Ch ng m d u 1 e d 0 0 1 a f 1 e e 2 0 1

- Đại hội ĐBTQ lần thứ IX của Đảng 4/2001 đã tiến thêm một bước, đưa ra một khái niệm tương đối hoàn chỉnh về tư tưởng Hồ Chí Minh, nêu lên những nội dung cơ bản và ý nghĩa giá trị của t

Chương mở đầu

ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ Ý NGHĨA HỌC TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

I Đối tượng nghiên cứu

1 Khái niệm tư tưởng và tư tưởng Hồ Chí Minh

a.Khái niệm tư tưởng và nhà tư tưởng

* Khái niệm “ tư tưởng”:

- Nghĩa rộng: tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ý thức, là biểu hiện quan hệ của con người với thế giới xungquanh

- Nghĩa hẹp (trong thuật ngữ tư tưởng Hồ Chí Minh ): là một hệ thống những quan điểm, quan niệm, luận điểm đựơcxây dựng trên một nền tảng triết học nhất quán, đại biểu cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc, đượchình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn, cải tạo hiện thực

*Khái niệm “nhà tư tưởng”:

Theo Lênin: đó là người đi trước phong trào tự phát, chỉ đường cho nó, khi họ biết giải quyết trước người khác tất

cả các vấn đề lý luận, chính trị, sách lược, các vấn đề về tổ chức, về những yếu tố vật chất của phong trào

Như vậy, theo Lênin, một người xứng đáng là nhà tư tưởng phải hội đủ các yếu tố sau:

- Có sự chuẩn bị đầy đủ về mặt lý luận, có khă năng đi trước, dự báo, chỉ đường cho phong trào của quần chúng(còn tự phát)

- Có được tầm mắt chính trị rộng lớn để giải quyết thành công mọi vấn đề chiến lược, sách lược của cách mạng

- Có khả năng tài ba về tổ chức để có thể sáng lập một chính đảng cách mạng có sức chiến đấu mạnh mẽ

- Phải có một nghị lực cách mạng phi thường vượt qua mọi trở lực, khó khăn để thực hiện tư tưởng của mình

b Định nghĩa và hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

* Định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh

Quá trình nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh đi từ thấp đến cao ngày càng hoàn chỉnh, sâu sắc hơn

- Lần đầu tiên, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng (2/1951) đã đánh giá rất cao về ý nghĩa, giá trị của tưtưởng Hồ Chí Minh đối với thắng lợi của cách mạng Việt Nam Đại hội đã đặt vấn đề toàn Đảng phải học tập tấmgương Hồ Chí Minh một cách cơ bản, toàn diện, tương xứng với tầm vóc của nó, bao gồm đường lối, đạo đức, tácphong… đồng thời nhấn mạnh đó là điều kiện tiên quyết bảo đảm cho thắng lợi của cách mạng

- Đại hội ĐBTQ lần thứ VII của Đảng(6/1991) đánh dấu bước phát triển mới trong nhận thức và tư duy lý luận củaĐảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh Đại hội đã trân trọng ghi vào Cương lĩnh và Điều lệ của mình: Đảng lấy chủnghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động Văn kiện củaĐại hội định nghĩa: “tư tưởng Hồ Chí Minh chính là kết quả sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin trong điềukiện cụ thể của nước ta, và trong thực tế tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng

và của cả dân tộc”

- Đại hội ĐBTQ lần thứ IX của Đảng (4/2001) đã tiến thêm một bước, đưa ra một khái niệm tương đối hoàn chỉnh

về tư tưởng Hồ Chí Minh, nêu lên những nội dung cơ bản và ý nghĩa giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cáchmạng Việt Nam: “ Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bảncủa cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụthể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhânloại…Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần tolớn của Đảng và dân tộc ta”

- Các nhà khoa học đã đưa ra một định nghĩa: Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâusắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã

nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp,giải phóng con người.

* Hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống các quan điểm về cách mạng Việt Nam:

- về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc

- về CNXH và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam

- về Đảng Cộng sản Việt Nam

- về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế

- về dân chủ, Nhà nước của dân, do dân, vì dân

- về văn hóa, đạo đức và con người …

* Cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh

- Tư tưởng về độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội; độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội nhằmgiải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

2 Đối tượng và nhiệm vụ của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh

a Đối tượng nghiên cứu

- Hệ thống các quan điểm, lý luận của Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam mà cốt lõi là tư tưởng độc lập dântộc gắn liền với CNXH

- Sự vận động của tư tưởng Hồ Chí Minh trong thực tiễn cách mạng Việt Nam

b Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu, làm rõ các nội dung sau:

- Cơ sở (khách quan và chủ quan) hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm khẳng định sự ra đời của tư tưởng HồChí Minh là một tất yếu khách quan

- Các giai đoạn hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

- Nội dung, bản chất cách mạng, khoa học, đặc điểm của các quan điểm trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

- Vai trò nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam

- Quá trình nhận thức, vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh qua các giai đoạn cách mạng của Đảng và Nhànước ta

- Các giá trị tư tưởng, lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với kho tàng tư tưởng , lý luận cách mạng thế giới củathời đại

3 Mối quan hệ của môn học này với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam.

a Mối quan hệ của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin

Chủ nghĩa Mác Lênin là cơ sở thế giới quan, phương pháp luận, nguồn gốc tư tưởng, lý luận trực tiếp quyết địnhbản chất cách mạng, khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh

- Tư tưởng Hồ Chí Minh thuộc hệ tư tưởng Mác – Lênin, là sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lêninvào điều kiện cụ thể của Việt Nam

 Hai môn học có mối quan hệ biện chứng chặt chẽ, thống nhất

b Mối quan hệ của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh với môn học Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam.

- Hồ Chí Minh là người sáng lập, lãnh đạo, rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam, là người vạch ra đường lối cáchmạng đúng đắn cho dân tộc để đưa cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi.

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng của Đảng cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin là cơ sở khoa học để xâydựng đường lối, chiến lược, sách lược cách mạng đúng đắn

 Môn học tư tưởng Hồ Chí Minh gắn bó chặt chẽ với môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản ViệtNam: nghiên cứu, giảng dạy, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh trang bị cơ sở thế giới quan, phương pháp luậnkhoa học để nắm vững kiến thức về đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

II Phương pháp nghiên cứu

1 Cơ sở phương pháp luận

a Bảo đảm sự thống nhất nguyên tắc tính Đảng và tính khoa học

- Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh phải đứng trên lập trường, quan điểm, phương pháp luận chủ nghĩa Mác Lênin và quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam

Bảo đảm tính khách quan, trung thực khi phân tích, lý giải và đánh giá tư tưởng Hồ Chí Minh, tránh áp đặt, cườngđiệu hóa, hiện đại hóa

 Tính Đảng và tính khoa học thống nhất: sự phản ánh trung thực, khách quan tư tưởng Hồ Chí Minh trên cơ sởlập trường, phương pháp luận và định hướng chính trị

b Quan điểm thực tiễn và nguyên tắc lý luận gắn liền với thực tiễn

- Quan điểm thực tiễn: xuất phát từ thực tiễn, coi trọng tổng kết thực tiễn để nâng cao trình độ lý luận để lý luậnquay trở lại phục vụ cho thực tiễn

- Gắn lý luận với thực tiễn, nói đi đôi với làm vì :Thực tiễn không có lý luận là thực tiễn mù quáng, lý luận khôngliên hệ với thực tiễn là lý luận suông

c Quan điểm lịch sử – cụ thể

-Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của một thời kỳ lịch sử cụ thể Do đó khi nghiên cứu, vận dụng một câu nói,hành động của Hồ Chí Minh phải đặt trong bối cảnh lịch sử cụ thể: trong hoàn cảnh nào, với ai, nhằm mục đíchgì…để không dẫn đế những quy kết lầm lẫn, sai lệch với tư tưởng của Người Từ đó, nắm vững bản chất tư tưởng

Hồ Chí Minh

d Quan điểm toàn diện và hệ thống

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về cách mạng Việt Nam mà hạt nhân cốtlõi là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH Mọi tư tưởng cụ thể đều xuất phát từ đó và phục vụ cho mục tiêu đó.Tách rời một yếu tố nào ra khỏi hệ thống sẽ hiểu sai tư tưởng Hồ Chí Minh

e.Quan điểm kế thừa và phát triển

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là tinh hoa của tư tưởng – văn hóa Việt Nam, là sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủnghĩa Mác - Lênin ở Việt Nam Bản chất tư tưởng Hồ Chí Minh là khoa học, cách mạng và sáng tạo nên luôn luônmới Do vậy, chúng ta phải nghiên cứu, học tập, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điềukiện mới

g Kết hợp nghiên cứu các tác phẩm với thực tiễn chỉ đạo cách mạng của Hồ Chí Minh

- Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ căn cứ vào các tác phẩm, bài viết, bài nói…mà cần coi trọng hoạt độngthực tiễn của Người Hồ Chí Minh là người nói ít, làm nhiều, thậm chí làm mà không nói nên sẽ là không đầy đủnếu chỉ nghiên cứu các tác phẩm của Người Chính thông qua hoạt động thực tiễn cách mạng của Người, kết quảcủa sự nghiệp cách mạng của nhân dân Việt Nam sẽ thấy được giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh rõ ràng, cụ thể, sinhđộng

2 Các phương pháp cụ thể

- Định nghĩa phương pháp: là cách thức đề cập tới hiện thực, cách thức nghiên cứu các hiện tượng của tự nhiên và của

xã hội Phương pháp là hệ thống các nguyên tắc điều chỉnh nhận thức và hoạt động cải tạo thực tiễn xuất phát từ các

- Vận dụng các phương pháp trong nghiên cứu phù hợp nội dung: phương pháp lịch sử (nghiên cứu sự vật, hiện tượngtheo quá trình phát sinh, tồn tại, phát triển), phương pháp lôgic (nghiên cứu một cách tổng quát nhằm tìm ra đượccái bản chất vốn có của sự vật, hiện tượng và khái quát thành lý luận).

- Vận dụng phương pháp liên ngành trong nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh Tư tưởng Hồ Chí Minh bao quát nhiềulĩnh vực Do vậy, cần phải áp dụng các phương pháp liên ngành khoa học xã hội – nhân văn, lý luận chính trị đểnghiên cứu hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

- Các phương pháp cụ thể thường được áp dụng: phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, thống kê trắc lượng, văn bảnhọc, điều tra điền dã, phỏng vấn nhân chứng lịch sử…Cần phải đổi mới và hiện đại hóa các phương pháp nghiêncứu cụ thể để có kết quả tốt hơn

III Ý nghĩa của việc học tập môn học đối với sinh viên

1 Nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác

- Làm cho sinh viên nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với đời sống cách mạngViệt Nam, làm cho tư tưởng của Người giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của thế hệ trẻ nước ta

Bồi dưỡng, củng cố cho sinh viên, thanh niên lập trường, quan điểm cách mạng trên nền tảng chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH; đấu tranh phê phán nhữngquan điểm sai trái, bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách pháp luật của Đảng,Nhà nước ta; biết vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống

-2 Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị

- Tư tưởng Hồ Chí Minh giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất cho cán bộ, đảng viên và toàn dân, củng cố niềm tin,nâng cao lòng tự hào dân tộc, giữ vững lập trường trước những biến cố, thử thách

- Sinh viên biết vận dụng những kiến thức đã được học để tu dưỡng, rèn luyện bản thân, đóng góp thiết thực và hiệuquả cho sự nghiệp cách mạng của đất nước

Chương I

CƠ SỞ, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

I Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

1 Cơ sở khách quan

a Bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

 Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX

- Trước khi Pháp xâm lược, xã hội Việt Nam vẫn là một xã hội phong kiến, nông nghiệp lạc hậu

- Chính quyền nhà Nguyễn trong thì sợ nhân dân, ngoài thì bạc nhược trước kẻ thù nên đã từng bước nhân nhượng, kýkết các hiệp ước đầu hàng để giữ lấy ngai vàng và lợi ích riêng của hoàng tộc, thừa nhận sự bảo hộ của thực dân Pháptrên toàn cõi Việt Nam

 Dân tộc Việt Nam chìm đắm trong cảnh nô lệ dưới ách thống trị của thực dân Pháp và phong kiến tay sai Nhucầu giành độc lập cho dân tộc, tự do, hạnh phúc cho nhân dân được đặt ra bức thiết

*Mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội Việt Nam thời kỳ này là gì?

( Gợi ý: giữa toàn thể nhân dân Việt Nam và thực dân Pháp và tay sai)

- Các cuộc khởi nghĩa vũ trang kháng chiến chống Pháp nổ ra rầm rộ:

*Phong trào yêu nước theo hệ tư tưởng phong kiến:

-Phong trào Cần vương( 1885 - !896) 7/1885, vua Hàm Nghi xuống chiếu “Cần Vương” Phong trào Cần Vươngnhanh chóng lan rộng trong cả nước, dân chúng và sĩ phu cả nước đứng dậy cầm vũ khí đánh giặc.

