1. Trang chủ
  2. » Giáo Dục - Đào Tạo

Metamodernism ch nghia kt hp hin di

28 10 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 28
Dung lượng 903,26 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Như vậy, chủ nghĩa mới không chống đối hoặc từ chối phong trào Hậu Hiện Đại, chỉ giới hạn những diễn biến, những hậu quả ngoài ý muốn, nhưng vẫn giữ phong thái và những tinh hoa của phon

Trang 1

Metamodernism

Chủ Nghĩa Kết Hợp Hiện Đại

Ngu Yên

Trang 2

Sau Hậu Hiện Đại lên tiếng: Hãy nghi ngờ về sự nghi ngờ Sự nghi

ngờ không giúp con người phát triển, chỉ làm cho họ bối rối và sợ hãi Đôi khi, phải thử lấy cơ hội với lòng chân thành, không thắc mắc Phải thừa nhận nếu con người thật sự có nhu cầu nhưng không hoàn toàn loại bỏ những nghi vấn và tính bi kịch của vấn đề,

vì nghi vấn và tái xét vẫn là phương tiện cần thiết

Thuật ngữ “meta” đến từ tác phẩm Metaxy của Plato Nghĩa là đi giữa hai thái cực Bản thể là kết hợp Như vậy, chủ nghĩa mới không chống đối hoặc từ chối phong trào Hậu Hiện Đại, chỉ giới hạn những diễn biến, những hậu quả ngoài ý muốn, nhưng vẫn giữ phong thái và những tinh hoa của phong trào cũ

Những học thuyết xây dựng theo nội dung “Hiện Đại” đều đặt nền tảng trên văn hóa Vì vậy Metamodernism, được một số phê bình xem là chủ nghĩa Đa Văn Hóa Nếu tiền vựng “meta” hiểu theo nghĩa metaphysics, nên gọi metamodernism là chủ nghĩa Siêu Hiện Đại Nếu “meta” hiểu theo Metaxy, nên gọi là chủ nghĩa Hiện Đại Trung Dung Tôi chọn cụm từ "Kết Hợp Hiện Đại" theo chức năng

và mục đích của chủ nghĩa này

Chủ nghĩa Hiện Đại chủ trương: Phê bình văn hóa và chân lý toàn

diện

Phong trào Hậu Hiện Đại phản đối: Cần phê bình về phê bình Mọi

thứ đều bị tiền kiến bởi văn hóa và con người không thể bước ra ngoài văn hóa

Chủ nghĩa Kết Hợp Hiện Đại đề nghị: Phê bình có vị trí và thời điểm

của nó, nhưng không nhất thiết phải phá hủy mọi sở hữu của nhân loại

Trang 3

(Ý của David Foster Wallace, E Unibus Pluram: Television and US Fiction)

Tiếp Cận Khái Niệm

Về Chủ Nghĩa Kết Hợp Hiện Đại?

Chủ nghĩa này là một phong trào đương đại mang ý định tổng hợp chủ nghĩa Hiện Đại và phong trào Hậu Hiện Đại Ngoài ra muốn kết hợp những thời đại trước đó, như thời Lãng Mạng (Romantic) và thời Ánh Sáng (Enlightenment) Trong mục tiêu đưa văn minh và văn hóa nhân loại đến một nơi tốt đẹp hơn Trong ý nghĩa này, metamodernism có thể hiểu là chủ nghĩa Đa Thời Đại

Một chủ nghĩa có khả năng bao trùm nhiều nghĩa khác nhau như

Đa Văn Hóa, Đa Thời Đại, Siêu Hiện Đại, Hiện Đại Trung Dung, Hiện Đại Đa Diện (có thể còn nữa) cho chúng ta thấy, nó vừa tổng quát vừa có điều gì không xác định

Khuynh hướng gần gũi nhất, chủ nghĩa này phản đối những ảnh hưởng quá khích của Hậu Hiện Đại đã tạo ra những phản ứng đổ

vỡ trong xã hội, nghệ thuật, và tư tưởng Về thực tế, cuộc sống đầu thế kỷ 21 mang sự xen kẽ giữa những mô hình sinh hoạt theo chủ nghĩa Hiện Đại và sức tiêm nhiễm của văn hóa Hậu Hiện Đại trong tâm trí và tư duy Tuy nhiên, không phải là sự cân bằng, mà là sự dao động Như Vermeulen và Akker giải thích, KHHĐ di chyển qua lại giữa hai cực, bị kềm chế bởi lực tương đối Khi KHHĐ nhiệt thành tiến tới chủ nghĩa cuồng tín, trọng tâm sẽ kéo trở lại hướng mỉa mai Nếu từ mỉa mai, hướng về tiêu cực, sẽ bị trọng tâm kéo

về hướng tích cực

Thuật ngữ Metamodernism xuất hiện vào năm 1975, khi Mas'ud Zavarzadeh sử dụng để diễn tả thẩm mỹ hoặc thái độ tự truyện trong văn học Hoa Kỳ từ giữa 1950

