- HS nêu được một số đặc điểm chủ yếu của thủ đô Hà Nội: trung tâm của Đồng bằng Bắc Bộ, thành phố cổ đang phát triển, trung tâm chính trị, văn hóa, khoa học và kinh tế của cả nước.. - H[r]
Trang 1THIẾT KẾ BÀI DẠY
Địa lý Bài 15: Thủ đô Hà Nội
Ngày soạn: 21/8/2016 Ngày dạy: 5/9/2016 Lớp dạy: 4H
Người soạn: Nguyễn Ngọc Huyền (K21B – GDTH)
I Mục tiêu
Sau bài học, HS đạt được:
1 Về kiến thức
- HS biết được vị trí địa lý của Hà Nội trên bản đồ Việt Nam và ở Đồng bằng Bắc Bộ
- HS nêu được một số đặc điểm chủ yếu của thủ đô Hà Nội: trung tâm của Đồng bằng Bắc Bộ, thành phố cổ đang phát triển, trung tâm chính trị, văn hóa, khoa học
và kinh tế của cả nước
- HS hiểu biết thêm về các danh lam thắng cảnh của Hà Nội
2 Về kỹ năng
- HS chỉ được vị trí của thủ đô Hà Nội trên bản đồ (lược đồ) Việt Nam
- Dựa vào các hình 3, 4 trong SGK HS so sánh những điểm khác nhau giữa khu phố
cổ và khu phố mới (về nhà cửa, đường phố,…)
3 Về thái độ
- Học sinh bồi dưỡng tình yêu, niềm tự hào về Hà Nội, từ đó có ý thức học tập, rèn luyện, có ý thức giữ gìn vẻ đẹp của Hà Nội để xứng đáng là học sinh Thủ đô
- HS hăng hái phát biểu xây dựng bài
- Giáo dục HS lòng yêu thích môn học
II Chuẩn bị
1 Giáo viên
- SGK và SGV Lịch sử và Địa lý 4
Trang 2- Giáo án Word, giáo án Powerpoint
- Lược đồ Thủ đô Hà Nội
- Bản đồ Địa lý tự nhiên Việt Nam
- Một số tranh, ảnh về thủ đô Hà Nội
- Thẻ trắc nghiệm
- Phiếu thảo luận nhóm (Hoạt động 3)
- Máy chiếu
- Phấn màu, giẻ lau
2 Học sinh
- SGK Lịch sử và Địa lý 4
- Vở ghi
Thời
gian Nội dung
Phương pháp, hình thức tổ chức Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
1
phút
I Ổn định lớp
* Mục tiêu:
Tạo không khí,
HS hứng thú
với tiết học
- GV giới thiệu người dự giờ
- GV cho HS hát tập thể bài “Em yêu Hà Nội” (Nhạc và lời: Bảo Trọng)
- HS lắng nghe
- HS hát tập thể và chuẩn
bị đồ dùng
4
phút
II Kiểm tra
bài cũ
* Mục tiêu:
- Giúp GV kiểm
tra việc nắm
kiến thức bài
tiết 1 của HS
- HS củng cố
lại kiến thức cũ
- GV hỏi: Bạn nào cho cô biết tiết trước chúng ta học bài gì ?
- GV nói: “Trước khi bắt đầu vào bài mới,
cô có một số câu hỏi nhỏ sẽ kiểm tra bài
cũ xem lớp mình về nhà có học bài kỹ không nhé!”
- GV phổ biến cách chơi và phát cho HS thẻ trắc nghiệm
Câu 1: Nguyên nhân làm cho đồng bằng Bắc Bộ trở thành vựa lúa lớn của nước ta
- HS trả lời: Hoạt động sản xuất của người dân
ở Đồng bằng Bắc bộ
- HS lắng nghe
- HS trả lời bằng cách giơ thẻ
Trang 3A Đồng bằng lớn thứ hai của cả nước
B Đất phù sa màu mỡ, nguồn nước dồi dào
C Người dân nhiều kinh nghiệm trồng lúa
D Tất cả các ý trên
Câu 2: Chợ phiên ở đồng bằng Bắc bộ có đặc điểm:
A Là nơi có hoạt động mua, bán tấp nập
B Rất đông người và là nơi có hoạt động mua, bán tấp nập.
