, B vẫn lén lút quan hệ với C bằng cách viện lý do đi khám bệnh và lưu lại bệnh viện để điều trị ít ngày, nhưng thực chất là 2 người hẹn hò nhau tại một khách sạn và sống với nhau Gia đình B biết được nên đã báo cho A biết mối quan hệ giữa B và
C, đồng thời cho A biết số xe Honda của C Một hôm, vì mất điện nên A về nhà sớm hơn thường lệ thì thấy B chuẩn bị quần áo nói là đi chữa bệnh tại bệnh viện A không tin nên
Trang 5chạy nhanh ra đường cái, cách nhà khoảng 200m thì thấy một thanh niên đang ngồi trên một chiếc xe Honda có biển số như gia đình B đã báo trước Quá tức giận, A nhặt một khúc gỗ bên lề đường to bằng cổ tay, dài 60cm, phang thẳng vào đầu anh thanh niên đang ngồi trên xe gắn máy nhiều nhát cực mạnh khiến anh thanh niên nọ bị chấn thương
sọ não, chết trên đường cấp cứu tới bệnh viện Khi kiểm tra căn cước của người bị hại thì mới xác định được nạn nhân không phải là C mà chính là bạn của C Do không biết mặt
C nên A đã đánh nhầm người Lúc đó, C đang mua thuốc lá gần đó
Hãy xác định tội danh đối với hành vi của A
A phạm vào Tội giết người tại Điều 123 BLHS 2015 Để định tội danh cho hành vi phạm tội của A, ta phân tích các cấu thành tội phạm sau:
❖ Về chủ thể: Chủ thể của tội giết người là chủ thể thường, là người có năng lực TNHS và đạt độ tuổi luật định Trong đề bài không đề cập đến A có năng lực TNHS và đạt độ tuổi luật định hay không Cho nên, em giả sử A hoàn toàn có đủ điều kiện là chủ thể của tội giết người
❖ Về khách thể: Tội giết người xâm phạm trực tiếp vào quyền sống, quyền được bảo
vệ và tôn trọng tính mạng của con người Đối tượng tác động của tội này là con người đang sống Trong trường hợp này, tuy có nhầm lẫn về đối tượng, đó là nhầm tưởng H là C nhưng hành vi giết người của A đã xâm phạm đến tính mạng của người ngồi trên xe máy là H (bạn của C) Như vậy, hành vi của A đã xâm phạm quyền nhân thân, cụ thể là quyền được sống của A
❖ Về mặt khách quan của tội phạm:
- Hành vi khách quan:
A đã có hành vi giết H (người mà A tưởng là C) Hành vi này diễn ra qua các tình tiết cụ thể sau: “A nhặt một khúc gỗ bên lề đường to bằng cổ tay, dài 60cm, phang thẳng vào đầu anh thanh niên đang ngồi trên xe gắn máy nhiều nhát cực mạnh” Từ tình tiết này ta có thể thấy, A chỉ tấn công duy nhất một điểm, đó
là trên đầu A Mà đầu là bộ phận quan trọng cần được bảo vệ nhất trên cơ thể A bằng hành động phương tiện nguy hiểm (nhặt một khúc gỗ bên lề đường to bằng
cổ tay, dài 60cm) phang thẳng vào đầu H nhiều nhát cực mạnh Có thể thấy đây là hành vi nguy hiểm nhằm tước đoạt mạng sống của H
Hành vi của A không thể cấu thành tội Giết người trong trạng thái tinh thần
vì kích động mạnh tại Điều 126 BLHS Vì một trong những dấu hiệu định tội của
Trang 6tội phạm này là hành vi giết người do kích động mạnh phải xuất phát từ việc làm trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân với người phạm tội Còn trong trường hợp trên, H không có hành vi trái pháp luật nào tác động đến A
- Hậu quả của tội phạm: hậu quả chết người đã xảy ra, cụ thể H bị chấn thương sọ não, chết trên đường cấp cứu tới bệnh viện
- Mối quan nhân quả giữa hành vi khách quan và hậu quả chết người: Hành vi của
A dùng cây gỗ phang vào đầu H và hậu quả là H chết là có mối quan hệ nhân quả với nhau Cụ thể: A nhặt một khúc gỗ bên lề đường to bằng cổ tay, dài 60cm, phang thẳng vào đầu H là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cái chết của H và hậu quả
H chết do bị chấn thương sọ não là kết quả do hành vi của A gây ra
