giao an hon Truong Ba da hang thit

Trong đoạn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt, tác giả muốn gửi gắm một thông điệp giàu giá trị triết lí: • Sống phải là chính mình, không thể sống thay người khác.. Mỗi người[r]

Tiết 82

(Trích)

Lưu Quang Vũ

HỒN TRƯƠNG BA, DA HÀNG THỊT

- Lưu Quang Vũ (1948 – 1988), sinh tại Phú

Thọ, quê gốc ở Đà Nẵng Sinh ra trong gia đình trí thức, cha là nhà viết kịch Lưu Quang Thuận

- Từ 1965 - 1970 vào bộ đội

- Từ 1970 - 1978 xuất ngũ, làm nhiều

nghề để mưu sinh.

- Từ 1978 - 1988 biên tập viên tạp chí

sân khấu, bắt đầu viết kịch nói.

- Ngày 29/8/1988, Lưu Quang Vũ, XuânQuỳnh và con trai đã mất trong một tai nạn giao thông.

- Là một nghệ sĩ đa tài: làm thơ, viết văn vẽ

tranh, sáng tác kịch → Ở thể loại nào cũng để lại dấu ấn

- Ông chỉ thực sự được biết đến từ những năm 80 – khi ông chuyển hẳn sang lĩnh vực sân khấu với nhiều

vở kịch nổi tiếng và gây được những tiếng vang lớn trong dư luận :

2 Tác phẩm

- Nội dung : Phản ánh cuộc sống bằng việc khám phá, phát hiện những mâu thuẫn, xung đột trong đời sống, rồi biểu hiện qua hành động, ngôn ngữ của các vai diễn, trong các cảnh, các lớp tiêu

biểu

a Thể loại: kịch

- Ngôn ngữ : chủ yếu là những lời thoại, thể hiện tính cách và hành động của nhân vật, gián tiếp bộc lộ quan điểm của nhà văn

- Quá trình vận động : gồm 4 giai đoạn

Thắt nútPhát triểnCao tràoMở nút

Tác phẩm sáng tác vào thời gian nào?Tác phẩm sáng tác vào thời gian nào?

b Hoàn cảnh sáng tác

- Sáng tác năm 1981, đến năm 1984 mới ra mắt công chúng.

-Công cuộc đổi mới của Đảng phát động nhằm

giải phóng sức sản xuất , phát huy mọi tiềm năng

sáng tạo của nhân dân trong đó có người cầm

bút.Số phận cá nhân, con người cá nhân, vấn đề

tiêu cực cần được khám phá

 Cái mới bắt đầu manh nha, cái cũ vẫn còn tồn tại trong mọi lĩnh vực kể cả văn học nghệ thuật

- Vở kịch mượn cốt truyện dân gian cùng tên,

tiếp tục phát triển và đầy ý nghĩa

Mục đích: Phê phán biểu hiện tiêu cực của lối sống lúc bấy giờ :

- Chạy theo những ham muốn tầm thường về vật chất chỉ

muốn hưởng thụ để trở nên phàm phu, thô thiển.

- Cuộc sống chỉ chú tâm tới đời sống vật chất , không phấn đấu cho hạnh phúc vẹn toàn.

- Tình trạng con người sống giả không thực với bản thân mình

Cuộc sống con người chỉ thực sự hạnh phúc, chỉ có gía trị khi được sống đúng mình, được sống tự nhiên trong một thể thống nhất

• Đoạn trích:Từ cảnh VII và đoạn kết của vở

kịch Đúng vào lúc xung đột trung tâm của vở kịch lên đến đỉnh điểm

* Đánh giá

- Vở Kịch đã đạt huy chương vàng tại Hội diễn sân khấu toàn quốc năm 1990

- Là vở kịch nói đầu tiên mang ra nước ngoài

công diễn ở nhiều nước: Anh,Mĩ,Nga, và đã được dựng thành phim

• Là một trong những vở kịch gây được nhiều tiếng vang nhất của Lưu Quang Vũ.

- Đặt ra nhiều vấn đề mới mẻ,có ý nghĩa triết lí

và nhân văn sâu sắc

- Tác phẩm có sức hấp dẫn, thu hút mạnh mẽ đối với khán giả và được công diễn nhiều lần trên các sân khấu trong và ngoài nước

C, đọc*

Trương Ba bắt đầu thay đổi tâm tính khiến mọi người trong gia đình, bạn bè, xa lánh chán ghét, bản thân vô cùng đau khổ.

Quyết định giải thoát chấp nhận cái chết, hồn Trương Ba nhập vào màu xanh cây cỏ.

Do Nam Tào cẩu thả

ở lại với vợ hàng thịt

Lý trưởng sách nhiễu

Trương Ba phải ở nhà hàng thịt đến đêm mới được

về nhà

Xác hàng thịt đòi về nhà Trương Ba Mọi người ngỡ ngàng song đành phải chấp nhận

Nam Tào sửa sai bằng

Đoạn trích chia làm

mấy phần?