C Hàng hóa bán ở chợ phần lớn là hàng mang từ nơi khác đến
D Chợ phiên ở các địa phương có ngày trùng nhau
Câu 3: Quan sát các hình dưới đây, em hãy kể tên các công việc phải làm trong việc sản xuất lúa gạo (GV đưa hình ảnh
lên màn chiếu)
- GV nhận xét, đánh giá: “Sau phần chơi nhỏ vừa rồi, cô nhận thấy lớp chúng ta đã học bài và nhớ bài rất tốt Cô rất vui Cả lớp tự thưởng cho mình một tràng pháo tay nào.”
III Bài mới (20 – 25’)
1
phút
1 Giới thiệu
bài
* Mục tiêu:
- HS nắm được
- GV chiếu 4 hình ảnh đặc trưng của Hà Nội: Hồ Hoàn Kiếm, khu phố cổ, chợ Đồng Xuân, Lăng Chủ tịch và hỏi HS:
“Bạn nào cho cô biết những bức ảnh
- HS quan sát ảnh
- HS trả lời: Thủ đô Hà
Trang 4tên bài học
- Tạo hứng thú
cho HS khi bắt
đầu bài mới
trên đang nói đến Thành phố nào ?
- GV giới thiệu: Đúng rồi đấy các con à
Đây chính là những địa danh đặc trưng của Thủ đô Hà Nội thân yêu.Các con biết không, Hà Nội luôn được coi là trái tim hồng của cả nước - mảnh đất nghìn năm văn hiến, là thành phố cổ đang ngày càng phát triển và là trung tâm đầu não chính tri – văn hóa của đất nước chưa ? Vậy tại sao Hà Nội lại được mệnh danh như vậy ? Để đi tìm câu trả lời, cô trò mình cùng đến với bài học
ngày hôm nay Bài 15: Thủ đô Hà Nội
- GV viết tên bài lên bảng bằng phấn
màu “Bài 15: Thủ đô Hà Nội”
Nội
- HS lắng nghe
- HS ghi tên bài vào vở
2 Giảng bài mới
8 – 9
phút
2.1 HĐ 1: Thủ
đô Hà Nội
nằm ở trung
tâm đồng bằng
Bắc Bộ
* Mục tiêu:
- HS biết được
vị trí Hà Nội ở
đồng bằng Bắc
Bộ
- HS biết được
các tỉnh tiếp
giáp với Hà
- GV nói: Thủ đô Hà Nội đã rất quen thuộc đối với các con rồi Nhưng các đã thực sự biết rõ vị trí địa lý của Hà Nội hay chưa, cô trò mình cùng đến với HĐ 1:
Thủ đô Hà Nội nằm ở trung tâm đồng bằng Bắc Bộ
- GV chiếu bản đồ địa lý tự nhiên Việt Nam và yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi trong thời gian 2 phút:
+.Quan sát và xác định vị trí Đồng bằng Bắc Bộ trên bản đồ
+ Quan sát và xác định vị trí của Thủ đô
Hà Nội trên bản đồ
- HS lắng nghe
- HS thảo luận theo nhóm đôi
- Đại diện nhóm thực hiện
- Cả lớp quan sát
Trang 5Nội và các loại
hình giao thông
- GV gọi đại diện 2 – 3 nhóm lên bảng xác định vị trí trên bản đồ
- GV yêu cầu nhóm khác nhận xét
- GV nhận xét và xác định vị trí Đồng bằng Bắc Bộ và Thủ đô Hà Nội trên bản
đồ: Hà Nội nằm ở trung tâm Đồng bằng Bắc Bộ, nơi có con sông chảy qua
- GV chiếu lược đồ Thủ đô Hà Nội và hỏi:
Hà Nội giáp với những tỉnh nào ?
- GV yêu cầu HS khác nhận xét
- GV nhận xét và kết luận: Hà Nội tiếp giáp với các tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc ở phía Bắc, Hà Nam, Hòa Bình phía Nam, Bắc Giang,Bắc Ninh và Hưng Yên phía Đông, Hòa Bình cùng Phú Thọ phía Tây
- GV hỏi: Bạn nào cho cô biết nhìn vào lược đồ, có thể đi từ tỉnh khác bằng các loại đường giao thông nào ?
