CAU h i TH o LU n MON CH NGHIA XA h i KH

Trongnhững nhân tố chủ quan ấy, việc thành lập ra đảng cộng sản trung thành với sự nghiệp, lợiích của giai cấp công nhân là yếu tố quyết định nhất đảm bảo cho giai cấp công nhân cóthể ho

Họ tên: Nguyễn Thiện Như Ngọc

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là tổ chức lãnh đạo XH thông qua đội tiênphong là Đảng Công sản để đấu tranh giải phóng mình, giải phóng toàn XH khỏi mọi ápbức, bất công, xóa bỏ CNTB, xây dựng CNXH và CNCS Trước sự khủng hoảng và sụp

đổ của CNXH ở Đông Âu và Liên Xô, các thế lực thù địch đã lợi dụng để tuyên truyềnphủ nhận sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân vì vậy việc khẳng định vai trò, sứ mệnh

lịch sử của giai cấp công nhân vẫn giữ nguyên giá trị trong thời đại hiện nay có ý nghĩa to

lớn về lý luận và thực tiễn

1 Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

a Quan niệm về giai cấp công nhân :

* Giai cấp công nhân trong chế độ TBCN:

Mác-Ăngghen đã dùng nhiều thuật ngữ, khác nhau để nói về giai cấp công nhân như:giai cấp vô sản, lao động làm thuê ở thế kỷ XIX, giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp côngnhân đại công nghiệp.v.v… Những khái niệm đồng nghĩa đó đều xác định giai cấp côngnhân là con đẻ của nền đại công nghiệp, đại biểu cho LLSX tiên tiến, phương thức sảnxuất hiện đại

Dù khái niệm giuai cấp công nhân có nhiều tên gọi khác nhau nhưng theo Ăngghen vẫn chỉ mang hai thuộc tính cơ bản:

Về phương thức lao động - PTSX: Giai cấp công nhân là những người lao động(trực tiếp hay gián tiếp ) có tính chất công nghiệp để tạo ra của cải vật chất cho xã hội Giai cấp công nhân là những người không có TLSX, phải làm thuê, bán sức lao độngcho nhà tư bản và bị nhà tư bản bóc lột về giá trị thặng dư Chính điều này khiến cho giaicấp công nhân trở thành giai cấp đối kháng với giai cấp tư sản

Vì vậy: Căn cứ vào thuộc tính trên có thể định nghĩa: giai cấp công nhân là một tậpđoàn xã hội hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệphiện đại Trong xã hội tư bản, giai cấp công nhân là giai cấp của những người lao độnglàm thuê cho nhà tư bản, họ hoàn toàn không có TLSX, phải bán sức lao động cho nhà

tư bản để kiếm sống bị nhà tư bản bóc lột gía trị thặng dư Do đó giai cấp công nhân làgiai cấp đối lập trực tiếp về lợi ích của giai cấp tư sản, là động lực chính của tiến trìnhlịch sử quá độ từ CNTB lên CNXH

* Những biến đổi của giai cấp công nhân:

Giai cấp công nhân ngày càng phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng Do tác độngcủa sự phát triển LLSX hiện đại và những điều chỉnh của QHSX TBCN, một bộ phận lớncông nhân được trí tuệ hóa với tri thức, kỹ thuật lao động cao, luôn gắn bó với cách mạng

KH và công nghệ hiện đại; ở một số nước TBCN một bộ phận công nhân có mức sốngtrung lưu hóa, có cổ phần và tham dự vào chia sẻ lợi nhuận Một bộ phận bị lôi kéo vàonhiều tổ chức ngoài công nhân Những biểu hiện mới đó không làm thay đổi địa vị đặc

điểm cơ bản của của G/c công nhân G/c công nhân vẫn là LLSX hàng đầu, giai cấp quyếtđịnh sự tồn tại và phát triển của XH.

Phê phán một số quan điểm sai lệch mơ hồ cho rằng: vai trò của trí thức tăng lêntrong nền kinh tế trí thức, công nhân được trí tuệ hóa và có một bộ phận lớn công nhân làcông nhân trí thức hoặc trí thức hóa công nhân Vì vây “Trí thức sẽ thay thế giai cấp côngnhân” Giai cấp công nhân không còn đảm đương sứ mênh lịch sử toàn thế giới Sai lệch ởquan điểm này Trí thức họ là lao động trí óc sản phẩm của họ là những giá trị tinh thần.Còn SX vật chất của G/c công nhân vẫn là cơ sở quyết định sự tồn tại và phát triển của

XH

* Nội dung sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân:

Sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của g/c công nhân là tổ chức lãnh đạo XH thông qua độitiên phong là Đảng Công sản để đấu tranh giải phóng mình, giải phóng toàn XH khỏi mọi

áp bức, bất công, xóa bỏ CNTB, xây dựng CNXH và CNCS

- Nội dung Kinh tế: Giai cấp công nhân trở thành LLSX cơ bản và là giai cấp quyếtđịnh sự tồn tại XH hiện đại và qua đó tạo cơ sở vật chất cho sự ra đời của CNXH

- Nội dung chính trị: Dưới sữ lãnh đạo của ĐCS, giai cấp công nhân cùng với nhân dânlao động tiến hành đấu tranh giành chính quyền, xác lập, bảo vệ và phát triển chế độXHCN, quyền làm chủ của nhân dân…

- Nội dung văn hóa tư tưởng: Giai cấp công nhân đấu tranh với hệ tư tưởng phi vô sản,xác lập địa vị thống trị của hệ tư tưởng giai cấp công nhân, xây dựng nền văn hóa và conngười mới

*Điều kiện khách quan quy định SMLS toàn thế giới cảu GCCN gốm có 4 điều cơ bản:

Thứ nhất: Do sự quy định của địa vị kinh tế - xã hội của giai cấp công nhân

Giai cấp công nhân gắn liền với phương thức sản xuất công nghiệp ngày cànghiện đại, mang tính xã hội hóa cao Phương thức sản xuất quy định phương thức tư tưởng,giai cấp công nhân vì vậy, có được những đặc điểm của một giai cấp cách mạng: Tính tổchức kỷ luật tác phong công nghiệp, tinh thần triệt để cách mạng, tình đoàn kết, tính dântộc, v.v những phẩm chất này khách quan xác định giai cấp công nhân là giai cấp tiêntiến nhất cách mạng nhất và có năng lực lãnh đạo các giai cấp khác trong sự nghiệp xâydựng xã hội mới

Thứ hai: những tiền đề vật chất của CNTB và sự vận động của mâu thuẫn cơ

bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

Xã hội hóa sản xuất là tiền đề quan trọng nhất đã thúc đẩy sự vận động của mâuthuẫn cơ bản trong lòng phương thức sản xuất TBCN Mâu thuẫn cơ bản đó là tính xungđột giữa tính chất xã hội hóa của lực lượng sản xuất với tính chất tư nhân tư bản chủ nghĩa

về tư liệu sản xuất Quy luật chung là QHSX phải phù hợp với tính chất và trình độ củalực lượng sản xuất Công hữu nhưng tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội là yêu cầu kháchquan và đã được quá trình sản xuất hiện đại vạch ra “ Cái tính chất của đại công nghiệptrong xã hội hiện thời, là đẻ ra mọi sự nghèo đói và mọi sự khủng hoảng thương nghiệp,thì đến một chế độ xã hội khác, chính tính chất ấy trở thành tính thủ tiêu sự nghèo khổ đó

và những sự biến động đem lại tai họa đó”