Đoạn trích chia làm

mấy phần?

hồn Trương Ba

và người thân

Màn đối thoại giữahồn Trương

Ba và Đế Thích

Màn kết



 Đặt ra vấn đề: con người phải được sống là mình với những phẩm chất tốt đẹp, sống trong sự hài hòa giữa thể xác và tâm hồn

Ý nghĩa nhan đề vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng

thịt của Lưu Quang Vũ

Ý nghĩa nhan đề vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng

thịt của Lưu Quang Vũ

II Đọc – hiểu văn bản

* Tình huống:

Trú nhờ thể các dung tục của hàng thịt

Nhân hậu, trong sạch, ngay thẳng

Nhân hậu, trong sạch, ngay thẳng

Thú vui tao nhã, trí tuệ, chơi cờ với nước đi khoáng hoạt

Thú vui tao nhã, trí tuệ, chơi cờ với nước đi khoáng hoạt

Thô lỗ, phũ phàng

Uống rượu nhiều, ham bán thịt, không mặn mà với chơi cờ

Uống rượu nhiều, ham bán thịt, không mặn mà với chơi cờ

Trương Ba ý thức được điều đó nhưng không thể giải quyết

Trương Ba ý thức được điều đó nhưng không thể giải quyết



• Bức xúc vì phải sống nhờ trong thân xác người hàng thịt, hồn Trương Ba đòi thoát ra khỏi vỏ bọc của mình, Trương Ba quyết định trả lại

xác hàng thịt và chấp nhận cái chết Đó là

nguyên nhân của cuộc đối thoại gay gắt, quyết liệt giữa hồn và xác Hồn Trương Ba đòi thoát

ra khỏi xác anh hàng thịt " kềnh càng thô lỗ"

và muốn có "hình thù riêng", chỗ ở riêng

1 Cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt

Thảo luận

Phương diện Hồn Trương Ba

(NHÓM 1)

Xác hàng thịt (NHÓM 2) Mục đích

Cử chỉ

Xưng hô

Giọng điệu

Vị thế

Phương diện Hồn Trương Ba Xác hàng thịt Mục đích

Khẳng định linh hồn vẫn có đời sống riêng : nguyên vẹn, trong sạch, thẳng thắn.

Khẳng định sự âm u, đui

mù của thể xác có sức mạnh ghê gớm, có khả năng điều khiển, làm át đi linh hồn cao khiết, dồn hồn Tr.Ba vào thế đuối lí, phải thỏa hiệp, quy phục.

Ôm đầu, đứng vụt dậy, nhìn chân tay, thân thể, bịt tai lại  Uất ức, tức giận, bất lực.

Lắc đầu  Tỏ vẻ thương hại.

Mày – ta  Khinh bỉ, xem thường.

Ông – tôi  Ngang hàng, thách thức.

Giận dữ, khinh bỉ, mắng

mỏ, ngậm ngùi, thấm thía, tuyệt vọng.

Khi ngạo nghễ thách thức, khi buồn rầu thì thầm ranh mãnh, an ủi.

Bị động, kháng cự yếu ớt, đuối lí  thua cuộc, chấp nhận trở lại xác hàng thịt.

Đặt nhiều câu hỏi phản biện  thắng thế, buộc được hồn T.Ba quy phục.

- “ Mày không có tiếng nói,mà chỉ là xác thịt âm u

đui mù …Mày chỉ là cái vỏ bề ngoài,không có ý

nghĩa gì hết,không có tư tưởng,không có cảm xúc…

….Đêm đó suýt nữa thì … ”

-Đó là cảm giác “ xao xuyến ” trước những món

ăn: “ tiết canh,cổ hủ … ”

- Đó là cái lần ông tát thằng con “ toé máu mồm máu mũi ”

- Trong khi rất muốn tách ra khỏi thân xác kềnh càng, thô lỗ của anh hàng thịt thì xác lại cứ muốn tồn tại mãi tình trạng này

 Với sự giễu cợt của xác, hồn càng đau khổ

và bế tắc

Nhận xét

- Hồn cao khiết nhưng vô dụng, xác đui mù

nhưng có sức mạnh ghê gớm + lí lẽ ti tiện nhưng hết sức thực tế

 Khiến hồn không có cơ sở bác bỏ Sự chống đối ngày càng yếu dần và phải đầu hàng trong tuyệt vọng

Sau cuộc đối thoại với xác hàng thịt , hồn

Trương Ba có sự

chuyển biến như thế nào?(hành động, suy nghĩ)

Sau cuộc đối thoại với xác hàng thịt , hồn

Trương Ba có sự

chuyển biến như thế nào?(hành động, suy nghĩ)

• Sự chuyển biến

• Trong cuộc đối thoại này, hồn từ chỗ căm ghét

xác, muốn đấu tranh vứt bỏ hình hài gớm ghiếc không phải của mình, rồi sau đó hồn bị xác tìm mọi lí lẽ thuyết phục Còn xác biết rất rõ vị thế của mình nên đã "lái" hồn đi theo nhu cầu của

mình

Xác đã chứng tỏ được sự ảnh hưởng to lớn của nó đối với sự tồn tại của linh hồn bé nhỏ kia

Mâu thuẫn kịch lúc này lắng xuống, những ngộ

nhận của hồn về việc sau bao nhiêu bất hoà xảy ra trong cuộc sống là do xác gây nên tạm thời được

giải quyết, hồn đành chấp nhận trở về trú ngụ trong thân xác cũ.