- Yêu cầu HS nhận xét
- GV nhận xét, kết luận: Từ Hà Nội chúng
ta có rất nhiều lựa chọn loại đường giao thông để đi tới các tỉnh khác như là đường bộ, đường thủy, đường sắt, đường
- Các nhóm nhận xét
- 2 – 3 HS lên xác định trên lược đồ (Hà Nội giáp với các tỉnh: Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hà Nam, Hòa Bình, Phú Thọ)
- HS nhận xét
- HS lắng nghe
- HS trả lời: Đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không
- HS nhận xét
- HS lắng nghe
Trang 6hàng không Chính vì vậy mà Hà Nội được coi là đầu mối giao thông quan trọng cho việc giao lưu với các địa phương trong cả nước và thế giới.
- GV kết luận chung: Thủ đô Hà Nội nằm ở trung tâm đồng bằng Bắc Bộ, nơi
có sông Hồng chảy qua, thuận lợi cho việc giao lưu với các tỉnh trong nước và thế giới Đây là thành phố lớn nhất miền Bắc nước ta.
6 – 8
phút
2.2 HĐ 2:
Thành phố cổ
đang ngày
triển
* Mục tiêu:
- HS biết Hà
Nội được chọn
làm kinh đô
năm nào và
những tên gọi
khác của Hà
Nội
- HS biết thêm
được nhiều tên
các con phố cổ
cũng như hoạt
động sản xuất
con người nơi
- GV yêu cầu HS hoạt động theo nhóm 4 thảo luận trả lời câu hỏi trong 3 phút:
+ Dựa vào kiến thức lịch sử, hãy cho biết
Hà Nội được chọn làm kinh đô của nước
ta năm bao nhiều ? + Khi đó, kinh đô được đặt tên là gì ?
- GV gọi đại diện 2 – 3 nhóm trả lời
- Gọi HS nhận xét
- GV nhận xét
- GV nói: Sau khi lên ngôi năm 1009 tại Hoa Lư, năm 1010, Lý Thái Tổ quyết định dời đô về Đại La “khu vực của trời đất, có cái thế long, hổ vững bền, địa thế rộng và bằng phẳng, đất thì cao mà sáng sủa, rõ là khu vực phồn thịnh” Theo một
- HS thảo luận theo nhóm
- Đại diện nhóm trả lời + Hà Nội được chọn làm kinh đô của nước ta năm 1010
+ Khi đó, kinh đô có tên
là Thăng Long
- Các nhóm khác nhận xét
- HS lắng nghe
Trang 7- HS biết được
những điểm
khác nhau đặc
biệt giữa khu
phố cổ và khu
phố mới (về
nhà cửa, đường
phố,…)
truyền thuyết phổ biến, khi tới Đại La, Lý Thái Tổ nhìn thấy một con rồng bay lên,
vì vậy nên ông đặt tên kinh thành mới
là Thăng Long Và năm 2010 là năm đại
lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội
- GV hỏi: Ngoài Thăng Long, bạn nào còn biết Thủ đô Hà Nội còn tên gọi nào khác không ?
- GV nói: Hà Nội được biết đến với rất nhiều con phố gắn liền với lịch sử từ các con phố cổ đến những phố mới Vậy khu phố cổ và khu phố mới có gì khác nhau ?
Cô trò mình cùng chơi 1 trò chơi sau:
- GV phổ biến cách chơi, luật chơi + Chia lớp thành 2 đội, 5HS/ đội + Trên bảng có hình ảnh của khu phố cổ
và khu phố mới với những thẻ từ ghi đặc điểm từng khu phố
+ Nhiệm vụ: Gắn các thẻ từ vào đúng đặc điểm khu phố
+ Mỗi lượt chơi, chỉ được gắn 1 thẻ từ, đội nào phạm luật sẽ bị trừ 15 điểm
+ Với mỗi thẻ từ đúng, được cộng 5 điểm, sai bị 3 trừ điểm
- GV tổ chức chơi trong thời gian 4 phút
Đặc điểm Khu phố
cổ
Khu phố mới
Nhà cửa Đường
- HS trả lời: Đông Đô, Đại La, Đông Quan, Đông Kinh,…
- HS lắng nghe
- HS lắng nghe
- Các đội lên gắn thẻ từ vào từng khu phố
Trang 8Tên phố
Đặc điểm
tên phố
- GV yêu cầu các đội đọc kết quả của
mình
- GV yêu cầu HS khác nhận xét phần thi
các đội
- GV nhận xét, đưa ra đáp án:
Đặc
điểm Khu phố cổ
Khu phố mới
Nhà cửa Thấp, mái
ngói, kiến
trúc cổ kính
Cao tầng, kiến trúc hiện đại Đường
phố
Nhỏ, chật
hep
To, rộng rãi
Tên phố Hàng Bạc,
Hàng Cháo,
Hàng Da,…
Chu Văn
An, Xã Đàn,
Đặc
điểm
tên phố
Gắn với hoạt
động sản
xuất, buôn
bán
Lấy tên vị anh hùng, danh nhân
- GV tuyên bố đội thắng
- GV mở rộng thêm kiến thức về các khu
phố cổ: Hà Nội có tất cả 36 phố cổ với
những tên phố gắn liền với hoạt động sản
xuất của người dân nơi đây: Hàng Vải,
Hàng Cháo, Mã Điếu, …
- GV kết luận chung: Hà Nội cổ có các
- Đại diện các đội đọc
- HS nhận xét
- HS lắng nghe
- HS lắng nghe
- HS lắng nghe
Trang 9phố phường làm nghề thủ công, buôn bán nằm ở gần hồ Hoàn Kiếm Hà Nội đang ngày càng phát triển và hiện đại hơn.
