Kỹ năng - Vận dụng kiến thức về sự nở vì nhiệt của chất rắn, lỏng, khí làm một số bài tập đơn giản và nâng cao 3?. Thái độ: Nghiêm túc trong môn học II.[r]
Trang 1- Nhớ được đơn vị, cách đổi đơn vị của các đại lượng.
- Nêu được dụng đo độ dài, thể tích và khối lượng
2 Kỹ năng
- Vận dụng làm một số bài tập đơn giản và nâng cao
3 Thái độNghiêm túc trong môn học
- Dụng cụ đo độ dài: Thước Kí hiệu độ dài: l
- Giới hạn đo của một thước là độ dài lớn nhất ghi trên thước
- Độ chia nhỏ nhất của thước là độ dài giữa hai vạch chia liên tiếp trênthước
Câu 2: Đơn vị đo độ dài là gì?
- Đơn vị đo độ dài trong hệ thống đơn vị đo lường hợp pháp của ViệtNam là mét, kí hiệu là m
- Đơn vị đo độ dài lớn hơn mét là kilômét (km) và nhỏ hơn mét làđềximét (dm), centimét (cm), milimét (mm)
Trang 2- Giới hạn đo của một bình chia độ là thể tích lớn nhất ghi trên bình.
- Độ chia nhỏ nhất của bình chia độ là phần thể tích của bình giữa haivạch chia liên tiếp trên bình
- Khối lượng của một vật: lượng chất tạo thành vật Kí hiệu: m
- Đo khối lượng bằng cân
- Đơn vị đo khối lượng là kilôgam: kg Các đơn vị khối lượng khácthường dùng là gam (g), tấn(t), tạ, yến, hg
- Một số loại cân thường gặp là: Cân đòn, cân đồng hồ, cân y tế , cân tạ
B BÀI TẬP
Câu 1 Ba bạn Bắc, Trung, Nam dùng các bình chia độ khác nhau để đo cùng một lượng chất lỏng Kết quả của các bạn đó được ghi đúng như sau:
Câu 2 Người ta muốn chứa 20 lít nước bằng các can nhỏ có ghi 1,5 lít
a Số ghi trên can có ý nghĩa ?
b Phải dùng ít nhất bao nhiêu can?
Giải
Trang 3a Số ghi trên can có ý nghĩa : chỉ sức chứa của can
Đổ nước từ can 10 lít đầy sang can 8 lít Trong can 10 lít còn lại 2 lít nước
Đổ nước từ can 8 lít vào đầy can 5 lít Trong can 8 lít còn lại 3 lít nước Đổ nước trong can 5 lít vào can 10 lít Trong can 10 lít có 2 lít + 5 lít = 7 lít
Câu 4 Một miếng sắt hình hộp có cạnh a = 1cm ; b = 4cm ; c = 6cm Để xác định thể tích của miếng sắt người ta dùng các cách sau đây:
1 Dùng thước đo độ dài các cạnh rồi tính thể tích bằng công thức:
V = a x b x c
2 Dùng bình chia độ có đường kính d với 1cm < d < 4cm
3 Dùng bình chia độ có đường kính d với d < 4cm và bình tràn có đường kính lớn hơn 6 cm
4 Dùng bình chia độ có đường kính d với d > 6cm
Trang 4- Nhớ kiến thức, đơn vị, công thức về lực.
- Nêu được dụng đo lực
2 Kỹ năng
- Vận dụng làm một số bài tập đơn giản và nâng cao
3 Thái độ: Nghiêm túc trong môn học
Câu 1: Lực là gì? Dụng cụ đo lực là gì? Đơn vị đo lực là gì?Kí hiệu lực ?
- Lực là tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác Kí hiệu: F
- Đo lực bằng lực kế
- Đơn vị lực là niutơn, kí hiệu N
Nêu 01 ví dụ về tác dụng đẩy, 01 ví dụ về tác dụng kéo của lực?
- Gió thổi vào cánh buồm làm thuyền buồm chuyển động, khi đó gió đãtác dụng lực đẩy lên cánh buồm
- Đầu tàu kéo các toa tàu chuyển động, khi đó đầu tàu đã tác dụng lựckéo lên các toa tàu
Câu 2: Thế nào là hai lực cân bằng?
- Hai lực cân bằng là hai lực mạnh như nhau có cùng phương, ngượcchiều, cùng tác dụng vào một vật mà vẫn đứng yên
Trang 5Nêu ví dụ về vật đứng yên dưới tác dụng của hai lực cân bằng và chỉ ra đượcphương, chiều, độ mạnh yếu của hai lực đó.