Nhìn chung, không chỉ chủ nghĩa tư bản mà cả quá trình xây dựng CNXH, CNCSđều cần đến những tiền đề vật chất từ lực lượng sản xuất ở trình độ xã hội hóa cao Thựctiễn xây dựng CNXH còn cho biết, tiền đề này có thể xuất hiện từ trước hoặc dần đượchoàn thiện, phát triển trong quá trình xây dựng xã hội mới

Thứ ba: Mâu thuẩn về lợi ích cơ bản giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư

sản tất yếu dẫn đến sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Chế độ bóc lột giá trị thặn dư đã khiến cho lợi ích cơ bản của hai giai cấp đối lậpnhau: một bên là giai cấp bị bóc lột sức lao động, một bên là giai cấp đi bóc lột sức laođộng Mâu thuẫn đó là không điều hòa và là động lực chính cho cuộc đấu tranh giai cấphiện đại Vì tất cả những gì con người đấu tranh giành lấy bao giờ cũng gắn liền với lợiích của chính họ Muốn thực hiện được điều đó phải xóa bỏ quan hệ sản xuất tư nhân tưbản chủ nghĩa Muốn xóa bỏ nó thì trước tiên nên xóa bỏ chế độ chính trị là cái đang bảo

vệ quan hệ sản xuất ấy Lật đổ chế độ tư sản, nhà nước chế độ tư sản, xác nhập nhà nướccủa giai cấp công nhân là tất yếu trong quá trình cách mạng kinh tế

Thứ tư: Do yêu cầu phải phát triển thế giới hiện nay quy định

Hiện nay yêu cầu phát triển nhanh, nhân bản và bền vững của thế giới hiện đại cũngkhách quan coi sứ mệnh lich sử của giai cấp công nhân như một giải pháp mới cho pháttriển

*Điều kiện chủ quan sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân: là điều kiện quyết định sự hoàn thành SMLS của gccn(SGK trang 271-285)hoặc phần dưới

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân xuất hiện một cách khách quan, song, để biến khảnăng khách quan đó thành hiện thực thì phải thông qua những nhân tố chủ quan Trongnhững nhân tố chủ quan ấy, việc thành lập ra đảng cộng sản trung thành với sự nghiệp, lợiích của giai cấp công nhân là yếu tố quyết định nhất đảm bảo cho giai cấp công nhân cóthể hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

-Giai cấp công nhân phải phát triển toàn diện

Ngay từ khi mới hình thành trong xã hội tư bản chủ nghĩa, bản thân giai cấp công nhân đãkhông ngừng hoạt động và trưởng thành từng bước về số lượng và chất lượng

Về số lượng chẳng những ngày càng tăng lên rất rõ rệt ở tất cả các nước, kể cả trong "kinh

tế tri thức" hiện nay, mà còn đa dạng hơn về cơ cấu các loại công nhân với nhiều ngànhnghề ngày càng phong phú, phát triển, tinh vi hơn Theo Tổ chức lao động Quốc tế (ILO)thì: từ năm 1900, toàn thế giới có 80 triệu công nhân; đến năm 1990, thế giới đã có hơn

600 triệu công nhân và đến 1998 đã có 800 triệu công nhân

Về chất lượng, bản thân giai cấp công nhân luôn có sự nâng cao về học vấn, về khoa học

công nghệ và tay nghề; từ hoạt động kinh tế, đấu tranh kinh tế trước mắt, đã từng bướchoạt động chính trị, đấu tranh chính trị, thông qua các tổ chức nghiệp đoàn, công đoàn,từng bước có ý thức giai cấp, giác ngộ giai cấp và cao nhất là dẫn đến hình thành đảngtiên phong là đảng cộng sản Khi đó, theo chủ nghĩa Mác-Lênin, giai cấp công nhân đã từchỗ là "giai cấp tự nó" (tức là chưa có ý thức giác ngộ giai cấp) đến chỗ là "giai cấp vì nó"(tức giai cấp tự giác)

Vì thế, giai cấp công nhân trở thành cơ sở chính trị căn bản nhất của đảng cộng sản

-Giai cấp công nhân phải có Đảng cộng sản vững mạnh lãnh đạo Vì vậy Nên Đảng cộng sản lànhân tố chủ quan hàng đầu quyết định hoàn thành sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân + Đảng là đội tiên phong

+ Đảng là lãnh tụ chính trị

+ Đảng là bộ phận tham mưu chiến đấu

Chỉ khi nào giai cấp công nhân đạt tới trình độ tự giác bằng việc tiếp thu lý luận khoa học

và cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin thì phong trào cách mạng của nó mới thật sự làmột phong trào chính trị Trình độ lý luận đó cho phép giai cấp công nhân nhận thức được

vị trí, vai trò của mình trong xã hội, nguồn gốc tạo nên sức mạnh và biết tạo nên sức mạnh

đó bằng sự đoàn kết, nhận rõ mục tiêu, con đường và những biện pháp giải phóng giai cấpmình, giải phóng cả xã hội và giải phóng nhân loại

Phải có chủ nghĩa Mác soi sáng, giai cấp công nhân mới đạt tới trình độ nhận thức lý luận

về vai trò lịch sử của mình Sự thâm nhập của chủ nghĩa Mác vào phong trào công nhândẫn đến sự hình thành chính đảng của giai cấp công nhân V.I Lênin chỉ ra rằng, đảng là

sự kết hợp phong trào công nhân với chủ nghĩa xã hội khoa học Nhưng trong mỗi nước,

sự kết hợp ấy là sản phẩm của lịch sử lại được thực hiện bằng những con đường đặc biệt,tuỳ theo điều kiện không gian và thời gian ở nhiều nước thuộc địa, nửa thuộc địa, chủnghĩa Mác thường kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước thành lập rađảng cộng sản

Từ thực tiễn lịch sử ở nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Chủ nghĩa Mác - Lêninkết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới việc thành lập ĐảngCộng sản Đông Dương vào đầu năm 1930

Chỉ có đảng cộng sản lãnh đạo, giai cấp công nhân mới chuyển từ đấu tranh tự phát sangđấu tranh tự giác trong mỗi hành động với tư cách một giai cấp tự giác và thực sự cáchmạng C Mác đã nhấn mạnh rằng, trong cuộc đấu tranh của mình chống lại quyền lực liênhiệp của các giai cấp hữu sản, chỉ khi nào giai cấp vô sản tự mình tổ chức được thành mộtchính đảng độc lập của mình chống lại quyền lực liên hiệp của các giai cấp hữu sản, chỉkhi nào giai cấp vô sản tự mình tổ chức được thành một đảng độc lập với tất cả mọi chínhđảng cũ do giai cấp hữu sản lập ra thì mới có thể hành động với tư cách là một giai cấpđược

Đảng chính trị là tổ chức cao nhất, đại biểu tập trung cho trí tuệ và lợi ích của toàn thể giaicấp Đối với giai cấp công nhân đó là đảng cộng sản, chẳng những đại biểu cho trí tuệ vàlợi ích của giai cấp công nhân mà còn đại biểu cho toàn thể nhân dân lao động và dân tộc.Cho nên phải có một đảng chính trị vững vàng, kiên định và sáng suốt, có đường lối chiếnlược và sách lược đúng đắn thể hiện lợi ích của toàn giai cấp và toàn bộ phong trào để giaicấp công nhân có thể hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