6 – 8
phút
2.3 HĐ 3: Hà
Nội – trung
tâm chính trị,
văn hóa, khoa
học và kinh tế
lớn của cả
nước
* Mục tiêu:
- HS nhận thức
được Hà Nội
là trung tâm
chính trị, văn
hóa, khoa học
và kinh tế lớn
của cả nước
- HS được mở
rộng thêm hiểu
biết về các
danh lam thắng
cảnh của Hà
Nội
- GV chia lớp thành 3 nhóm, yêu cầu HS đọc SGK trang 111 và quan sát tranh, tìm những dẫn chứng và nêu ví dụ cho thấy
Hà Nội là trung tâm:
a Chính trị của cả nước (Nhóm 1)
b Văn hóa, khoa học của cả nước (Nhóm 2)
c Kinh tế lớn của cả nước (Nhóm 3)
- GV phát phiếu thảo luận cho từng nhóm:
Trung tâm Dẫn chứng Ví dụ
Chính trị Văn hóa, khoa học Kinh tế
- GV yêu cầu 2 nhóm đính phiếu thảo luận lên bảng và đọc bài làm
- GV yêu cầu các nhóm bổ sung, nhận xét
- GV nhận xét, đưa ra đáp án:
Nội dung Dẫn chứng
Ví dụ
Chính trị
Nơi làm việc của các cơ quan lãnh đạo cao
Trụ sở Bộ Ngoại giao, Trung tâm
- HS lắng nghe
- HS hoạt động theo nhóm
- Đại diện 2 nhóm thực hiện yêu cầu
- Các nhóm khác lắng nghe
- Đại diện nhóm nhận xét
- HS lắng nghe
Trang 10cấp Hội nghị
Quốc gia,
…
Văn hóa, khoa học
Trường đại học đầu tiên Văn Miếu- Quốc Tử giám, nhiều viện nghiên cứu, trường đại học, bảo tàng, thư viện, nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng
Trường ĐH Quốc gia, trường chuyên Amsetdam, Bảo tàng QG…
Kinh tế
Nhiều nhà máy,
thương mại, siêu thị, chợ lớn, ngân hàng, bưu điện
Chợ Đồng Xuân, Ngân hàng Nhà nước,…
- GV hỏi: Các con hãy kể tên danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử nổi tiếng của Hà Nội mà em biết ?
- GV kết luận chung: Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học hàng đầu của nước ta.
- HS kể tên: Quảng trường Ba Đình, Chợ Đồng Xuân, Hồ Gươm, Khu phố cổ,…
- HS lắng nghe
4 – 5
phút
IV Củng cố,
dặn dò
- GV yêu cầu 2 – 3 HS đọc ghi nhớ
- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Vượt chướng ngại vật”
- GV yêu cầu HS học thuộc ghi nhớ
- HS đọc ghi nhớ
- HS chơi trò chơi
- HS lắng nghe
Trang 11- GV dặn HS có thể vẽ tranh về Hà Nội thể hiện tình cảm của mình với Thủ đô
PHIẾU THẢO LUẬN
Nhóm:…….
Dựa vào thông tin trong SGK trang 111 và quan sát tranh, em hãy tìm những dẫn chứng và nêu ví dụ cho thấy Hà Nội là trung tâm:
Trung tâm về chính trị
Trung tâm về văn hóa,
khoa học
Trung tâm về kinh tế