- Quyển sách nằm yên trên mặt bàn nằm ngang chịu tác dụng của 2 lựccân bằng là lực hút của trái đất tác dụng lên quyển sách có phương thẳngđứng từ trên xuống dưới và lực đỡ của mặt bàn tác dụng lên quyển sách
có phương thẳng đứng chiều từ dưới lên trên, hai lực này có độ lớn bằngnhau
Câu 3: Nêu kết quả tác dụng của lực?
- Lực tác dụng lên một vật có thể làm biến đổi chuyển động của vật hoặclàm cho vật bị biến dạng
Nêu 01 ví dụ về tác dụng của lực làm vật bị biến dạng, 01 ví dụ về tác dụngcủa lực làm biến đổi chuyển động (nhanh dần, chậm dần, đổi hướng)
- Dùng tay ép hoặc kéo lò xo, ta tác dụng lực vào lò xo thì lò xo bị biếndạng
- Khi ta đang đi xe đạp, nếu bóp phanh thì xe đạp sẽ chuyển động chậmdần rồi dừng lại
- Xe đạp xuống dốc, xe chạy nhanh hơn
Câu 4: Trọng lực là gì? Cho biết phương và chiều của trọng lực?
- Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật Kí hiệu trọng lực : P.Trọng lực có phương thẳng đứng và có chiều hướng về phía Trái Đất
- Cường độ (độ lớn) của trọng lực tác dụng lên một vật ở gần mặt đất :trọng lượng của vật đó Trọng lượng kí hiệu là P Đơn vị là Niutơn(N)
- Trọng lượng quả cân 100g là 1N
Câu 5:Vì sao nói lò xo là một vật đàn hồi ?Nêu cách nhận biết vật có tính đàn hồi ?
- Lò xo là một vật đàn hồi: Sau khi nén hoặc kéo dãn vừa phải rồi buông
ra thì chiều dài của lò xo trở lại như cũ
- Cách nhận biết: Tác dụng lực làm cho vật bị biến dạng, sau đó ngừngtác dụng lực nếu vật tự trở về hình dạng cũ: vật có tính đàn hồi
Câu 6: Viết công thức liên hệ giữa khối lượng và trọng lượng?
- Công thức: P = 10m; Với m : khối lượng của vật( kg);P là trọng lượngcủa ( N)
B BÀI TẬP
Câu 1 Tìm những con số thích hợp để điền vào chỗ trống.
a) Một ôtô tải có khối lượng 2,8 tấn sẽ nặng … niutơn
b) 20 thếp giấy nặng 18,4 niutơn Mỗi thếp giấy sẽ có khối lượng … gam.c) Một hòn gạch có khối lượng 1600gam Một đống gạch có 10000 viên sẽ nặng … niutơn
Giải
Trang 6a ∆l2 = 1,5 cm ; ∆l3 = 9cm
b ∆l2 = 6cm ; ∆l3 = 1cm
c ∆l2 = 2cm ; ∆l3 = 1:3 cm
d ∆l2 = 1:3 cm ; ∆l3 = 2cm
Trang 7b Dựa vào đường biểu diễn để xác định khối lượng của một vật Biết khitreo vật đó vào lò xo thì độ dài của lò xo là 22,5cm.
Trang 8- Vận dụng công thức làm một số bài tập đơn giản và nâng cao
3 Thái độ: Nghiêm túc trong môn học
- Khối lượng của một mét khối một chất gọi là khối lượng riêng của chất
đó Kí hiệu khối lượng riêng: D
- Công thức: D=
m
V ; trong đó, D là khối lượng riêng (kg/m3); m là khốilượng (kg), V là thể tích (m3)
- Đơn vị của khối lượng riêng là kilôgam trên mét khối: kg/m3
Câu 2: Nêu cách xác định khối lượng riêng của một chất?
Trang 9- Để xác định khối lượng riêng của một chất, ta đo khối lượng và đo thểtích của một vật làm bằng chất đó, rồi dùng công thức: D=
m
V để tínhtoán
Câu 3: Trọng lượng riêng là gì? Đơn vị đo trọng lượng riêng là gì? Côngthức tính trọng lượng riêng?
