Bài giảng hóa dược Thuốc điều trị nấm

Nấm và các nhóm thuốc• Nấm: có 2 loại - Bệnh nấm da do nấm biểu bì gây ra Epidermophyton - Bệnh nấm do nấm men gây ra: có thể gây nhiễm trên da, niêm mạc tại chỗ hoặc sâu bên trong các c

THUỐC ĐIỀU TRỊ

NẤM

(Chương 20)

1

griseofunvin

Nấm và các nhóm thuốc

• Nấm: có 2 loại

- Bệnh nấm da do nấm biểu bì gây ra (Epidermophyton)

- Bệnh nấm do nấm men gây ra: có thể gây nhiễm trên da, niêm mạc (tại chỗ) hoặc sâu bên trong các cơ quan (toàn thân, hệ thống)

• Thuốc: các thuốc hay gặp được chia ra làm 3 nhóm theo

Đích tác dụng của các thuốc

chống nấm

Đích tác dụng của các thuốc

chống nấm

5

I CÁC AZOL

- Đều là dẫn chất của nhân imidazol hoặc 1,2,4-triazol.

- Phải chứa 2 đến 3 nhân thơm.

- Ít nhất một nhân thơm gắn halogen như clo hoặc flo.

Cl Cl

N N

O

CH 3

Ketoconazole

Cơ chế tác dụng của các Azol

• Gắn và ức chế P450-lanosterol demethylase, enzym xúc tác tổng hợp sterol (thành phần

màng tế bào)

• Lý tính: bột trắng không tan/ nước; tan/

dm hữu cơ; tan/dd acid loãng; hấp thụ

III CÁC KHÁNG SINH CHỐNG NẤM

• Là macrolid vòng lớn, một lacton vòng lớn chứa nhiều dây nối đôi (polyen)

• Theo kích thước của vòng, KS loại này chia 2 nhóm:

1 Polyen có 26 cạnh: Netamycin (piramicin)

2 Polyen có 38 cạnh: Nystatin, Amphotricin B

Tất cả các KS này đều chứa đường desoxyaminohexose liên kết glycosid; khác nhau về số lượng dây nối đôi trong vòng nối đôi Ví dụ: Natamycin là pentaen; Nystatin là

hexaen, còn Amphotericin B là heptaen

Ngoài ra, còn Griseofunvin cũng là KS chống nấm có cấu trúc khác

Aphotericin B

13

Nystatin

15

O

CH3O

O

OCH3OCH3

H3CO

OCH3

griseofulvin

Cơ chế tác dụng của KS chống nấm

Liên kết với các sterol trên màng tế bào nấm  làm thay đổi độ thấm màng tế bào  các thành phần quan trọng

trong tế bào thoát ra ngoài (cation)  nấm bị tiêu diệt.

Acetyl CoA Squalene Squalene epoxide

Inhibit lanosterol demethylase

Amphotericin B

với nhau qua 3C (6 cạnh) Mạch chứa 7 dây nối đôi luân phiên; mạch trên 6 nhóm OH, phân đều

và chứa chức ester.

19

Amphotericin B (tiếp)

• Tính chất:

- Của dây nối đôi luân phiên: hấp thụ UV, VIS (đt, đl);

có màu vàng cam; dễ bị oxi hóa mất hoạt tính

- Có tính acid, tính base (lưỡng tính, amphotericin): tan/

dd acid loãng, kiềm loãng  tạo muối HCl, muối kiềm

- Đlượng = pp vi sinh vật

Amphotericin B (tiếp)

nấm, viêm nội nhán do nấm, viêm màng não do

nấm (Crytococus neoformans), bệnh nấm

mucor, nấm huyết…

Chú ý : Khá độc với thận

21

Lipid Amphotericin B

Formulations

chỉ có 6 dây nối đôi Để cân đối, mạch trên thay đổi vị trí nhóm OH.

sulfuric tạo màu đỏ vang.

H3CO

OCH3

griseofulvin