Giai cấp công nhân là cơ sở xã hội - giai cấp của đảng, là nguồn bổ sung lực lượng củađảng, đảng là đội tiên phong chiến đấu, là bộ tham mưu của giai cấp, là biểu hiện tậptrung lợi ích, nguyện vọng, phẩm chất, trí tuệ của giai cấp công nhân và của dân tộc Giữađảng với giai cấp công nhân có mối liên hệ hữu cơ, không thể tách rời Những đảng viêncủa đảng cộng sản có thể không phải là công nhân nhưng phải là người giác ngộ về sứmệnh lịch sử của giai cấp công nhân và đứng trên lập trường của giai cấp này

Với một đảng cộng sản chân chính thì sự lãnh đạo của đảng chính là sự lãnh đạo của giaicấp Đảng với giai cấp là thống nhất, nhưng đảng có trình độ lý luận và tổ chức cao nhất

để lãnh đạo cả giai cấp và dân tộc; vì thế không thể lẫn lộn Đảng với giai cấp Đảng đemlại giác ngộ cho toàn bộ giai cấp, sức mạnh đoàn kết, nghị lực cách mạng, trí tuệ và hànhđộng cách mạng của toàn bộ giai cấp, trên cơ sở đó lôi cuốn tất cả các tầng lớp nhân dânlao động khác và cả dân tộc đứng lên hành động theo đường lối của đảng nhằm hoànthành sứ mệnh lịch sử của mình Để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh của mình,giai cấp công nhân cũng như mỗi người công nhân cần thường xuyên phấn đấu vươn lên,trưởng thành về các mặt: tư tưởng, chính trị, lập trường giai cấp, văn hoá, khoa học kỹthuật, tay nghề Các tổ chức nghiệp đoàn, công đoàn, thường xuyên phát triển vữngmạnh cùng với quá trình phát triển không ngừng của nền sản xuất công nghiệp hiện đại,v.v

-đấu tranh giai cấp là phải có cương lĩnh chính trị rõ ràng và tổ chức cao nhất cũng chính

là tổ chức Đảng đứng đầu trong công cuộc đấu tranh cách mạng Phải đưa ra cương lĩnh

đường lối đúng Nếu đưa ra đường lối sai thì sẽ làm cho cách mạng gặp nhiều khó khăn –lâm vào khủng hoảng và thất bại.

Vận dụng cương lĩnh đúng đắng sáng tạo theo CNMLN vào điều kiện cụ thể quacác thời kì và sửa lại cho cách mạng phù hợp với từng điều kiện cụ thể qua từng thời kỳcủa từng quốc gia, từng dân tộc thi cách mạng dể đi đến thành công

Đảng còn là bộ tham mưu chiến đấu của cách mạng GCCN phải là bộ tham mưugiỏi thì cuộc đấu tranh cách mạng có chính đảng dể đi đến thành công Đảng biết tổ chứctốt, biết chiến tranh giỏi thì mới dể dàng chiến thắng kẻ thù ĐCS Việt Nam kiên cườnggiỏi trong tổ chức thực hiện một công việc hết sức thiết thực đó là đưa Việt Nam thoátkhỏi khủng hoảng trầm trọng trong những thập niên đầu thế kỷ 20 – và cuối cùng cáchmạng cũng đi đến thành công

- ĐCS quốc tế cũng đã thể hiện vai trò đầy đủ của một đảng cộng sản tham mưu chiến đấugiỏi và có như vậy thì Đảng mới thành công trong công cuộc cách mạng

*Liên hệ đảng cộng sản Việt Nam Vai trò của ĐCS Việt Nam

Hơn 10 nước trên thế giới gccn bước đầu giành chính quyền Nhưng ở TK 20 GCCN đã bịmất quyền lãnh đạo nên hiện nay chỉ còn 5 nước gccn nắm quyền Là do sự yếu kém củaĐCS nên gccn không hoàn thành SMLS của mình.Thực tế nhiều nước trên TG gccn vẫnchưa hoàn thành SMLS kể cả VN gccn chưa thật sự phát triển do trình độ khoa kỹ thuậtyếu kém.Do đó sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định cho thắng lợi củaCách mạng Việt Nam Trong đó không thể không tính đến sức mạnh liên minh của: Công– nông – trí

- Khi xây dựng đảng chúng ta phải đảm bảo xây dựng đảng trong sạch vững mạnhtrong tổ chức, cũng như trong công tác chỉ đạo Không để đảng CS của Việt Nam thoáihóa biến chất Không hủy hoại niềm tin với đảng (nghị quyết trung ương khóa 10/2008nhiệm vụ cấp bách của đảng viên đó là loại trừ một số phần tử gây phá hoại làm đổ vởchính Đảng của nước ta, đó là nguy cơ thách thức lớn cho đảng, cũng là nguy cơ dể làmcho Đảng bị sụp đổ hoàn toàn Vì vậy công tác xây dựng đảng trong sạch vững mạnhkhông bị thoái hóa biến chất và loại trừ những phần tử phản động, và gây phá hoại trongđảng là một nhiệm vụ đặc ra hết sức cấp bách và lâu dài, vì vậy chúng ta ccũng cần cảicách lại Bộ máy của Đảng, để Đảng mãi mãi trong sạch Vững Mạnh và trường tồn vĩnhHằng với đất nước Việt Nam ta

2 Liên hệ thực tiễn đẩy mạnh CNH-HĐH gắn với kinh tế tri thức ở VN hiện nay?

- Thực trạng của giai cấp công nhân Việt Nam

Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trong quá trình khai thác thuộc địa của chủnghĩa thực dân vừa bị áp bức bóc lột vừa chịu ách nô lệ mất nước Cũng chính vì vậy giaicấp công nhân Việt Nam có ý thức gắn bó sâu sắc với lợi ích của giai cấp và lợi ích củadân tộc Dưới sự lãnh đạo của Đảng tuy còn non trẻ nhưng đã sớm trưởng thành và trởthành giai cấp lãnh đạo dân tộc giành được nhiều thắng lợi trong cuộc cách mạng giảiphóng dân tộc thống nhất đất nước Và GCC đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của GCCN làlãnh đạo Việt Nam ta bỏ qua giai đoạn TBCN tiến thẳng lên xây dựng XHCN

Giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay: Từ nhỏ bé đã trở thành lực lượng xã hội to lớnđang phát triển từ năm 2008 chiếm khoảng 10tr công nhân – lên đến năm 2015 chiếmkhoảng 17 triệu công nhân

Chất lượng GCCN VN được nâng lên tới trình độ dân trí tốt nghiệp trung học phổthông Trình độ lao động công nhân tiến sĩ, thạc sĩ tham gia lao động sản xuất chiếm 4%

Ở mỹ trình độ lao động công nhân thạc sĩ, tiến sĩ chiếm 9-10% Đời sống nhân dân ở MỸcũng khá phát triển

Đới sống của công nhân VN vẫn luôn được tiếp tục cải thiện, nhưng chúng ta cũngkhông thể không đề cập đến những hạn chế yếu kém về số lượng Nhiều nhà doanhnghiệp yêu cầu cung cấp thêm công nhân cho những doanh nghiệp mới thành lập để hoạtđộng Tuy công nhân phát triển rất nhanh nhưng cũng không đủ đáp ứng cho nhu cầuthêm công nhân của các doanh nghiệp hiện nay Trình độ công nhân có tăng lên đa sốcông nhân đạc trình độ cấp 3 THPT nhưng cũng chưa cung cấp được số lượng công nhân

có trình độ cho các doanh nghiệp cần nguồn công nhân có trình độ

Muốn có lượng công nhân đạt trình độ tiên tiến hiện đại thì phải đào tạo nguồncông nhân có trình độ cao đẳng, đại học trở lên về KHKT

