Cũng như Hậu Hiện Đại, Giải Cấu Trúc bao gồm một số phân tích qua văn bản, liên quan đến mối liên hệ giữa quyền lực, ngôn ngữ và tri thức.. Những nhà Giải Cấu Trúc cũng bác bỏ một hệ thố
Trang 1Văn Học Truyện Hậu Hiện Đại Đến Cuối Thế Kỷ 20
Giải Cấu Trúc
Và Hậu Hiện Đại
Ngu Yên
Trang 2Giải Cấu Trúc
và Hậu Hiện Đại
Những nguyên tắc căn bản của hai học thuyết phát sinh chung từ một số nhà tư tưởng, như: Roland Barthes, Jean Baudrillard, Judith Butler, Helene Cixous, Jacques Derrida, Gile Deleuze, Felix Guattari, Michel Foucault, Julia Kristeva, Jean Francois Lyotard Cả hai có chung một nhãn quan về ý nghĩa sự vật được định danh
Phạm vi chung của hai phong trào
Hai phong trào này liên quan chặt chẽ với nhau về quan điểm hoài nghi, tìm cách chống lại những siêu bản của tổ chức xã hội, sự thống trị của chế độ tư bản, chế độ gia trưởng, chủ nghĩa thực dân, sự bất bình đẳng
Cũng như Hậu Hiện Đại, Giải Cấu Trúc bao gồm một
số phân tích qua văn bản, liên quan đến mối liên hệ giữa quyền lực, ngôn ngữ và tri thức Xem xét quyền lực giữa cá nhân và xã hội Không công nhận một
"chân lý" duy nhất cho mọi sự việc hoặc một quy luật
áp dụng chung Những nhà Giải Cấu Trúc cũng bác
bỏ một hệ thống tư tưởng tự nhận đã khám phá ra
"sự thật." Điều này bao gồm tôn giáo, triết học, khoa học nhân văn và thực dụng Họ cũng quan tâm đến quyền lực xã hội, chính quyền, ảnh hưởng và thay đổi tri thức, biến dạng bản sắc của cá nhân
Trang 3(Poststructuralism and Postmodernism Nick J Fox
University of Sheffield.)
Về văn chương, họ cho rằng dù đề cập đến các đối tượng thực tế, ngôn ngữ chỉ có thể biểu hiện bằng
ký hiệu và ý nghĩa của ký hiệu này hiển hiện nhờ lưới tương quan với các ký hiệu từ ngữ khác Do
đó, Derrida đã khẳng định: Không có gì ngoài văn
bản Ngày hôm nay internet cung cấp hệ thống liên
văn bản, hầu như vô hạn Trong nhận thức luận này, cả hai đều đồng ý, thực tế của đối tượng không phải là thực tế thật Ngôn ngữ và nhận thức của loài người không có khả năng khám phá, xác định thực tế một cách chính xác Giải Cấu Trúc giải thích kỹ thuật và cặn kẽ hơn về chức năng ngôn ngữ Loại ký hiệu truyền thông này dù nỗ lực tiếp cận sự thật, chỉ có thể gây trì hoãn và không có sức phục hồi sau khi đã làm mù mờ sự thật
Do đó, không thể nào có được kiến thức trực tiếp
từ thực tế Họ chấp nhận giới hạn này để công nhận sự đa dạng của thực tại, thực tại trở thành thực tế của trí tuệ, không phải thực tế của sự thật Derrida lập luận, bất kỳ là văn hóa nào, khi tuyên
bố đã biết được sự thật, tức là muốn thiết lập quyền hành kiểm soát người khác Ví dụ như văn hóa tôn giáo Quyền lực thống trị tạo ra hoặc giả tạo sự thật
Trong tinh thần giả tạo này, vào cuối thế kỷ 20, các nhà tư tưởng và một số nhà văn đã nỗ lực báo động văn hóa truyền thông và kỹ thuật quảng cáo Quyền lực của hình ảnh qua tiến bộ điện tử đã khuynh đảo thực tế Ảnh hưởng văn chương cũng
dự phần vào cuộc đảo lộn này, nhất là bên báo chí
và internet Động cơ chính trị và kinh tế đã thống trị
Trang 4truyền thông, tạo ra sự giả mạo rồi nỗ lực làm cho con người tin tưởng
Giải Cấu Trúc và Hậu Hiện Đại cung cấp một số phương tiện để phân tích và phê bình các hệ thống
tư tưởng, được những học thuyết xã hội sử dụng trong môi trường nghiên cứu
Sự khác biệt giữa hai phong trào