-Trọng lượng của một mét khối một chất gọi là trọng lượng riêng củachất đó.Kí hiệu trọng lượng riêng: d
a/ Trọng lượng của thỏi chì?
b/ Khối lượng riêng của chì và nêu ý nghĩa con số vừa tìm được? c/ Nếu thay thỏi chì trên bằng một thỏi nhôm có cùng khối lượng thì thỏi nhôm đó phải có thể tích là bao nhiêu m3 ? Biết rằng khối lượng riêng của nhôm là 2700Kg/m3
Trang 10Giải:
a/ Trọng lượng của thỏi chì :
P = 10 m = 10 56,5 = 565 ( kg) b/ Khối lượng riêng của chì : D=
m
V=
56, 5
0 ,005=11300 (kg/m3 ) *Ý nghĩa : 1m3 chì nặng 11300kg c/ Thể tích của thỏi nhôm :
, ,
56,5
0, 02 2700
m V D
Trang 11- Vận dụng công thức làm một số bài tập đơn giản và nâng cao
3 Thái độ: Nghiêm túc trong môn học
Chọn D Cần dùng một cáu cân và một cái bình chia độ
Bài 2 Một hộp sữa Ông thọ có khối lượng 397g và có thể tích 320cm 3 Hãy tính khối lượng riêng của sữa trong hộp theo đơn vị kg/m 3
Giải
Ta có : m=397g = 0,397kg ; V = 320cm3=0,00032m3
D = m/V = 0,397/0,00032 ≈ 1240,6 (kg/m3)
Trang 12Bài 3 Biết 10 lít cát có khối lượng 15 kg
So sánh với nước: Dnước = 1000kg/m3 => Dnước < Dkem
Bài 5 Khối lượng riêng của nhôm là bao nhiêu?
Trang 13- Vận dụng công thức làm một số bài tập đơn giản và nâng cao
3 Thái độ: Nghiêm túc trong môn học
Trang 14A Vì trọng lượng của đồng lớn hơn trọng lượng của nhôm
B Vì trọng lượng riêng của đồng lớn hơn trọng lượng riêng của nhôm
C Vì khối lượng riêng của đồng lớn hơn khối lượng riêng của nhôm
D Vì trọng lượng riêng của miếng đồng lớn hơn trọng lượng của miếng nhôm có cùng thể tích
Chọn A Vì trọng lượng của đồng lớn hơn trọng lượng của nhôm
Bài 5 Cho biết 1kg nước có thể tích 1 lít còn 1kg dầu hỏa có thể tích 5/4 lít Phát biểu nào sau đây là đúng?
A 1 lít nước có thể tích lớn hơn 1 lít dầu hỏa
B 1 lít dầu hỏa có khối lượng lớn hơn 1 lít nước
C Khối lượng riêng của dầu hỏa bằng 5/4 khối lượng riêng của dầu hỏa
D Khối lượng riêng của nước bằng 5/4 khối lượng riêng của dầu hỏa
Chọn D Khối lượng riêng của nước bằng 5/4 khối lượng riêng của dầu hỏa
Bài 6 Một học sinh định xác định khối lượng riêng D của ngô (bắp) bằng phương pháp sau:
- Đong một ca ngô đầy ngang miệng ca, rồi dùng cân đo khối lượng m của ngô
- Đổ đầy một ca nước rồi dùng bình chia độ đo thể tích V của nước
- Tính D bằng công thức: D=
m V
Hỏi giá trị của D tính được có chính xác không? Tại sao?
Trang 15- Vận dụng công thức làm một số bài tập đơn giản và nâng cao
3 Thái độ: Nghiêm túc trong môn học
Trang 16Câu 2 Mổi hòn gạch “hai lỗ” có khối lượng 1,6 kg Hòn gạch có thể tích 192cm 3 Tính khối lượng riêng và trọng lượng riêng của gạch (h.11.1)
Thực hiện ba lần cân
- Lần thứ nhất: Thực hiện như lần cân thứ nhất trong bài 5.17* (H11.2a)
- Lần thứ hai: Bỏ vật ra khỏi đĩa cân và làm cân thăng bằng lại bằng khối lượng m2 (H.11.2b)
- Lần thứ ba: Thực hiện như lần cân thứ hai trong bài 5.17* (H11.2c)
(Chú ý: Người ta gọi tổng khối lượng của các quả cân trong trường hợp này
là m3, không phải là m như trong bài 5.17*) Biết khối lượng riêng của nước cất là 1g/cm3 Hãy chứng minh rằng khối lượng riêng của nước cất là
1g/cm3 Hãy chứng minh rằng khối lượng riêng của vật tính ra g/cm3 có độ lớn là: D= m2 – m1 / m3 – m1
Giải
- Lần cân thứ nhất cho: mt = m b + mn + mv + m1 (1)
- Lần cân thứ hai cho: mt = m b + mn + m2 (2)
- Lần cân thứ ba cho: mt = m b + (mn – mn) + mv + m2 (3)
Trang 17- Vận dụng kiến thức làm một số bài tập đơn giản và nâng cao
3 Thái độ: Nghiêm túc trong môn học
Quy tắc đo độ dài:
+ Ước lượng độ dài cần đo để chọn thước đo thích hợp
Trang 18Khối lượng riêng
- Khối lượng của 1m3 một chất gọi là khối lượng riêng của chất đó
Câu 3: Một quả nặng có khối lượng là 15,6kg và có thể tích là 0,002m3
.Tính khối lượng riêng và trọng lượng riêng của quả nặng
Câu 4 Một quả cầu nhôm có thể tích bằng 4dm3 Biết khối lượng riêng củanhôm là 2700kg/m3
a Tính khối lượng của quả cầu nhôm
b Tính trọng lượng của quả cầu nhôm
c Tính trọng lượng riêng của nhôm
Câu 5 Hãy trình bày phương pháp đo thể tích của vật rắn không thấm nước
bằng bình chia độ?