1995, nhà phê bình Linda Hutcheon đã chính thức lên tiếng nhắc nhở sự cần thiết cho một tên gọi sau thời HHĐ

1999, Moyo Okediji sử dụng lại thuật ngữ Metamodern, chỉ định cho phong thái nghệ thuật Phi Châu-Hoa Kỳ Xác định là một phát triển thách thức chủ nghĩa HĐ và phong trào HHĐ

Trang 4

2002, Andre Furlani trong phân tích văn chương Guy Davenport,

đã định nghĩa Metamodernism như một thẩm mỹ sau chủ nghĩa

HĐ, có khả năng tồn tại lâu dài

2007, Alexandra Dumitrescu mô tả Metamodernism như một phần thỏa thuận, một phần đối nghịch với HHĐ Có khả năng nắm bắt các hiện tượng văn hóa và văn học đương đại

2010, Timtheus Vermeulen và Robin Van Den Akker, hai nhà học thuyết văn hóa, Trong luận văn Notes on Metamodernism, đề nghị Metamodernism như một phát kiến có thể thay thế tên gọi Hậu-Hậu Hiện Đại (Post-postmodernism) Tiểu luận này hầu như chính thức công nhận sự hiện diện của Metamodernism với chức năng và vị trí

2011, Luke Turner xuất bản "Tuyên Ngôn của chủ nghĩa Kết Hợp

Hiện Đại" (The Metamodernism Manifesto)

Mãi đến 2013, American Book Review mới chính thức định danh Metamodernism với một loại những tiểu luận của các nhà văn KHHĐ như: Robert Bolano, Dave Eggers, Jonathan Franzen, Hakuri Murakami, Zardie Smith, và David Foster Wallace

Có lẽ, về phương diện nghệ thuật, phong trào metamodernism thể hiện rõ ràng nhất Được phổ biến vào năm 1990 bởi các nhà văn David Foster Wallace, Jonathan Franzen, Zadie Smith và Michael Chabon, tiêu biểu bởi những tác phẩm phản đối tính hoài nghi, xét lại và mỉa mai của Hậu Hiện Đại Biểu lộ phần nào muốn tìm về các phong trào và các khuynh hướng văn hóa văn học trong quá khứ

Họ nhấn mạnh đến tính trung thực của tác giả về ý định và ý nghĩa Điều này không được quan tâm trong các tác phẩm Hậu Hiện Đại

Yếu Tố Cơ Bản

Yếu tố đầu tiên, chủ nghĩa KHHĐ có mục tiêu thay đổi đời sống tích cực hơn, hầu đạt được tiến bộ Nhằm chận đứng những tư duy tiêu cực, hư vô của HHĐ

Yếu tố tiếp theo, tư tưởng của KHHĐ quay về với hệ thống thứ bậc

Hệ thống này lộ diện hoặc tàng ẩn khắp nơi Không thể xóa bỏ Hỏa tiễn phức tạp hơn máy bay Con kiến đơn giản hơn con bò Quyền lực nam và nữ luôn luôn chênh lệch Rất nhiều chính kiến về đạo

lý và nguyên tắc bị HHĐ công kích và hạ bệ, được KHHĐ khôi phục Tuy nhiên, như đã xác định trong tính "đi giữa hai cực" KHHĐ cũng

Trang 5

Sự khó hiểu này nên giải thích, KHHĐ không có câu trả lời cho sự thật, thực tế, hoặc giá trị cao nhất là gì Chỉ có thể trình bày đối tượng với khuynh hướng tiến đến tốt đẹp Nói một cách văn chương hơn, KHHĐ lượm những mảnh vỡ mà HHĐ đã đập phá và

bỏ đi, phối hợp với tinh hoa của các thời đại trước, để xây dựng lại một "tường trình" mới về đối tượng Con người là đối tượng mà KHHĐ muốn làm cho tốt đẹp hơn, với những phương cách mơ hồ Khác với chủ nghĩa Hậu Nhân Bản đang song song phát triển, có những câu trả lời rõ ràng hơn về số phận nhân loại