Đời sống công nhân được cải thiện một phần Đa số công nhân có đời sống chưađược cải thiện “Bửa ăn thừa độc tố, thiếu dinh dưỡng”

Ý thức giác ngộ một bộ phận công nhân còn kém – ngả nghiên dao động bị kẻ sấulợi dụng, tác phong công nghiệp chưa cao Vì vậy cần xây dựng một giai cấp công nhânvững mạnh, phát triển lớn mạnh là nhiệm vụ cấp bách của đảng ta hiện nay

Nghị quyết trung ương 6 khóa 10/2008 xây dựng GCCN của đảng ta hiện nay – Đảng ta đã chỉ ra 2 phương hướng đó là:

- Xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay phải thật sự lớn mạnh và phải có giác ngộ về mặt chính trị là hàng đầu

- Xây dựng GCCN phát triển tăng nhanh số lượng nâng cao chất lượng toàn diện – từ trình

độ trí thức, đạo đức tác phong, xây dựng phát triển đảng với GCCN Đó là yêu cầu xây dựng nâng cấp GCCN hiện nay và cho đến năm 2020 sắp tới

Câu 2: Phân tích quan điểm của Đảng ta : “Đi lên CNXH là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của đảng cộng sản Việt nam và chủ tịch HCM, phù hợp với xu hướng phát triển của lịch sử” Trích Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NXB, Chính trị quốc gia, HN , năm 2011, trang 70.

Quan niệm về cách mạng xã hội chủ nghĩa

Cách mạng xã hội chủ nghĩa là một cuộc cách mạng nhằm thay thế chế độ cũ, nhất là chế

độ tư bản chủ nghĩa, bằng chế độ xã hội chủ nghĩa, trong cuộc cách mạng đó, giai cấpcông nhân là người lãnh đạo và cùng với quần chúng nhân dân lao động khác xây dựngmột xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Theo nghĩa hẹp: cách mạng xã hội chủ nghĩa được hiểu là một cuộc cách mạng chính trịđược kết thúc bằng việc giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động giành được chínhquyền, thiết lập nên nhà nước chuyên chính vô sản- nhà nước của giai cấp công nhân vàquần chúng nhân dân lao động

Theo nghĩa rộng: cách mạng xã hội chủ nghĩa là quá trình cải biến một cách toàn diện trêntất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội từ kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng, v.v để xâydựng thành công chủ nghĩa xã hội và cuối cùng là chủ nghĩa cộng sản Như vậy, theonghĩa rộng, cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa bao gồm cả việc giành chính quyền về taygiai cấp công nhân, nhân dân lao động và cả quá trình giai cấp công nhân cùng với quầnchúng nhân dân lao động tiến hành cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới trên tất cả các

lĩnh vực đời sống xã hội, tới khi xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội thì cuộc cáchmạng này mới kết thúc.

Nguyên nhân của cách mạng xã hội chủ nghĩa

Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, nguyên nhân sâu xa của những cuộc cách mạng xã hội

là do sự phát triển của lực lượng sản xuất Theo quy luật chung của sự phát triển xã hội,khi lực lượng sản xuất không ngừng phát triển mâu thuẫn với quan hệ sản xuất đã lỗi thời,kìm hãm nó, tất yếu phải thay thế quan hệ sản xuất lỗi thời bằng một quan hệ sản xuấtmới tiên tiến hơn C Mác và Ph ăngghen đã chỉ rõ: "Từ chỗ là những hình thức phát triểncủa các lực lượng sản xuất, những quan hệ ấy trở thành những xiềng xích của các lựclượng sản xuất Khi đó bắt đầu thời đại một cuộc cách mạng xã hội "

C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993, t 13, tr 15.

Dưới chủ nghĩa tư bản, nhất là từ khi máy hơi nước ra đời, lực lượng sản xuất ngày càngphát triển, ngày càng mang tính chất xã hội hoá cao, mâu thuẫn với quan hệ sản xuấtmang tính chất tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất C Mác đã viết: "Sự tập trung

tư liệu sản xuất và xã hội hoá lao động đạt đến cái điểm mà chúng không còn thích hợpvới cái vỏ tư bản chủ nghĩa của chúng nữa nền sản xuất tư bản chủ nghĩa lại đẻ ra sựphủ định bản thân nó, với tính tất yếu của một quá trình tự nhiên"

Sđd, t.23, tr 1059.

Biểu hiện mâu thuẫn trong lĩnh vực kinh tế là tính tổ chức, tính kế hoạch trong từng doanhnghiệp ngày càng tăng với tính vô tổ chức của sản xuất toàn xã hội do tính cạnh tranh củanền sản xuất hàng hoá tư bản chủ nghĩa gây ra

Quy luật cạnh tranh, tính chất vô chính phủ trong sản xuất dẫn tới khủng hoảng thừa, buộcmột số doanh nghiệp phải ngừng sản xuất Dưới chủ nghĩa tư bản, giai cấp công nhânsống bằng việc bán sức lao động, do vậy, một khi sản xuất đình trệ làm cho công nhânkhông có việc làm, họ đã đứng lên đấu tranh chống lại các nhà tư sản và giai cấp tư sản

Để khắc phục tình trạng trên, giai cấp tư sản đã tổ chức ra các xanhđica, tờrớt,côngxôxiom và nhà nước tư bản ngày càng can thiệp sâu vào kinh tế, bằng việc quốc hữuhoá một số ngành khi khó khăn, tư hữu hoá khi thuận lợi

Tuy rằng, mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong chế độ tư bảnngày càng gay gắt, nhưng quy luật xã hội không tự nó xảy ra mà phải thông qua hoạt độngcủa con người Cách mạng xã hội chủ nghĩa muốn nổ ra, giai cấp công nhân phải nhậnthức được sứ mệnh lịch sử của mình, thực hiện việc tuyên truyền vận động nhân dân lật

đổ chính quyền nhà nước của giai cấp tư sản để giành lấy chính quyền, giành lấy dân chủ

Những điều kiện của cách mạng xã hội chủ nghĩa

Cách mạng xã hội chủ nghĩa muốn nổ ra phải có điều kiện khách quan và điều kiện chủquan

Điều kiện khách quan của cách mạng xã hội chủ nghĩa

Dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, nền sản xuất ngày càng phát triển, những thành phố lớn,những khu công nghiệp tập trung hình thành ngày càng nhiều Cùng với nó, quy luật cạnhtranh theo kiểu "cá lớn nuốt cá bé", càng đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế, hìnhthành những khu công nghiệp, những tập đoàn tư bản ngày càng lớn Sự phát triển của lựclượng sản xuất đã tạo ra một đội ngũ công nhân ngày càng đông về số lượng, ngày càngnâng cao về chất lượng