Sự khác biệt giữa hai học thuyết có từ nguồn gốc triết học Từ thời Tiền Socrates, triết gia Parmenides đã lập luận, theo một nghĩa nào đó, thực tế là thực tại duy nhất, đồng nhất và không thay đổi Khái niệm này thường được giải thích theo nghĩa vạn vật đồng nhất thể Vì con người biến đổi trong thời gian, khiến cho thế giới nhận thức không còn khả năng tiếp cận sự thật
Trong khi triết gia Heraclitus đưa ra lập luận hoàn toàn trái ngược Ông đề cập đến giá trị của kinh nghiệm Vạn vật thống nhất trên căn bản trao đổi cân bằng Thế giới không được xác định bằng bất
kỳ thực chất cá biệt nào, mà là một quá trình biến chuyển liên tục được điều chỉnh bởi luật biến hóa Chủ nghĩa Hiện Đại (modernism) đi theo con đường của Parmenides, tìm kiếm sự thật tổng quát, nguyên lý phổ thông, quy luật áp dụng chung Trong khi Hậu Hiện Đại (Postmodernism) chọn luận lý của Heraclitus, bác bỏ ý thức phổ quát, duy nhất, áp dụng phổ thông Giải Cấu Trúc (poststructuralism) là dòng lý luận ở giữa Theo Hậu Hiện Đại về bác bỏ siêu bản nhưng lại nỗ lực xây dựng một "giải mã cấu trúc" chung cho văn học
Trang 5Sự khác biệt căn bản nhất giữa hai phong trào đặt trên sự thật của thực tế Giải Cấu Trúc lập luận trên
sự bất lực của ngôn ngữ Không có khả năng mô
tả và giải thích chính xác Trong khi Hậu Hiện Đại đặt trọng tâm nơi nhận thức Khả năng trí tuệ chỉ
có thể hiểu biết thực tế theo sự kế thừa của lịch sử
và theo quyền lực của xã hội tạo dựng Sự khác biệt này thể hiện trong văn chương qua cách truyền đạt
Về mặt chức năng, trong tiểu luận viết năm 1991,
Critical Theory, Poststructrualism, Postmodernism: Their Sociological Relevance, Ben Agger nhận định, Giải cấu Trúc là học thuyết nghiêng về kiến thức và ngôn ngữ, trong khi Hậu Hiện Đại là học thuyết nghiêng về văn hóa, xã hội, chính trị và lịch
sử
Giải Cấu Trúc trong văn học
Chủ nghĩa dùng luận lý của ngôn ngữ để khám phá, tiết lộ và biện bác như ý thức về lý luận này Nghĩa là có tính tự thức Các nhà Giải Cấu Trúc sử dụng ngôn ngữ không đáng tin cậy để lý giải về ngôn ngữ Nghĩa là có tính hoài nghi về bản thân
Họ biểu lộ sự phụ thuộc vào cấu trúc, cùng một lúc,
nỗ lực loại bỏ một số thành phần ra khỏi hệ thống cấu trúc Nghĩa là có tính mâu thuẫn
Họ giải mã văn bản theo phong cách đối ngược với phương pháp giải mã của chủ nghĩa Cấu Trúc Họ
cố gắng giải mã những sự kiện, hiện tượng, không còn ai nghi ngờ, đã là nền tảng của xã hội hoặc là tiêu chẩn của luật lệ Ví dụ như các nghiên cứu của Foucault về chính trị, các thể chế hiện đại, các quyền lực công kỹ nghệ Các lập luận của Deleuze
và Guattari, đánh giá mối liên hệ quyền lực giữa
Trang 6các đối tượng và ý tưởng hạn chế hành động của con người Derrida trong lãnh vực triết học Lacan trong tâm lý học Kristeva và Barthes trong văn chương
Hai khái niệm làm nền cho văn chương của Giải Cấu Trúc:
1- Khái niệm tính liên văn tự và liên văn bản của Barthes Từ ngữ không thể có nghĩa đúng đắn nếu không liên hệ với những từ ngữ khác Ngữ cảnh trong từ điển khác với ngữ cảnh trong một văn cảnh nhất định (Điều này dẫn đến sự quan tâm của nhà văn khi mô tả và hóa mã Dẫn đến việc dịch thuật chú trọng về ngữ cảnh trong văn cảnh, không nhất thiết phải theo thuật ngữ của từ điển, văn phạm hoặc cách nói quen thuộc Dẫn đến phương tiện phân tích cho nhà phê bình, khi giải cấu trúc một tác phẩm.)