Mô hình mới của Kết Hợp Hiện Đại là hành trình biện chứng Hegel: Tiền đề "Hiện Đại" - Phản đề "Hậu Hiện Đại" - Kết đề "Kết Hợp Hiện Đại." Chỉ cần lưu ý sẽ thấy ngay đây là triều đại của "Hiện Đại." Như vậy, đặc điểm của Metamordernism là gì, để nổi bật khi tổng hợp hai chủ nghĩa kia? Nếu không, Metamordernism chỉ là kết luận, thay vì là tiền đề cho một biện chứng khác, phù hợp với tương lai

Những Căn Bản Xây Dựng Chủ Nghĩa Kết Hợp Hiện Đại

Một chủ nghĩa mới chưa được quy định hẳn hoi, sẽ cưu mang nhiều mâu thuẫn Sự thành hình và trưởng thành của một chủ thuyết cần thời gian và những minh chứng cho lập luận và giả thuyết Chủ nghĩa KHHĐ đang trên đường phát triển Văn học thế giới đang nỗ lực tìm kiếm những nguyên tắc xây dựng căn cước của nó

Trang 6

KHHĐ không phải là kết quả của triết học mà là hậu quả của văn hóa và văn minh Do đó, những nguyên tắc xây dựng chủ nghĩa, chính là tư tưởng và nhân sinh quan của KHHĐ

Những Đặc Trưng KHHĐ

1 Chủ nghĩa KHHĐ đi từ đàm phán đến thỏa thuận rồi kết hợp giữa chủ nghĩa HĐ và phong trào HHĐ Có người cho rằng, chủ nghĩa này sử dụng học thuật, phương tiện của HHĐ vào những chủ

đề, niềm tin của Hiện Đại Đúng hơn, KHHĐ đưa những nguyên tắc, siêu bản của chủ nghĩa HĐ, vào lập luận và chủ trương của HHĐ, trong tinh thần không đối lập Họ chứng minh rằng, trong cá nhân hoặc trong tập đoàn, xã hội, thực tế cả hai chiều đối nghịch đều có thể vận hành chung, bổ túc lẫn nhau

2 Đối thoại thay vì biện chứng Chủ nghĩa HĐ chủ trương đối

thoại Phong trào HHĐ yêu thích biện chứng Giải quyết khi có hai lực đối lập, họ tranh cãi cho đến khi ngã ngũ thắng bại KHHĐ đề nghị đối thoại nhắm vào những lãnh vực trùng lập với nhau thay vì những khác biệt ‘Tranh luận trên những đồng điểm để đạt đến giá

trị cao hơn Đối thoại giữa các ý kiến phản đối để tìm phương cách thực hành chung, lấy kinh nghiệm và sửa sai.’

Đối thoại đi từ nguồn trước khi chia rẽ Rồi qua lý do, nguyên nhân, lên đến cấu trúc, sử dụng một số thỏa thuận trước khi đi đến giải quyết hoặc giải tỏa vấn đề Cuối cùng cho dù không đạt được ý nguyện, vẫn có một số chi tiết hoặc một phần ý tưởng hòa đồng Ví

dụ như tranh đấu giữa quý tộc và tiện dân, đưa đến người trí thức

có khả năng lãnh đạo Không phân biệt cấp hạng xã hội

3 Ngh ịch lý Chủ nghĩa KHHĐ bao dưỡng sự nghịch lý Ví dụ, chủ

nghĩa HĐ quan tâm tính khách quan phổ quát trong khi phong trào HHĐ quan tâm trường hợp ngẫu nhiên KHHĐ lập luận, những ý tưởng xác định có thể là khách quan đúng với một cá nhân, và cá nhân này phải tự giác hiểu được, ý tưởng đó không phải là sự thật cho toàn cầu hoặc cho mọi người Không có nghịch lý hoặc hữu lý nào hoàn toàn áp dụng cho tất cả mọi trường hợp, vì trong nội tâm của mỗi người đều có cách giải thích và đánh giá riêng về đạo lý Nghịch lý đối với người này có thể là hữu lý đối với người khác Trong mỗi hoàn cảnh, trong mỗi tâm tư, mức độ nghịch lý sẽ khác nhau, từ dễ chấp nhận cho đến cực đoan Phương ngôn của KHHĐ