Để thắng trong cạnh tranh, giai cấp tư sản phải ra sức tìm ra những biện pháp hữu hiệu đểbóc lột công nhân Trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản phương Tây đang phát triển trung bình,một ngày công nhân phải làm 12 tiếng Điều đó giúp cho công nhân dễ dàng nhận thấyrằng, họ là đồ vật, là tài sản của giai cấp tư sản và công nhân trở thành kẻ thù của giai cấp

tư sản và chủ nghĩa tư bản

Giai cấp tư sản với lòng tham vô đáy, với khát vọng giàu có và quyền lực, đã tiến hànhnhững cuộc chiến tranh xâm lược các nước khác, biến những nước này thành thuộc địacủa chúng, chủ nghĩa tư bản trở thành chủ nghĩa đế quốc Điều đó làm cho mâu thuẫngiữa các nước tư bản, đế quốc với các nước thuộc địa ngày càng trở nên gay gắt

Để có lợi nhuận cao, giai cấp tư sản, một mặt tiến hành khai thác cạn kiệt tài nguyên củacác nước, mặt khác tìm cách cải tiến máy móc, đầu tư trang thiết bị ngày càng hiện đại,dẫn tới tình trạng thất nghiệp của công nhân ngày càng gia tăng Điều đó càng làm chomâu thuẫn giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản ngày càng gay gắt, đòi hỏi phải giảiquyết mâu thuẫn trên bằng một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa nhằm xoá bỏ ách áp bứccủa giai cấp tư sản, xoá bỏ quan hệ sản xuất tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất,thiết lập quan hệ sản xuất mới và chế độ mới xã hội chủ nghĩa

Hiện nay, sự phát triển như vũ bão của lực lượng sản xuất, những thành tựu ngày càng tolớn của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, càng tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vậtchất để nâng cao mức sống nhân dân, mở rộng tình đoàn kết giữa các dân tộc

Song, do tính chất tư bản chủ nghĩa, vì lợi nhuận siêu ngạch, các tập đoàn tư bản lớn trênthế giới đang ỷ lại vào tiềm năng kinh tế, sức mạnh quân sự gây ra những cuộc chiếntranh, xung đột trên thế giới Những cuộc chiến tranh này đã để lại những hậu quả nặng nềcho quần chúng nhân dân lao động Tình trạng nghèo đói trong các nước nghèo ngày cànggia tăng, khoảng cách chênh lệch giữa nước giàu và nước nghèo ngày càng lớn

Điều kiện chủ quan của cách mạng xã hội chủ nghĩa

Có điều kiện khách quan mà thiếu điều kiện chủ quan thì cách mạng xã hội chủ nghĩacũng không thể nổ ra, nếu nó nổ ra thì cũng không thể thắng lợi

Điều kiện chủ quan có ý nghĩa quyết định nhất là sự trưởng thành của giai cấp công nhân,đặc biệt là khi nó đã có đảng tiên phong của mình

Giai cấp công nhân là lực lượng sản xuất quan trọng nhất, dưới chủ nghĩa tư bản, nhưnglại không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động để kiếm sống

Những cuộc đấu tranh của công nhân chống lại giai cấp tư sản đã nổ ra ngay từ khi chủnghĩa tư bản ra đời, theo quy luật có áp bức có đấu tranh Quy mô những cuộc đấu tranhcủa công nhân chống lại giai cấp tư sản ngày càng mở rộng Nhưng chỉ khi nào giai cấpcông nhân nhận thức được rằng, chỉ có xoá bỏ chế độ nô lệ làm thuê, giải phóng giai cấpmình và giải phóng toàn xã hội bằng một cuộc cách mạng thắng lợi triệt để họ mới được

giải phóng thật sự Giai cấp công nhân phải nhận thức được sứ mệnh lịch sử của mình,của việc thực hiện việc xoá bỏ trật tự của chế độ tư bản chủ nghĩa, thiết lập nên chế độ xãhội chủ nghĩa; tức là phải nhận thức được "việc giải phóng giai cấp công nhân phải là sựnghiệp của bản thân giai cấp công nhân"

C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t.21, tr 523.

Trong chế độ tư bản chủ nghĩa, không chỉ có giai cấp công nhân bị áp bức bóc lột mà cảnhững giai cấp, tầng lớp nhân dân lao động khác như: thợ thủ công, nông dân, nhữngngười buôn bán nhỏ và kể cả đa số trí thức cũng bị bóc lột Dưới chủ nghĩa tư bản, giaicấp công nhân có những lợi ích cơ bản thống nhất với lợi ích của giai cấp nông dân, tầnglớp trí thức, những người thợ thủ công, v.v Điều đó đã tạo ra những điều kiện cho giaicấp này có khả năng tập hợp các giai cấp, tầng lớp nhân dân lao động khác vào cuộc đấutranh chống giai cấp tư sản C Mác và Ph Ăngghen viết: "Lịch sử của cuộc đấu tranh giaicấp đó hiện nay đã phát triển tới giai đoạn trong đó giai cấp bị bóc lột và bị áp bức, tức làgiai cấp vô sản, không còn có thể tự giải phóng khỏi ách của giai cấp bóc lột và áp bứcmình, tức là giai cấp tư sản, nếu không đồng thời và vĩnh viễn giải phóng toàn xã hội khỏiách bóc lột, áp bức, khỏi tình trạng phân chia giai cấp và đấu tranh giai cấp"

Thực tế cuộc đấu tranh thử thách giai cấp công nhân, với sự soi sáng lý luận chủ nghĩaMác-Lênin, giúp giai cấp này nhận thức được sự cần thiết phải xây dựng cho mình mộtchính đảng thực sự cách mạng, có khả năng tập hợp quần chúng nhân dân lao động, thựchiện việc giác ngộ quần chúng nhân dân, huy động họ đi vào cuộc đấu tranh, tổ chức cuộcđấu tranh, thì giai cấp công nhân mới thực hiện được sứ mệnh lịch sử của mình là xoá bỏchủ nghĩa tư bản, xây dựng được một chế độ xã hội mới V.I Lênin đã chỉ rõ: "Khi nhữngđại biểu tiên tiến của giai cấp đó (giai cấp công nhân - TG.) đã thấm nhuần được những tưtưởng của chủ nghĩa xã hội khoa học, tư tưởng về vai trò lịch sử của công nhân Nga, khicác tư tưởng đó đã được phổ biến rộng rãi và khi mà trong hàng ngũ công nhân đã lập rađược các tổ chức vững chắc có thể biến cuộc chiến tranh kinh tế phân tán hiện nay củacông nhân thành một cuộc đấu tranh giai cấp tự giác, thì lúc đó NGƯờI CÔNG NHÂNNga, đứng đầu tất cả các phần tử dân chủ, sẽ đạp đổ được chế độ chuyên chế và đưa giai

cấp vô sản Nga (sát cánh với giai cấp vô sản trong tất cả các nước), thông qua con đường trực tiếp đấu tranh chính trị công khai, tiến tới cách mạng cộng sản chủ nghĩa thắng lợi" V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1974, t.1, tr 385 - 386.

Đảng cách mạng của giai cấp công nhân phải rèn luyện giai cấp công nhân có bản lĩnhchính trị, phải tự gột rửa những ảnh hưởng tư tưởng tư sản, phong kiến, khắc phục tính vị

kỷ cá nhân, tư tưởng cục bộ, địa phương, bản vị mới có khả năng tập hợp quần chúngnhân dân, có khả năng đập tan những âm mưu thâm độc và sự chống phá quyết liệt của kẻthù

Tiến trình của cách mạng xã hội chủ nghĩa

Cách mạng xã hội chủ nghĩa là một tiến trình liên tục gồm hai giai đoạn:

- Giai đoạn thứ nhất là giai đoạn giai cấp vô sản tự xây dựng thành giai cấp thống trị, là

giai đoạn giành lấy dân chủ V.I Lênin đã chỉ rõ: giành chính quyền là vấn đề cơ bản củamọi cuộc cách mạng

Đập tan bộ máy nhà nước của giai cấp tư sản, thiết lập chính quyền của giai cấp côngnhân và nhân dân lao động trở thành mục tiêu trực tiếp của lực lượng cách mạng, dưới sựlãnh đạo của giai cấp công nhân Muốn thực hiện điều đó cần phải có tình thế cách mạng.

