Đổi mới phương pháp dạy học trong môn lịch sử

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 1.. Đổi mới phương pháp dạy học theo định.[r]

TẬP HUẤN

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY

HỌC VÀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

MÔN: LỊCH SỬ

Hà Tĩnh, Ngày 15/8/2018

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ TĨNH

Báo cáo viên: Nguyễn Thị Lĩnh

PHẦN I LÍ DO VÀ MỤC ĐÍCH CẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG

PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

1 LÍ DO

• Triển khai thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT (đổi mới mạnh mẽ PPDH nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS; đổi mới hình thức, phương pháp thi, KT, ĐG kết quả học tập và rèn luyện của HS)

• Những tồn tại trong việc sử dụng các phương pháp dạy học hiện đại ở các cấp học hiện nay

• Những tồn tại trong việc tổ chức kiểm tra đánh giá ở các cấp học hiện nay

2 MỤC ĐÍCH

Sử dụng đa dạng các PP, hình thức dạy học và KT đánh giá hiện đại kết hợp truyền thống

Không chỉ đánh giá KQHT

mà còn đánh giá các hoạt động GD

khác

Làm rõ khái niệm năng lực / định hướng năng lực của HS

PHẦN II LÍ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI PPDH VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO HƯỚNG PHÁT

TRIỂN NĂNG LỰC

I DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT

Các yếu tố Chương trình định hướng nội

dung Chương trình định hướng năng lực

Mục tiêu

giáo dục Mục tiêu dạy học không chi tiết và không nhất thiết phải đánh giá được Kết quả học tập cần được đạt được mô tả chi tiết và có thể quan sát, đánh giá được;

thể hiện được mức độ tiến bộ của HS một cách liên tục

Nội dung

giáo dục Việc lựa chọn nội dung dựa vào các khoa học chuyên môn, không gắn

với các tình huống thực tiễn ND được quy định trong chương trình

Lựa chọn nội dung nhằm đạt được kết quả đầu ra đã quy định, gắn với các tình huống thực tiễn Chương trình chỉ quy định những nội dung chính, không quy định chi tiết

- GV là người tổ chức, hỗ trợ HS tự lực và lĩnh hội tri thức Chú trọng phát triển khả năng giải quyết vấn đề, giao tiếp

- Sử dụng các quan điểm, phương pháp và

kĩ thuật dạy học tích cực…

Các yếu tố Chương trình định hướng nội

dung Chương trình định hướng năng lực

Hình thức

giáo dục Chủ yếu dạy học lí thuyết trên lớp học Tổ chức hình thức học tập đa dạng; các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu

khoa học, trải nghiệm; ứng dụng CNTT

Tiêu chí đánh giá dựa vào năng lực đầu ra,

có tính đến sự tiến bộ trong quá trình học tập, chú trọng khả năng vận dung trong các tình huống thực tiễn

I DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC

a Khái niệm

Năng lực là khả năng làm chủ trong hệ thống kiến thức,

kĩ năng, thái độ và vận hành (kết nối) chúng một cách hợp lí vào thực hiện thành công nhiệm vụ hoặc giải

quyết hiệu quả vấn đề đặt ra của cuộc sống.

b Mô hình cấu trúc năng lực

2 Dạy học định hướng năng lực

Cách tiếp cận 1:

Các thành phần năng lực Các trụ cột giáo dục của UNESCO

Năng lực chuyên môn

CÁCH TIẾP CẬN THỨ 2: NĂNG LỰC CHUNG VÀ NĂNG

LỰC CHUYÊN MÔN

Năng lực chung là năng lực cần thiết cho nhiều

nghành/nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau

- Năng lực chuyên môn là năng lực đặc trưng trong nhiều

lĩnh vực/nghành/môn học nhất định

- Năng lực cần hình thành cho HS Việt Nam

Chương trình giáo dục môn Lịch

sử

+ chuyên biệt Năng lực

của môn Lịch sử

NĂNG LỰC CHUYÊN BIỆT MÔN LỊCH SỬ

Khả năng tái hiện lại sự kiện (phức tạp), nhân vật lịch sử đã xảy ra.