- Khởi nghĩa Yên Thế: Phong trào yêu nước của nông dân do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo(1884 – 1913)

Các phong trào yêu nước đều thất bại vì chưa có một đường lối kháng chiến rõ ràng Hệ tư tưởng phong kiến đã tỏ

ra lỗi thời trước nhiệm vụ lịch sử

*Phong trào yêu nước theo hệ tư tưởng tư sản

- Đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam có sự chuyển biến và phân hóa, giai cấp công nhân, tầng lớp tiểu tư sản và tư sảnbắt đầu xuất hiện tạo tiền đề bên trong cho phong trào yêu nước giải phóng dân tộc

- Trào lưu dân chủ tư sản qua các “tân thư”, “tân văn” của Khang Hữu Vy và Lương Khải Siêu ở Trung Quốc,gương Duy Tân ở Nhật Bản… đã lôi cuốn nhiều sĩ phu yêu nước Tiêu biểu là Phan Bội Châu và Phan Chu Trinh

- Phan Bội Châu: Phong trào Đông Du(1904), Việt Nam Quang phục hội(1912)

Ông đại diện cho xu hướng bạo động, chủ trương dùng biện pháp bạo động để đánh đuổi thực dân Pháp, khôi phụcnền độc lập cho đất nước Hạn chế lớn nhất của ông là dựa vào Nhật để đuổi Pháp, chẳng khác gì “đưa hổ cửa trước,rước beo cửa sau” (Trần Dân Tiên)

- Phan Chu Trinh (phong trào Duy Tân): đại diện cho xu hướng cải cách Hạn chế của Phan Chu Trinh là đường lốicải lương, phản đối bạo động(“bạo động tắc tử” ) và muốn dựa vào Pháp để chống phong kiến, chẳng khác gì “xingiặc rủ lòng thương”(Trần Dân Tiên)

*Điểm hạn chế giống nhau giữa Phan Bội Châu và Phan Chu Trinh là gì?

(Gợi ý: Chưa tiếp cận xu thế thời đại mới, chưa biết dựa vào chính nhân dân nên không tìm ra được con đường giànhđộc lập dân tộc một cách triệt để)

Phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản thất bại một phần vì chưa lôi cuốn được các tầng lớp nhândân, phần khác vì các phong trào đó vẫn do các sỹ phu phong kiến cựu học truyền bá và dẫn dắt nên không tránh khỏihạn chế

Phong trào cứu nước của nhân dân ta muốn giành thắng lợi phải đi theo một con đường mới

 Bối cảnh thời đại

- Chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh đã chuyển sang chủ nghĩa tư bản độc quyền (chủ nghĩa đế quốc), xác lập sựthống trị của chúng trên phạm vi thế giới Nhiều mâu thuẫn thời đại đã nảy sinh, nhất là mâu thuẫn giữa nhân dânthuộc địa và CNĐQ

- Chủ nghĩa Mác - Lênin xâm nhập vào phong trào công nhân, phong trào cách mạng thế giới cả chiều rộng vàchiều sâu, đã trở thành hệ tư tưởng và ngọn cờ của các phong trào đấu tranh giải phóng giai cấp, dân tộc

- 1917, Cách mạng Tháng 10 Nga thắng lợi, lập nên nhà nước xô viết đã mở ra thời đại mới trong lịch sử loài người

“thời đại cách mạng chống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc” Thắng lợi của cách mạng Tháng 10 Nga đã tác độngsâu sắc đến nhận thức tư tưởng, việc lựa chọn con đường giải phóng và phát triển dân tộc ở Hồ Chí Minh

*Vì sao nói cách mạng Tháng 10 Nga là cuộc cách mạng triệt để, nhân đạo?

(Gợi ý: Nhờ cuộc cách mạng đó mà nhân dân lao động đã làm chủ nước nhà, những dân tộc nhỏ yếu giành đượcđộc lập, ruộng đất đã về tay người cày)

- 3/1919, V.I.Lênin thành lập Quốc tế III Sự ra đời của Quốc tế cộng sản có ý nghĩa thúc đẩy sự phát triển mạnh

mẽ phong trào cộng sản và công nhân quốc tế

b Các tiền đề tư tưởng, lý luận

 Giá trị truyền thống dân tộc.

*Các giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam bao gồm những nội dung gì?

- Chủ nghĩa yêu nước: Chủ nghĩa yêu nước truyền thống giữ vai trò cốt lõi trong các giá trị truyền thống của dântộc đối với sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

- Truyền thống lạc quan, yêu đời, vươn lên vượt qua mọi khó khăn, thử thách

- Trí thông minh, tài sáng tạo, quý trọng hiền tài, khiêm tốn học hỏi

 Tinh hoa văn hóa nhân loại

* Tinh hoa văn hóa phương Đông

Nho giáo:

* Nho giáo và Phật giáo có những mặt tích cực nào?

Hồ Chí Minh tiếp thu những mặt tích cực của Nho giáo:

- Triết lý hành động, tư tưởng nhập thế, hành đạo, giúp đời, ước vọng về một xã hội bình trị, hoà mục, hoà đồng, làtriết lý nhân sinh: tu thân dưỡng tính

- Đề cao văn hóa, lễ giáo, tạo ra truyền thống hiếu học (về điểm này, Nho giáo hơn hẳn các học thuyết cổ đại chủtrương ngu dân để dễ cai trị “Chính trị tốt thì dân giàu, giáo dục tốt thì được lòng dân” (Mạnh Tử)

Phật giáo:

-Tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn, thương người như thể thương thân

- Nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm điều thiện

- Tinh thần bình đẳng, dân chủ, chống phân biệt đẳng cấp Đức Phật nói: “Ta là Phật đã thành, chúng sinh là Phật

sẽ thành”

- Đề cao lao động, chống lười biếng

- Khi Phật giáo vào Việt Nam gặp chủ nghĩa yêu nước hình thành nên Thiền phái Trúc lâm Việt Nam chủ trươngkhông xa lánh việc đời mà gắn bó với dân, với nước, tích cực tham gia vào cuộc đấu tranh của nhân dân chống kẻ thùdân tộc

 Hồ Chí Minh đã biết khai thác những yếu tố tích cực của văn hóa phương Đông để phục vụ cho sự nghiệp cáchmạng

Chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn

- Khi đã trở thành người mác xít, Nguyễn Ái Quốc tìm hiểu thêm về chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn: dântộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc và tìm thấy trong đó những điều thích hợp với điều kiện nước ta

*Tinh hoa văn hóa phương Tây

- Người tiếp thu tư tưởng tự do, bình đẳng, bác ái (Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Đại cách mạng Pháp

 Chủ nghĩa Mác - Lênin :

Là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh

Con đường Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác - Lênin:

- Với nền tảng những tri thức văn hoá được chắt lọc, một vốn học vấn chắc chắn, năng lực trí tuệ sắc sảo, NguyễnTất Thành đã phân tích, tổng kết các phong trào yêu nước chống Pháp cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX và nhận thấyhạn chế của các phong trào đó

- Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác - Lênin xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của cách mạng Việt Nam Sau khi

đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin (1920), Người đã

tìm ra con đường giải phóng dân tộc mình: con đường cách mạng vô sản

- Khi vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã không quá lệ thuộc vào câu chữ máy móc mà nắm lấy cáitinh thần, cái bản chất Người đã vận dụng lập trường, quan điểm, phương pháp biện chứng của chủ nghĩa Mác -Lênin để giải quyết những vấn đề của thực tiễn cách mạng Việt Nam đặt ra

Thế giới quan và phương pháp luận Mác – Lênin đã giúp Hồ Chí Minh tổng kết kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn

để tìm ra con đường cứu nước đúng đắn

*Sự kiện nào làm cho Nguyễn Ái Quốc hoàn toàn tin theo Lênin, tin theo quốc tế thứ ba?

( Gợi ý: Khi Người được đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của

Lênin (1920)

2.Nhân tố chủ quan: phẩm chất cá nhân Hồ Chí Minh

a.Khả năng tư duy và trí tuệ

- Là người thông minh, năng lực tư duy độc lập, sáng tạo, không ngừng học hỏi, quan sát, nhận xét, phê phán, nănglực phân tích, so sánh, tổng hợp…làm phong phú thêm hiểu biết của bản thân:

+/So với nhiều lãnh tụ nổi tiếng trên thế giới, Hồ Chí Minh không được học nhiều ở trường lớp mà chủ yếu tựnghiên cứu, học tập qua hoạt động thực tiễn, nhưng nhờ khả năng tư duy và trí tuệ tuyệt vời mà Người có một vốnhiểu biết uyên thâm

+/Khi nghiên cứu các phong trào yêu nước của các bậc tiền bối, Người đã nhận ra hạn chế trong đường lối của họ

và đi tìm con đường mới để cứu nước

+/Khi nghiên cứu các cuộc cách mạng Mỹ (1776), Pháp(1789), Người nhận thấy những tư tưởng tiến bộ, nhưngkhi tận mắt chứng kiến cuộc sống của người dân lao động ở những nước này, Người đã kết luận đó là những cuộccách mạng “không đến nơi”

+/ Trong quá trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã khám phá ra các quy luật vận động xã hội, đời sống vănhóa, cuộc đấu tranh của các dân tộc trong hoàn cảnh cụ thể để khái quát thành lý luận chỉ đạo thực tiễn

b Nhân cách, phẩm chất đạo đức

Hồ Chí Minh là người đặt nền móng và sáng tạo ra nền đạo đức mới- đạo đức cách mạng Bản thân Người chính

là tấm gương đạo đức sáng ngời nhất

- Có tình yêu thương con người vô bờ, phấn đấu, hy sinh trọn đời vì đất nước, vì dân tộc, mục tiêu ở đời và làmngười của Bác đồng nhất với mục tiêu chung cho cả dân tộc : “ Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi,đấy là tất cả những điều tôi muốn, đấy là tất cả những điều tôi hiểu”, “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tộtbậc là làm cho cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áomặc, ai cũng được học hành”

- Đạo đức trong sáng

- Có lối sống giản dị, khiêm tốn, ham học hỏi

*Hãy nêu một vài ví dụ về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh?

c Năng lực hoạt động, tổng kết thực tiễn

- So với nhiều nhà hoạt động chính trị khác, Hồ Chí Minh có lẽ là người đi nhiều nhất Trong 30 năm bôn ba tìmđường cứu nước, Người đã đến khoảng 30 nước, làm nhiều nghề để vừa kiếm sống vừa hoạt động cách mạng

- Chính hoạt động thực tiễn phong phú cùng với khả năng tư duy, trí tuệ siêu việt, đã từng bước hình thành và pháttriển tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tổng hòa của những điều kiện khách quan và chủ quan Cùng với thực tiễn dântộc và thời đại được Hồ Chí Minh tổng kết, chuyển hóa sắc sảo, tinh tế với một phương pháp khoa học biện chứng, tưtưởng Hồ Chí Minh đã trở thành tư tưởng Việt Nam hiện đại

1.Thời kỳ trước năm 1911: Hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước

 Tiếp thu truyền thống của gia đình, quê hương, đất nước

*Gia đình:

- Hồ Chí Minh (lúc nhỏ tên là Nguyễn Sinh Cung, lớn lên lấy tên là Nguyễn Tất Thành) sinh ngày 19/5/1890 tại làngHoàng Trù, thuộc xã Chung cự, tổng Lâm Thịnh (nay là xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, Nghệ An) trong một gia đìnhnhà nho yêu nước, gần gũi với nhân dân

- Cha: Nguyễn Sinh Sắc (1862 – 1929): là một nhà nho cấp tiến, có lòng yêu nước, thương dân sâu sắc Tấm gươnglao động cần cù, ý chí kiên cường, vượt khó, đặc biệt là tư tưởng thân dân, lấy dân làm hậu thuẫn cho các cuộc cảicách chính trị – xã hội của người cha đã có ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình hình thành nhân cách của Nguyễn TấtThành

- Mẹ : Hoàng Thị Loan (1868 -1901) là một người vợ, người mẹ đảm đang, nhân hậu, hy sinh cả đời mình cho chồng,con Nhân cách, phẩm chất đạo đức của người mẹ cũng ảnh hưởng nhiều đến tư tưởng, tình cảm của cậu bé NguyễnSinh Cung

- Anh và chị của Nguyễn Sinh Cung: Đều là những người yêu nước và có tham gia phong trào yêu nước

*Quê hương

Nghệ Tĩnh là mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, chống ngoại xâm, có truyền thống văn hóa, hiếu học nơi sảnsinh ra nhiều anh hùng dân tộc như: Mai Thúc Loan (722), Nguyễn Biểu, Đặng Dung… các lãnh tụ yêu nước thời cậnđại như Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu…những liệt sĩ chống Pháp ở Kim Liên như Vương Thúc Mậu, NguyễnSinh Quyến…Với truyền thống hiếu học, từ năm 1635 đến 1918, qua 96 khoa thi hương và thi hội thì làng Kim Liên

có 53 người đỗ đạt

 Sự yêu thương, chăm sóc của gia đình cùng với truyền thống tốt đẹp của quê hương đã góp phần bồi đắp nên mộtnhân cách lớn, người anh hùng giải phóng dân tộc, nhà tư tưởng, nhà văn hoá kiệt xuất Hồ Chí Minh

 Rút ra bài học từ các cuộc đấu tranh chống Pháp

- Nguyễn Sinh Cung chào đời vào lúc thực dân Pháp đã đặt ách cai trị lên toàn cõi Việt Nam Từ nhỏ, Anh đã phảichứng kiến cuộc sống nghèo khổ, bị đàn áp, bị bóc lột đến cùng cực của đồng bào mình Anh đã có chí muốn đánhđuổi Pháp để đồng bào thoát khỏi cảnh lầm than, nhưng phải đi theo con đường nào?