=> Hồn và xác là hai yếu tố không thể thiếu của con người Không thể tồn tại hồn mà không có xác cũng không thể vì thế mà bắt hồn phải sống trong thân

xác của người khác.

Ý nghĩa của cuộc đối thoại?

Ý nghĩa của cuộc đối thoại?

Ý nghĩa

Là ẩn dụ về cuộc đấu tranh giữa tâm hồn và thể

xác trong một con người.Thể xác của con người có tiếng nói riêng của nó, đó là tiếng nói của bản năng

và có tác dụng mạnh vào tâm hồn

Linh hồn phải luôn luôn đấu tranh để vượt lên

những đòi hỏi không chính đáng của thể xác

Hồi chuông cảnh báo : khi con người sống chung với dung tục,

sẽ bị dung tục lấn át, thắng thế, ngự trị, tàn phá những gì tốt đẹp, cao quý trong con

người

Đấu tranh

Do đâu hồn bị tha hóa

Nguyên nhân tha hóa

+ Sống trong thân xác hàng thịt

+ Bị những ham muốn về vật chất lấn át

Thô phàm vụng về Sau: Đánh tát con Bao biện: là con người phải thay đổi

Kết thân với phú hào Đánh cờ chỉ để thắng

Sau khi trú ngụ xác hàng thịt:

Thô phàm vụng về Sau: Đánh tát con Bao biện: là con người phải thay đổi

Kết thân với phú hào Đánh cờ chỉ để thắng

Người thân xa lánh

- Quan hệ giữa bên ngoài và bên trong: Thường là quan

hệ thống nhất – cái bên ngoài là biểu hiện cụ thể của cái bên trong và ngược lại, cái bên ngoài cũng được cái bên trong quy định, chi phối.

- Bên ngoài một đằng, bên trong một nẻo: Không có sự hài hòa, thống nhất của bên ngoài và bên trong, tức là lời nói, việc làm không thống nhất với suy nghĩ, tình cảm, nhận

thức Sự không thống nhất này khiến con người rơi vào

tình trạng sống giả tạo, trở nên lệch lạc, mất thăng bằng

Dù ở trường hợp nào cũng đều là bi kịch.

Trong đoạn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác

hàng thịt, tác giả muốn gửi gắm một thông điệp giàu giá trị triết lí:

• Sống phải là chính mình, không thể sống thay người

khác Mỗi người có một nhu cầu, ham muốn riêng,

không thể bắt con người theo những điều giả dối Sự

sống chỉ có ý nghĩa khi con người có sự hài hoà giữa

đời sống thể xác và đời sống tinh thần Để sống có ý

nghĩa, con người cần biết đấu tranh với cái dung tục,

tầm thường, giả dối, vươn lên cái thật, cái đẹp của cuộc đời.

=> Bi kịch đau khổ khi sống cuộc sống không là chính

mình + Vấn đề đặt ra:

 Con người sẽ ra sao -> khi không được là chính mình

 Con người có hạnh phúc -> khi sống bằng mọi giá

 Con người có giữ được phẩm chất tốt đẹp ->khi sống trong hoàn cảnh dung tục

Nghệ thuật

+ Sác tác từ cốt truyện dân gian

+ Nghệ thuật dựng tình huống độc đáo, xây dựng dẫn dắt tình huống hợp lí, xây dựng độc thoại,

đối thoại sinh động, giàu triết lí

IV Luyện tập

Câu 1: Tại sao Trương Ba lại chết?

A Trương Ba mắc bệnh mà chết

B Đế Thích tắc trách, gây nên cái chết TRương Ba

C Nam Tào, Bắc Đẩu tắc trách, gây nên cái chết TRương Ba

C

2 Văn bản SGK trích từ cảnh nào của vở kịch

3 Trước những lí lẽ “ti tiện” của Xác, hồn có thái độ

- Giả sử Đế Thích cho Trương Ba được quyền sống trong xác hàng thịt hoặc trong xác Cu Tị và TRương Ba đồng ý Theo anh (chị), cuộc sống của Trương Ba sau đó sẽ như thế nào?

V Vận dụng

• Viết đoạn văn ngắn (5-7 dòng) nêu cảm nhận của anh chị về câu nói “sống đúng với chính mình, đó là điều tuyệt vời nhất”