Văn học Giải Cấu Trúc sẽ đặt câu hỏi cho nhà văn: Bạn định trình bày, mô tả hoặc "diễn mã" như thế nào để đưa ý tưởng đến người đọc một cách hoàn hảo nhất, trong lúc bạn biết rõ sự bất lực của ngôn ngữ?
2- Khái niệm differance (khác biệt với mẫu tự a) của Derrida Ông đã chứng minh văn cảnh trong tâm trí đưa vào ngữ cảnh thành lập văn cảnh trên giấy mực là hành trình trơn tuột, mất mát và mù
mờ Những khái niệm trừu tượng càng khó qua cầu ngôn ngữ Ông lập luận, chỉ có thể sử dụng ngôn ngữ trong nỗ lực vượt lên giới hạn, vận chuyển và ý nghĩa của nó, bằng cách xác định ý niệm khác biệt, thay vì dựa lên ý nghĩa của chính
nó
Trang 7Ông đề nghị phương pháp tiếp cận văn bản chỉ bằng giải mã văn bản, không cần quan tâm đến những ảnh hưởng của các nguồn không văn chương Khái niệm này đưa nhà văn vào vị trí mô
tả, kể chuyện, chú trọng đến cấu trúc của văn bản giải mã thực tế và không quan tâm đến những tư tưởng, khái niệm, ý nghĩa có tính duy nhất của
"trung tâm văn hóa" đã định Nhà văn thời đại phải
tư duy sâu xa và tích lũy kinh nghiệm về kiến thức
vì ý kiến riêng, quan điểm riêng của họ thể hiện trong văn bản là điều cần thiết để xác định phẩm chất và được văn học đánh giá
Với sự trợ giúp của điện tử và internet, kiến thức toàn cầu có thể tìm thấy dễ dàng gấp ngàn lần trước đây, vì vậy, văn bản hoa hòe, lấp liếm, tản mạn, , đại để là thiếu trung thực, thiếu chiều sâu, thiếu nghiên cứu, không có chỗ đứng trong văn chương
Khái niệm ngôn ngữ liên kết ngôn ngữ của Barthes
và ngôn ng ữ khác biệt ngôn ngữ của Derrida phối
hợp, tạo thành khái niệm căn cơ cho Giải Cấu Trúc tái xét ngôn ngữ và văn hóa
Phương pháp của Giải cấu Trúc là phương pháp chống lại phương pháp Phương pháp giải mã dựa lên sự thành lập của cấu trúc Khi đã thành hình, cấu trúc không thay đổi, không cảm tính, đồng đại
mà ý nghĩa đến từ sự khác biệt với những cấu trúc khác Quan điểm là sự khác biệt có tính riêng rẽ, không tổng quát, không áp dụng chung Ví dụ, con chuột, con thỏ, con ruồi mỗi con là mỗi khác biệt độc lập để giải thích khái niệm con rồng
Trong khi cấu trúc không thay đổi, nội dung văn bản đều là những thông điệp tự phát hiện Văn bản