là tìm những điểm tương đồng để để đa số có thể sống chung

Trang 7

4 K ết hợp Trong văn chương cũ, sự thành thật và sự mỉa mai

không thể xảy ra trong cùng một văn bản, nhưng có thể tìm thấy trong văn chương của chủ nghĩa KHHĐ Mặc dù sự kết hợp nêu ra

là một nghịch lý, nhưng thể loại văn học "Tân Thành Thật" (New Sincerity) thể hiện được điều này Tác giả trình bày suy nghĩ và cảm xúc một cách trung thực nhưng có thể cảm nhận phi lý hoặc

lố bịch Người đọc nhìn thấy sự thành thật một cách mỉa mai, hoặc mỉa mai một cách thành thật Ví dụ, thơ thời HĐ thường nghiêm túc như thơ Xuân Diệu, Huy Cận Thơ thời HHĐ có tính khôi hài, nghịch

lý như thơ Bùi Giáng Liệu có thể nào làm thơ nghiêm túc một cách khôi hài? hoặc khôi hài một cách nghiêm túc? Đó là bản chất của một loại thơ đương đại

5 S ự sụp đổ của khoảng cách Trong những thời đại trước,

khoảng cách giữa cá nhân đến nhóm cá nhân khác được xác nhận

rõ rệt Sự liên hệ giữa một người đối với đám đông, nhiều lắm là một buổi phát thanh trên làn sóng, hoặc diễn thuyết trước một nhóm thính giả chọn lọc Trong thời đương đại, internet, facebook, twitter, email, xóa bỏ biên giới giữa cá nhân và người khác hoặc gần hoặc

xa, xóa bỏ sự phân biệt lạ hay quen, xóa bỏ quốc gia, chủng tộc và thậm chí là ngôn ngữ Sự kiện lạ lùng tạo ra những nối kết phức tạp, nhanh chóng và không cần quan tâm đối tượng Ví dụ văn bản đưa lên mạng, ai đọc cũng được

Sự giấu tên, dùng tên giả, qua internet cũng tạo sự bối rối cho bản thân vì khó biết thật quan điểm của người khác về mình Những quan hệ giả vờ trên mạng lưới tạo thành thói quen trong đời sống Chủ nghĩa KHHĐ cho phép một cá nhân liên hệ với nhiều cá nhân,

"thân thiết" chia sẻ ý nghĩ, tâm sự, thật tình hoặc giả dối, một cách bình thường Ví dụ trong các phòng "chat room", các mạng lưới tìm kiếm người tình, Sự kiện này không hề xảy ra cho những thời đại trước Sự hợp tác đa dạng qua mạng cho thấy cá nhân giảm bớt cảm giác bị cô lập và có thêm những điều kiện tương tác Đôi khi họ tương đồng hoặc khác biệt chỉ trên chủ đề, không phải cá nhân, vì không ai biết ai Một loại giao tiếp không căn cước

6 Ch ủ quan đa diện HHĐ đòi hỏi sự phân mảnh trong việc tự

nhận diện bản thân Sự phân chia rõ ràng các nhóm cá nhân về chủng tộc, tôn giáo, giới tính, quốc tịch, sắc dân để thành lập từng loại luận lý biện chứng Nói một cách khác, phải xác định vị trí của

cá nhân và của các nhóm cá nhân để biết bản thân thuộc vào đâu

Trang 8

và khác biệt như thế nào Ngược lại, chủ nghĩa KHHĐ bao trùm khái niệm nhiều chủ quan và nhiều chủ đề Lập luận rằng, một người sẽ chủ quan trong nhiều phương diện và đề tài Khi va chạm với nhiều chủ quan khác, có thể rất khác biệt, nhưng vẫn có khả năng làm việc với nhau bình thường, không cần phân mảnh nhận diện cá nhân hoặc nhóm cá nhân Ví dụ, trong một không gian ảo của internet, những người tham gia vào một đề tài, không nhất thiết biết nhau, không cần thiết phân biệt căn cước Sự chia sẻ chủ quan mang tính khách quan, khác với sự chủ quan khi biết rõ đối tác về chủng tộc, tôn giáo, trình độ học vấn, vị trí chính trị