❖ Về mặt chủ quan của tội phạm: A mang lỗi cố ý trực tiếp
- Về lý trí, A chắc chắn biết rằng đầu là 1 bộ phận quan trọng của cơ thể, rất dễ bị tổn thương nên khi tấn công vào đó có thể dẫn đến tổn hại đến sức khỏe, tinh thần
và có thể dẫn đến tử vong Đồng thời, A hoàn toàn có thể nhận ra được việc dùng khúc gỗ tấn công vào đầu H là trái pháp luật và rất nguy hiểm cho xã hội Khi A dùng khúc gỗ phang thẳng vào đầu H nhiều phát cực mạnh thì A cũng nhận thức được hành vi của mình có thể là H chết
- Về ý chí: A mong muốn hậu quả phát sinh Cụ thể việc A chọn bộ phận cơ thể là đầu để đánh nhiều phát cực mạnh mà không phải bộ phận khác thì cho thấy A mong muốn hậu quả làm chết người xảy ra
Từ các phân tích trên, ta có thể kết luận A phạm vào tội giết người theo Điều 123 BLHS 2015
Bài tập 4:
Hai gia đình là hàng xóm của nhau Trong một gia đình có bà mẹ là K và cậu con trai tên là H Gia đình bên kia có ông cụ là A cùng hai con trai tên là B và C Ban ngày các con đều đi làm nên ông A thường hay qua nhà bà K chơi
Sau một thời gian, ông A mang gạo góp với bà K nấu cơm chung B và C không đồng
ý vì cho là cha mình bị bà K dụ dỗ, đem tài sản cho bà K nên yêu cầu cha mình chấm dứt quan hệ với bà K nhưng ông A không nghe và vẫn tiếp tục làm theo ý mình B và C cho là
sự bất đồng trong gia đình mình là do bà K gây ra nên quyết định gây án Vào 3 giờ sáng, B cầm đuốc và C cầm một con dao lớn đến trước sân nhà bà K B và C châm lửa đốt nhà, đồng thời chặn cửa đón đầu hai mẹ con bà K Bà K và H chạy ra đến cửa thì thấy B đang quơ đuốc xông tới, C cầm dao lao vào tấn công H H xông tới C, giành được con dao từ tay C và chém đứt bàn tay C Ngay lúc đó, B dùng đuốc xông tới gần H H
Trang 7nhanh chóng chém tiếp vào đầu C khiến C chết tại chỗ, đồng thời H quay sang đối phó với B thì bà con vừa kịp đến
Hãy xác định hành vi của H có phạm tội không? Nếu có thì phạm tội gì?
Hành vi của H đã phạm vào Tội Giết người theo quy định tại Điều 123 BLHS 2015 Các yếu tố cấu thành tội của H như sau:
❖ Khách thể: quyền được sống, quyền được bảo vệ về tính mạng của con người Đối tượng tác động: C (người đang con sống)
❖ Chủ thể: H là người đủ tuổi chịu TNHS theo Điều 12 BLHS 2015 và đủ NLTNHS
vì không thuộc trường hợp nào tại Điều 21 BLHS 2015
❖ Mặt khách quan:
- Hành vi: đầu tiên H đoạt được con dao và chém đứt bàn tay C, sau đó lại dùng dao chém vào đầu C khi thấy B cầm đuốc xông tới
- Hậu quả: C chết tại chỗ
- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả: Việc H chém vào đầu của C là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cái chết tại chỗ của C
❖ Mặt chủ quan: lỗi cố ý trực tiếp
- Về lý trí: H nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm, H thấy trước được hậu quả nguy hiểm
- Về ý chí: H mong muốn hậu quả xảy ra vì H biết chém vào đầu C sẽ làm nạn nhân chết nhưng vẫn thực hiện
Lưu ý: Đối với hành vi H chém vào đầu C, ta không thể coi đây là trường hợp Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng theo Điều 125 BLHS 2015 Vì theo khoản 1 Điều 22 BLHS 2015, để được coi là phòng vệ chính đáng thì phải có sự tấn công đang hiện hữu ngay lúc đó và sự phòng vệ phải nhằm vào người tấn công mình Tuy nhiên, sau khi H chém đứt bàn tay C đồng nghĩa với việc sự tấn công mang tính nguy hiểm đã bị loại trừ, H lại tiếp tục chém vào đầu C vì thấy B đang cầm đuốc xông tới Trong tình huống này, người gây nguy hiểm cho H là B chứ không con là C nữa nên hành
vi của H không được xem là phòng vệ chính đáng