- Giáo viên phải vận dụng và phối hợp các phương pháp dạy học một cách phù hợp theo hướng phát huy các yếu tố tích cực và những ưu điểm của các phương pháp dạy học truyền thống và các ph[r]
Trang 1THAM LUẬN
" ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN SINH HỌC BẬC THCS Ở
TRƯỜNG THCS THỚI AN HỘI HUYỆN KẾ SÁCH”
Nguyễn Thị Anh Thy
* GV Trường THCS Thới An Hội huyện Kế Sách
Xuất phát từ mục tiêu của giáo dục là đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực ở tất cả các môn học nói chung và môn Sinh học nói riêng đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai trong toàn ngành nhiều năm nay đã thực
sự tạo ra những chuyển biến khá tích cực và đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong hoạt động dạy và học ở các trường THCS
Đổi mới phương pháp dạy học trong dạy học môn sinh học là hết sức cần thiết và cấp bách, nhưng đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là người giáo viên phải từ bỏ phương pháp dạy học truyền thống, hoặc độc tôn một phương pháp nào đó Đổi mới phương pháp dạy học chính là vận dụng các phương pháp dạy học đó một cách phù hợp, đúng lúc, đúng chỗ, nhằm phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập ở tất cả các đối tượng
Chủ trương đổi mới phương pháp dạy học trong dạy học hiện nay là nhiệm vụ cấp bách trong tiến trình phát triển của ngành giáo dục Tuy nhiên để thực hiện điều này chúng ta đang gặp nhiều khó khăn trước hết là điều kiện đảm bảo cho việc đổi mới phương pháp dạy học
I THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN SINH HỌC Ở TRƯỜNG THCS THỚI AN HỘI
Qua thực tế dạy học môn Sinh học ở trường Trung học cơ sở Thới An Hội tôi nhận thấy việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học đã và đang thực hiện
có nhiều chuyển biến, học sinh đã làm quen với phương pháp mới như: Dạy học nêu vấn đề và giải quyết vấn đề, tổ chức học tập theo nhóm nhỏ, cách kiểm tra đánh giá kết quả Như vậy đổi mới phương pháp dạy và học không có nghĩa là phủ nhận hoàn toàn hệ thống phương pháp dạy học truyền thống mà là phát huy điểm mạnh của phương pháp dạy học phối hợp hợp lý các phương pháp dạy học khác nhau Cốt lõi của đổi mới phương pháp dạy học là hướng tới hoạt động học tập chủ động tích cực sáng tạo và hứng thú của người học Tuy nhiên việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học còn những mặt hạn chế nhất định:
1 Đối với giáo viên và nhà trường
- Việc tiếp cận đổi mới phương pháp dạy học của một bộ phận giáo viên còn hạn chế;
- Vai trò chủ đạo của giáo viên trong giờ giảng chưa thể hiện rõ;
Trang 2- Một số giáo viên còn hạn chế về năng lực sử dụng công nghệ thông tin nên còn chậm đổi mới, hoặc hiểu chưa thật đúng về bản chất của phương pháp dạy học tích cực, nên khi đi vào vận dụng trong dạy học còn nhiều lúng túng;
- Cơ sở vật chất (bàn ghế, phòng chức năng, phòng thực hành còn thiếu, máy chiếu còn quá ít ỏi ) chưa phù hợp cho việc áp dụng một số hình thức học tập tích cực
2 Về phía học sinh
Học sinh trên địa bàn nhà trường có mặt bằng chưa đồng đều, một số học sinh điều kiện học tập còn thiếu thốn, chưa thật sự chăm học ở nhà, do đó độ nhanh nhạy trong học tập chưa cao Từ học tập thụ động chuyển sang tiếp cận với phương pháp và hình thức học tập tích cực, chủ động còn nhiều hạn chế, bỡ ngỡ, vướng mắc Các em không quen hình thức học tập hợp tác, tư duy, suy luận, phân tích, liên tưởng còn chậm, kĩ năng tự học, tự nghiên cứu còn yếu Đó
là một nguyên nhân hạn chế sự đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên
Từ những thực trạng trên qua thực tiễn giảng dạy để khắc phục tồn tại hạn chế và thực hiện có hiệu quả việc đổi mới phương pháp dạy học ở môn Sinh học cần thực hiện một số giải pháp sau:
II GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
1 Đối với Giáo viên bộ môn
- Giáo viên phải nắm vững nội dung trong SGK;
- Chuẩn bị tốt bài giảng;
- Xác định mục tiêu bài học theo chuẩn kiến thức kỹ năng;
- Đặt học sinh trước tình huống có vấn đề và tìm cách giải quyết vấn đề;
- Biết kết hợp nhiều phương pháp, biện pháp dạy học;
- Sử dụng thiết bị dạy học, ứng dụng CNTT có hiệu quả;
- Tham khảo tài liệu liên quan đến bài dạy;
- Xây dựng hệ thống câu hỏi hợp lý, vừa sức với trình độ và yêu cầu của học sinh;
- Muốn đổi mới phương pháp dạy học trước hết người giáo viên phải có trình độ chuyên môn sâu rộng, có trình độ sư phạm lành nghề, có đầu óc sáng tạo và nhạy cảm Giáo viên phải đầu tư nhiều công sức và thời gian mới có thể thực hiện bài lên lớp với vai trò là người gợi mở, xúc tác, động viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động tìm tòi hào hứng tranh luận sôi nổi của học sinh để