Đáp án Câu 1: Khối lượng của một vật chỉ lượng chất tạo thành vật đó
Số 397g chỉ khối lượng sữa chứa trong hộp
Câu 2: Khối lượng của một mét khối một chất gọi là khối lượng riêng của
chất đó
Đơn vị của khối lượng riêng là kg/m3
Trang 19Câu 3 : Khối lượng riêng của quả nặng
D =
m
V=
15,6 0,002=7800 Kg/m3
Trọng lượng riêng của dầu
Trang 201 Máy cơ đơn giản giúp con người làm việc dễ dàng hơn ( đổi
phương tác dụng của lực hoặc thay đổi cường độ của lực tác dụng ).
Các loại máy cơ đơn giản thường dùng là: mặt phẳng nghiêng, đònbẩy, ròng rọc cố định và ròng rọc động
2 Mặt phẳng nghiêng :
- Cấu tạo : Mặt phẳng được kê nghiêng so với phương nằm ngang.
- Tác dụng :
Trang 21+ Dùng mặt phẳng nghiêng có thể kéo vật lên với lực kéo nhỏ hơn
+ Ròng rọc cố định giúp làm thay đổi hướng của lực kéo so với khi
kéo trực tiếp ( biến đổi phương của lực )
+ Ròng rọc động giúp làm lực kéo vật lên nhỏ hơn trọng lượng của vật ( biến đổi độ lớn của lực )
B- BÀI TẬP
Câu 1 Dùng thìa và đồng xu đều có thể mở thử nắp hộp (H15.3) dùng vật nào sẽ mở dễ hơn? tại sao?
GiảiDùng thìa sẽ mở được nắp hộp dễ hơn Vì khoảng cách từ điểm tựa (cạnh của hộp) đến điểm tác dụng của vật (chỗ nắp hộp đè lên thìa hoặc đồng xu) khi dùng thìa và đồng xu là như nhau, nhưng khoảng cách từ điểm tựa (cạnh của hộp) đến điểm tác dụng lực của người (chổ tay cầm) ở thìa lớn hơn đồngxu
Câu 2 Tay, chân của con người hoạt động như các đòn bẩy, các xương tay, xương chân là đòn bẩy, các khớp xương là điểm tựa, còn các cơ bắp tạo nên lực
Để nâng 1 vật nặng 20N, cơ bắp phải tác dụng 1 lực tới 160N, tuy nhiên
cơ bắp chỉ cần co lại 1cm cũng đã nâng vật lên 1 đoạn 8cm rồi Người ta nói rằng, tuy không được lợi về lực nhưng dùng đòn bẩy này lại được lợi về đường đi (H15.4)
Trang 22Hãy suy nghĩ về cách cử động tay, chân … và tìm hiểu xem có những đòn bẩy nào trong cơ thể em ?
GiảiCác xương ngón tay, ngón chân, bàn tay (hoặc bàn chân), cánh tay (hoặc đùi) … có thể còn rất nhiều đòn bẩy trong cơ thể em
- Các khớp ngón tay, ngón chân; khớp bàn tay, bàn chân; cánh tay, đùi … là lực tác dụng của vật lên đòn bẩy
- Các vật nào đó tì vào ngón tay, ngón chân; bàn tay, bàn chân; cánh tay, đùi
… chuyển động tạo nên lực tác dụng của người
Câu 3 Cân nào sau đây không phải là 1 ứng dụng của đòn bẩy?