- Người đã sớm nhận ra hạn chế trong đường lối cứu nước của các bậc tiền bối như: Phan Bội Châu, Phan ChuTrinh, Hoàng Hoa Thám… và tìm hướng đi riêng cho mình

 Nung nấu ý chí yêu nước và ra đi tìm đường cứu nước

- Cùng với việc nhận ra những hạn chế của những đường lối cứu nước cũ, Người đã vạch ra cho mình một hướng đimới : đi ra ngoài, xem nước Pháp và các nước khác Sau khi xem xét họ làm như thế nào, sẽ trở về giúp đồng bàomình

*Nguyễn Tất Thành đã rút ra được bài học gì từ những thất bại của các phong trào chống Pháp?

(Gợi ý: đường lối cứu nước không phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể, không đáp ứng được nhu cầu thực tiễn đấtnước đặt ra)

2 Thời kỳ từ năm 1911 – 1920: Tìm thấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc

 Tìm hiểu các cuộc cách mạng lớn trên thế giới và khảo sát cuộc sống của nhân dân lao động

- Anh đã làm rất nhiều nghề để kiếm sống, để tìm hiểu đời sống chính trị, văn hóa, xã hội, nghiên cứu các cuộccách mạng lớn

+/ Đi qua nhiều nước, sống với những người cùng khổ, anh nhận thấy ở đâu nhân dân thuộc địa cũng đều khổ cựcdưới ách áp bức của thực dân

+/ Khảo sát các cuộc cách mạng Mỹ (1776), đại cách mạng Pháp (1789), anh rút ra được nhiều bài học, nhưngđiều cơ bản là đó là các cuộc “cách mạng không đến nơi, tiếng là cộng hoà và dân chủ, kỳ thực trong thì nó tước lụccông nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa” Do đó, cách mạng Việt Nam không theo con đường này

- 1919, nhân dịp Hội nghị hoà bình được triệu tập tại Véc-xây, Nguyễn Ái Quốc nhân danh những người Việt Nam

yêu nước gửi tới Hội nghị bản Yêu sách của nhân dân An- Nam, đòi các quyền tự do, dân chủ tối thiểu cho Việt Nam.

Nhưng bản yêu sách đã không được chấp nhận Sự kiện này giúp Nguyễn Ái Quốc hiểu rõ: “muốn được giải phóng,các dân tộc chỉ có thể trông cậy vào bản thân mình”

 Đi theo con đường của Cách mạng Tháng 10 Nga, đi theo Quốc tế Cộng sản

- Khi nghiên cứu Cách mạng Tháng 10 Nga, Nguyễn Ái Quốc ngưỡng mộ cuộc cách mạng đó, kính phục Lênin.Người đánh giá đó là cuộc cách mạng triệt để và nhân đạo, khác hẳn so với cách mạng dân chủ tư sản

- 3/1919, Quốc tế III được thành lập có ảnh hưởng lớn đến phong trào cách mạng thế giới

- 1920, khi được đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin,

Người đã sung sướng trào nước mắt Luận cương của Lênin đã giải đáp trúng những vấn đề mà Nguyễn Ái Quốc đangtrăn trở, tìm hiểu Người đã biểu quyết tán thành đứng về Quốc tế III, tham gia thành lập Đảng cộng sản Pháp và làngười cộng sản đầu tiên của Việt Nam Sự kiện này đã đánh dấu bước chuyển biến về chất trong tư tưởng Nguyễn ÁiQuốc, từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, từ giác ngộ dân tộc đến giác ngộ giai cấp, từ người yêunước thành người cộng sản

*Vì sao Nguyễn Ái Quốc lựa chọn cách mạng vô sản là con đường cứu nước?

(Gợi ý: đó là con đường duy nhất đem lại độc lập cho Tổ quốc, tự do, hạnh phúc cho nhân dân)

3 Thời kỳ năm 1921 - 1930 : Hình thành cơ bản tư tưởng về con đường cách mạng Việt Nam

 Hoạt động thực tiễn và lý luận cực kỳ sôi nổi, phong phú, chuẩn bị thành lập chính đảng ở Việt Nam

- Hoạt động trên nhiều địa bàn: ở Pháp (1921 -1923), Liên Xô (1923 – 1924), Trung Quốc (1924 – 1927), Thái Lan(1928 – 1929)

- Hoạt động tích cực trong Ban Nghiên cứu thuộc địa của Đảng Cộng sản Pháp, tham gia sáng lập Hội liên hiệp

thuộc địa(1921), xuất bản báo Người cùng khổ (Le paria) nhằm tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin vào các nước

thuộc địa

- Dự Hội nghị quốc tế nông dân (ở Matxcơva -1923), tham dự Đại hội quốc tế Cộng sản lần thứ V, Đại hội quốc tếThanh niên, Quốc tế cứu tế đỏ, quốc tế công hội đỏ…

- Cuối năm 1924: Về Quảng Châu, tổ chức ra Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, ra báo Thanh niên, mở các lớp

huấn luyện chính trị, đào tạo cán bộ đưa về nước hoạt động

- 2/1930, chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản trong nước, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

- Viết nhiều bài báo tố cáo chủ nghĩa thực dân, đề cập đến mối quan hệ mật thiết giữa cách mạng thuộc địa và cáchmạng vô sản ở chính quốc

- Viết các tác phẩm : Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), Đường kách mệnh (1927), Cương lĩnh chính trị đầu tiêncủa Đảng (1930) và nhiều bài viết khác của Người là sự phát triển và tiếp tục hoàn thiện tư tưởng cách mạng về giảiphóng dân tộc

 Nội dung cơ bản của các tác phẩm trong giai đoạn này

- Kẻ thù chung của các dân tộc thuộc địa, của giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới là chủ nghĩathực dân

- Con đường giải phóng dân tộc trong thời đại mới là cách mạng vô sản và là một bộ phận của cách mạng vô sảnthế giới Giải phóng dân tộc phải gắn liền với giải phóng nhân dân lao động, giải phóng giai cấp công nhân

- Cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa và cách mạng vô sản ở chính quốc có mối liên hệ khăng khít nhưngkhông phụ thuộc vào nhau Cách mạng giải phóng dân tộc có thể bùng nổ và giành thắng lợi trước cách mạng vô sản

- Vai trò của Đảng: quyết định thành công của cách mạng

- Phương pháp cách mạng: tập hợp, giác ngộ, tổ chức quần chúng đấu tranh từ thấp đến cao

 Đó là những quan điểm cách mạng, khoa học và sáng tạo phù hợp với nhu cầu thực tiễn khách quan của cuộc đấutranh giải phóng dân tộc ở Việt Nam, phù hợp với xu thế của thời đại Các văn kiện thể hiện rõ mối quan hệ và kếthợp nhuần nhuyễn quan điểm dân tộc với quan điểm giai cấp, quốc gia và quốc tế, trong đó thể hiện đậm nét yếu tốdân tộc theo lập trường của chủ nghĩa Mác - Lênin, yếu tố thể hiện sự độc đáo của cách mạng Việt Nam: độc lập dântộc gắn liền chủ nghĩa xã hội

*Tư tưởng của Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc có những điểm gì tiến bộ so với tư tưởng của các bậc

tiền bối cách mạng?

(Gợi ý: so sánh về lực lượng cách mạng, phương pháp cách mạng, đoàn kết quốc tế…)

4 Thời kỳ 1930-1945: Vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường cách mạng

 Thử thách bản lĩnh

- Quốc tế cộng sản đã chỉ trích và phê phán đường lối mà Nguyễn Ái Quốc vạch ra trong hội nghị hợp nhất các tổchức cộng sản (1930): cho rằng Nguyễn Ái Quốc coi nhẹ đấu tranh giai cấp, dân tộc chủ nghĩa, cải lương…

*Vì sao Quốc tế cộng sản phê phán đường lối mà Nguyễn Ái Quốc đã đề ra trong Hội nghị hợp nhất?

+/ Nguyên nhân:- Do không sát tình hình thực tế các thuộc địa ở phương Đông

- 7/1935: Đại hội VII Quốc tế Cộng sản sửa chữa tư tưởng giáo điều, tả khuynh

- Ở Việt Nam, Đảng ta đã chuyển hướng đấu tranh thời kỳ 1936 -1939, từ 1939 đặt vấn đề giải phóng dân tộc lênhàng đầu

 Trở về Tổ quốc lãnh đạo cách mạng giành thắng lợi

- 1941: Trở về Tổ quốc, chủ trì Hội nghị Trung ương lần thứ tám của Đảng, hoàn chỉnh việc chuyển hướng chiến lượccủa cách mạng Việt Nam: tạm gác khẩu hiệu ruộng đất, xoá bỏ vấn đề liên bang Đông Dương, thành lập mặt trận ViệtMinh, đoàn kết toàn dân tộc

- Cách mạng tháng 8/1945 thắng lợi, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời là nhà nước dân chủ nhân dân đầutiên ở Đông Nam Á, mở ra một kỷ nguyên mới: độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội

- Là thắng lợi của chủ nghĩa Mác - Lênin được vận dụng và phát triển sáng tạo ở Việt Nam, thắng lợi của đường lốicách mạng đúng đắn do Hồ Chí Minh đề ra từ năm 1930

5 Thời kỳ từ 1945 – 1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển, hoàn thiện

 Củng cố, xây dựng và bảo vệ chính quyền, lãnh đạo kháng chiến chống Pháp thắng lợi

- 9/1945, thực dân Pháp núp bóng quân Anh đánh chiếm Sài Gòn rồi Nam Bộ Ở miền Bắc, quân Tưởng kéo vàohòng âm mưu tiêu diệt Đảng ta

- Hồ Chí Minh đã thực hiện đối nội, đối ngoại khéo léo:

+/ Đối nội: củng cố chính quyền, chống giặc đói, giặc dốt, vận động nhân dân tăng gia sản xuất…

+/ Đối ngoại: mềm dẻo, linh hoạt, thêm bạn, bớt thù: hoà với Tưởng để tập trung lực lượng chống Pháp, hoà với Pháp

để đuổi Tưởng về nước

- 12/1946, Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến với đường lối: toàn dân, toàn diện, trường kỳ, tự lựccánh sinh.

Nhiệm vụ giữa hai miền có quan hệ chặt chẽ với nhau

 Tư tưởng Hồ Chí Minh được bổ sung, phát triển và hoàn thiện hợp thành một hệ thống những quan điểm lý luận của cách mạng Việt Nam:

- Tư tưởng về CNXH và con đường quá độ đi lên CNXH

- Xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân

- Tư tưởng và chiến lược về con người Hồ Chí Minh

- Xây dựng Đảng Cộng sản với tư cách một đảng cầm quyền

- Về quan hệ quốc tế và đường lối đối ngoại…

III Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh

1.Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng con đường giải phóng và phát triển dân tộc

a Tài sản tinh thần vô giá của dân tộc

 Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của dân tộc và thời đại, nó trường tồn, bất diệt, là tài sản vô giá của dân tộc:

- Hồ Chí Minh tiếp thu, kế thừa tinh hoa văn hoá của dân tộc, nhân loại, chủ nghĩa Mác - Lênin

- Đáp ứng nhiều vấn đề của thời đại, của cách mạng Việt Nam và thế giới

- Không những trung thành với những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin mà còn vận dụng, phát triểnsáng tạo những nguyên lý đó cho phù hợp điều kiện cụ thể của Việt Nam

- Tư tưởng Hồ Chí Minh đã được thực tiễn kiểm nghiệm và cho đến ngày nay vẫn còn nguyên giá trị, cùng với chủnghĩa Mác - Lênin, trở thành nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động cách mạng

 Nét đặc sắc nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh là những vấn đề xung quanh việc giải phóng dân tộc và định hướng cho sự phát triển của dân tộc

- Ngay từ những năm 30 của thế kỷ XX, trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, Hồ Chí Minh đã xác địnhphương hướng chiến lược của cách mạng Việt Nam là: làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đitới xã hội cộng sản Đường lối đó đã định hướng cho sự phát triển của tiến trình cách mạng Việt Nam

b Nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của cách mạng Việt Nam

-Tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành ngọn cờ tập hợp, dẫn dắt cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắnglợi khác: cách mạng tháng 8/1945, thắng lợi của 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, thắng lợi của sựnghiệp đổi mới

- Ngày nay, tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn tiếp tục soi đường cho Đảng ta và nhân dân ta trên con đường thực hiện mụctiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

*Cần phải làm gì để tư tưởng Hồ Chí Minh thực sự trở thành kim chỉ nam cho hành động của toàn Đảng, toàn dân?

