Ý - Là kết quả tất yếu của cuộc đấu tranh dân tộc và giai cấp ở Việt nghĩa Nam trong thời đại mới của - Là sản phẩm sự kết hợp của ba nhân tố: chủ nghĩa mác Lê – nin, việc phong trào cô[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
LÀO CAI
ĐỀ CHÍNH THỨC
KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH THCS
NĂM 2018 Môn: LỊCH SỬ
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 20/3/2018 (Đề thi gồm 06 câu, 01 trang)
Câu I (2,0 điểm)
Đánh giá về Quang Trung – Nguyễn Huệ, có nhà nghiên cứu nhận định: “Từ một lãnh tụ nông dân kiệt xuất nhất, Quang Trung - Nguyễn Huệ đã trở thành một anh hùng dân tộc vĩ đại…” Bằng kiến thức đã học, em hãy làm rõ nhận định trên
Câu II (2,0 điểm)
Vì sao nói cuộc khởi nghĩa Yên Thế là phong trào nông dân tiêu biểu nhất trong lịch sử nước ta giai đoạn cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX?
Câu III (4,0 điểm)
Vì sao có Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam đầu năm 1930? Hãy cho biết nguyên nhân thành công của Hội nghị Phân tích ý nghĩa lịch sử của việc
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu năm 1930
Câu IV (6,0 điểm)
Chiến dịch chủ động tấn công đầu tiên của bộ đội chủ lực ta trong kháng chiến chống Pháp(1946-1954) là chiến dịch nào? Trình bày tóm tắt diễn biến, kết quả, ý nghĩa và chỉ ra nét độc đáo trong nghệ thuật đánh giặc của ta ở chiến dịch đó
Câu V (2,0 điểm)
Phân tích ý nghĩa lịch sử và tính chất của cuộc Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917
Câu VI (4,0 điểm)
Những yếu tố nào làm cho ASEAN mở rộng thành viên trên toàn Đông Nam Á? Vì sao quá trình mở rộng thành viên từ 5 nước ban đầu lên 10 nước (1967-2000) của ASEAN lại diễn ra lâu dài và đầy trở ngại? Theo em hiện nay, Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á cần làm gì để bảo đảm hòa bình và an ninh ở Biển Đông?
……….HẾT………
- Học sinh không được sử dụng tài liệu;
- Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
LÀO CAI
ĐỀ CHÍNH THỨC
KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH THCS
NĂM 2018 HƯỚNG DẪN CHẤM Môn: LỊCH SỬ
(HDC gồm trang)
Yêu cầu: Thang điểm 20.0, cho điểm lẻ tới 0.25, cho điểm tối đa khi bài làm
của thí sinh chính xác về mặt kiến thức, không có sai sót về chính tả, ngữ pháp Thí
sinh làm theo cách riêng, nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu của câu hỏi thì vẫn cho điểm
lãnh tụ
nông
dân
kiệt
xuất
nhất:
- Thế kỉ XVIII, chế độ phong kiến Đàng Ngoài và Đàng Trong suy yếu… Chiến tranh nông dân bùng lên dữ dội nhưng trước phong trào Tây Sơn đều thất bại…
0,25
-Phong trào nông dân Tây Sơn khởi nghĩa dưới sự lãnh đạo của anh
em Tây Sơn đã, đặc biệt là Nguyễn Huệ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm
vụ của một cuộc khởi nghĩa nông dân: lần lượt tiêu diệt các tập đoàn phong kiến phản động cả Đàng Trong và Đàng Ngoài…
0,5
b Từ
một
cuộc
khởi
nghĩa
nông
dân
….anh
hùng
dân tộc
vĩ đại
-Trên cơ sở lật đổ các tập đoàn phong kiến Nguyễn – Trịnh – Lê ->
bước đầu thống nhất đất nước, tạo cơ sở cho sự thống nhất hoàn toàn ở
-Tiến hành thắng lợi cuộc kháng chiến chống chống Xiêm 1785…., 0,25 -Tiến hành thắng lợi cuộc kháng chiến chống Thanh 1789…bảo vệ