Kinh nghiệm về kết hợp nhiều chủ quan và chỉ những chủ quan trong cùng vấn đề, cho phép một người hoặc từ bỏ, xoa dịu, hoặc nhấn mạnh, sâu sắc tính chủ quan thảo luận Kinh nghiệm này cho thấy không nhất thiết phải cực đoan với bất kỳ cá nhân nào hoặc bất kỳ đề tài nào

7 C ộng tác Trong thế giới hôm nay, dù muốn hay không, chúng

ta cũng bị ảnh hưởng bởi nhiều động lực Chủ nghĩa KHHĐ khuyến khích cá nhân nỗ lực tham gia một cách có ý thức với những người khác Ví dụ những thành viên trong các nhóm từ thiện hoặc các đội ngũ thiện nguyện Trong thế giới chính trị, chúng ta sẽ bắt gặp nhiều liên minh khác thường xảy ra giữa các đảng phái Không có nghĩa

họ thay đổi hoặc phản bội, mà chỉ đồng ý với nhau trên một vấn đề hoặc một lợi ích

8 Mơ hồ và đồng thời Đây là một khái niệm khá khó hiểu Trong

thời kỳ khởi đầu KHHĐ, người ta cho rằng suy nghĩ cá nhân "dao động" giữa các trạng thái đối nghịch của tư tưởng, cảm xúc và hiện hữu, gần giống như con lắc dao động giữa vô số ý niệm chủ quan khác nhau Gần đây, những hiểu biết khám phá thêm cho phép KHHĐ nhấn mạnh tính đồng thời (simulaneity): khái niệm cái tôi KHHĐ không dao động giữa những vị trí khác nhau, nhưng trong thực tế tất cả đều sống cùng một lúc Sự nghịch lý "cùng một lúc" của KHHĐ được tạo ra bởi tính đồng thời này Vượt lên biện chứng

về sự dao động giữa hai vị trí đối lập Một người trong cảm hứng tràn ngập sẽ kết hợp được những sự tình đối nghịch để diễn đạt hữu lý hoặc trơn suốt Khái niệm ‘kết hợp những phi lý, không cần

phải hữu lý, mà vẫn sống chung một cách hữu lý,’ là quan điểm cần

thiết trong thế giới mai sau, sẽ có quá nhiều lực lượng đối nghịch

và nhiều động cơ phức tạp

Trang 9

Trong văn chương, tính đồng thời và mơ hồ tạo ra những loại nhân vật vừa hợp lý vừa không hợp lý hoặc các sự kiện mâu thuẫn mà không mâu thuẫn như khoa học viễn tưởng có năm hoặc sáu chiều

9 Ph ản ứng lạc quan Khác với tính bi quan thường xuyên của

HHĐ, KHHĐ phản ứng lạc quan trong luận lý và cách giải quyết vấn

đề Quay trở lại với "siêu văn bản" và xa lánh tính bi kịch Cụm từ

‘phản ứng lãng mạn với khủng hoảng’ được thường xuyên sử dụng

để mô tả chủ nghĩa Kết Hợp Hiện Đại

Các nhà KHHĐ nhìn nhận những biến động tồi tệ về chính trị, kinh

tế, khí hậu, sinh thái, và những dạng hỗn loạn khó khăn khác, nhưng họ chủ động trong tinh thần lạc quan với niềm tin những nguyên nhân gây ra sẽ tự giải tỏa hoặc sẽ được con người cải thiện Những lý thuyết gia mô tả phản ứng này như một thái độ triết học Nghĩa là, những người có tâm tư KHHĐ chọn lối sống thay đổi theo chiều hướng và mục đích tích cực, ngay cả lúc được nhắc nhở văn hóa nhân loại đang suy thoái và lâm nguy

Các nhà KHHĐ không nghĩ rằng, sự tham gia của người, dù lạc quan, sẽ cứu vãn những tình trạng khủng hoảng cá nhân hoặc giải quyết được những vấn nạn thế giới Chỉ đơn giản, KHHĐ cho con người niềm hy vọng và khả năng ngăn chận tuyệt vọng Trong những trường hợp tận cùng đưa đến những thiệt hại không thể tránh né, họ cũng đối phó bằng thái độ lạc quan

Thái độ và hành động lạc quan đòi hỏi sự hiểu biết của siêu văn bản Mặc dù siêu bản chưa hẳn là giải pháp cuối cùng, nhưng nó giúp con người đối diện với nhàm chán, thất vọng, mất lòng tin vào đạo lý Khái niệm này minh chứng tôn giáo và triết học vẫn có giá trị không thể chối bỏ, tuy nhiên giá trị về mức độ niềm tin sẽ không cuồng tín và không chống đối