từ đó học sinh tự lực chiếm lĩnh kiến thức mới;
- Giáo viên phải vận dụng và phối hợp các phương pháp dạy học một cách phù hợp theo hướng phát huy các yếu tố tích cực và những ưu điểm của các phương pháp dạy học truyền thống và các phương pháp dạy học hiện đại nhằm tăng cường tính tích cực của học sinh trong học tập, từ đó giáo viên tạo điều kiện tối ưu để học sinh suy nghĩ, tìm tòi nhiều hơn, thực hành nhiều hơn;
Trang 3- Chỳ trọng vận dụng triệt để và hiệu quả cỏc phương phỏp dạy học đặc thự của bộ mụn như: phương phỏp thớ nghiệm thực hành, hoạt động nhúm, tham quan thiờn nhiờn
- Hướng dẫn học sinh rốn luyện phương phỏp tự học và tớnh tớch cực học tập mụn Sinh học: giỳp học sinh biết sử dụng SGK, SBT và cỏc tư liệu tham khảo một cỏch cú ý thức và hiệu quả;
- Vận dụng cỏc hỡnh thức tổ chức học tập kết hợp giữa học tập cỏ nhõn với học tập hợp tỏc; giữa hỡnh thức học cỏ nhõn với hỡnh thức học theo nhúm, tạo dựng khụng khớ học tập thớch hợp để học sinh cú thể tranh luận với nhau, với giỏo viờn và tự đỏnh giỏ kết quả học tập của bản thõn, của bạn;
- Tăng cường sử dụng đồ dựng dạy học theo phương chăm thiết thực nhất như: bảng phụ, tranh ảnh, phiếu học tập, mỏy chiếu trỏnh tỡnh trạng dạy chay, đọc chộp;
- Tăng cường sử dụng phương phỏp dạy học kết hợp với phương tiện trực quan, cú liờn hệ thực tế, ứng dụng vào cuộc sống hàng ngày nhằm giỳp học sinh thấy được ý nghĩa của mụn học;
- Khụng ỏp đặt gũ bú giờ học theo quy trỡnh cứng nhắc Cho phộp giỏo viờn bộ mụn chủ động, sỏng tạo trong thiết kế giờ dạy trờn cơ sở căn cứ vào mục tiờu cụ thể của bài học Cho phộp giỏo viện bộ mụn chủ động về thời lượng mỗi tiết, bài trờn cơ sở thời lượng của từng tuần miễn sao phải đảm bảo mục tiờu bài học;
- Tăng cường cải tiến kiểm tra đỏnh giỏ bằng nhiều hỡnh thức theo chuẩn kiến thức kĩ năng, coi đú là một biện phỏp để kớch thớch học sinh học tập mụn Sinh học;
- Khi soạn giảng phải theo chuẩn kiến thức kĩ năng, theo hướng dẫn giảm tải, khi soạn cần nắm đối tượng học sinh của từng lớp học, để đưa học sinh vào
vị trớ trung tõm, từ đú lựa chọn và phối hợp cỏc phương phỏp dạy học phự hợp
2 Đối với học sinh.
- Có đầy đủ sách giáo khoa;
- Có tinh thần say mê, hứng thú bộ môn;
- Phải tập trung phát huy năng lực học tập, chủ động sáng tạo, tích cực xây dựng bài;
- Về nhà phải tự học và tự nghiên cứu;
- Biết vận dụng kiến thức đã học vào làm thí nghiệm, thực hành và vận dụng vào cuộc sống;
- Tập trung cao độ vào quan sát thực hành, thí nghiệm mô hình tranh, ảnh
để hiểu bài ngay tại lớp;
- Có kỹ năng phân tích, so sánh, kỹ năng quan sát, kỹ năng sử dụng đồ dùng, su tầm tranh ảnh, vật mẫu để phục vụ bài học;
- Biết tự kiểm tra đánh gía và so sánh;
Trang 4Trên đây là những biện pháp nhằm tích cực đổi mới phương pháp dạy học Mỗi giáo viên cần đầu tư chuyên môn để đổi mới phương pháp dạy học để chất lượng của học sinh được năng lên, góp phần năng cao chất lượng giáo dục của nhà trường
III KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT
- Cần tăng cường tập huấn giáo viên về phương pháp dạy học tích cực, giảng dạy theo chuẩn kiến thức kỹ năng, thường xuyên kiểm tra việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên;
- Tăng cường trang bị về cơ sở vật chất, phương tiện, thiết bị, có tác dụng
hỗ trợ hiệu quả, thiết thực cho việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn sinh học ở trường THCS như: máy tính, máy chiếu, tranh ảnh gắn với nội dung trong SGK
- Hỗ trợ cho học sinh SGK và các tài liệu tham khảo gắn với chương trình học tập;
- Giáo viên phải là người làm chủ được kiến thức, tích cực học và tự bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, nắm vững các phương pháp dạy học và
kĩ thuật dạy học, phải biết cách vận dụng và phối hợp đa dạng các phương pháp dạy học;
- Thường xuyên trao đổi với đồng nghiệp để tích luỹ thêm kinh nghiệm
- Hướng dẫn cho học sinh phương pháp học và tự học bộ môn Thường xuyên động viên, khuyến khích kịp thời khi các em có tiến bộ;
- Luôn an tâm công tác, yêu nghề mến trẻ tận tuỵ với công việc;
Trên đây là tham luận “Đổi mới phương pháp dạy học môn Sinh học bậc THCS” Những giải pháp nêu trên tôi vừa chia sẻ với Hội nghị đã có tác dụng thiết thực đối với việc đổi mới phương pháp dạy học môn Sinh học trong thời gian qua ở đơn vị Rất mong nhận được nhiều ý kiến quý báu từ quý đại biểu, quý thầy cô để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của tỉnh nhà tạo ra những chuyển biến khá tích cực và đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong hoạt động dạy và học ở các trường THCS./