(Gợi ý: phải đẩy mạnh nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh một cách cơ bản, hệ thống, tổ chức học tập tư tưởng Hồ ChíMinh một cách thiết thực, bằng nhiều hình thức đưa tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống )

2.Tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự phát triển thế giới

- Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin, Người đã có những cống hiến xuất sắc về lý luận cách mạng giảiphóng dân tộc thuộc địa

 Hồ Chí Minh đã hình thành một hệ thống các luận điểm chính xác và đúng đắn về vấn đề dân tộc và cách mạnggiải phóng dân tộc ở thuộc địa, góp phần làm phong phú thêm lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin

 Ngày nay, việc xác định đúng đắn những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam trong tư tưởng Hồ Chí Minh cógiá trị to lớn về mặt lý luận và đang trở thành hiện thực của nhiều vấn đề quốc tế

b.Tìm ra các giải pháp đấu tranh giải phóng loài người

- Đóng góp lớn nhất của Hồ Chí Minh đối với thời đại là việc tìm được con đường cứu nước cho dân tộc, thức tỉnhnhân dân bị áp bức đứng lên đấu tranh giành tự do, xây dựng cuộc đời ấm no, hạnh phúc

- Để giải phóng các dân tộc thuộc địa, Hồ Chí Minh đã xác định kẻ thù lớn nhất của các dân tộc bị áp bức là CNĐQ

và để chiến thắng thì cần phải thực hiện “đại đoàn kết, đại hòa hợp” Đây là đóng góp to lớn của Người vào kho tàngkinh nghiệm cách mạng thế giới

- Ngày từ rất sớm Người đã nhận thức đúng sự biến chuyển của thời đại, nắm vững đặc điểm của thời đại, đặt cáchmạng giải phóng dân tộc thuộc địa trong phạm trù cách mạng vô sản, bảo vệ và phát triển quan điểm của Lênin về khảnăng to lớn và vai trò chiến lược của cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa đối với cách mạng vô sản

- Nắm bắt chính xác xu thế phát triển của thời đại, Hồ Chí Minh đã đề ra đường lối chiến lược, sách lược và phươngpháp cách mạng đúng đắn cho cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam

 Những tư tưởng của Người đã, đang và sẽ góp phần vào sự kiến tạo và phát triển của nhân loại

c Cổ vũ các dân tộc đấu tranh vì những mục tiêu cao cả

- Dưới ánh sáng của tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta đã lãnh đạo nhân dân giành được những thắng lợi vĩ đại

- Hồ Chí Minh suốt đời chiến đấu, hy sinh quên mình vì độc lập, tự do của đất nước, vì ấm no, hạnh phúc của nhândân, vì hoà bình, tiến bộ trên thế giới Tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần cổ vũ các dân tộc đấu tranh vì hoà bình, ổnđịnh, phát triển và tiến bộ trên thế giới

*Đóng góp lớn nhất của Hồ Chí Minh đối với thời đại là gì?

(Gợi ý: Tìm ra con đường giải phóng cho dân tộc, thức tỉnh nhân dân các nước thuộc địa)

Chương II

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC

VÀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc

1 Vấn đề dân tộc thuộc địa

a Thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa

 Đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, giải phóng dân tộc

 Về vấn đề dân tộc: các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin cơ bản chỉ xem xét, nghiên cứu và giải quyếttrong điều kiện các nước tư bản chủ nghĩa

 Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn đế quốcchủ nghĩa Các nước đế quốc thi hành chính sách vũ trang xâm lược, cướp bóc, nô dịch các dân tộc nhỏ yếu, vấn đề

dân tộc trở nên gay gắt Từ đó, xuất hiện vấn đề dân tộc thuộc địa.

 Hồ Chí Minh không bàn về vấn đề dân tộc nói chung, mà Người tập trung vào vấn đề dân tộc thuộc địa

*Vì sao Hồ Chí Minh tập trung vào vấn đề dân tộc thuộc địa?

(Gợi ý: xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của Việt Nam và đặc điểm thời đại)

 Người cho rằng: Thực chất của vấn đề dân tộc ở thuộc địa là vấn đề đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, xoá bỏách thống trị, áp bức, bóc lột của nước ngoài, giải phóng dân tộc, giành độc lập dân tộc, thực hiện quyền dân tộc tựquyết, thành lập Nhà nước dân tộc độc lập

 Lựa chọn con đường phát triển của dân tộc

- Qua nghiên cứu các cuộc cách mạng trên thế giới, Người nhận thấy chỉ cách mạng Tháng 10 Nga là “thành công đếnnơi” và lựa chọn con đường đi theo cách mạng tháng 10 Nga để giải phóng dân tộc mình

- Đối với Việt Nam, một xã hội thuộc địa, nửa phong kiến, nông nghiệp lạc hậu, trong Cương lĩnh chính trị đầu tiêncủa Đảng Cộng sản Việt Nam, Hồ Chí Minh đã khắng định: làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để

đi tới xã hội cộng sản Đó là con đường kết hợp trong đó cả nội dung dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội, thực chất

đó chính là con đường độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội

- Con đường phát triển đó quy định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đoàn kết các lực lượng, thực hiện chống đếquốc và phong kiến triệt để

 Con đường đó phù hợp với hoàn cảnh lịch sử ở thuộc địa và đó cũng là sự sáng tạo của Hồ Chí Minh

b Độc lập dân tộc – nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa

 Phương thức tiếp cận – từ quyền con người

 Xuất phát từ nhân cách, phẩm chất cá nhân con người Hồ Chí Minh: yêu nước, thương yêu con người, trân trọngcon người: “bốn phương vô sản đều là anh em”, thể hiện ở ham muốn tột bậc là làm cho đất nước được độc lập, nhândân được tự do, mọi người được ấm no, hạnh phúc Người còn căn dặn trong Di chúc: phải có tình đồng chí thươngyêu lẫn nhau…

 Người đã tìm hiểu và tiếp nhận những nhân tố về quyền con người trong Tuyên ngôn độc lập 1776 của Mỹ, Tuyên

ngôn về nhân quyền và dân quyền 1791 của Pháp: quyền bình đẳng, quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu

hạnh phúc

 Từ đó, Người đã khái quát về quyền dân tộc: Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nàocũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do

 Nội dung của độc lập dân tộc

- Độc lập tự do là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của tất cả các dân tộc:

+/Độc lập, tự do là mục tiêu cao cả, là khát vọng lớn nhất của các dân tộc thuộc địa Hồ Chí Minh đã thể hiện khátvọng cháy bỏng đó một cách giản dị: “ tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho tổ quốc tôi, đấy là tất cả những điều tôimuốn, đấy là tất cả những điều tôi hiểu”

+/1919, vận dụng nguyên tắc dân tộc tự quyết đã được các đồng minh thắng trận long trọng thừa nhận, thay mặt

những người Việt Nam yêu nước, Nguyễn Ái Quốc đã gửi đến Hội nghị hoà bình ở Véc – xây bản Yêu sách của nhân

dân An – Nam, đòi các quyền tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam, nhưng đã không được chấp nhận.

+/Từ khi Đảng ta ra đời, Người đã khẳng định rõ mục tiêu chính trị của Đảng là:

“ đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp, làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập” Hồ Chí Minh đã đúc kết ý chí đấutranh vì độc lập, tự do của nhân dân ta trong câu nói bất hủ: “ dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên

+/Cách mạng Tháng 8 thành công, trong Tuyên ngôn độc lập, Hồ Chí Minh đã tuyên bố với thế giới : “ Nước ViệtNam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyếtđem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”.

+/ Luận điểm đó lại tiếp tục được khẳng định trong cuộc kháng chiến chống Pháp:

“chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ” và trong kháng chiến chống

Mỹ : “ Không có gì quý hơn độc lập tự do”

- Độc lập dân tộc phải là một nền độc lập triệt để và mang tính cách mạng sâu sắc:

+/Đó là nền độc lập thật sự bao gồm đầy đủ chủ quyền quốc gia về chính trị, kinh tế, an ninh, toàn vẹn lãnh thổ.Mọi sự can thiệp, áp đặt, xâm phạm chủ quyền đều sẽ bị lên án

+/ Độc lập dân tộc bao gồm cả nội dung dân tộc và dân chủ, độc lập dân tộc phải gắn với hạnh phúc, tự do củanhân dân Tự do, hạnh phúc của nhân dân là chân giá trị của độc lập dân tộc

 Độc lập tự do là mục tiêu chiến đấu, là nguồn sức mạnh làm nên chiến thắng của dân tộc Việt Nam trongthế kỷ XX, một tư tưởng lớn trong thời đại giải phóng dân tộc

c Chủ nghĩa dân tộc - Một động lực lớn của đất nước

- Từ những năm 20 của thế kỷ XX, sự áp bức, bóc lột của chủ nghĩa đế quốc đối với các dân tộc thuộc địa càng nặng

nề và do đó, phản ứng của dân tộc bị áp bức càng gay gắt, quyết liệt

- Năm 1924, trong bản Báo cáo về Bắc kỳ, Trung kỳ và Nam kỳ, Nguyễn Ái Quốc đã cho rằng ở các nước thuộc địa ở

phương Đông“chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn”

*Vì sao Nguyễn Ái Quốc cho rằng: chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn?

- Nguyên nhân: xuất phát từ thực tiễn xã hội ở các nước thuộc địa, về mặt cấu trúc kinh tế-xã hội không giống xã hộiphương Tây thời Trung cổ, cũng như thời Cận đại và đấu tranh giai cấp ở đây không quyết liệt như ở phương Tây,trong khi đó, tinh thần dân tộc chân chính ở các nước này diễn ra rất mạnh mẽ

- Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa dân tộc chân chính là một bộ phận của tinh thần quốc tế

- Hồ Chí Minh thấy rõ sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc với tư cách là chủ nghĩa yêu nước chân chính của các dân tộcthuộc địa Vì vậy, những người cộng sản phải biết nắm lấy ngọn cờ dân tộc để giải quyết vấn đề dân tộc trên lậptrường của giai cấp vô sản

2 Mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp

a Vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp có quan hệ chặt chẽ với nhau

 Trong lịch sử, vấn đề dân tộc bao giờ cũng được nhận thức và giải quyết trên lập trường của một giai cấp nhấtđịnh Theo học thuyết Mác – Lênin, chỉ đứng vững trên lập trường của giai cấp vô sản và cách mạng vô sản mới giảiquyết được đúng dắn vấn đề dân tộc

 Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã nêu ra những quan điểm cơ bản về mối quan hệ biện chứng giữavấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp Tuy nhiên, xuất phát từ mục tiêu và yêu cầu của cách mạng vô sản ở châu Âu, họcthuyết Mác – Lênin vẫn tập trung nhiều vào vấn đề giai cấp

 Hồ Chí Minh xuất phát từ một người dân thuộc địa, từ thực tiễn các dân tộc thuộc địa châu Á và Việt Nam, khẳngđịnh: trước hết phải tiến hành dân tộc cách mạng, cách mạng giải phóng dân tộc thắng lợi rồi mới tiến lên làm giai cấpcách mạng (cách mạng vô sản, cách mạng xã hội chủ nghĩa) Như vậy, lộ trình cách mạng ở các nước thuộc địa đi từ:giải phóng dân tộc – giải phóng giai cấp – giải phóng con người

*Theo quan điểm trên của Hồ Chí Minh, cách mạng Việt Nam phải trải qua mấy giai đoạn và là những giai đoạn nào?

(Gợi ý: 2 giai đoạn: cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân; cách mạng xã hội chủ nghĩa)

 Hồ Chí Minh coi trọng vấn đề dân tộc, coi chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn của đất nước, nhưng Người luônđứng trên quan điểm giai cấp để nhận thức và giải quyết vấn đề dân tộc

 Biểu hiện của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa vấn đề giai cấp và vấn đề dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh:

+/ Khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân và quyền lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản trong quátrình lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

+/ Chủ trương đại đoàn kết dân tộc rộng rãi trên nền tảng liên minh công – nông – trí thức, dưới sự lãnh đạo củaĐảng

+/ Sử dụng bạo lực cách mạng của quần chúng để chống lại bạo lực phản cách mạng của kẻ thù

+/ Thiết lập chính quyền nhà nước của dân, do dân và vì dân

+/ Gắn kết mục tiêu độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội

b Giải phóng dân tộc là vấn đề trên hết, trước hết; độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

 Từ thực tiễn các nước thuộc địa, Hồ Chí Minh đã đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên trên hêt, trước hết

 Theo Hồ Chí Minh, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Ở đây, thực chất là sự gắn bó, thống nhất giữavấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp Độc lập dân tộc là mục tiêu trước mắt, là tiền đề để tiến lên thực hiện mục tiêu xãhội chủ nghĩa Xây dựng chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu, là điều kiện vững chắc để bảo vệ và củng cố nềnđộc lập dân tộc

 Tư tưởng Hồ Chí Minh vừa phản ánh quy luật khách quan của sự nghiệp giải phóng dân tộc trong thời đại chủnghĩa đế quốc, vừa phản ánh mối quan hệ khăng khít giữa mục tiêu giải phóng dân tộc với mục tiêu giải phóng giaicấp và giải phóng con người

*Theo quan điểm của Hồ Chí Minh vì sao độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội?