10 Khoa liên ngành Đối với những khủng hoảng đe dọa, KHHĐ

có chủ kiến sẽ đối phó bằng cách tháo gỡ những cấu trúc đã gây

ra thảm họa, rồi sắp xếp lại theo khuynh hướng cải thiện Họ sẵn sàng loại bỏ hoặc tổ chức lại những thể loại như khoa học, tự do, đảng phái, kỷ luật, để phân định hoặc tiêu chuẩn hóa những gì tương đồng và khác biệt Công việc này đòi hỏi hiểu biết, kinh nghiệm chuyên môn từ nhiều ngành nghề, đòi hỏi nhiều học thuật khác nhau, kết hợp, tập trung để đối phó vấn đề Không giống như

Trang 10

xử “đời sống với lòng tôn kính và niềm tin,” không lý thuyết hóa để tách rời sinh hoạt hàng ngày Kết Hợp Hiện Đại là một ‘nhân sinh

quan văn hóa thực hành hỗ tương kinh nghiệm sống’ hơn là quan

niệm hoặc ý tưởng trừu tượng

2- Tính triết học: Cơ sở tư tưởng của KHHĐ bắt nguồn từ quan niệm “những lớp chồng lên nhau che phủ như một lớp” trong tư tưởng của Immanuel Kant Trở lại ví dụ trên, khi nhiều người tin rằng nhân loại đã đi quá mức để có thể trở lại cứu vãng nguy cơ từ khí hậu thay đổi và trái đất sẽ tiến về thời điểm diệt vong Vấn đề

là người ta sẽ đối phó như thế nào, nếu sự kiện đó được chứng minh sẽ xảy đến? KHHĐ giải quyết như triết gia Kant đã đề nghị: Con người có thể đồng thời chấp nhận thực tại đón chờ thảm họa, cùng một lúc sống với động lực sinh tồn, trong hy vọng trái đất và loài người sẽ bình yên

Trang 11

Quan điểm “vắng mặt” hy vọng không có nghĩa là “thiếu” hy vọng Dẫn đến tinh thần lạc quan thay vì lo âu buồn bã Hàng ngày, sự chọn lựa tích cực và lạc quan trong mọi trường hợp, là nhân sinh quan căn cơ của KHHĐ

3- Tính khoa học: KHHĐ hành động bằng phản ứng khoa học, đối nghịch ý niệm ‘kẻ thắng sở hữu tất cả.’ Tức là không thỏa thuận hầu hết các siêu bản cực đoan thống trị

Chúng ta có kinh nghiệm về đời sống bốn chiều: chiều cao, chiều rộng, chiều sâu và thời gian Tuy nhiên, khoa học chứng minh còn một số chiều khác mà chúng ta không thấy, không biết

Chiều thứ năm cung cấp nhiều thực tế liên quan đến thực trạng trong hiện tại nhưng sẽ không bao giờ thực sự xảy ra Ví dụ, cuộc hẹn ngày mai thuộc về chiều thứ năm Không chắc gì xảy ra, cho đến khi nào nhân vật và người chủ hẹn bước vào bốn chiều gặp nhau, cuộc hẹn đó hiện hữu Như vậy, thảm họa tương lai không thực sự có, cho đến khi nó trở thành bốn chiều

Chiều thứ sáu không liên hệ thực tại như chiều thứ năm Nó chứa đựng tất cả thời gian khả thể từ lúc Big Bang Nghĩa là chiều thứ sáu bao trùm thời gian từ Big Bang cho đến khi vũ trụ chấm dứt Ví

dụ, thế giới khủng long vắng mặt ở hiện tại, nhưng luôn luôn hiện diện trong chiều thứ sáu Đó là một lý do vì sao có giả thuyết “du hành không gian” về lại quá khứ hoặc phóng tới tương lai

Một số tưởng tượng khác không hiện diện trong chiều thứ sáu, có thể có mặt trong chiều thứ bảy Chiều chứa đựng tất cả những gì

vũ trụ tiến hóa Do đó, những thế giới giả tưởng, những sinh vật hư cấu có thể đến từ những tồn tại trong chiều này Thử trả lời câu hỏi: Tưởng tượng của nhân loại đến từ đâu?