Khả năng tái hiện lại những sự kiện (phức tạp), nhân vật lịch

sử đã xảy ra.

Xác định và giải quyết mối

liên hệ, ảnh hưởng, tác

động giữa các sự kiện, hiện

tượng lịch sử với nhau

Xác định được các sự kiện, hiện tượng có mối liên hệ mối liên hệ với nhau

Tìm ra được mối liên hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử

Từ tìm ra được mối liên hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử rút ra được điểm tương đồng và khác biệt của chúng

và khái quát vấn đề

Thực hành với đồ dùng trực

quan

Nhận biết được các đồ dùng trực quan và cách

sử dụng các loại đồ dùng trực quan.

Tìm ra được những điểm tương đồng, khác biệt khi

sử dụng các loại đồ dùng trực quan.

Nhận biết được mối quan hệ giữa các yếu trên các loại đồ dùng trực quan.

So sánh, phân tích, phản

biện, khái quát hóa

So sánh, phân tích;

phản biện các sự kiện, nhân vật, nhận định, luận điểm lịch sử trong một thời kỳ lịch sử

So sánh, phân tích; phản biện các sự kiện, nhân vật, nhận định, luận điểm lịch sử trong nhiều thời kỳ lịch sử

So sánh, phân tích; phản biện các sự kiện, nhân vật, nhận định, luận điểm lịch sử trong nhiều thời kỳ lịch sử Từ đó thấy được tác động, ảnh hưởng của của nó đối với sự phát triển của lịch sử

Khả năng biết phân tích những nhận xét khách quan

sự kiện, hiện tượng, nhân vật, vấn đề lịch sử đã rút ra

Khả năng nhận xét, khái quát hóa, rút ra bài học cho bản thân

từ những sự kiện, hiện tượng, nhân vật, vấn đề lịch sử.

Thể hiện thái độ, xúc cảm,

hành vi

Khả năng tự thể hiện xúc cảm (yêu, ghét, đồng tình, phản đối) đối với sự kiện, hiện tượng, nhân vật, vấn đề lịch sử.

Từ khả năng tự thể hiện xúc cảm (yêu, ghét, đồng tình, phản đối…) đối với sự kiện, hiện tượng, nhân vật, vấn đề lịch sử HS có những định hướng hành động cụ thể cho bản thân

Từ khả năng tự thể hiện xúc cảm (yêu, ghét, đồng tình, phản đối…) đối với sự kiện, hiện tượng, nhân vật, vấn đề lịch sử,

HS thể hiện những hành vi (hoạt động) của bản thân trong học tập

đề thực tiễn đặt ra

Khả năng vận dụng, liên hệ kiến thức lịch sử đã học để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra

Khả năng thành thục vận dụng, liên hệ kiến thức lịch sử đã học

để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra

Thông qua sử dụng ngôn

Khả năng sử dụng ngôn ngữ lịch sử chính xác thể hiện chính kiến của mình về các vấn đề lịch sử

Khả năng thành thạo sử dụng ngôn ngữ lịch sử thể hiện chính kiến của mình về các vấn đề lịch sử

NĂNG LỰC CHUYÊN BIỆT MÔN LỊCH SỬ

II ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

1 Đổi mới phương pháp dạy học theo định

hướng phát triển năng lực

a Những định hướng chung về đổi mới PP

a Những định hướng chung về đổi mới PP

II ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

1 Đổi mới phương pháp dạy học theo định

hướng phát triển năng lực

a Những định hướng chung về đổi mới PP

b Hệ thống phương pháp dạy học Lịch sử ở phổ thông hiện nay

Sử dụng SGK, tài liệu tham khảo

Sử dụng câu hỏi, bài tập lịch sử

Graph(sơ đồ)

Thảo luận nhóm

Dạy học tích hợp

Dạy học nêu vấn

đề

Dạy học theo

dự án

Phương pháp thảo luận nhóm

* Yêu cầu về câu hỏi thảo luận nhóm

- Nhằm vào những kiến thức cơ bản

- Kích thích tư duy HS bằng các câu hỏi có yêu cầu vận dụng kiến thức, so sánh, giải thích hoặc nhận xét đánh giá

- Nội dung câu hỏi vừa tầm nhằm vào kiến thức trọng tâm, kèm theo sự gợi ý cần thiết.