(Độc lập dân tộc là mục tiêu trước mắt, là tiền đề để tiến lên thực hiện mục tiêu xã hội chủ nghĩa Xây dựng chủ nghĩa

xã hội là bước phát triển tất yếu, là điều kiện vững chắc để bảo vệ và củng cố nền độc lập dân tộc)

c Giải phóng dân tộc tạo tiền đề giải phóng giai cấp

*Thế nào là giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp?

(Gợi ý: giải phóng dân tộc: dánh đổ ách thống trị, áp bức, xâm lược của đế quốc, thực dân, giành độc lập dân tộc, hìnhthành Nhà nước dân tộc độc lập…; giải phóng giai cấp: xoá bỏ các giai cấp bóc lột với tính cách là giai cấp thốngtrị…)

 Hồ Chí Minh giải quyết vấn đề dân tộc theo quan điểm giai cấp, nhưng đồng thời đặt vấn đề giai cấp trong vấn đềdân tộc Giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp có quan hệ chi phối biện chứng, tạo tiền đề, điều kiện cho nhau,vừa kết hợp chặt chẽ với nhau, lại vừa kế tục, nối tiếp nhau trong tiến trình cách mạng Việt Nam

d.Giữ vững độc lập dân tộc mình đồng thời tôn trọng độc lập của các dân tộc khác

 Hồ Chí Minh khẳng định: quyền tự do, độc lập là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của mỗi dân tộc Đâychính là sự gắn bó giữa tinh thần dân tộc tự quyết với nghĩa vụ quốc tế; giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủnghĩa quốc tế trong sáng

 Năm 1930, khi chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản, Người đề nghị đặt tên Đảng là Đảng cộng sản ViệtNam bởi vì mỗi Đảng cộng sản thuộc về một dân tộc, trước hết phải chịu trách nhiệm trước dân tộc mình

 Hồ Chí Minh không chỉ đấu tranh cho độc lập của dân tộc mình mà còn đấu tranh cho tất cả các dân tộc bị áp bức:Người đã giúp đỡ thành lập các Đảng cộng sản anh em ở một số nước Đông Nam Á( ĐCS Xiêm, ĐCS Malaixia…),ủng hộ các cuộc kháng chiến chống Nhật của nhân dân Trung Quốc, chống thực dân Pháp và đế quôc Mỹ của nhândân Lào và Campuchia, đề ra khẩu hiệu:giúp bạn là tự giúp mình

 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc mang tính khoa học và cách mạng sâu sắc, thể hiện sự kết hợp nhuầnnhuyễn giữa dân tộc và giai cấp, chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng

*Sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong nhận thức và giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp trong

cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa được thể hiện như thế nào?

(Gợi ý: chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn của đất nước, cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa đitheo lộ trình: giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người)

II Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc

1 Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc

a Tính chất và nhiệm vụ của cách mạng thuộc địa

 Căn cứ vào thực tiễn xã hội thuộc địa, Hồ Chí Minh nhận thấy sự phân hóa giai cấp ở các nước thuộc địa phươngĐông không giống như ở các nước tư bản phương Tây Các giai cấp ở thuộc địa có sự khác nhau nhưng đều có điểmchung: đều là người dân mất nước

 Mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội thuộc địa phương Đông là mâu thuẫn giữa dân tộc bị áp bức với chủ nghĩa thựcdân (mâu thuẫn chủ yếu của các nước tư bản là mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và tư sản)

 Đối tượng của cách mạng thuộc địa: là chủ nghĩa thực dân và tay sai

 Yêu cầu bức thiết của nhân dân các nước thuộc địa: là độc lập dân tộc

 Tính chất và nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng ở thuộc địa là giải phóng dân tộc Theo quan niệm của Hồ ChíMinh giải phóng dân tộc đã bao hàm một phần giải phóng giai cấp và giải phóng con người

*Căn cứ nào để xác định tính chất và nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng ở thuộc địa là giải phóng dân tộc?

(gợi ý: mâu thuẫn chủ yếu)

b. Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc

 Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc: lật đổ ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc, giành độc lập dân tộc,thiết lập chính quyền của nhân dân

 Mục tiêu cấp thiết của cách mạng ở thuộc địa chưa phải là giành quyền lợi riêng biệt của mỗi giai cấp mà là quyềnlợi chung của toàn dân tộc Mục tiêu đó phù hợp xu thế thời đại cách mạng chống đế quốc, giải phóng dân tộc, phùhợp với nguyện vọng của quần chúng nhân dân

 Hội nghị Trung ương 8 (5/1941) của Đảng chủ trương thay đổi chiến lược, nhiệm vụ chủ yếu trước mắt của cáchmạng là giải phóng dân tộc, tạm gác lại khẩu hiệu “cách mạng ruộng đất”

 Thắng lợi của Cách mạng Tháng 8, kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ đã khẳng định sự đúng đắn của đườnglối cách mạng giải phóng dân tộc

2 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản

a Rút ra bài học từ sự thất bại của các con đường cứu nước trước đó

 Hồ Chí Minh đã nghiên cứu các phong trào yêu nước và giải phóng dân tộc Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷXX: phong trào theo hệ tư tưởng phong kiến (Cần vương, nông dân Yên Thế), phong trào theo hệ tư tưởng tư sản(Đông Du, Duy Tân, Việt Nam Quang phục hội)

 Người đã nhận thấy nguyên nhân thất bại của các phong trào là do chưa có đường lối và phương pháp đấu tranhđúng đắn

 Trước nhu cầu của thực tiễn đất nước, rút kinh nghiệm của các bậc tiền bối, Người đã ra đi tìm đường cứu nước

b Cách mạng tư sản là không triệt để

Gần 10 năm đầu, Người đã làm rất nhiều nghề để kiếm sống, để tìm hiểu đời sống chính trị, văn hóa, xã hội, nghiêncứu các cuộc cách mạng lớn

+/ Đi qua nhiều nước, sống với những người cùng khổ, anh nhận thấy ở đâu nhân dân thuộc địa cũng đều khổ cựcdưới ách áp bức của thực dân Anh đã rút ra nhận xét : CNTB, đế quốc ở đâu cũng tàn bạo, độc ác, bất công, ngườilao động ở đâu cũng bị áp bức, đọa đầy và không có quyền sống

+/ Khảo sát các cuộc cách mạng Mỹ (1776), đại cách mạng Pháp (1789), anh rút ra được nhiều bài học, nhưngđiều cơ bản là đó là các cuộc “cách mạng không đến nơi, tiếng là cộng hoà và dân chủ, kỳ thực trong thì nó tước lụccông nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa” Do đó, cách mạng Việt Nam không theo con đường này

*Vì sao, Hồ Chí Minh cho rằng cách mạng tư sản là không triệt để?

(Gợi ý: do bản chất của cách mạng tư sản là bóc lột, đại bộ phận người lao động vẫn sống cực khổ)

c Con đường giải phóng dân tộc

 Khi nghiên cứu cách mạng Tháng 10 Nga, Người nhận thấy cách mạng Tháng 10 Nga không chỉ là mộtcuộc cách mạng vô sản mà còn là cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Đó là cuộc cách mạng triệt để

 Năm 1920, được tiếp xúc với bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề

thuộc địa của Lênin, Người đã tìm ra con đường giải phóng dân tộc mình: con đường cách mạng vô sản Từ đây,

Người hoàn toàn tin theo Lênin, tin theo Quốc tế III

 Người đã khẳng định: “muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đườngcách mạng vô sản”

*Vì sao Hồ Chí Minh lựa chọn con đường cách mạng vô sản là con đường giải phóng dân tộc Việt Nam?

(Gợi ý: đó là con đường duy nhất đem lại độc lập cho đất nước, tự do, hạnh phúc cho nhân dân)

3 Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải do Đảng Cộng sản lãnh đạo

a Cách mạng trước hết phải có Đảng

 Trong các phong trào cứu nước, giải phóng dân tộc trước 1930, các hội, đoàn thể, đảng đã xuất hiện.

Những đảng này do thiếu một đường lối chính trị đúng đắn, thiếu tổ chức chặt chẽ, thiếu một cơ sở rộng rãi trongquần chúng nên đã thất bại

 Hồ Chí Minh đã nhận thức được rằng cách mạng muốn thành công thì phải có Đảng lãnh đạo Đó phải làđảng cách mạng, đảng chân chính “để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với các dân tộc

bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững thì cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái cóvững thì thuyền mới chạy”

*Dựa trên cơ sở nào, Hồ Chí Minh cho rằng Đảng có vai trò lãnh đạo cách mạng?

(Gợi ý: Đảng Cộng sản được dẫn dắt bởi lý luận tiên phong là chủ nghĩa Mác - Lênin và có đội ngũ đảng viên ưutú)

b Đảng Cộng sản Việt Nam là người lãnh đạo duy nhất

- Xuân năm 1930, Hồ Chí Minh sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam, chính đảng của giai cấp công nhân và dântộc Việt Nam, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin “làm cốt”

- Đảng Cộng sản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân, là Đảng của giai cấp công nhân, của nhân dân và củadân tộc Việt Nam

4 Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc

a Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng bị áp bức

 Theo học thuyết Mác – Lênin, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, nhân dân là người làm ra lịch sử

 Từ năm 1924, Hồ Chí Minh đã nghĩ đến một cuộc khởi nghĩa vũ trang toàn dân, chứ không phải là cuộcnổi loạn Cuộc khởi nghĩa phải được chuẩn bị trong quần chúng Có như vậy, cách mạng mới thắng lợi

 Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của quần chúng nhân dân trong khởi nghĩa vũ trang: sức mạnh vĩ đại vànăng lực sáng tạo vô hạn của quần chúng là then chốt bảo đảm thắng lợi cuối cùng

b Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc

- Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng bị áp bức, mục tiêu cách mạng là giành độc lập dân tộc Vì vậy, lực lượngcách mạng là toàn dân tộc

- Vấn đề đoàn kết toàn dân đã được Hồ Chí Minh nêu trong Đường kách mệnh (1927), nhất là trong Cương lĩnhchính trị đầu tiên của Đảng (1930): giai cấp công nhân, nông dân, tiểu tư sản, trí thức, trung nông, phú nông, trung,tiểu địa chủ…

- Động lực cách mạng: công nhân và nông dân, bởi vì có số lượng đông nhất, bị nhiều tầng áp bức và có tinh thầncách mạng Người khẳng định: công nông là gốc cách mệnh (khác với các nhà yêu nước trước đó chủ trương đoànkết nhưng không thấy vai trò của công, nông)

- Bạn đồng minh của cách mạng: tiểu tư sản, tư sản dân tộc và một bộ phận của giai cấp địa chủ

*Luận điểm nào của Hồ Chí Minh cho thấy vai trò quan trọng của giai cấp công nhân và nông dân trong lực lượng

của cách mạng giải phóng dân tộc?

(Gợi ý: công nông là gốc cách mệnh)

Hồ Chí Minh đã đánh giá đúng mức vai trò của các giai cấp Do vậy đã huy động được lực lượng to lớn đưa cáchmạng Việt Nam đi đến thắng lợi

5 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

a Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo

- Khi chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn độc quyền, nền kinh tế hàng hóa phát triển mạnh đặt ra yêu cầubức thiết về thị trường, do vậy, chúng mở rộng xâm lược thuộc địa Các thuộc địa trở thành nguồn sống của chủnghĩa đế quốc

- Nguyễn Ái Quốc khẳng định: thuộc địa trở thành nền tảng của lực lượng phản cách mạng Nhân dân các dântộc thuộc địa có khả năng cách mạng to lớn Do đó các dân tộc thuộc địa cần phải chủ động đứng lên, đem sức ta

mà giải phóng cho ta

- Chủ nghĩa dân tộc chính là một động lực lớn ở các nước đang đấu tranh giành độc lập

b Quan hệ của cách mạng thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quốc

 Hồ Chí Minh cho rằng giữa cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa và cách mạng vô sản ở chính quốc có mốiquan hệ mật thiết với nhau: có kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc Đó là mối quan hệ bình đẳng, không phụ thuộc.Chỉ có cách mạng vô sản mới giải phóng được dân tộc

 Thuộc địa là mắt xích yếu trong hệ thống của chủ nghĩa đế quốc, nhân dân thuộc địa luôn chứa đựng tinh thần yêunước, căm thù bọn xâm lược và sẽ vùng dậy khi có thời cơ Vì vậy, ngay từ năm 1924 Người đã nhận thấy rằng,cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa có thể giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

*Luận điểm nào về quan hệ của cách mạng thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quốc thể hiện sự sáng tạo của

Hồ Chí Minh?