Bây giờ chúng ta có thể hiểu được vì sao KHHĐ tin vào những giải quyết mà theo kinh nghiệm của các thế hệ trước là không thể nào xảy ra Những nghịch lý trong bốn chiều không hẳn là nghịch lý trong những chiều cao hơn ‘Sư tử không thế sống chung với con dê’ đã được chứng minh “khả thể” khi sư tử được thuần hóa Đó là

vì sao có những kinh nghiệm trước đây tranh cãi, con người có thể thay đổi số mệnh Vì chuyện số mệnh nằm ở chiều thứ năm, thứ sáu, thứ bảy và thứ Khi bốn chiều thay đổi, sẽ tạo sự thay đổi cho các chiều kia

Trang 12

KHHĐ hiện nay đòi hỏi sự kiên nhẫn của người đọc Bản thân nó cần có những thuật ngữ rộng rãi chính xác hơn KHHĐ gặp sự chống đối mãnh liệt từ Giải Cấu Trúc và những tư tưởng chính quy của Hậu Hiện Đại

KHHĐ chưa có những đặc trưng rõ ràng, nổi bật để xác định, nhưng thể hiện trong nhiều học thuyết cũng như học thuật khác Điều này khiến cho KHHĐ chưa có những tác phẩm xuất sắc trong nghệ thuật tạo hình, hội họa và văn chương

Một số nhà phê bình chờ đợi, cho rằng khi phong trào non nớt này phát triển, sẽ giảm thiểu sức phản đối và có nhiều cơ hội thể hiện độc đáo trong văn chương nghệ thuật

Chủ Nghĩa Kết Hợp Hiện Đại

Quan Điểm Nghệ Thuật

Trong lãnh vực văn chương và nghệ thuật, KHHĐ thể hiện trong ba khuynh hướng: 1- Tìm kiếm những gì mới lạ hơn Hậu Hiện Đại 2- Quay về với những tinh yếu của chủ nghĩa Hiện Đại 3- sử dụng và tân kỳ hóa học thuật truyền thống, nhưng đa số vẫn là học thuật từ hậu Hiện Đại, và những kỹ thuật từ khu vực không văn chương, trộn lẫn với kỹ thuật dùng trên mạng lưới hoặc cho văn bản điện tử Khuynh hướng thứ ba liên quan đến khoa học đang phát triển, nhất

là phương diện internet và kỹ thuật điện tử cách không, dẫn đến khái niệm “metaverse.”

Metaverse và KHHĐ

Metaverse là thuật ngữ ghép: meta + universe (vượt qua + vũ trụ) tức là “vượt không gian”, do Neal Stepheson sử dụng trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng “SnowCrash” năm 1992 Metaverse cũng có nghĩa đồng dạng với cyberspace, xuất hiện năm 1982, trong tiểu thuyết “Burning Chrome” của William Gibson Về sau cyberspace trở thành không gian của mạng lưới, còn metaverse là

Trang 13

không gian chia thực tế ảo quy vào thực tại, tức là không gian của những chiều khác nhau hội tụ vào hiện tại Có thể gọi là “không gian ảo tụ.”

Nhà thơ Richard Siken đã đưa thuật ngữ metaverse vào KHHĐ Ý nghĩa của thuật ngữ này phù hợp với cơ sở khoa học mà KHHĐ đang áp dụng Dẫn đến thể loại văn chương khoa học viễn tưởng nhưng nghiêng về khoa học kỹ thuật “nhẹ” và chủ trương có đạo lý Thông thường xuất hiện trong các loại truyện như New Sincerity, Bizarro Fiction, Slipstream Cùng một lúc những thể loại truyện này cũng chia sẻ những quan niệm hoặc các phong trào, chủ nghĩa khác Chẳng phải chủ trương của KHHĐ là kết hợp để làm tốt đẹp hơn sao?