vững chắc nên độc lập dân tộc
0,25
-Vương triều Tây Sơn với những chính sách cải cách tiến bộ, táo bạo,
hé mở lối thoát cho đất nước vươn lên
0,25
=> Cuộc đời 39 năm, có đến 22 năm cầm quân, chỉ thắng chưa hề bại
dù chỉ là một trận nhỏ, đánh bại thù trong giặc ngoài, góp phần quyết định nhất khiến phong trào Tây Sơn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của khởi nghĩa nông dân, vươn lên đảm đương nhiệm vụ dân tộc
0,25
Tổng điểm câu I 2,0
nghĩa nông dân khác không có hoặc không tiêu biểu bằng
0,25
- Đây là cuộc khởi nghĩa có thời gian dài nhất trong các cuộc khởi nghĩa chống Pháp cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX và đã gây cho
Pháp nhiều tổn thất nặng nề
0,25
- Địa bàn hoạt động của nghĩa quân được xây dựng trên một địa hình hiểm trở ở phía tây Bắc Giang Địa hình này thích hợp với lối đánh du kích tiêu hao sinh lực địch, có đường thông sang Tam Đảo, Thái Nguyên, xuống Bắc Ninh, Phúc Yên, Vĩnh Yên Nghĩa quân
có thể cơ động trong tấn công và phòng thủ
0,25
- Khởi nghĩa đã tập hợp được một lực lượng nghĩa quân đặc biệt:
Nông dân- Những người cầm súng, họ có mối thù mất nước kết hợp với mối thù mất ruộng, do đó có tinh thần chiến đấu dũng cảm, bền
bỉ, đoàn kết keo sơn
0,25
Trang 3- Cuộc khởi nghĩa được sự lãnh đạo của một thủ lĩnh độc đáo:
Hoàng Hoa Thám – đó là con người có tinh thần chiến đấu dẻo dai, quyết liệt, mưu trí vừa dũng cảm, đồng cam cộng khổ, thương yêu đùm bọc nghĩa quân, có cuộc sống giản dị…
0,25
- Nghệ thuật quân sự của nghĩa quân khôn khéo:
- Chọn lối đánh du kích nhưng nghĩa quân không tự bó mình trong đại bản doanh Phồn Xương, khi cần nghĩa quân đã di chuyển trên một địa bàn rộng lớn, biết tránh chỗ mạnh của địch, kịp thời phân tán lực lượng địch, tập kích, phục kích tiêu hao sinh lực địch
- Sách lược khôn khéo, khi có điều kiện giảng hòa thì tranh thủ thời gian củng cố lực lượng, chuẩn bị cho cuộc chiến đấu mới
- Chiến lược cơ động, bí mật, bất ngờ
0,5
- Sang đầu thế kỉ XX phong trào nông dân Yên Thế đã chuyển hướng hoạt động, đã có mối quan hệ với các phong trào theo khuynh hướng tư sản ở miền xuôi: liên hệ với Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, cho người về Hà Nội phối hợp với một số sĩ phu, vân động binh lính phản chiến và đầu độc lính Pháptại Hà Nội…
0,25
Tổng điểm câu II 2,0
III
a Lí
do
- Ba tổ chức cộng sản ra đời, xây dựng cơ sở, trực tiếp lãnh đạo phong trào đấu tranh của các địa phương, tạo thành một làn sóng đấu tranh cách mạng dân tộc dân chủ khắp cả nước
0,5
- Tuy nhiên ba tổ chức cộng sản hoạt động riêng rẽ, tranh giành ảnh hưởng với nhau Nếu kéo dài sẽ có nguy cơ dẫn đến sự chia rẽ lớn
0,5
- Yêu cầu bức thiết của cách mạng Việt Nam lúc này là phải có một đảng cộng sản thống nhất trong cả nước
0,25
- Với tư cách là phái viên của Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc
đã triệu tập đại biểu các tổ chức cộng sản đến Hương Cảng bàn việc hợp nhất
0,25
b
Nguyê
n nhân
thành
công
- Các tổ chức cộng sản không mâu thuẫn về ý thức hệ tư tưởng ( cùng chung con đường cách mạng vô sản)
0,5
- Uy tín cao của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc( người đã phân tích tình hình thế giới, trong nước,phê phán sự thiếu thống nhất của các tổ chức cộng sản)