Tình thế cách mạng xuất hiện khi mà giai cấp thống trị không thể thống trị như trước được

nữa, những người bị áp bức không thể tiếp tục cuộc sống như trước, giai cấp lãnh đạocách mạng đã đủ năng lực lãnh đạo, phát động được cuộc đấu tranh cách mạng của giaicấp những người lao động chống lại giai cấp tư sản

Để cách mạng nổ ra và giành thắng lợi phải có thời cơ cách mạng.ở bên trong mỗi nước,

thời cơ cách mạng là lúc giai cấp thống trị tỏ ra hoang mang cực độ, xâu xé lẫn nhau do

sự lớn mạnh của phong trào cách mạng, phong trào đấu tranh của quần chúng nhân dânlao động Lực lượng lãnh đạo cách mạng đã sẵn sàng hành động cho cuộc quyết chiến để

giành chính quyền ở bên ngoài, là phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân quốc tế

ủng hộ cách mạng, kiên quyết đứng lên đấu tranh chống lại những âm mưu xâm lược, canthiệp của những lực lượng tư bản, lực lượng đế quốc hiếu chiến, tạo điều kiện cho cáchmạng bùng nổ và giành thắng lợi

Với bản chất hiếu chiến, những thế lực tư bản đế quốc chủ nghĩa sẵn sàng sử dụng bạo lựcphản cách mạng để đàn áp phong trào cách mạng của quần chúng nhân dân lao động, dovậy, trong hoàn cảnh đó, cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa chỉ có thể giành được thắnglợi, giành được chính quyền "bằng cách dùng bạo lực lật đổ giai cấp tư sản"

C.Mác và Ph Ăngghen: Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t.4, tr 612.

Bạo lực cách mạng được hiểu dưới hình thức khởi nghĩa vũ trang kết hợp với bãi côngchính trị của quần chúng Bạo lực cách mạng cũng có thể được tiến hành bằng cuộc đấutranh chính trị một cách hoà bình của quần chúng nhân dân lao động, những lực lượngcách mạng, đi đầu là giai cấp công nhân dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản Con đườngđấu tranh hoà bình đó phát triển đến mức đủ áp lực buộc giai cấp tư sản phải giao chínhquyền nhà nước cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động Phương pháp đấu tranh này

đỡ đổ xương máu, đỡ gây tổn thất cho quần chúng nhân dân lao động, rất quí và hiếm.Thực tế, cho tới nay, chưa có nước xã hội chủ nghĩa nào giành được chính quyền bằngcon đường trên Tuy nhiên, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin vẫn dự báo khảnăng trên và cho rằng, chỉ khi tương quan so sánh lực lượng hoàn toàn có lợi cho phíacách mạng, thì khả năng trên mới có thể xảy ra

- Giai đoạn thứ hai: là giai đoạn giai cấp công nhân đã nắm chính quyền, sử dụng chính

quyền đó, dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản, tập hợp các tầng lớp nhân dân lao động,thực hiện cải tạo xã hội cũ, tổ chức xây dựng xã hội mới về mọi mặt như: kinh tế, chínhtrị, tư tưởng, văn hoá, xã hội, v.v

Quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới trên các lĩnh vực của đời sống xã hội đòihỏi giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động phải biết xoá bỏ những cái gì làbảo thủ lạc hậu, là phản nhân văn, đồng thời phải biết tiếp thu những cái gì là tiến bộ, lànhân văn mà nhân loại đã tạo ra và phải biết quí trọng, kế thừa những giá trị truyền thốngcủa dân tộc mình

Quá trình tổ chức xây dựng xã hội mới là một nhiệm vụ rất mới mẻ, do đó rất phức tạp,lâu dài và gian khổ Một mặt, cần phải khắc phục những tàn dư, những thói quen, tập tụclạc hậu đã ăn sâu vào trong hàng triệu quần chúng nhân dân lao động, mặt khác, phải tiếnhành cuộc đấu tranh chống lại những âm mưu phá hoại vừa thâm độc, vừa nham hiểm củanhững thế lực phản động, hiếu chiến

_Những đặc trưng CNXH cua Mac – Lenin(bản photo T407-412) hoặc phần dướiChủ nghĩa xã hội theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin là giai đoạn đầu của hìnhthái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa Chủ nghĩa xã hội tiến bộ, ưu việt hơn tất cả các

xã hội trước đó về các đặc trưng kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội nhằm giải phóng conngười khỏi mọi tình trạng áp bức, bóc lột, bất công Để xây dựng thành công chủ nghĩa xãhội, những người cộng sản phải hình dung, phác thảo ra được những đường nét cơ bảnnhất của mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa (mà chúng ta gọi đó là những ''đặc trưng'') Nếukhông phác thảo được mô hình, những đường nét cơ bản thì rất khó xác định mục tiêuphấn đấu, định hướng để xây dựng chủ nghĩa xã hội và biến chúng thành hiện thực trongcuộc sống Hơn nữa, những đặc trưng thể hiện mô hình đó phải phù hợp với quy luật pháttriển của lịch sử xã hội loài người, phản ánh được nét đặc sắc của truyền thống dân tộc và

xu thế phát triển của thời đại Đây là đòi hỏi tất yếu nhưng cũng rất khó khăn đối với cácĐảng cộng sản trong quá trình lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội, nhất là trong bối cảnhtình hình hiện nay, khi mà chủ nghĩa xã hội trên thế giới vẫn đang còn trong tình trạngthoái trào

Các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác - Lênin đã có những dự báo về những đặc trưng của xãhội chủ nghĩa xã hội dựa trên thực tiễn đương thời Tuy không coi đó là mô hình bất biến,song các ông đã hình dung và phác thảo về chủ nghĩa xã hội - một chế độ xã hội ưu việt

và tiến bộ hơn so với các chế độ xã hội trước đó, thể hiện trên một số nét cơ bản như sau:

(1) Mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa xã hội là giải phóng con người khỏi mọi ách bóc lột

về kinh tế và nô dịch về tinh thần, tạo điều kiện cho con người phát triền toàn diện

(2) Cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội được tạo ra bởi lực lượng sản xuất tiên tiến, hiệnđại;

(3) Chủ nghĩa xã hội là từng bước xóa bỏ chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa, thiết lập chế độcông hữu về tư liệu sản xuất (chủ yếu);

(4) Chủ nghĩa xã hội tạo ra cách tổ chức lao động và kỷ luật lao động mới với năng suấtcao;

(5) Chủ nghĩa xã hội thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động;

(6) Chủ nghĩa xã hội là một xã hội dân chủ, dân chủ gấp nhiều lần dân chủ tư sản;

(7) Nhà nước trong chủ nghĩa xã hội là nhà nước dân chủ kiểu mới, thể hiện bản chất giaicấp công nhân, đại biểu cho lợi ích, quyền lực và ý chí của nhân dân lao động;

(8) Trong xã hội xã hội chủ nghĩa, các quan hệ giai cấp - dân tộc - quốc tế được giải quyếtphù hợp, kết hợp lợi ích giai cấp - dân tộc với chủ nghĩa quốc tế trong sáng

*Những đặc điểm cơ bản của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

+ Nước ta quá độ từ một nước xã hội vốn là thuộc địa nửa phong kiến, trong đó nềnkinh tế phổ biến là sản xuất nhỏ, tự cấp, tự túc bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa tiến lênchủ nghĩa xã hội

+ Đất nước trải qua hàng chục năm chiến tranh ác liệt, hậu quả để lại còn nặng nề.Những tàn dư của chế độ cũ còn nhiều Nền sản xuất nhỏ cũng để lại nhiều nhược điểm,

tập quán lạc hậu Nhưng nước ta cũng đã xây dựng được một số cơ sở vật chất ban đầucủa chủ nghĩa xã hội.