(Gợi ý: cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa có thể giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc)

6 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến hành bằng con đường cách mạng bạo lực

a Quan điểm về bạo lực cách mạng

- Tính tất yếu của con đường cách mạng bạo lực

+/ Theo học thuyết Mác – Lênin, có nhiều phương thức giành chính quyền cách mạng từ tay giai cấp thống trị, song

kẻ thù không bao giờ tự nguyện giao chính quyền cho nhân dân Vì vậy, cách mạng muốn thắng lợi phải dùng bạolực của quần chúng nhân dân

+/ Hồ Chí Minh đánh giá đúng bản chất cực kỳ phản động của bọn đế quốc và tay sai, Người vạch rõ tính tất yếucủa bạo lực cách mạng: “Trong cuộc đấu tranh gian khổ chống kẻ thù của giai cấp và dân tộc, cần dùng bạo lựccách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng, giành lấy chính quyền và bảo vệ chính quyền”

- Lực lượng tham gia cách mạng bạo lực: Bạo lực cách mạng là bạo lực của quần chúng nhân dân, gồm lực lượngchính trị của quần chúng và lực lượng vũ trang nhân dân

- Hình thức bạo lực cách mạng: đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang Tuy nhiên, phải căn cứ tình hình cụ thể để

sử dụng hình thức nào cũng như kết hợp giữa các hình thức một cách khéo léo, linh hoạt

b Tư tưởng bạo lực cách mạng gắn bó hữu cơ với tư tưởng nhân đạo và hòa bình

- Tận dụng mọi khả năng để giải quyết xung đột bằng hòa bình Trong mọi tình huống xung đột Hồ Chí Minh luôntìm cách cố gắng để giải quyết xung đột bằng hoà bình: chủ động đàm phán, kêu gọi, thương lượng, chấp nhậnnhượng bộ có nguyên tắc

*Có phải Hồ Chí Minh lại rơi vào con đường thoả hiệp, cải lương không? vì sao?

(Gợi ý: không, xuất phát từ tình yêu thương con người, quý trọng sinh mạng con người – tư tưởng nhân văn Hồ ChíMinh).

-Tiến hành chiến tranh chỉ là giải pháp cuối cùng Khi kẻ địch ngoan cố, hiếu chiến, để bảo vệ độc lập của tổ quốc,

tự do cho nhân dân, không còn con đường nào khác phải tiến hành chiến tranh

- Khi tiến hành chiến tranh, vẫn tìm mọi cách vãn hồi hoà bình: tiếp tục cố gắng để đàm phán, thương lượng đểgiảm thiểu thiệt hại về người và của, tìm kiếm hoà bình; có chính sách nhân đạo đối với những người bên kia chiếntuyến biết ăn năn hối cải, những người thất trận bị bắt làm tù binh…

Tư tưởng bạo lực cách mạng và tư tưởng nhân đạo hoà bình thống nhất với nhau: yêu thương con người, yêuchuộng hòa bình, nhưng khi bị dồn đến đường cùng thì sẽ vùng lên để bảo vệ hoà bình, vì độc lập, tự do

c Hình thái bạo lực cách mạng

 Xuất phát từ đặc điểm cách mạng Việt Nam: lực lượng ít, vũ khí còn thiếu và thô sơ, trong khi quân địch

được huấn luyện bài bản, đông đảo, lại được trang bị vũ khí hiện đại tối tân nên Hồ Chí Minh chủ trương khởi

nghĩa toàn dân (khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa) và chiến tranh nhân dân (toàn dân thực hiện,

huy động tất cả các lực lượng)

Đấu tranh trên nhiều mặt trận:

 Đấu tranh quân sự là chủ chốt, kết hợp đấu tranh chính trị

 Đấu tranh ngoại giao: thêm bạn, bớt thù, phân hóa kẻ thù, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của quốc tế

 Đấu tranh kinh tế: tăng gia, sản xuất, tiết kiệm, phá hoại kinh tế địch

 Đấu tranh trên mặt trận tư tưởng – văn hóa

Phương châm : lâu dài, dựa vào sức mình là chính

*Nét đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc là gì?

(Gợi ý: khởi nghĩa toàn dân và chiến tranh nhân dân)

Kết luận

I.Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc có những luận điểm sáng tạo

có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn:

1.Làm phong phú học thuyết Mác – Lênin về cách mạng thuộc địa:

 Hồ Chí Minh trung thành với học thuyết Mác – Lênin nhưng Người không vận dụng học thuyết ấy mộtcách xơ cứng, giáo điều mà còn biết vận dụng, phát triển sáng tạo phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể

 Sáng tạo của Hồ Chí Minh về lý luận cách mạng giải phóng dân tộc:

+/ Nhận diện chính xác thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa

+/ Tìm đúng con đường giải phóng dân tộc thuộc địa

+/ Quan điểm về tính chủ động và khả năng giành thắng lợi trước của cách mạng giải phóng dân tộc

 Về phương pháp tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc:

+/ khởi nghĩa toàn dân và chiến tranh nhân dân

2.Soi đường thắng lợi cho cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam

 Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945

+/ Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng do Hồ Chí Minh soạn thảo với chủ trương, đường lối đúng đắn đã bị

phủ nhận trong thời gian dài, nhưng sau đó đã được khẳng định trở lại trong giai đoạn 1939 -1945, đặc biệt làtrong Hội nghị lần thứ 8 BCH Trung ương Đảng (5/1941)

+/ Đảng ta đã chủ trương thay đổi chiến lược, đặt nhiệm vụ giành độc lập dân tộc lên hàng đầu, thành lập Mặt trậnViệt Minh, sử dụng bạo lực cách mạng dựa vào lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang, đi từ khởi nghĩa từngphần tiến lên tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước.

 Thắng lợi của 30 năm chiến tranh cách mạng 1945 – 1975

+/ Trong kháng chiến chống Pháp: đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức mình là chính

+/ Trong kháng chiến chống Mỹ: thực hiện chiến tranh nhân dân, kháng chiến lâu dài, dựa vào sức mình là chính,vừa xây dựng hậu phương miền Bắc, vừa đẳy mạnh cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam; sửdụng bạo lực cách mạng dựa vào hai lực lượng chính trị và vũ trang, kết hợp 3 mũi giáp công (quân sự, chính trị,binh vận), kết hợp 3 vùng chiến lược,kết hợp khởi nghĩa và chiến tranh, nổi dậy và tiến công, kết hợp 3 thứ quân,đánh lớn, đánh vừa, đánh nhỏ…

*Trong công cuộc đổi mới hiện nay, chúng ta phải vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc như thế nào?

 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc trong công cuộc đổi

mới:

- Khơi dậy sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc

- Nhận thức và giải quyết vấn đề dân tộc trên lập trường giai cấp công nhân

- Chăm lo, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, giải quyết tốt mối quan hệ giữa các dân tộc anh em và trong cộng

đồng dân tộc Việt Nam

II.Ý nghĩa của việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh

 Thấy rõ vai trò to lớn, vĩ đại của Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc

 Nhận thức đúng đắn sức mạnh của dân tộc, củng cố niềm tự hào, tự tôn dân tộc, từ đó có những đóng gópthiết thực, hiệu quả trong xây dựng và phát triển dân tộc giàu mạnh, phồn vinh

Chương III

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG QÚA ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Ở VIỆT NAM

I.Tư tưởng Hồ Chí Minh Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

1.Tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

a Chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu sau khi giành được độc lập theo con đường cách mạng vô sản

- Hồ Chí Minh đã tiếp thu, vận dụng sáng tạo lý luận Mác – Lênin về sự phát triển tất yếu của xã hội loài ngườitheo các hình thái kinh tế – xã hội Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu ở Việt Nam sau khinhà nước đã giành được độc lập theo con đường cách mạng vô sản

-Tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam được Người luận chứng trên nhiều góc độ khác nhau:

+/ Về phương diện lý luận: Hồ Chí Minh tìm thấy trong lý luận của Lênin nhiều câu trả lời cho cách mạng ViệtNam Lênin đã phát triển tư tưởng cách mạng không ngừng của Mác - Ăngghen để luận chứng một cách đầy đủ vàtoàn diện khả năng đi tới chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa của các dân tộc thuộc địa có nền kinh tếlạc hậu, kém phát triển

+/ Về phương diện thực tiễn – lịch sử: Khẳng định của Hồ Chí Minh dựa trên sự hiểu biết sâu rộng lịch sử cáccuộc cách mạng đã từng diễn ra trên thế giới

Sau khi so sánh về mặt lý luận và kinh nghiệm lịch sử của nhiều chế độ đương đại, Người đã đi đến nhận thức:cách mạng Việt Nam muốn thắng lợi triệt để không có con đường nào khác con đường Cách mạng Tháng 10, conđường cách mạng vô sản

b Xây dựng chủ nghĩa xã hội là nhằm giải phóng con người một cách triệt để

- Mục tiêu giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản: đất nước được độc lập, nhân dân được tự do, ấm

no, hạnh phúc Mục đích cao nhất mà Hồ Chí Minh hướng tới là giải phóng con người một cách triệt để Chỉ có chủnghĩa xã hội mới giải phóng con người một cách triệt để

*Thế nào là giải phóng con người một cách triệt để?

- Nội dung giải phóng con người bao gồm: xoá bỏ tình trạng áp bức, bóc lột, nô dịch con người, xoá bỏ các điều kiệnlàm tha hóa con người, làm cho mọi người được hưởng cuộc sống tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát huy năng lựcsáng tạo, phát triển toàn diện

- Xét về quy mô, giải phóng con người ở đây với hai nghĩa: giải phóng con người với tư cách cá nhân và với tư cách

là cả loài người

2 Đặc trưng của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

a Chủ nghĩa xã hội như là một chế độ xã hội ưu việt

 Phương thức tiếp cận chủ nghĩa xã hội

 Hồ Chí Minh tiếp thu lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học của lý luận Mác- Lênin trước hết là từ khátvọng giải phóng dân tộc Việt Nam Chỉ có chủ nghĩa xã hội mới cứu được nhân loại, mới thực sự đem lại độc lập, tự

do, bình đẳng cho các dân tộc

 Hồ Chí Minh tiếp cận chủ nghĩa xã hội từ phương diện đạo đức, hướng tới giá trị nhân đạo, nhân văn mác xít Đốivới Hồ Chí Minh, đạo đức cao cả nhất là đạo đức cách mạng, đạo đức giải phóng dân tộc, giải phóng loài người Chủnghĩa xã hội vì vậy cũng là giai đoạn phát triển mới của đạo đức

 Bao trùm lên tất cả là Hồ Chí Minh tiếp cận chủ nghĩa xã hội từ văn hóa

+/ Đặc điểm của văn hóa Việt Nam: do liên tục phải chống giặc ngoại xâm, và thiên tai hình thành tinh thần đoànkết; lấy nhân nghĩa làm gốc, có truyền thống trọng dân, khoan dung, hòa mục để hòa đồng, trọng trí thức, hiền tài.+/ Con người Việt Nam : giàu tình yêu thương, vị tha, kết hợp được cái chung với cái riêng, gia đình với tổquốc…

 Đối với Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội mang trong bản thân nó bản chất nhân văn và văn hóa, chủ nghĩa xã hội làgiai đoạn phát triển cao hơn chủ nghĩa tư bản về văn hóa và giải phóng con người

 Một số định nghĩa tiêu biểu về chủ nghĩa xã hội

*Em hãy nêu định nghĩa của mình về chủ nghĩa xã hội?

Hồ Chí Minh đã nêu quan niệm về chủ nghĩa xã hội:

- Nói một cách tóm tắt, mộc mạc, chủ nghĩa xã hội trước hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng,làm cho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no và sống một đời hạnh phúc

- Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội là giải phóng nhân dân lao đông khỏi nghèo nàn lạc hậu

- Chủ nghĩa xã hội là lấy nhà máy, xe lửa, ngân hàng… làm của chung (sở hữu công cộng)

- Chủ nghĩa xã hội là một xã hội là một xã hội không có chế độ người bóc lột người, một xã hội bình đẳng…ai làmnhiều thì hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, khônglàm không hưởng (xoá bỏ bóc lột, bình đẳng trong lao động và hưởngthụ)

- Chế độ xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa là chế độ do nhân dân lao động làm chủ…

* Đặc điểm cách tiếp cận về chủ nghĩa xã hội của Hồ Chí Minh qua các định nghĩa của Người là gì ?