0,25
- Việc thành lập đảng đáp ứng được yêu cầu của cách mạng Việt Nam
0,25
nghĩa
của
việc
thành
lập
đảng
- Là kết quả tất yếu của cuộc đấu tranh dân tộc và giai cấp ở Việt Nam trong thời đại mới
0,25
- Là sản phẩm sự kết hợp của ba nhân tố: chủ nghĩa mác Lê – nin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam
0,25
- Là bước ngoạt vĩ đại trong lịch sử của giai cấp công nhân và cách mạng Việt Nam
0,25
+ Khẳng định giai cấp vô sản nước ta đã trưởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng, chấm dứt thời kì khủng hoảng về giai cấp lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam
0,25
+ Từ đây cách mạng Việt nam thành một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới
0,25
Trang 4- Là sự chuẩn bị đầu tiên có tính quyết định cho những bước phát triển nhảy vọt về sau của cách mạng và lịch sử dân tộc Việt Nam
0,25
Tổng điểm câu III 4,0
IV
a Chiến dịch chủ động tấn công đầu tiên của bộ đội chủ lực ta trong
kháng chiến chống Pháp(1946-1954) là chiến dịch Biên giới thu – đông năm 1950
0,5
b Diễn
biến
- Với lực lượng áp đảo, sáng 18/9/50 ta tiêu diệt Đông Khê, uy hiếp Thất Khê, thị xã Cao Bằng bị cô lập, hệ thống phòng ngự của địch trên đường số 4 bị lung lay
0,5
- Mất Đông Khê, Pháp ở Cao Bằng được lệnh rút theo Đường số 4, đồng thời lực lượng của chúng ở Thất Khê cùng được lệnh tiến đánh Đông Khê để đón quân từ Cao Bằng về
0,5
- Ta kiên trì mai phục chặn đánh địch trên đường số 4, hai cánh quân cao Bằng về và Thất Khê bị thiệt hại nặng không liên lạc được với nhau
0,5
- Thất Khê bị uy hiếp, Pháp buộc phải rút về Na Sầm, rồi Lạng Sơn(
22/10/1950 rút hết khỏi đường số 4)
0,5
- Ở mặt trận phối hợp, ta đẩy mạnh hoạt động giải phóng Lào Cai, Hòa Bình
0,5
c kết
quả
- Chiến dịch thắng lợi, quân dân ta đã giải phóng biên giới Việt – Trung dài 750 km từ cao Bằng đến Đình Lập với 35 vạn dân
0,5
- Phá vỡ thế bao vây căn cứ địa Việt Bắc cả trong lẫn ngoài 0,5
d Ý
nghĩa
- Làm phá sản kế hoạch Rơ ve của Pháp, khai thông biên giới Việt Trung
0,5
- Mở ra bước phát triển mới mới của cuộc kháng chiến, bộ đội ta giành thế chủ động trên chiến trường, đẩy Pháp vào thế bị động
0,5
Tổng điểm câu IV 6,0
V
a Ý
nghĩa
- Mở ra một kỉ nguyên mới, làm thay đổi hoàn toàn tình hình đất nước Nga
0,25
- Xóa bỏ ách thống trị của phong kiến và tư sản Nga thành lập chính quyền Xô viết, dưa nhân dân lao động lên làm chủ đất nước
0,25
- Có ý nghĩa sâu sắc đến tiến trình lịch sử và cục diện thế giới: Sự xuất hiện nhà nước chuyên chính vô sản đầu tiên, tạo ra một chế độ
xã hội chủ nghĩa, làm thay đổi bản đồ chính trị thế giới
0,25
- Cổ vũ mạnh mẽ và thúc đẩy phong trào cách mạng thế giới Làm cho phong trào cách mạng ở các nước phương Tây và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước phương Đông có mối quan hệ mật thiết…
0,25
b Tính
chất
- Mang tính chất cuộc cách mạng vô sản vừa mang tính chất giải phóng dân tộc
0,25
- Vì xét về đặc điểm của cuộc cách mạng:
+ Đối tượng và mục đích cách mạng: Lật đổ ách thống trị của phong kiến và tư sản Nga, giải phóng nhân dân và các dân tộc bị dế quốc
0,25
Trang 5Nga thống trị
+ Lực lượng:
