Kiến thức Giúp học sinh hiểu được: - Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu, cơ cấu xã hội bao gồm hai giai cấp cơ bản là: Lãnh chúa và Nông nô - Hiểu khái niệm Lãnh địa Phon[r]
Trang 1Ngày soạn: 14/08/2019
PHẦN MỘT KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI
Ti t 1 ế Bài 1
SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI
PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU (Thời sơ - trung kì trung đại )
I
MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
Giúp học sinh hiểu được:
- Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu, cơ cấu xã hội ( bao gồm hai giai cấp cơ bản là: Lãnh chúa và Nông nô )
- Hiểu khái niệm Lãnh địa Phong kiến và đặc trưng của nền kinh tế lãnh địa
- Hiểu được thành thị Trung đại xuất hiện như thế nào? Sự khác nhau giữa kinh tế lãnh địa và kinh tế thành thị trung đại ra sao?
2 Kĩ năng
* Kĩ năng bài học:
- Biết sử dụng bản đồ Châu Âu để xác định vị trí các quốc gia phong kiến
- Biết vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ xã hội chiếm hữu nô lệ sang XHPK
*Kĩ năng s ng: ố
- Kĩ năng nhân th c, kĩ năng t duy đ c l p, kĩ năng giao ti p, kĩ năng t duyứ ư ộ ậ ế ư sáng t o ạ
3 Thái độ
- Bồi dưỡng nhận thức cho học sinh về sự phát triển hợp quy luật của xã hội loài người từ xã hội chiếm hữu nô lệ sang xã hội phong kiến
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự chủ, tự học; giao tiếp hợp tác; giải quyết vấn đề sáng tạo
- Năng lực tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật; xác định mối liên hệ, tác động giữa các sự kiện, hiện tượng; so sánh, phân tích, khái quát hóa; nhận xét, đánh giá, rút ra bài học lịch sử; vận dụng kiến thức lịch sử để giải quyết vấn đề thực tiễn đặt ra
II
CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
- Ggk, giáo án, tài liệu tham khảo, máy chiếu,
- Bản đồ Châu Âu thời phong kiến
- Tư liệu đề cập tới chế độ kinh tế, chính trị, xã hội trong các lãnh địa PK
2 Học sinh
- Sgk, vở ghi, chuẩn bị bài ở nhà.
Trang 2III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, đàm thoại, …
- Kĩ thuật: đặt câu hỏi, động não,
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức(1p)
7A
7B
7C
2 Kiểm tra bài cũ (2p) Vở ghi + SGK
3 Bài mới(38p)
Hoạt động 1
- Thời gian: 10p
- Mục tiêu: Giúp học sinh biết được hoàn cảnh
lịch sử hình thành XHPK và những biến đổi
trong xã hội lúc đó
- Phương pháp dạy học: nêu vấn đề, thuyết trình,
đàm thoại, vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, động não,
GV: (chỉ bản đồ), từ thiên niên kỉ 1 trước công
nguyên, các quốc gia cổ đại phương Tây Hi Lạp
và Rô ma phát triển, tồn tại đến thế kỉ V Từ
phương Bắc, người Giéc man tràn xuống và tiêu
diệt các quốc gia này, lập nên nhiều vương quốc
mới (Kể tên một số quốc gia)
GV: Vậy sau đó người Giéc man đã làm gì?
HS: chia ruộng đất, phong tước vị, cho nhau.
GV: Những việc làm ấy khiến xã hội phương
Tây biến đổi như thế nào?
HS: bộ máy nhà nước chiếm hữu nô lệ sụp đổ;
các tầng lớp mới xuất hiện
GV: Những người như thế nào được gọi là
lãnh chúa PK?
HS: những người vừa có ruộng đất, vừa có tước
vị
GV: Nông nô do những tầng lớp nào hình
thành?
HS: nô lệ và nông dân
1 Sự hình thành XHPK ở châu Âu
a Hoàn cảnh lịch sử
- Cuối thế kỉ V, người Giéc man tiêu diệt các quốc gia cổ đại
- Chiếm ruộng đất của chủ nô đem chia cho nhau
- Phong cho các tướng lĩnh, quý tộc
b Biến đổi trong xã hội
- Tướng lĩnh, quý tộc được chia ruông, phong tước trở thành các lãnh chúa phong kiến
- Nông nô phụ thuộc lãnh chúa XHPK hình thành
Trang 3GV: Quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô ở
châu Âu như thế nào?