(Gợi ý: Bác nói đơn giản, dễ hiểu, gắn với lợi ích thiết thân, nhu cầu sống còn của con người nên mang tính thực tiễncao, có sức cảm hóa mạnh mẽ)

b Bản chất và đặc trưng tổng quát của chủ nghĩa xã hội

 Bản chất của chủ nghĩa xã hội

- Các nhà kinh điển đã làm sáng tỏ bản chất của chủ nghĩa xã hội từ những kiến giải kinh tế, chính trị, văn hóa, xãhội

- Quan niệm của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội là sự thống nhất biện chứng giữa các nhân tố kinh tế, chính trị,

xã hội với các nhân tố nhân văn, đạo đức, văn hóa

-Hồ Chí Minh coi chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa xã hội như là một chế độ xã hội bao gồm các mặt rất phong phú,hoàn chỉnh, trong đó con người được phát triển toàn diện, tự do Mọi thiết chế, cơ cấu xã hội đều nhằm tới mục tiêugiải phóng con người

- Hồ Chí Minh quan niệm về chủ nghĩa xã hội ở nước ta bằng cách nhấn mạnh mục tiêu vì lợi ích của tổ quốc, củanhân dân là “làm sao cho dân giàu, nước mạnh”, “nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân”

- Hồ Chí Minh nêu chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trong ý thức, động lực của toàn dân, dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản Việt Nam Đó là trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi của toàn dân tộc

 Chủ nghĩa xã hội là một chế độ xã hội ưu việt nhất trong lịch sử, một xã hội tự do và nhân đạo phản ánhđược khát vọng tha thiết của loài người

+/ Mọi quyền lực đều tập trung trong tay nhân dân

- Có nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự phát triển của khoa học – kỹ thuật: Nền kinh tế phát triển dựa trên

cơ sở năng suất lao động xã hội cao, sức sản xuất luôn luôn phát triển với nền tảng phát triển khoa học – kỹ thuật, ứngdụng có hiệu quả những thành tựu khoa học – kỹ thuật của nhân loại

- Xã hội công bằng, hợp lý: Không còn người bóc lột người, thực hiện chế độ sở hữu xã hội về tư liệu sản xuất,thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động

- Phát triển cao về văn hóa, đạo đức: trong xã hội quan hệ giữa con người lành mạnh, bình đẳng, không còn ápbức, bất công Con người được giải phóng, có điều kiện phát triển toàn diện

 Các đặc trưng thể hiện một hệ thống giá trị, vừa kế thừa, vừa sáng tạo trong quá trình xây dựng chủ nghĩa

xã hội Chủ nghĩa xã hội là hiện thân đỉnh cao của tiến trình tiến hóa lịch sử của nhân loại

* Theo Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X(2006), xã hội xã hội chủ nghĩa mà chúng ta xây dựng có mấy đặc

- Ở Hồ Chí Minh mục tiêu chung của chủ nghĩa xã hội và mục tiêu ở đời và làm người của Người là một: đó chính

là độc lập, tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân

- Có khi Người trả lời trực tiếp về mục đích của chủ nghĩa xã hội một cách đơn giản và dễ hiểu là: không ngừngnâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, trước hết là nhân dân lao động

- Có khi Người nói một cách gián tiếp Kết thúc Di chúc, Người viết: “Điều mong muốn cuối cùng của tôi là :ToànĐảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàumạnh và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới”

- Hồ Chí Minh quan niệm mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa xã hội là nâng cao đời sống nhân dân Muốn nâng caođời sống nhân dân thì phải tiến lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội là nâng cao đời sống nhân dân có ý nghĩasâu sắc nhất đối với chúng ta

 Tiếp cận chủ nghĩa xã hội về phương diện mục đích là nét đặc sắc, thể hiện phong cách và năng lực tư duy lýluận khái quát của Hồ Chí Minh

 Chỉ rõ và nêu bật mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh đã khẳng định tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội

so với các chế độ xã hội đã tồn tại trong lịch sử, chỉ ra nhiệm vụ giải phóng con người một cách toàn diện theo cáccấp độ: giải phóng dân tộc – giải phóng giai cấp– giải phóng con người

và hiệu quả quản lý của các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp, xử lý và phân định rõ chức năng của chúng

*Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, quyền lực thuộc về nhân dân, thì các cán bộ cầm quyền đóng vai trò gì?

(Gợi ý: vừa là người lãnh đạo được nhân dân uỷ quyền vừa là đày tớ của nhân dân)

- Mục tiêu kinh tế:

+/Chế độ chính trị của chủ nghĩa xã hội chỉ được đảm bảo và đứng vững trên cơ sở một nền kinh tế vững mạnh.Nền kinh tế mà chúng ta xây dựng là nền kinh tế xã hội chủ nghĩa với công – nông nghiệp hiện đại, khoa học – kỹthuật tiên tiến, cách bóc lột theo tư bản được bỏ dần, đời sống vật chất của nhân dân ngày càng được cải thiện +/ Nền kinh tế xã hội chủ nghĩa ở nước ta cần phát triển toàn diện các ngành, mà những ngành chủ yếu là côngnghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, trong đó “công nghiệp và nông nghiệp là hai chân của nền kinh tế nước nhà”.+/ Hồ Chí Minh nhấn mạnh đến chế độ khoán, một trong những hình thức của sự kết hợp lợi ích kinh tế

-Mục tiêu văn hóa – xã hội:

Về văn hóa:

+/ Văn hóa là mục tiêu cơ bản của cách mạng xã hội chủ nghĩa

+/Bản chất của nền văn hoá: “phải xã hội chủ nghĩa về nội dung, dân tộc về hình thức”, “văn hoá phải soi đườngcho quốc dân đi”, phải phát huy văn hóa truyền thống và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại

+/Tính chất của nền văn hóa mới: dân tộc, khoa học, đại chúng

*Tính chất của nền văn hóa mà chúng ta đang xây dựng?

(Gợi ý: nền văn hóa tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc)

+/ Nội dung : xoá nạn mù chữ, xây dựng và phát triển giáo dục, nâng cao dân trí, xây dựng và phát triển văn hóanghệ thuật, thực hiện nếp sống mới, vệ sinh phòng bệnh, giải trí lành mạnh, bài trừ mê tín dị đoan, khắc phục phongtục tập quán lạc hậu…

3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực của chủ nghĩa xã hội

*Vì sao con người được coi là động lực quan trọng và quyết định nhất?

(Gợi ý: con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của chủ nghĩa xã hội …)

 Phát huy sức mạnh của cả cộng đồng dân tộc - động lực chủ yếu để phát triển đất nước: Con người trên bìnhdiện cộng đồng bao gồm tất cả các tầng lớp nhân dân: công nhân, nông dân, trí thức…các tổ chức và đoànthể, các dân tộc tôn giáo, đồng bào trong nước và kiều bào nước ngoài…Để xây dựng thành công chủ nghĩa

xã hội, phải phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc Xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội mớităng cường được sức mạnh dân tộc, giữ vững được độc lập dân tộc

 Phát huy sức mạnh của con người với tư cách cá nhân người lao động:

+/ Tác động vào nhu cầu và lợi ích của con người: Nhu cầu và lợi ích gồm : vật chất và tinh thần, tác độngvào tinh thần đồng thời đáp ứng nhu cầu kinh tế chính đáng Đồng thời, phải xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa lợi

ích riêng và lợi ích chung: khoán, thưởng, phạt Thực hiện công bằng xã hội Khuyến khích lợi ích cá nhân chính

đáng nhưng cũng phê phán chủ nghĩa cá nhân

+/ Tác động vào các động lực chính trị – tinh thần

Phát huy quyền làm chủ và ý thức làm chủ của người lao động: Thực hành dân chủ trong các mặt của đời

sống xã hội: chính trị, kinh tế, văn hóa, tư tưởng… “thực hành dân chủ là cái chìa khóa vạn năng giải quyết mọikhó khăn”

Quan tâm, bồi dưỡng ý thức làm chủ, tâm lý làm chủ cho người lao động: chủ động, biết lo toan, gánhvác, không ỷ lại, tự bồi dưỡng, nâng cao trình độ về mọi mặt

Sử dụng vai trò điêù chỉnh của các nhân tố tinh thần khác: chính trị, văn hóa, đạo đức, pháp luật:

Lý tưởng chính trị: nâng cao giác ngộ xã hội chủ nghĩa cho người lao động

Phát triển dân trí: coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu

Đạo đức cách mạng : là gốc làm nên sức mạnh của con người cách mạng

Quan hệ pháp lý: điều chỉnh hành vi và hoạt động của con người theo Hiến pháp và pháp luật đảm bảonghiêm minh, công bằng trong xã hội

o Nhà nước, đại diện cho ý chí và quyền lực của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng: thực hiện chức năng quản

lý xã hội, đưa sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội đi đến thắng lợi Vì vậy, để hoạt động của Nhà nước có hiệuquả, phải quan tâm đến hoạt động của bộ máy, chất lượng của đội ngũ cán bộ

o Kinh tế: Phát triển kinh tế, sản xuất, kinh doanh, giải phóng mọi năng lực sản xuất, làm cho mọi người, mọinhà trở nên giàu có, ích nước, lợi nhà, gắn liền kinh tế với kỹ thuật, kinh tế với xã hội

o Văn hóa, khoa học giáo dục: là động lực tinh thần không thể thiếu được

o Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng: có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của chủ nghĩa xã hội Đây là hạtnhân trong hệ động lực của chủ nghĩa xã hội

Động lực bên ngoài:

 Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tăng cường đoàn kết quốc tế, chủ nghĩa yêu nước phải gắnliền với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân, ứng dụng tốt những thành tự khoa học – kỹ thuật của thếgiới

 Giữa nội lực và ngoại lực, nội lực là quyết định nhất, ngoại lực là rất quan trọng Nêu cao tinh thần tựlực, tự cường nhưng đồng thời tranh thủ sự giúp đỡ, hợp tác quốc tế

Phản động lực(lực cản):

 Là các nhân tố kìm hãm, triệt tiêu nguồn năng lượng vốn có của chủ nghĩa xã hội làm cho chủ nghĩa xã hộitrở nên trì trệ, xơ cứng, không có sức hấp dẫn

*Theo em, những lực cản của chủ nghĩa xã hội là gì?

- Sự lười biếng, đánh mất vai trò làm chủ của người lao động;

- Bệnh quan liêu, chủ quan duy ý chí;

- Sự chia rẽ bè phái, mất đoàn kết trong nội bộ Đảng và nhân dân;

- Chủ nghĩa cá nhân dưới mọi hình thức…

II.Con đường, biện pháp quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

 Trên cơ sở vận dụng lý luận về cách mạng không ngừng về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội của chủ nghĩaMác - Lênin, từ đặc điểm của Việt Nam, Hồ Chí Minh khẳng định: con đường cách mạng Việt Nam là tiến hành giảiphóng dân tộc, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, tiến dần lên chủ nghĩa xã hội

 Loại hình: Quan niệm của Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam: là hình thái quá độ

gián tiếp cụ thể- quá độ từ xã hội thuộc địa, nửa phong kiến, nông nghiệp lạc hậu, sau khi giành độc lập đi lên chủnghĩa xã hội

 Hồ Chí Minh làm phong phú thêm lý luận Mác – Lênin về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

 Đặc điểm:

 Đặc điểm lớn nhất của nước ta thời kỳ này là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến lên chủ nghĩa xã hội khôngtrải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa

*Đặc điểm đó có tác động gì tới tiến trình quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta?

(gợi ý: chi phối các đặc điểm khác, làm cơ sở cho sự tồn tại các mâu thuẫn…)

 Mâu thuẫn cơ bản thời kỳ quá độ: giữa nhu cầu phát triển cao của đất nước theo xu hướng tiến bộ và thực trạngkinh tế - xã hội quá thấp kém của nước ta

b Nhiệm vụ lịch sử của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

- Thực chất thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta là quá trình biến nền sản xuất nhỏ, lạc hậu thành nền sảnxuất lớn, hiện đại, là cuộc đấu tranh giai cấp gay go, phức tạp trong điều kiện mới

- Do đặc điểm và tính chất trên quy định, quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là quá trình dần dần, khó khăn,phức tạp, lâu dài Nhiệm vụ lịch sử thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam bao gồm:

+/ Xây dựng nền tảng vật chất, kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, xây dựng các tiền đề kinh tế, chính trị, văn hóa, tưtưởng cho chủ nghĩa xã hội

+/ Cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo và xây dựng, trong đó lấy xây dựng làm trọng tâm, làmnội dung cốt yếu nhất, chủ chốt, lâu dài

 Hồ Chí Minh nhấn mạnh đến tính chất tuần tự, dần dần của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Tính chất phứctạp và khó khăn của nó dược Người lý giải trên các bình diện:

+/ Đây là cuộc cách mạng làm đảo lộn mọi mặt của đời sống xã hội Nó đặt ra và đòi hỏi giải quyết hàng loạt mâuthuẫn khác nhau

+/ Đảng, Nhà nước và nhân dân ta chưa có kinh nghiệm trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, nhất là trên lĩnh vực kinh tế,nên phải vừa làm, vừa học, có thể có vấp váp, thiếu sót

+/ Sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta luôn bị các thế lực phản động trong và ngoài nước tìm cách chống

 Trong xây dựng chủ nghĩa xã hội phải thận trọng, tránh nôn nóng, chủ quan, đòi hỏi năng lực lãnh đạo mang tínhkhoa học.

*Vì sao nói quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là quá trình dần dần, khó khăn, phức tạp, lâu dài?

( Gợi ý: do đặc điểm và tính chất của thời kỳ quá độ)

c Quan điểm Hồ Chí Minh về nội dung xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta trong thời kỳ quá độ

 Trong lĩnh vực chính trị

- Giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng: là nội dung quan trọng nhất

*Vì sao giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng là nội dung quan trọng nhất?