* Quy trình

* Nhiệm vụ của GV

* Nhiệm vụ của HS

* Quy trình dạy học lịch sử bằng pp thảo luận nhóm

* nhiệm vụ của giáo viên

Nhiệm vụ của GV- Người thiết kế

Nhiệm vụ của GV- Người thiết kế

4 Hướng dẫn hoạt động nhóm

3 Tổ chức nhóm

2 Hướng dẫn chuẩn bị

2 Hướng dẫn chuẩn bị

* Nhiệm vụ của học sinh

Nhiệm vụ của Người chủ động thực hiện

Nhiệm vụ của Người chủ động thực hiện

HS-2 Thảo luận trong nhóm

2 Thảo luận trong nhóm

DẠY HỌC DỰ ÁN

Dạy học dự án

Dạy học dự án

* Khái niệm

Dạy học dự án (Project Method hay Project Base Learning

hoặc Project Work): là một phương pháp hay một hình thức dạy học

GV giao cho HS thực hiện một nhiệm vụ phức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực tiễn thực hành Nhiệm vụ này được HS thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện

* Quy trình tiến hành dạy học dự án trong DHLS

Bước 1:

Lập kế hoạch

- GV đưa ra chủ đề lớn

- HS: Chủ động lựa chọn các tiểu chủ đề (GV gợi ý)

GV và HS cùng đưa ra kế hoạch và các nhiệm vụ học tập (hình thức

HS theo nhóm, GV cung cấp hoặc hướng dẫn cho làm việc)

Bước 3:

Tổng hợp kết quả, rút

kinh nghiệm

- Xây dựng sản phẩm (ý tưởng, hình thức, nội dung)

- Trình bày sản phẩm (dưới các hình thức tự do)

- Đánh giá sản phẩm, rút kinh nghiệm

* Nhiệm vụ của GV và HS

PHƯƠNG PHÁP TRANH LUẬN TRONG DẠY

HỌC LỊCH SỬ

Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

TRANH LUẬN

VAI TRÒ, Ý NGHĨA CỦA

PP TRANH LUẬN ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN TDPB

SỰ CẦN THIẾT PHẢI HÌNH THÀNH TDPB CHO HỌC SINH Ở THPT

Phát hiện vấn đề

Phân tích, tổng hợp, giải quyết vấn đề

Nhìn nhận vấn đề từ góc nhìn mới

Tự hiệu chỉnh khi cần thiết

Quan sát H1, suy nghĩ và trả lời câu hỏi: Họ là ai, họ đang tranh luận về điều gì? Thử đóng vai và đưa ra những chứng cứ của cuộc tranh luận

-Darwin: tên nhà khoa

học

- Holly Bible: Kinh thánh

- Great evidence for

creation: những chứng cứ

về sự tạo thành của đấng tối cao

-Great evidence for

evolution: những chứng

cứ về sự tiến hóa

Quan sát H3 và thử suy đoán xem vượn và người đang nghĩ gì?

Vượn: Tại sao mình lại biến

thành người ?

Quan sát H3 và thử suy đoán xem vượn và người đang nghĩ gì?

Người: Có lúc nào mình lại thành vượn không?

SP1 SP2

X

Quan điểm A

Quan điểm B Ngang bằng

Mục đích: nhận định về X, không phải thực hiện X

Lập

luận, lí

lẽ

Lập luận, lí lẽ

TRANH LUẬN VÀ PP TRANH LUẬN

NHÂN VẬT CHÍNH DIỆN

NHÂN VẬT PHẢN DIỆN

NHÂN VẬT LƯỠNG TUYẾN

SỰ KIỆN GÂY TRANH CÃI

QUY TRÌNH

2 TỔ CHỨC TRANH

Vai trò, ý nghĩa của PP tranh luận trong việc phát triển TDPB cho học

sinh trong dạy học lịch sử

Kĩ năng

tình cảm

STT Tên nhân vật Bài, mục tổ chức tranh luận

Dương Vân Nga Bài 9 Nước Đại Việt thời Đinh-Tiền Lê (LS7)