* Điều chỉnh, bổ sung
………
………
Hoạt động 2
- Thời gian: 13p
- Mục tiêu: Học sinh hiểu được khái niệm lãnh
địa phong kiến, đặc điểm đời sống và đặc điểm
kinh tế trong các lãnh địa
- Phương pháp dạy học: nêu vấn đề, thuyết trình,
đàm thoại, vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, động não,
GV: Em hiểu thế nào là “lãnh địa”; “lãnh
chúa”; “nông nô”?
- Lãnh địa: vùng đất do quý tộc phong kiến
chiếm được
-Lãnh chúa: người đứng đầu lãnh địa
-Nông nô: người phụ thuộc vào lãnh chúa, phải
nộp tô thuế cho lãnh chúa
GV: so sánh với điền trang, thái ấp ở Việt Nam.
GV: Quan sát miêu tả và nêu nhận xét về lãnh
địa phong kiến trong hình 1 SGK?
HS: Tường cao, hào sâu, đồ sộ, kiên cố, có đầy
đủ nhà cửa, trang trại, nhà thờ như một nước thu
nhỏ
GV: Trình bày đời sống, sinh hoạt trong lãnh
địa?
HS: Lãnh chúa giàu có nhờ bóc lột tô thuế nặng
nề từ nông nô, nông nô hết sức cực khổ, nghèo
đói
GV: Đặc điểm chính của nền KT lãnh địa PK
là gì?
HS: Tự sản xuất và tiêu dùng, không trao đổi với
bên ngoài Đó là nền KT tự cấp tự túc
GV: Phân biệt sự khác nhau giữa xã hội cổ đại
và XHPK?
-Xã hội cổ đại gồm chủ nô và nô lệ, nô lệ chỉ là
công cụ biét nói XHPK gồm lãnh chúa và nông
nô, nông nô phải nộp tô thuế cho lãnh chúa
2 Lãnh địa phong kiến
- Là vùng đất rộng do lãnh chúa làm chủ, trong đó có lâu đài và thành quách
- Đời sống trong lãnh địa: +Lãnh chúa xa hoa đầy đủ +Nông nô đói nghèo, khổ cực nên chống lại lãnh chúa
- Đặc điểm kinh tế:
Tự cấp tự túc, không trao đổi với bên ngoài
Trang 4* Điều chỉnh, bổ sung
……….………
……….………
Hoạt động 3
- Thời gian: 15p
- Mục tiêu: Trình bày được nguyên nhân sự ra
đời các thành thị trung đại, các tầng lớp chính
trong xã hội và vai trò của thành thị
- Phương pháp dạy học: nêu vấn đề, thuyết trình,
đàm thoại, vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, động não,
GV: Đặc điểm cuả thành thị là gì?
HS: Là các nơi giao lưu buôn bán, tập trung đông
dân cư…
GV: Thành thị trung đại xuất hiện như thế
nào?
-Do hàng hoá nhiều nên cần trao đổi, buôn bán
nên lập xưởng sản xuất, mở rộng thành thị và
thành thị trung đại ra đời
GV: Cư dân trong thành thị gồm những ai? Họ
làm những nghề gì?
-Thợ thủ công và thương nhân
-Họ sản xuất và buôn bán, trao đổi hàng hoá
GV: Thành thị ra đời có ý nghĩa gì?
-Thúc đẩy sản xuất và buôn bán phát triển nên tác
động đến sự phát triển của XHPK
GV: Miêu tả lại cuộc sống ở thành thị qua bức
tranh H2?
HS:
* Điều chỉnh, bổ sung
……….………
……….………
3 Sự xuất hiện các thành thị trung đại.
a Nguyên nhân
- Cuối thế kỉ XI, sản xuất phát triển, hàng hoá thừa được đưa
đi bán nên thị trấn ra đời, thành thị trung đại xuất hiện
b Tổ chức
-Bộ mặt thành thị: phố xá, nhà cửa …
-Tầng lớp: thị dân,( thợ thủ công +thương nhân)
c.Vai trò
-Thúc đẩy XHPK phát triển
4 Củng cố(3p)
- XHPK ở Châu Âu đã được hình thành ntn?
- Nêu đặc trưng cơ bản của Lãnh địa PK ở Châu Âu?