Trang 8mang tính chủ quan, không có ý nghĩa xác định Độc giả dễ bị hiểu sai Ý nghĩa của văn bản sẽ khác nhau tùy mỗi người đọc tự giải mã Nói một cách khác, nhà phê bình giải cấu trúc nhắm vào cấu trúc của ngôn ngữ và cấu trúc của tác phẩm Phần ý nghĩa ra sao, nhà phê bình cũng như độc giả, tự mình tìm hiểu theo quan niệm cá nhân Giải Cấu Trúc cho rằng, lịch sử văn học là một phần của lịch sử phê bình Các nhà Giải cấu Trúc chuyển đổi mọi thứ thành bình luận xã hội, bao gồm chính trị, tình dục, chủng tộc và triết học Việc làm này ủng hộ phong trào Hậu Hiện Đại thêm khả năng xâm nhậm vào các lãnh vực đời sống bằng quyền lực của chữ nghĩa và ngôn ngữ
Trang 9Tác Phẩm Phát Hành
1986 Hóa Ra Nét Ch ữ Lên Đàng Quẩn Quanh
Thơ
1987 T ựa Đề Ở Bên Trong Thơ
1991 H ỡi Ơi Thơ
1993 Hãy Cho Ta S ống Giùm Đời Nhau
Và Tình Thơ đôi
2002 Thi Sĩ và Tôi Thơ và tùy luận
2009 Thơ Tóc Bạc Thơ và Tùy luận
ebooks và phát hành:
2012 Nháp và N ốt Phần 1 Tùy luận
2013 Nháp và N ốt Phần 2 Tùy Luận
2012 Ch ấm Hết Thơ
2013 Cu ối Cùng Là Thơ Thơ
2013 Federico Garcia Lorca Phần 1 Dịch Thơ
2013 Federico Garcia Lorca Phần 2 Dịch thơ
2013 Thơ Tuyển Phi Châu Nam Phi Dịch Thơ
Sách in Amazon:
2016 Ý Th ức Về Dịch Thuật Biên Khảo
2016 Độc Quạnh Thơ
2017.Tôi-Không-Bi ết Wislawa Szymborska Giới
thiệu, nhận định, và dịch Thơ
2017 Ý Th ức Sáng Tác Truyện Ngắn Hiện Đại
Bộ 1 Biên Khảo
2017 H ọc Thuyết Truyện Ngắn Hiện Đại Biên
Khảo
Trang 102017 H ọc Thuật Truyện Ngắn Hiện Đại Biên
Khảo
2017 Văn Học Truyện Hậu Hiện Đại Đến Cuối
Thế Kỷ 20 Biên Khảo
2017 Federico Garcia Lorca Toàn tập Thơ
dịch [ Tập 1: Tôi Học Được Bí mật Của U sầu Tập 2: Mộ Phần Tôi Ở Đâu?]
2018 V ăn Học Truyện Đương Đại Thế Kỷ 21
Biên Khảo
2018 Ý Th ức Sáng Tác Truyện Hậu Hiện Đại và Đương Đại Bộ 2 Biên khảo
2018 Nghi ệm Thơ
2018 Thơ Tái Tạo Biên khảo thơ về giả thiết thơ
2019 Ý Th ức Sáng Tác Thơ Cuốn Một Biên
Khảo
2020 Ra Ngoài Th ơ Hẹn Thơ Thơ
2020 Nh ững Ngôi Sao Đen Trên Vòng Nguyệt Quế Thơ dịch
22 Đất Nước Châu Phi Cuốn Một
2021 Vòng Nguy ệt Quế Thơ Nam Phi Thơ Dịch
Sách đang viết:
Ý Thức Sáng tác Thơ Cuốn Hai Nghiên cứu
Ý Thức Về Kịch Nghệ Tây Phương Biên Khảo Những Ngôi Sao Đen Trên Vòng Nguyệt Quế
Thơ dịch
22 Đất nước Châu phi Cuốn Hai
Hú và Thơ Allen Ginsberg Thơ dịch
Trang 11Lạc Đà Rống Đêm Sa Mạc Thơ Trung Đông Thơ
dịch
Ý Thức Về Phê Bình Văn Học Biên khảo
Sách Anh Ngữ:
Withered Breaths at 5202 Contour Place Poetry
Nhạc:
2001 Bóng Nắng Khuya CD
2003 Hát Không Dám Buồn CD
2004 Đợi Chờ Không Biết Đợi Chờ Ai CD
2021 Lời Hỏi Nốt Hẹn Hò Giai Điệu Tập nhạc