.lãnh đạo: giai cấp công nhân- đội tiên phong là Đảng cộng sản Nga tham gia: công nhân, nông dân, trí thức tiểu tư sản và các dân tộc
bị đế quốc Nga thống trị
0,25
+ Phương hướng phát triển của cách mạng: sau khi đánh đổ Nga Hoàng, chính phủ lâm thời tư sản tiến lên CNXH
0,25
Tổng điểm câu V 2,0
Những
yếu tố
làm
cho
ASEA
N mở
rộng
thành
viên
- Ngày 8/8/1967, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á được thành lập tại Băng Cốc với sự tham gia của 5 nước In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Thái Lan, Phi-lip-pin, Xin-ga-po Từ sau Hội nghị Bali (2/1976), tổ chức ASEAN ngày càng phát triển và mở rộng thành viên: năm 1984, Brunây gia nhập ASEAN, năm 1995 Việt Nam, năm 1999 Lào và Mianma, năm 1999 Cam-pu-chia gia nhập tổ chức này
0,5
- Các nước Đông Nam Á đã giành được độc lập dân tộc hoàn toàn Có một nền kinh tế không cách biệt nhau nhiều và từ lâu
đã liên hệ, trao đổi kinh tế, văn hóa với nhau
0.5
- Tác động của cuộc cách mạng KH-KT và xu thế toàn cầu hóa làm cho các nước Đông Nam Á có xu hướng liên kết về kinh tế
và chính trị
- Sau khi giành độc lập, các nước còn gặp nhiều khó khăn, bên cạnh đó các nước muốn giảm bớt sức ép của các nước lớn nên
có nhu cầu hợp tác để cùng phát triển và cạnh tranh với các nước ngoài khu vực
0.75
b
Quá
trình
mở
rộng
thành
viên
diễn
ra lâu
dài và
đầy
trở
ngại,
vì:
- Cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của mỗi nước giành thắng lợi không cùng nhau (dẫn chứng) 0.25
- Các nước Đông Nam Á hình thành hai nhóm nước với các hệ tư tưởng không giống nhau, thậm chí đối lập nhau: Thái Lan, Phi-lip-pin, Miến Điện, Xin-ga-po, In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a theo hệ tư tưởng TBCN, Việt Nam, Lào theo hệ tưởng XHCN Trong khi đó, Thái Lan và Phi-lip-pin đã tham gia vào cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam của Mĩ
0,25
- Năm 1976, Hiệp ước Bali mở ra thời kì mới trong quan hệ giữa các nước thành viên ASEAN và giữa ASEAN với các nước còn lại trong khu vực Từ đó quan hệ giữa hai nhóm nước ở Đông Nam Á được cải thiện
0.25
- Từ đầu những năm 90, Chiến tranh lạnh chấm dứt, xu thế đối thoại, hợp tác đã xuất hiện trong quan hệ quốc tế Mặt khác "vấn đề Cam-pu-chia" được giải quyết, các nước có điều kiện hợp tác trên mọi lĩnh vực Do vậy ASEAN đã mở rộng thành viên trên toàn Đông Nam Á
0.25
Trang 6c Việt
Nam
và các
quốc
gia
Đông
Nam Á
cần
làm gì
Học sinh cần nêu được:
- Căn cứ vào các nguyên tắc hoạt động trong Hiến chương Liên hợp quốc; nguyên tắc hoạt đọng trong Hiệp ước Bali (1976): Tôn trọng quyền bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước
- Căn cứ vào Công ước quốc tế về luật biển năm 1982 của Liên hợp quốc
- Căn cứ vào Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông
(DOC)
0.50
- Các quốc gia Đông Nam Á cần dựa vào các nguyên tắc có tính chất pháp lí nói trên để đấu tranh bảo vệ nền độc lập dân tộc Kiên trì đấu tranh ngoại giao và pháp lí, lên án mạnh mẽ mọi hành động xâm phạm chủ quyền, đặc biệt chủ quyền biển đảo,
0.25
- Việt Nam cần đoàn kết với các quốc gia Đông Nam Á thể hiện trách nhiệm chung để đảm bảo hòa bình và an ninh ở biển Đông 0.5
Tổng điểm câu VI 4,0