- Sự ra đời của TTTĐ có vai trò gì tới sự pt XHPK ở Châu Âu?
5 Hướng dẫn về nhà(1p)
- Học bài Trả lời câu hỏi trong SGK
Trang 5- Đọc trước Bài 2: SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN VÀ SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU
+ Những cuộc phát kiến về địa lí
+ Sự hình thành chủ nghĩa Tư bản ở Châu Âu
Chuẩn bị: Sưu tầm tư liệu về Lịch sử Thăng Long Đông Đô Đông Quan
-Đông Kinh
Ngày soạn: 14/08/2019
Tiết 2 Bài 2
SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN VÀ
SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Học sinh biết được nguyên nhân, hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý tạo tiền đề cho sự hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa
- Quá trình hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa
2 Kĩ năng
* Kĩ năng bài học:
- Biết sử dụng bản đồ thế giới ( hoặc quả địa cầu ) để đánh dấu, xác định đường đi của các nhà phát kiến địa lý
- Biết sử dụng, khai thác tranh ảnh lịch sử
*Kĩ năng s ng: ố
- Kĩ năng nhân th c, kĩ năng t duy đ c l p, kĩ năng giao ti p, ứ ư ộ ậ ế
3 Thái độ
- Tính tất yếu, quy luật của quá trình phát triển từ xã hội phong kiến lên xã hội TBCN
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự chủ, tự học; giao tiếp hợp tác; giải quyết vấn đề sáng tạo
- Năng lực tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật; xác định mối liên hệ, tác động giữa các sự kiện, hiện tượng; so sánh, phân tích, khái quát hóa; nhận xét, đánh giá,
Trang 6rút ra bài học lịch sử; vận dụng kiến thức lịch sử để giải quyết vấn đề thực tiễn đặt ra
II
CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
- Sgk, giáo án, tài liệu tham khảo, máy chiếu,
- Bản đồ thế giới ( hoặc quả địa cầu )
- Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu về đoàn thám hiÓm
2 Học sinh
- Sgk, vở ghi, vở bài tập, chuẩn bị bài ở nhà…
III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Phương pháp: nêu v n đ , thuy t trình, đàm tho i, ấ ề ế ạ
- Kĩ thu t: đ t câu h i, đ ng não, ậ ặ ỏ ộ
IV
TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức(1p)
7A
7B
7C
2 Kiểm tra bài cũ(5p)
*Câu hỏi:
? XHPK châu Âu hình thành như thế nào?
? Đặc điểm của nền kinh tế lãnh địa?
*Yêu cầu:
- Cuối thế kỉ V, người Giécman tiêu diệt các quốc gia cổ đại Tướng lĩnh được chia ruộng, phong tước trở thành các lãnh chúa PK, xã hội có nông nô và nông dân nông nô phụ thuộc vào lãnh chúa, XHPK hình thành
- Đăc điểm: kinh tế tự cấp tự túc không trao đổi với bên ngoài
3 Bài mới(35p)
Hoạt động 1
- Thời gian: 15p
- Mục tiêu: Học sinh lí giải được vì sao có
những cuộc phát kiến đại lí, liệt kê được các
cuộc phát kiến đại lí tiêu biểu, nếu được hệ
quả của các cuộc phát kiến địa lí này
- Phương pháp dạy học: nêu vấn đề, thuyết
trình, đàm thoại, vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, động não,
GV: Vì sao lại có các cuộc phát kiến địa lí?
1 Những cuộc phát kiến lớn về địa lí.
- Nguyên nhân:
Trang 7HS: Do sản xuất phát triển, các thương nhân,
thợ thủ công cần thị trường và nguyên liệu
GV: Các cuộc phát kiến địa lí được thực
hiện nhờ những điều kiện nào?
HS: Do khoa học phát triển: đóng được
những tàu lớn, có la bàn …
GV: Mô tả lại con tàu Ca ra ven: có nhiều
buồm, to lớn có bánh lái …
GV: Kể tên các cuộc phát kiến địa lí lớn và
nêu sơ lược về các cuộc hành trình đó trên
bản đồ?
-1487: Đi a xơ vòng qua cực Nam châu Phi
-1498: Va scôđơ Gama đến ấn Độ
-1492: Côlômbô tìm ra châu Mĩ
-1519-1522: Magienlan vòng quanh trái đất
GV: Hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí
là gì?