+ Các thế lực thù địch thường xuyên tìm cách phá hoại công cuộc xây dựng chủnghĩa xã hội và nền độc lập của dân tộc ta

+ Nhân dân ta có truyền thống lao động cần cù, sáng tạo và anh dũng trong đấutranh, có ý chí tự lực, tự cường để thực hiện công cuộc xây dựng CNXH

*Nước ta quá độ lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa là một tất yếukhách quan vì:

- Một là, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa là phù hợp với quy luật khách

quan của lịch sử Loài người đã phát triển qua các hình thái kinh tế- xã hội: công xãnguyên thuỷ, chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa Sự biến đổi của các hình tháikinh tế- xã hội là quá trình lịch sử tự nhiên và hình thái kinh tế- xã hội sau cao hơn, tiến

bộ hơn hình thái kinh tế- xã hội trước nó Sự biến đổi của các hình thái kinh tế- xã hội nóitrên đều tuân theo quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ pháttriển của lực lượng sản xuất

Cho dù ngày nay, chủ nghĩa tư bản đang nắm nhiều ưu thế về vốn, khoa học, côngnghệ và thị trường, đang cố gắng điều chỉnh trong chừng mực nhất định quan hệ sản xuất

để thích nghi với tình hình mới, nhưng không vượt ra khỏi những mâu thuẫn vốn có của

nó, đặc biệt là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuấtvới chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Mâu thuẫn này ngàycàng phát triển gay gắt và sâu sắc Sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất và xã hộihóa lao động làm cho các tiền đề vật chất, kinh tế, xã hội ngày càng chín muồi cho sự phủđịnh chủ nghĩa tư bản và sự ra đời của xã hội mới - chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa tư bảnkhông phải là tương lai của loài người Theo quy luật tiến hoá của lịch sử, loài người nhấtđịnh sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội

- Hai là, phát triển theo con đường chủ nghĩa xã hội không chỉ phù hợp với xu thếcủa thời đại, mà còn phù hợp với đặc điểm của cách mạng Việt Nam: cách mạng dân tộc,dân chủ gắn liền với cách mạng xã hội chủ nghĩa Cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ trướchết là giải phóng dân tộc, giành độc lập, tự do, dân chủ đồng nhằm thực hiện mục tiêu

“dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Vì vậy, cuộc cách mạng xãhội chủ nghĩa là sự tiếp tục hợp lôgíc cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ, làm cho cáchmạng dân tộc, dân chủ được thực hiện triệt để

- Ba là, nước ta có nguồn lao động dồi dào với truyền thống lao động cần cù và thôngminh, trong đó đội ngũ làm khoa học, công nghệ, công nhân lành nghề có hàng chục ngànngười là tiền đề rất quan trọng để tiếp thu, sử dụng các thành tựu khoa học và côngnghệ tiên tiến của thế giới Nước ta có nguồn tài nguyên đa dạng, vị trí địa lí thuận lợi vànhững cơ sở vật chất - kĩ thuật đã được xây dựng là những yếu tố hết sức quan trọng đểtăng trưởng kinh tế Những tiền đề vật chất trên tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng hợptác kinh tế quốc tế, thu hút vốn đầu tư, chuyển giao công nghệ, tiếp thu kinh nghiệm quản

lí tiên tiến của các nước phát triển

- Bốn là, quá độ lên chủ nghĩa xã hội không những phù hợp với quy luật phát triểnlịch sử mà còn phù hợp với nguyện vọng của tuyệt đại đa số nhân dân Việt Nam đã chiếnđấu, hi sinh không chỉ vì độc lập dân tộc mà còn vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc, xâydựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Những yêu cầu ấy chỉ có chủ nghĩa xã hội mới

đáp ứng được Quyết tâm của nhân dân sẽ trở thành lực lượng vật chất để vượt qua khókhăn, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội.

Hơn nữa ta có Đảng cộng sản lãnh đạo, đó là một Đảng giàu tinh thần cách mạng

và sáng tạo, có đường lối đúng đắn và gắn bó với nhân dân, có Nhà nước xã hội Chủnghĩa của dân, do dân, vì dân ngày càng được củng cố vững mạnh và khối đại đoàn kếttoàn dân, đó là những nhân tố chủ quan vô cùng quan trọng bảo đảm thắng lợi công cuộcxây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Vậy hiểu “bỏ qua” chế độ TBCN như thế nào cho đúng?

Sẽ là sai lầm và phải trả giá nếu quan niệm “bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa” theokiểu phủ định sạch trơn, đem đối lập chủ nghĩa xã hội với chủ nghĩa tư bản, bỏ qua cảnhững cái “không thể bỏ qua” như đã từng xảy ra ở các nước xã hội chủ nghĩa trước đây

Bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa thực chất là phát triển theo con đường “rút ngắn”quá trình lên chủ nghĩa xã hội Nhưng “rút ngắn” không phải là đốt cháy giai đoạn, duy ýchí, coi thường quy luật, như muốn xóa bỏ nhanh sở hữu tư nhân và các thành phần kinh

tế “phi chủ nghĩa xã hội” hoặc coi nhẹ sản xuất hàng hóa, Trái lại, phải tôn trọng quyluật khách quan và biết vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của đất nước, tận dụngthời cơ và khả năng thuận lợi để tìm ra con đường, hình thúc, bước đi thích hợp Phát triểntheo con đường “rút ngắn” là phải biết kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được

ở chủ nghĩa tư bản không chỉ về lực lượng sản xuất mà cả về quan hệ sản xuất, cơ sở kinh

tế và kiến trúc thượng tầng

Bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa nhưng không thể thực hiện quá độ trực tiếp lên chủnghĩa xã hội mà phải qua con đường gián tiếp, qua việc thực hiện hàng loạt các hình thứcquá độ Thực hiện các hình thức kinh tế quá độ, các khâu trung gian vừa có tác dụngphát triển nhanh chóng lực lượng sản xuất, vừa cần thiết để chuyển từ các quan hệ tiền tưbản lên chủ nghĩa xã hội, nó là hình thức vận dụng các quy luật kinh tế phù hợp với điềukiện cụ thể

Để ổn định chính trị XH, xây dựng XHCN có 8 đặc trưng cơ bản, tám phươnghướng và tám mối quan hệ lớn (SGK T300-313) hoặc phần dưới

Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội có 8 đặc trưng cơ bản:

Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tếphát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp; cónền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnhphúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng,đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; có quan hệhữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới

Đây là một quá trình cách mạng sâu sắc, triệt để, đấu tranh phức tạp giữa cái cũ và cáimới nhằm tạo ra sự biến đổi về chất trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhất thiếtphải trải qua một thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều bước phát triển, nhiều hình thức tổ chứckinh tế, xã hội đan xen Chúng ta có nhiều thuận lợi cơ bản: có sự lãnh đạo đúng đắn củaĐảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, có bản lĩnhchính trị vững vàng và dày dạn kinh nghiệm lãnh đạo; dân tộc ta là một dân tộc anh hùng,

có ý chí vươn lên mãnh liệt; nhân dân ta có lòng yêu nước nồng nàn, có truyền thống đoànkết và nhân ái, cần cù lao động và sáng tạo, luôn ủng hộ và tin tưởng vào sự lãnh đạo của

Đảng; chúng ta đã từng bước xây dựng được những cơ sở vật chất - kỹ thuật rất quantrọng; cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, sự hình thành và phát triển kinh tếtri thức cùng với quá trình toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế là một thời cơ để phát triển.