XIV (LS7)

quyền (thế kỉ XVI – XVIII)

(vua Gia Long Tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa dưới triều Nguyễn (nửa đầu thế kỉ XIX

NHỮNG NHÂN VẬT LỊCH SỬ VIỆT NAM (TK X – GIỮA

XIX) CÓ THỂ TỔ CHỨC TRANH LUẬN

MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC TRANH LUẬN VỀ NHÂN

VẬT LỊCH SỬ VIỆT NAM (TK X – GIỮA XIX)

VD: Tranh luận về nhân vật Mạc Đăng Dung khi dạy bài 22

Tranh luận

nhóm

Tranh luận

cá nhân HS với nhau

Tranh luận giữa GV với HS

ĐẢM BẢO VAI TRÒ CHỦ ĐẠO CỦA GIÁO VIÊN TRONG QUÁ

TRÌNH TỔ CHỨC TRANH LUẬN VÀ GV PHẢI CÓ KẾ HOẠCH

TRƯỚC ĐỂ HS CHUẨN BỊ ND TRANH LUẬN

SỬ DỤNG TƯ LIỆU GỐC TRONG DẠY HỌC

2 SỬ DỤNG TRONG DẠY HỌC

"Hoằng Tháo là một đứa trẻ dại, đem quân từ xa đến, quân lính mỏi mệt, lại nghe được tin Công Tiễn đã bị giết chết, không có người làm nội ứng, đã mất vía trước rồi Quân ta sức còn mạnh, địch với quân mỏi mệt, tất phá được Song chúng có lợi

ở thuyền, nếu ta không phòng trước thì chuyện được thua cũng chưa thể biết được.Nếu ta sai người đem cọc lớn đóng ngầm ở cửa biển trước, vạt nhọn đầu mà bịt sắt, thuyền của chúng nhân khi nước triều lên, tiến vào bên trong hàng cọc, bấy giờ ta

sẽ dễ bề chế ngự Không kế gì hay hơn kế đấy cả” Lê Văn Hưu

“Tôi là người duy nhất nắm quyền lực tối cao, đặc biệt tôi

là người đứng đầu hội đồng, luật pháp và của lẽ phải Tôi chính là người duy nhất có quyền sở hữu hợp pháp mà không phụ thuộc vào ai và không chia sẻ cùng ai Thần dân của tôi chỉ thuộc về tôi Mọi quyền lợi và phúc lợi của quốc gia là cần thiết duy nhất đối với tôi và chỉ nằm trên bàn tay của tôi”

Vương quốc Cái đẹp

vương giả này là duy

nhất trên đời”

(Hầu tước de Sévigné,

Lettres, 1683)

Chi tiêu (Đơn vị: Triệu bảng Livre) Thu (Đơn vị: Triệu bảng Livre)

Chi tiêu công: 146 Thuế trực thu: 157,5 Trợ cấp giáo dục: 12

Đòi nợ Mĩ 1,5

Triều đình: 36

Các khoảng khác: 127

Chi tiêu quân đội và ngoại giao: 166 Chiến tranh: 105 Phục vụ trả nợ: 310 Các chi tiêu khác: 8

Tổng chi tiêu: 630 Tổng thu: 504

Hội nghị 3 đẳng cấpThu-Chi chính phủ Pháp năm 1788

Câu hỏi : Đọc và phân tích 3 tư liệu trên và chỉ ra sự liên hệ giữa chúng Nó có liên quan gì đến nguyên nhân bùng nổ cách mạng?

Thảo luận trao đổi trả lời các câu hỏi:

- Ngô Quyền đã nhận định như thế nào khi nghe tin Hoằng Tháo đem quân sang xâm lược nước

ta ? em hãy bình luận về điều này.

- Ngô Quyền đã tận dụng những điều kiện tự nhiên như thế nào để bố trí trận địa trên sông

Bạch Đằng?

II ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

1 Đổi mới phương pháp dạy học theo định

hướng phát triển năng lực

* Những định hướng chung về đổi mới PP

* Hệ thống phương pháp dạy học Lịch sử ở phổ

thông hiện nay

* Giới thiệu một số kĩ thuật dạy học tích cực

Kĩ thuật dạy học là những biện pháp, cách thức hành động của GV và HS trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học.

Kĩ thuật 6-3-5

Kĩ thuật mảnh ghép Kĩ thuật khăn phủ bàn Kĩ thuật bể cá

Kĩ thuật bông tuyết

Kĩ thuật đặt câu hỏi

Kĩ thuật công não

……

Sự phân biệt giữa KTDH và PPDH nhiều khi không rõ ràng.

Kỹ thuật khăn trải bàn

Kĩ thuật khăn trải bàn:

- Chia giấy A0 thành phần chính giữa và

phần xung quanh Chia phần xung quanh thành các phần theo số thành viên của nhóm.

- Cá nhân trả lời câu hỏi và viết trên phần

xung quanh.

- Thảo luận nhóm , thống nhất ý kiến và viết

vào phần chính giữa.

- Treo SP, trình bày.

CÂU HỎI :

1 Liệt kê những tác phẩm văn học chữ Hán và chữ Nôm trong các thế kỉ X-XIX.

2 Văn học thế kỉ X-XV và thế kỉ XVI-XIX khác nhau như thế nào trên các lĩnh vực : tác phẩm tiêu biểu, tác giả, thể loại và nội dung.

1

2 3

4

Kỹ thuật mảnh ghép

VÒNG 1

• Hoạt động theo nhóm 3 người

• Mỗi nhóm được giao một nhiệm

vụ (Ví dụ : nhóm 1 : nhiệm vụ

A; nhóm 2: nhiệm vụ B, nhóm

3: nhiệm vụ C)

• Đảm bảo mỗi thành viên trong

nhóm đều trả lời được tất cả các

câu hỏi trong nhiệm vụ được

giao

• Mỗi thành viên đều trình bày

được kết quả câu trả lời của

nhóm

VÒNG 2

• Hình thành nhóm 3 người mới (1người từ nhóm 1, 1 người

từ nhóm 2 và 1 người từ nhóm 3)

• Các câu trả lời và thông tin của vòng 1 được các thành viên nhóm mới chia sẻ đầy đủ với nhau

• Nhiệm vụ mới sẽ được giao cho nhóm vừa thành lập để giải quyết

• Lời giải được ghi rõ trên bảng

Cách tiến hành kĩ thuật “Các mảnh ghép”

Thiết kế nhiệm vụ “M ảnh ghép”

• L ựa chọn một chủ đề thực tiễn

• X ác định một nhiệm vụ phức hợp – bao gồm các phần khác nhau (để thực hiện ở vòng 2)

• Xác định những yếu tố cần thiết để giải quyết nhiệm vụ phức hợp (kiến thức, kĩ năng, thông tin, chiến lược)

• Xác định các nhiệm vụ mang tính chuẩn bị

(cho vòng 1) Xác định các yếu tố hỗ trợ cần thiết để hoàn thành thành công vòng 1

Nhiệm vụ các thành viên trong nhóm

Liên lạc với nhóm khác Liên hệ với các nhóm khác

II ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

1 Đổi mới phương pháp dạy học theo định

hướng phát triển năng lực

* Những định hướng chung về đổi mới PP

* Hệ thống phương pháp dạy học Lịch sử ở phổ

thông hiện nay

2 Đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng

phát triển năng lực

* NHỮNG TỒN TẠI TRONG KTĐG MÔN LỊCH SỬ Ở

PHỔ THÔNG VIỆT NAM HiỆN NAY

ĐG của HS mà chủ yếu chỉ tập trung vào đánh giá KQHT để xếp loại, cho điểm HS

GV chưa chú trọng và gặp nhiều khó khăn khi đánh giá thái

độ và các hoạt động giáo dục HS; Chủ yếu kiểm tra kiến thức