Chọn B cân đồng hồ
Câu 4 Trong hình 15.6, người ta dùng đòn bẩy có điểm tựa O để đẩy 1 vật trọng lượng P, dùng lực bẩy nào sau đây là có lợi nhất? biết mũi tên chỉ lực càng dài thì cường độ của lực càng lớn.
Chọn D lực F4
Câu 5 Hình vẽ 16.2 cho biết hệ thống chuông của một nhà thờ cổ.
a Hãy cho biết hệ thống chuông này gồm những máy cơ đơn giản nào?
b Khi kéo dây ở A thì các điểm C,D,E,G dịch chuyển như thế nào?
Những máy cơ đơn giản được sử dụng trong chiếc xe đạp:
- Đòn bẩy: hai bàn đạp và trục xe, ghi đông, phanh
- Ròng rọc: tùy loại xe đạp Có thể có loại xe đạp sử dụng ròng rọc cố định ởcác bộ phận của phanh xe đạp
4 Củng cố :
Trang 23- Kiểm tra lại nội dung kiến thức hs nắm được
Trang 24Chọn B O2O>4O1O
Câu 2 Một người gánh một gánh nước Thùng thứ nhất nặng 20kg, thùng thứ hai nẵng 30kg Gọi điểm tiếp xúc giữa vai với đòn gánh là O, điểm treo thùng thứ nhất vào đòn gánh là O1, điểm treo thùng thứ hai vào đòn gánh là O2 Hỏi O1và O2 có giá trị nào sau đây thì gánh nước cân bằng?
1 Có thể dùng lực 40N để kéo gàu nước nặng 140N
2 O2O=2O1O (O2O là khoảng cách từ điểm buộc dây kéo tới giá đỡ; O1O là khoảng cách từ điểm buộc dây gàu tới giá đỡ) Hỏi phải treo vào đầu dây kéo một vật nặng có khối lượng tối thiểu bằng bao nhiêu? Biết cường độ củalực F1 lớn hơn cường độ của lực F2 bao nhiêu lần thì O1O nhỏ hơn O2O bấy nhiêu lần
Gỉai
m ≥ 3kg Vì O1O=1/2O2O nên F2=140N/2=70N
Muốn dùng lực 40N để kéo gàu nước nặng 140N thì phải treo vào đầu dâykeo1 một vật có khối lượng m sao cho trọng lượng P của vật có độ lớn tối thiểu là P= 70 – 40= 30N Do đó vật nặng phải có khối tối thiểu là
m=P/10 =3kg
Câu 3 Hình 15.8 vẽ hai người dùng đòn bẩy để nâng cùng một vật nặng.Nếu gọi F2 là lực ấn của tay người ở hình 15.8a,F2 là lực nâng của người ở hình 15.8b thì
A F1>F2 vì B1O1<B2O2và A1O1=A2O2
B F1<F2 vì B1O1<B2O2 và A1O1=A2O2
C F1>F2 vì đòn bẩy thứ nhất dài hơn
D F1=F2 vì hai đòn bẩy dài bằng nhau
Chọn A F1>F2 vì B1O1<B2O2và A1O1=A2O2
Câu 4 Hình 15.9 vẽ hai người cùng vác một vật nặng như nhau.
Hỏi lực kéo của tay người ở hình nào có cường độ lớn hơn?
Trang 25GỉaiLực kéo của tay người ở hình 15.9a có cường độ lớn hơn.
Câu 5 với palăng trên, có thể kéo vật trọng lượng P lên với lực kéo F có cường độ nhỏ nhất là
Giải
Vì P/F=1600/100=16 lần, nên phải dùng 8 ròng rọc động và 8 ròng rọc cố định một palăng
Trang 261 Sự nở vì nhiệt của chất rắn
- Chất rắn nở khi nóng lên, co lại khi lạnh đi
- Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau ( Nhôm nở vì nhiệt
nhiều hơn đồng , đồng nở vì nhiệt nhiều hơn sắt …)
2 Sự nở vì nhiệt của chất lỏng
- Chất lỏng nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi
- Các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt khác nhau ( rượu nở vì nhiệt
nhiều hơn dầu, dầu nở vì nhiệt nhiều hơn nước …)
- Sự nở vì nhiệt của nước rất đặc biệt Khi nhiệt độ tăng từ OoC đến
4oC thì nước co lại chứ không nở ra Chỉ khi nhiệt độ tăng từ 4oC trở lên thìnước mới nở ra Nước có trong lượng riêng lớn nhất tại 40C