Mục tiêu tổng quát khi kết thúc thời kỳ quá độ ở nước ta là xây dựng được về cơ bản nền

tảng kinh tế của chủ nghĩa xã hội với kiến trúc thượng tầng về chính trị, tư tưởng, văn hoáphù hợp, tạo cơ sở để nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa ngày càng phồn vinh,hạnh phúc

Từ nay đến giữa thế kỷ XXI, toàn Đảng, toàn dân ta phải ra sức phấn đấu xây dựng nước ta

trở thành một nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Để thực hiện thành công các mục tiêu trên, toàn Đảng, toàn dân ta cần nêu cao tinh thầncách mạng tiến công, ý chí tự lực tự cường, phát huy mọi tiềm năng và trí tuệ, tận dụng

thời cơ, vượt qua thách thức, quán triệt và thực hiện tốt 8 phương hướng cơ bản sau đây: Một là, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước gắn với phát triển kinh tế tri

thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường

Hai là, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Ba là, xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng con người, nâng

cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội

Bốn là, bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Năm là, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hữu nghị, hợp tác và phát

triển; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế

Sáu là, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng

cường và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất

Bảy là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì

nhân dân

Tám là, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

Trong quá trình thực hiện các phương hướng cơ bản đó, phải đặc biệt chú trọng nắm vững

và giải quyết tốt 8 mối quan hệ lớn: quan hệ giữa đổi mới, ổn định và phát triển; giữa đổi

mới kinh tế và đổi mới chính trị; giữa kinh tế thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa;giữa phát triển lực lượng sản xuất và xây dựng, hoàn thiện từng bước quan hệ sản xuất xãhội chủ nghĩa; giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hoá, thực hiện tiến bộ và côngbằng xã hội; giữa xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; giữađộc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làmchủ; Không phiến diện, cực đoan, duy ý chí

Câu 3: Chứng minh luận điểm của Lênin :“Chế độ dân chủ vô sản,

so với chế độ dân chủ tư sản tiến bộ nhất, cũng dân chủ hơn gấp triệu lần”? Liên hệ với tình hình thực tế thực hiện dân chủ ở nước ta hiện nay ?

* Khái niệm về dân chủ:

Dân chủ có nghĩa là quyền lực chính quyền thuộc về nhân dân hay nói chính xácquyền lực của Nhà nước thuộc về nhân dân Trong XH có giai cấp thì dân chủ luôn mangbản chất của giai cấp thống trị có nghĩa là nền dân chủ phục vụ lợi ích trước hết cho giaicấp thống trị, nền dân chủ được XD lên để phục vụ lợi ích của giai cấp thống trị

Loài người trải qua 3 nền dân chủ bao gồm: Dân chủ chủ nô, dân chủ tư sản và dânchủ vô sản Chế độ nào mà quyền lực thuộc về nhân dân là chế độ dân chủ Để nhận biếtchế độ dân chủ dựa vào các lý do sau:

+ Nền dân chủ của đại đa số nhân dân lao động, phục vụ lợi ích cho nhân dân laođộng

+ Nhà nước thừa nhận quyền bình đẳng giữa các công dân, mọi người đều có quyềnngang nhau như: Quyền được bầu ra Nhà nước, quyền giám sát mọi hoạt động của Nhànước và quyền được bãi miễn

+ Quyền được tự do ngôn luận, tự do cư trú, tự do đi lại…

-Dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ khác hẳn về bản chất và đối lập về nguyên

tắc với dân chủ tư sản Điều đó thể hiện trên những vấn đề chính yếu sau: thứ nhất, dân

chủ xã hội chủ nghĩa chỉ xuất hiện khi giai cấp công nhân và nhân dân lao động, dưới sựlãnh đạo của Đảng Cộng sản, giành được chính quyền và ngày càng phát huy trong quá

trình xây dựng xã hội mới; thứ hai, dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ do Đảng Cộng sản lãnh đạo; thứ ba, dân chủ xã hội chủ nghĩa là dân chủ của đa số, của người lao động, vì đa số và người lao động, không phải của thiểu số bóc lột, đặc quyền, đặc lợi; thứ

tư, dân chủ xã hội chủ nghĩa là chế độ dân chủ, mà ở đó, nhân dân lao động làm chủ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, được pháp luật bảo đảm; thứ năm, dân chủ xã hội

chủ nghĩa được thực hiện bằng hệ thống tổ chức thể hiện quyền lực chính trị - xã hội của

nhân dân, tập trung và thông qua nhà nước; thứ sáu, không ngừng mở rộng dân chủ gắn

với tăng cường kỷ cương, pháp luật là quy luật cơ bản của sự phát triển dân chủ xã hộichủ nghĩa Đó là bản chất tốt đẹp của dân chủ xã hội chủ nghĩa Đó là chế độ dân chủ “gấptriệu lần” hơn bất cứ chế độ dân chủ nào trong lịch sử như V.I.Lênin từng khẳng định

Nền dân chủ tư sản, dù có được tô vẽ như thế nào chăng nữa, thì nó vẫn là nền dân chủcủa thiểu số, của giai cấp tư sản, nhằm bảo đảm sự thống trị, bóc lột của giai cấp tư sảnđối với xã hội và lao động Trong những thập kỷ qua, nếu như chủ nghĩa tư bản có sự tiến

bộ nào đó về mặt xã hội, thì đó cũng là kết quả của quá trình đấu tranh bền bỉ, liên tục củagiai cấp công nhân, nhân dân lao động ở các nước tư bản và sự tác động, ảnh hưởng bởinhững giá trị nhân đạo, nhân văn, dân chủ, những giá trị vì con người của chủ nghĩa xãhội hiện thực thế giới

Tóm lại: Dân chủ XHCN ra đời thay thế dân chủ tư sản là tất yếu vì: sau khi giai cấp công nhân giành chính quyền xác lập nền dân chủ XHCN với những phân tích ở trên

“Dân chủ vô sản so với bất cứ chế độ dân chủ tư sản nào tiến bộ nhất cũng dân chủ gấp triệu lần hơn”.

* Liên hệ nền dân chủ ở nước ta hiện nay

-Nội dung chủ yếu của dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế độ xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa.Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là một trong những nhiệm vụ lâu dài và trọng

yếu, bảo đảm tất cả quyền lực thuộc về nhân dân Muốn vậy, vấn đề trung tâm là phải xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thực sự của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Nhà nước pháp quyền không phải cái riêng có của chủ nghĩa tư