Bai 28 Liet ke

Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.... Lưu ý: - Khi nó[r]

Giáo viên: Trương Thị Thanh Hải Trường: THCS Trường SơnGIÁO ÁN: NGỮ VĂN 7

KIỂM TRA BÀI CŨ.

vị trong các câu sau :

- Căn phòng tôi ở rất đơn sơ

- Nam đọc quyển sách tôi cho mượn

Trả lời

- Khi nói hoặc viết, có thể dùng những cụm từ có hình thức giống câu

đơn bình thường, gọi là cụm chủ vị ( Cụm C-V ), làm thành phần của câu hoặc của cụm từ để mở rộng câu

- Các thành phần câu như chủ ngữ, vị ngữ và các phụ ngữ trong cụm

danh từ, cụm động từ, cụm tính từ đều có thể được cấu tạo bằng cụm

C-V

Câu 1:

Trả lời

Câu 2:

-Căn phòng tôi ở rất đơn sơ.

- Nam đọc quyển sách tôi cho mượn.

C V

Cụm chủ vị làm phụ ngữ cho danh từ

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông

mà thích mắt […] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu

rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm […].

(Sống chết mặc bay - Phạm Duy Tốn )

*Về ý nghĩa: Cùng miêu tả những sự vật xa sỉ đắt tiền được bày

biện xung quanh quan lớn.

? Nêu cấu tạo và ý nghĩa của việc sử dụng những từ in đậm trong đoạn trích trên?

*Về cấu tạo: Các cụm từ và các từ sắp xếp nối tiếp nhau có mô

hỡnh cấu tạo cú pháp tương tự nhau: (Các cụm DT và các DT).

1 - bát yến hấp đường phèn; tráp đồi mồi chữ nhật

- nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà…

2 -trầu vàng, cau đậu, rễ tía

- ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông…

sự xa hoa của viên quan,

đối lập với tỡnh cảnh lam lũ

của dân phu ngoài mưa

gió.

*Câu hỏi: Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc tương tự bằng những kết cấu tương tự như vậy có tác dụng gỡ?

*Qua tỡm hiểu ngữ liệu em hãy cho biết thế nào là phép liệt kê, tác dụng của phép liệt kê ?

- Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để

diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng tỡnh cảm.

3 Kết luận : Ghi nhớ ( SGK/ 105)

Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy

đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.

Tiết 118 : Liệt kê

Lưu ý:

- Khi nói viết, gặp những sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất,… cùng loại người ta thường dùng phép liệt kê

- Có khi là sự liệt kê bỡnh thường

Ví dụ: Hà, Huệ, Lan cùng thi đua học tập tốt, lao động tốt

- Khi người nói, người viết có ý thức sử dụng liệt kê để gây một ấn tượng sâu sắc kích thích trí tưởng tượng cho người đọc, người nghe thỡ liệt kê trở thành phép tu từ

Ví dụ : Bởi thế, nó gầy hơn, nó còm hơn, nó đét lại.(Nam Cao)

- Để đạt hiệu quả tu từ cao, người ta có thể thêm một số trợ từ nhấn mạnh trong phép liệt kê:

Ví dụ: -Mẹ tôi đi chợ mua đủ thứ: nào rau, nào đậu, nào thịt, nào

cá, nào tương, nào cà…

- Hai bên Nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao

chuôi ngà, nào ống vôi chạm …

_

Liệt kê không theo từng cặp

a Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh

quyền tự do, độc lập.

b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh

quyền tự do, độc lập ấy ( Hồ Chí Minh )

Ví dụ 1

Ví dụ 2

a , nứa, trúc, mai, mấy chục loại khác nhau,

nhưng cùng một mầm non mọc thẳng

(Thép Mới) Vầu vầu tre Tre b Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự

và của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là , họ hàng,

và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia

hình thành trưởng thành

gia đình làng xóm

CÁC KIỂU LIỆT KÊ

Xét theo cấu tạo Xét theo ý nghĩa

Kiểu liệt

kê tăng tiến

Kiểu liệt

kê không tăng tiến

-Xét theo cấu tạo, có thể phân biệt kiểu liệt

kê theo từng cặp với kiểu liệt kê không theo từng cặp.

- Xét theo ý nghĩa, có thể phân biệt kiểu liệt

kê tăng tiến với liệt kê không tăng tiến.

Chỉ ra và gọi tên các kiểu liệt kê trong mỗi dòng dưới đây?

1. Nhân dân đã cho ta ý chí và nghị lực, niềm tin và sức mạnh, tình yêu và trí tuệ

2. Hắn đọc, ngẫm nghĩ, tìm tòi, nhận xét và suy tưởng không biết

chán ( Nam Cao)

3. “ Nhạc công dùng các ngón đàn trau chuốt như ngón nhấn, mổ ,

vỗ , vả, ngón bấm, day, chớp , búng, ngón phi, ngón rãi.”

[…] Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả

lũ bán nước và lũ cướp nước.

( Tinh thần yêu nước của nhân dân ta – Hồ Chí Minh)

“ Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta Chúng ta có quyền tự hào về những trang lịch sử

vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,…… ”

( Tinh thần yêu nước của nhân dân ta – Hồ Chí Minh)

III Luyện tập

1 Bài tập 1 ( SGK/ 106)

2 Bài tập 2: Tỡm phép liệt kê trong đoạn trích sau:

a Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mỡnh, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa

hè, trong c a ửa tiệm.Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường

nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm;

những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo

tấm Bắc Đẩu bội tinh hỡnh chữ thập Thật là lộn xộn! Thật

là nhốn nháo!

a - Dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm

- Những cu li xe kéo tay phóng thật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu

bổ phanh đỏ lòm lòm; những sâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập”

2 Bài tập 2: Tỡm phép liệt kê trong đoạn trích sau:

Em đã sống lại rồi em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết được em người con gái anh con gái anh hùng

*Đáp án:

Phép liệt kê: điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

4 5

Các từ chỉ màu sắc thuộc từ loại gì? (6 chữ cái)

Văn bản “Sông nước Cà Mau” được viết theo phương thức biểu đạt nào là chính? (6 chữ cái)