Tái Cấu Trúc thay vì Giải Cấu Trúc

Hậu Hiện Đại khuyến khích sử dụng giải cấu trúc để biện chứng cho tương tranh tận cùng thắng bại, với mục đích xác nhận ý nghĩa của công trình xây dựng khác nhau tùy vào vị trí của mỗi người Công việc của KHHĐ nỗ lực kết hợp các nguyên tắc chống chọi nhau, kể cả khi có kết quả nghịch lý, với mục đích tái cấu trúc vấn

đề Ví dụ, nếu đặt câu hỏi, Twitter là môi trường "tự do" hoặc "kiểm soát", câu trả lời trung thực là "cả hai" Ai cũng có thể sử dụng Twitter, nhưng giới hạn 140 từ trong một lần Ngoài ra có những luật lệ giới hạn, nếu vi phạm luật sẽ bị tước quyền sử dụng Twitter Quan điểm này đưa vào nghệ thuật và văn chương, không hẳn sẽ giải quyết mọi vấn đề, nhưng để nhìn thấy vấn đề có thể kết hợp

dù có giải quyết tương phản Ví dụ viết một tác phẩm về "An Ninh Quốc Gia", nội dung đầy những đấu tranh liên tục giữa các phe phái

tư tưởng, dẫn đến những ý nghĩa và kết quả khác nhau Nhà văn HHĐ sẽ chọn một khuynh hướng, hoặc theo bảo thủ hoặc theo cách tân, rồi xây dựng cốt truyện với những lý do, những hư cấu

để chứng minh và thuyết phục Mục đích là tái cấu trúc ý nghĩa của

"an ninh quốc gia" Bằng cách kết hợp những vùng trùng hợp giữa hai và nhiều lực lượng đối đầu Sau đó mới đưa ra biện pháp hoặc giải quyết cưu mang những xung đột Đặt cho người đọc một câu hỏi: kiểm soát sự tự do đến mức độ nào? KHHĐ không cho phép tái thiết hoặc tái cấu trúc như một giải đáp chính trị, nhưng đúng hơn là một thí nghiệm của ý nghĩ, có mục đích đưa chúng ta ra khỏi các hệ tư tưởng cắm rào chung quanh

Trang 14

Tham Gia thay vì Phô Trương

Diễn trình tạo ra ý nghĩa trong xã hội đương thời thường xoay quanh việc xác định một luận điểm rồi công khai bênh vực nó thay

vì tham gia vào chuyện hợp tác với tầm nhìn tích cực

Lấy ví dụ, một chính trị gia theo KHHĐ có thể là thành viên của các liên minh khác nhau, đối phó nhiều vấn đề khác biệt, nhưng vẫn tiếp tục giữ vững chính sách cá nhân, hướng đến tiến bộ làm cho con người tốt đẹp hơn Thông thường, chính trị đương đại được hành xử: 1- Người theo chủ nghĩa HĐ thường giáo điều, muốn áp đặt các quan điểm thế giới của họ lên quần chúng 2- Người theo phong trào HHĐ thường hoài nghi, đặt niềm tin lên những thống kê mới nhất 3- Chính trị KHHĐ dường như không giống chính trị, gần như một chính trị độc lập, không đảng phái

Từ ví dụ này, đưa qua hình ảnh nghệ sĩ và nhà văn KHHĐ Thông thường họ là người tổng hợp các lý thuyết, tổng hợp mọi học thuật Tác phẩm của họ mang nội dung lạc quan, khuynh hướng tích cực

Hiệu Quả và Cảm Hóa

Trong nghệ thuật, người ta thường tìm kiếm sự cảm hóa, tức là động lực tình cảm gây ra xúc động Sự hiện diện hoặc vắng mặt của lực cảm hóa sẽ tạo ra sức ảnh hưởng, tức là hiệu quả của văn bản

Hai đường lối rõ rệt hiện nay trình bày về sức cảm hóa gây hiệu quả:

1- HHĐ quảng bá văn bản hoặc sản phẩm nghệ thuật không thuần túy, nghĩa là có sự pha trộn những yếu tố ngoài nghệ thuật hoặc không văn chương Hiệu quả, ít sáng tạo trực tiếp và ít cảm xúc sáng tác Ví dụ như thơ HHĐ Sự chọn lựa trình bày xa lánh cảm xúc để những yếu tố khác nổi bật, gây hiệu quả nghiêng về mặt trí tuệ thay vì tình cảm

2- Văn bản hoặc sản phẩm văn nghệ chú trọng sự cảm hóa từ tác giả chuyển sang độc giả Điển hình là những trình diễn của Lady Gaga Thể loại này có sức cảm hóa mạnh, gây kích động và tạo ấn tượng Trong cả hai trường hợp, khi đi đến cường điệu, sẽ trở thành "trình diễn phô trương" hơn là "thực chất sáng tạo."

Ngày đăng: 15/12/2021, 09:23

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w