(Gợi ý: Sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng )

Yêu cầu: Đảng phải luôn tự đổi mới, chỉnh đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, có hình thức tổ chứcphù hợp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới, tránh quan liêu, thoái hoá, biến chất làm mất lòng tin của nhân dân

- Củng cố và mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất, nòng cốt là liên minh công - nông – trí thức dưới sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản; củng cố và tăng cường sức mạnh của toàn bộ hệ thống chính trị cũng như từng thành tố của nó

 Trong lĩnh vực kinh tế

Hồ Chí Minh đề cập trên các mặt: lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, cơ cấu kinh tế, cơ chế quản lý kinh tế

 Trong lĩnh vực xây dựng lực lượng sản xuất: tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa : “công nghiệp hóa là nộidung tất yếu của thời kỳ quá độ” Công nghiệp hóa sẽ thúc đẩy sản xuất phát triển, giải phóng sức lao động, giảiphóng con người, đem lại đời sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân

 Cơ cấu kinh tế:

+/ Cơ cấu ngành: Người quan niệm hết sức độc đáo, lấy nông nghiệp là mặt trận hàng đầu, công nghiệp và nôngnghiệp là “2 chân của nền kinh tế nước nhà”, củng cố hệ thống thương nghiệp làm cầu nối tốt nhất giữa các ngành sảnxuất xã hội, thoả mãn nhu cầu thiết yếu của nhân dân

+/ Cơ cấu kinh tế vùng, lãnh thổ: phải phát triển đồng đều giữa kinh tế đô thị và nông thôn, đặc biệt chú trọng pháttriển kinh tế vùng núi, hải đảo, vừa tạo điều kiện không ngừng cải thiện và nâng cao đời sống của đồng bào, vừa bảođảm an ninh, quốc phòng cho đất nước

+/ Cơ cấu kinh tế nhiều thành phần: Hồ Chí Minh là người đầu tiên chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phầntrong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta:

o Kinh tế quốc doanh: Ưu tiên, tạo nền tảng vật chất cho chủ nghĩa xã hội, thúc đẩy việc cải tạo xã hội chủ nghĩa (sởhữu toàn dân)

o Kinh tế hợp tác xã: Nhà nước khuyến khích, hướng dẫn, giúp đỡ phát triển (sở hữu tập thể)

o Đối với người làm nghề thủ công và lao động riêng lẻ: Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu về tư liệu sản xuất, hướngdẫn, giúp họ cải tiến cách làm ăn, khuyến khích họ đi vào con đường hợp tác(sở hữu của người lao động riêng lẻ)

o Đối với tư sản công thương: hướng dẫn họ hoạt động làm lợi cho quốc kế dân sinh, phù hợp kinh tế nhà nước,khuyến khích, giúp đỡ họ cải tạo theo chủ nghĩa xã hội bằng hình thức tư bản nhà nước (sở hữu nhà tư bản)

*Hiện nay ở nước ta có mấy thành phần kinh tế, là những thành phần kinh tế nào ?

(Gợí ý: 5 thành phần kinh tế : kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế cóvốn đầu tư nước ngoài)

 Quan hệ phân phối và quản lý kinh tế:

+/ Quản lý kinh tế phải dựa trên cơ sở hạch toán, đem lại hiệu quả cao, sử dụng tốt các đòn bẩy trong phát triển sảnxuất

+/ Quan hệ phân phối: theo nguyên tắc: làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làm không hưởng Gắn liềnvới nguyên tắc phân phối trong lao động, Hồ Chí Minh bước đầu đề cập đến vấn đề khoán trong sản xuất

 Trong lĩnh vực văn hóa – xã hội

 Nhấn mạnh xây dựng con người mới

 Đề cao văn hóa, giáo dục và khoa học – kỹ thuật trong xã hội xã hội chủ nghĩa

2 Biện pháp

a Nguyên tắc

Để xác định bước đi và cách làm cho phù hợp với Việt Nam, Hồ Chí Minh đề ra 2 nguyên tắc có tính phươngpháp luận:

 Xây dựng chủ nghĩa xã hội là một hiện tượng phổ biến mang tính quốc tế , cần quán triệt các nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tham khảo, học tập kinh nghiệm anh em, nhưng không sao chép máy móc,giáo điều

 Xác định bước đi, biện pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội chủ yếu xuất phát từ điều kiện thực tế, đặc điểmdân tộc, nhu cầu và khả năng thực tế của nhân dân

b Phương châm

 Dần dần, thận trọng từng bước một từ thấp đến cao, không chủ quan nôn nóng; sự tuần tự của các bước đi

do điều kiện khách quan quy định

 Phải tiến nhanh, tiến mạnh nhưng không làm bừa, làm ẩu mà phải hợp lòng dân

c Biện pháp

 Thực hiện cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo với xây dựng, lấy xây dựng làm chính

 Kết hợp xây dựng và bảo vệ, đồng thời tiến hành hai nhiệm vụ chiến lược ở 2 miền Nam – Bắc khác nhautrong phạm vi một quốc gia

 Xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có kế hoạch, biện pháp quyết tâm để thực hiện thắng lợi kế hoạch

 Trong điều kiện nước ta, biện pháp cơ bản, quyết định lâu dài trong xây dựng chủ nghĩa xã hội là đem củadân, tài dân, sức dân làm lợi cho dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Kết luận

1.Sáng tạo lý luận của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam:

- Gắn liền độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội

- Quan điểm thực tiễn trong tiếp cận với chủ nghĩa xã hội

- Nhấn mạnh yếu tố đạo đức nhân văn trong bản chất của chủ nghĩa xã hội

- Xây dựng chủ nghĩa xã hội là sự nghiệp của toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

2.Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

a Kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

- Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là mục tiêu bất biến của toàn Đảng, toàn dân ta Thực tiễn phát triển đất nướccho thấy, đó là sự lựa chọn đúng đắn của Hồ Chí Minh, của Đảng ta Chỉ có chủ nghĩa xã hội mới đem lại cuộc sống

ấm no, hạnh phúc cho nhân dân, độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xãhội là cơ sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc

*Mục tiêu xây dựng xã hội hiện nay của chúng ta là gì? có phải là mục tiêu đã thay đổi không?

( Gợi ý: Mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, là tiếp tục con đường độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội)

- Xây dựng chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là sự biến đổi về chất trên tất cả các lĩnh vực, là sựnghiệp khó khăn, phức tạp Kinh tế thị trường có những mặt tích cực và tiêu cực của nó Phải biết phát huy mặt tíchcực; hạn chế tiêu cực, bảo đảm nhịp độ phát triển nhanh, bền vững trên tất cả mọi mặt đời sống xã hội

- Trong quá trình phát triển phải giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, biết khai thác thành tựu của loài người phục

vụ cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, nhất là những thành tựu khoa học – công nghệ hiện đại

b Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, khơi dậy mạnh mẽ tất cả các nguồn lực, trước hết là nội lực để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức.

- Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, phải tranh thủ thành tựu của cách mạng khoahọc và công nghệ, hội nhập kinh tế quốc tế để đưa nước ta sớm trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại

- Để công nghiệp hoá, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức thành công, phải phát huy các nguồn lực: bêntrong và bên ngoài, trong đó nội lực là chính Trong nội lực, nguồn lực con người là vốn quý nhất

*Để phát huy tốt nguồn lực con người, phát huy được sức mạnh của toàn dân tộc, cần phải làm gì?

+/ Tin vào dân, dựa vào dân, xác lập quyền làm chủ của nhân dân trên thực tế, làm cho chế độ dân chủ của nhândân được thực hiện trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người

+/ Chăm lo mọi mặt của đời sống nhân dân để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

+/ Thực hiện nhất quán chiến lược đại đoàn kết dân tộc của Hồ Chí Minh, lấy liên minh công – nông – trí thứclàm nòng cốt

c Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại

- Sức mạnh của thời đại ngày nay chủ yếu là cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, xu thế toàn cầu hoá Dovậy, chúng ta cần tranh thủ tối đa các cơ hội do xu thế đó tạo ra, có cơ chế, chính sách đúng để thu hút vốn dầu tư,kinh nghiệm quản lý và công nghệ hiện đại

*Để kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, chúng ta phải làm gì?

- Chúng ta phải có đường lối chính trị độc lập, tự chủ, tranh thủ hợp tác đồng thời khơi dậy chủ nghĩa yêu nước, tinhthần dân tộc trong nhân dân, kêu gọi toàn dân sẵn sàng đem nhân lực, vật lực, tài lực để tăng cường sức mạnh quốcgia

- Chủ động hội nhập quốc tế đồng thời phải trau dồi bản lĩnh và bản sắc văn hóa dân tộc để biết tiếp thu tinh hoa vănhóa nhân loại và đề kháng tốt với những yếu tố văn hóa độc hại từ bên ngoài tràn vào Hoà nhập nhưng không hòa tan

d.Chăm lo xây dựng Đảng vững mạnh, làm trong sạch bộ máy nhà nước, đẩy mạnh đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư để xây dựng chủ nghĩa xã hội.

- Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền xứng đáng là Đảng “đạo đức, văn minh”

*Thế nào là Đảng “đạo đức, văn minh”?

(Đảng có đội ngũ đảng viên ưu tú, có đạo đức cách mạng, có trí tuệ…)

- Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, thực hiện cải cách nềnhành chính quốc gia đồng bộ để phục vụ nhân dân

- Xây dựng đội ngũ cán bộ liêm khiết, tận tụy, thực hiện kỷ luật nghiêm minh đối với những trường hợp vi phạm, pháthuy vai trò của nhân dân trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, giữ vững sự ổn định chính trị – xã hội củađất nước

- Giáo dục mọi tầng lớp nhân dân ý thức biết làm giàu cho đất nước, hăng hái tăng gia sản xuất, kinh doanh, thực hànhtiết kiệm

3.Ý nghĩa của việc học tập

- Có cơ sở khoa học tin tưởng vào sự thắng lợi tất yếu, bản chất tốt đẹp và những ưu việt của chế độ xã hội chủnghĩa

- Xác định thái độ và có những hành động thiết thực đóng góp vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Bài tập hướng dẫn tự học

Chương IV

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

I Quan niệm của Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

1 Về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

a Cách mạng trước hết cần có Đảng

- Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin:

+/ Mác và Ăngghen đã nghiên cứu một cách sâu sắc chủ nghĩa tư bản, tìm ra quy luật phát triển của xã hội loài người,chỉ rõ sự phát triển cũng như sự diệt vong tất yếu của chủ nghĩa tư bản Các ông cũng chỉ ra sứ mệnh lịch sử của giaicấp công nhân là đào huyệt chôn chủ nghĩa tư bản Muốn thực hiện được sứ mệnh đó, cần có tổ chức chính trị của giaicấp công nhân

+/ Lênin là người kế tục sự nghiệp của Mác và Ăngghen trong điều kiện mới khi mà chủ nghĩa đế quốc ra đời và pháttriển Lênin đã nêu lên quan điểm cơ bản về xây dựng đảng kiểu mới của giai cấp vô sản

+/ Theo Lênin, Đảng Cộng sản là sản phẩm của sự kết hợp của chủ nghĩa Mác với phong trào công nhân

- Kinh nghiệm cách mạng thế giới:

+/ Trong những năm 20 của thế kỷ XX, có hàng loạt Đảng Cộng sản được thành lập ở các nước và gia nhập Quốc

tế III Riêng ở châu Á, nhiều Đảng Cộng sản đã ra đời: Đảng cộng sản Inđônêxia (1920), Đảng Cộng sản Trung Quốc(1921), Đảng Cộng sản Nhật Bản (1922), Đảng Cộng sản Triều Tiên (1925), Đảng Cộng sản Ấn Độ (1928), ĐảngCộng sản Thái Lan (1928)…

- Kinh nghiệm cách mạng Việt Nam:

+/ Từ khi Pháp xâm lược, phong trào yêu nước của Việt Nam phát triển mạnh, nhưng không có tổ chức nào nhưmột đảng Những tổ chức đó không thể lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam đi đến thành công bởi thiếumột đường lối chính trị và tổ chức đúng đắn, chặt chẽ lại không có cơ sở rộng rãi trong quần chúng nên sớm muộncũng tan rã và thất bại

+/ Nguyễn Ái Quốc là nhà cách mạng Việt Nam đầu tiên ý thức được sự cần thiết phải có Đảng Khi về Quảng Châu

mở các lớp huấn luyện chính trị, Người đặt vấn đề: “cách mạng trước hết cần có cái gì?” và khẳng định “ trước hếtphải có đảng cách mạng”

b.Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là một tất yếu lịch sử

-Khái quát sự hình thành Đảng Cộng sản Việt Nam:

+/ Từ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, các phong trào yêu nước chống Pháp nổ ra rầm rộ trên cả nước, nhưng đều bịthất bại Nhận thức được hạn chế của các bậc tiền bối cách mạng, Nguyễn Ái Quốc đã ra đi tìm đường cứu nước.Người đã đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, tìm thấy con đường giải phóng dân tộc, tham gia hoạt động cách mạng sôinổi…từng bước chuẩn bị về mọi mặt để về nước giành độc lập, tự do cho dân tộc, đem lại hạnh phúc cho nhân dân.+/ Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên(1925), tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản ViệtNam, chuẩn bị cả về chính trị, tư tưởng tổ chức cho việc thành lập Đảng sau này

+/ Ba tổ chức Đảng được thành lập: Đông Dương cộng sản đảng ở Bắc kỳ(6/1929), An Nam cộng sản đảng ở Nam kỳ