HS: Tìm ra những con đường mới để nối
liền giữa các châu lục, đem về nguồn lợi cho
giai cấp tư sản châu Âu
GV: Các cuộc phát kiến địa lí đó có ý nghĩa
gì?
HS: Là cuộc cách mạng về phoa học kĩ thuật,
thúc đẩy thương nghiệp phát triển
GVKL: Các cuộc phát kiến địa lí đã làm cho
việc giao lưu kinh tế và văn hoá được đẩy
mạnh Quá trình tích luỹ tư bản cũng được
dần dần hình thành Đó là quá trình tạo ra số
vốn ban đầu và những người làm thuê
* Điều chỉnh, bổ sung
………
………
Hoạt động 2
- Thời gian: 20p
- Mục tiêu: Làm rõ được sự hình thành của
CNTB ở châu Âu
- Phương pháp dạy học: nêu vấn đề, thuyết
trình, đàm thoại, vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, động não,
+Sản xuất phát triển
+Cần nguyên liệu
+Cần thị trường
- Các cuộc phát kiến tiêu biểu (SGK)
- Kết quả:
+Tìm ra những con đường mới +Đem laị những món lợi khổng lồ cho giai cấp tư sản châu Âu
+ Đặt cơ sở cho việc mở rộng thị trường của các nước câu Âu
- Ý nghĩa:
+ Là cuộc cách mạng về giao thông
và tri thức
+ Thúc đẩy thương nghiệp phát triển
2 Sư hình thành CNTB ở châu Âu
- Quá trình tích luỹ tư bản nguyên thuỷ hình thành: tạo vốn và người làm thuê
Trang 8GV: Quý tộc và thương nhân châu Âu đã
tích luỹ vốn và đã giải quyết nhân công
bằng cách nào?
HS: Cướp bóc tài nguyên từ thuộc địa, buôn
bán nô lệ da đen, đuổi nông nô ra khỏi lãnh
địa -> không có việc làm -> làm thuê
GV: Tại sao quý tộc phong kiến không tiếp
tục sử dụng nông nô để lao động?
HS: Để sử dụng nô lệ da đen -> thu nhiều lợi
nhuận
GV: Với nguồn vốn là nhân công có được,
quý tộc và thương nhân châu Âu đã làm
gì?
HS: Lập xưởng sản xuất quy mô lớn, lập các
công ti thương mại, lập các đồn điền rộng
lớn
GV: Những việc làm đó có tác động gì tới
xã hội?
HS: Hình thức kinh doanh tư bản thay thế
chế độ tự cấp tự túc, các giai cấp được hình
thành
GV: Giai cấp tư sản và vô sản được hình
thành từ những tầng lớp nào?
HS: Tư sản bao gồm quý tộc, thương nhân
và chủ đồn điền; Giai cấp vô sản bao gồm
người làm thuê bị bóc lột thậm tệ
GV: Quan hệ sản xuất TBCN được hình
thành như thế nào?
HS: Tư sản bóc lột kiệt quệ vô sản Quan hệ
sản xuất tư bản hình thành
* Điều chỉnh, bổ sung
………
………
- Về kinh tế: hình thức kinh doanh
tư bản ra đời
- Về xã hội: các giai cấp mới hình thành: tư sản và vô sản
- Về chính trị: giai cấp tư sản mâu thuẫn với quý tộc phong kiến -> đấu tranh chống phong kiến
4 Củng cố(3p)
- Nguyên nhân kết quả và ý nghĩa của các cuộc phát kiến địa lý ?
- Các cuộc phát kiến địa lý đã tác động như thế nào đến xã hội châu Âu ?
- Quan h s n xu t TBCN châu Âu đệ ả ấ ở ược hình thành nh th nào?ư ế
5 Hướng dẫn về nhà(1p)
- Học thuộc toàn bộ nội dung bài học
- Chuẩn bị trước bài 3 cho giờ học sau:
Trang 9+ Nguyên nhân dẫn tới phong trào Văn hóa Phục hưng (TK XIV-XVII), phong trào Cải cách tôn giáo?
+ Nội dung chính trong phong trào Văn hóa Phục hưng (TK XIV-XVII), phong trào Cải cách tôn giáo?
+ Phong trào Văn hóa Phục hưng (TK XIV-XVII), phong trào Cải cách tôn giáo đã
có tác động trực tiếp như thế nào đến xã hội châu Âu thời bấy giờ?