Tiết 144 - Bài 28. LIỆT KÊ

Ví dụ Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai

M«n: Ng÷ v¨n 7

Tr êng THCS Th Tr ị ấ n An Châu

Kiểm tra bài cũ1)Thế nào là dùng cụm chủ vị để mở rộng câu? Nêu các tr ờng hợp dùng cụm chủ vị để mở rộng câu?

2) Hóy gộp cặp cõu dưới đõy thành một cõu cú cụm c-v làm thành

phần:

Hàng loạt vở kịch như: “Tay người đàn bà”, “Giỏc ngộ”, “bờn kia

sụng Đuống”… ra đời.Sự ra đời của cỏc vở kịch ấy đó sưởi ấm cho ỏnh đốn sõn khấu ở khắp mọi miền đất nước.

Đỏp ỏn:

Hàng loạt vở kịch như: “ Tay mgười đàn bà”, “ Giỏc ngộ”, “ Bờn kia sụng Đuống”,… Ra đời đó sưởi ấm cho ỏnh đốn sõn khấu ở khắp mọi miền đất nước

Tiết 114:

Bµi 28: LIỆT KÊ

I Thế nào là phép liệt kê?

1 Ví dụ

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến

hấp đ ờng phèn, để trong khay khảm,

khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông

mà thích mắt [ ] Ngoài kia, tuy m a gió

ầm ầm, dân phu rối rít, nh ng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm [ ].

(Sống chết mặc bay – Phạm Duy Tốn)

I Thế nào là phép liệt kê?

1 Xét ví dụ

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến

hấp đ ờng phèn, để trong khay khảm,

khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông

mà thích mắt [ ] Ngoài kia, tuy m a gió

ầm ầm, dân phu rối rít, nh ng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm [ ].

(Sống chết mặc bay – Phạm Duy Tốn)

2 Nhận xét

- Cấu tạo:

- í nghĩa :

+ Đều núi về những đồ vật

xa xỉ, đắt tiền được bày

biện xung quanh quan lớn

Về ý nghĩa cỏc

bộ phận trong cõu in đậm cú

gỡ giống nhau ?

I Thế nào là phép liệt kê?

1 Ví dụ

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến

hấp đ ờng phèn, để trong khay khảm,

khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông

mà thích mắt [ ] Ngoài kia, tuy m a gió

ầm ầm, dân phu rối rít, nh ng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm [ ].

(Sống chết mặc bay – Phạm Duy Tốn)

hoa, thúi hưởng lạc , ớch kỉ và vụ

trỏch nhiệm của tờn quan phủ,

đối lập với tỡnh cảnh dõn phu

đang lam lũ ngoài mưa giú.

Bài tập ứng dụng:

Chỉ ra phép liệt kê trong câu văn sau và cho biết phép liệt kê đó nhằm miêu tả điều gì?

“ Nhạc công dùng các ngón đàn trau chuốt nh ngón nhấn, mổ, vỗ, vả, ngón bấm, day, chớp,

L u ý:

- Khi nói viết, gặp những sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất,

… cùng loại ng ời ta th ờng dùng phép liệt kê.Có khi là sự liệt

kê bình th ờng

Ví dụ: Hà, Huệ, Lan cùng thi đua học tập tốt, lao động tốt

- Khi ng ời nói, ng ời viết có ý thức sử dụng liệt kê để gây một

ấn t ợng sâu sắc kích thích trí t ởng t ợng cho ng ời đọc, ng ời nghe thì liệt kê trở thành phép tu từ

Ví dụ :Bởi thế, nó gầy hơn, nó còm hơn, nó đét lại.(Nam Cao)

- Để đạt hiệu quả tu từ cao, ng ời ta có thể thêm một số trợ từ nhấn mạnh trong phép liệt kê

Ví dụ: Mẹ tôi đi chợ mua đủ thứ: nào rau, nào đậu, nào thịt,

nào cá, nào t ơng, nào cà…

I Thế nào là phép liệt kê?

II Các kiểu liệt kê

1 Xét về cấu tạo

* Ví dụ:

a Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết

đem tất cả tinh thần, lực l ợng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do,

độc lập

b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết

đem tất cả tinh thần và lực l ợng , tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự

từ trong phộp liệt kờ ở 2 cõu trờn cú gỡ khỏc

nhau ?

- Liệt kê không theo tõng cặp

- Liệt kê theo từng cặp

b.Tiếng Việt của chúng ta phản

ánh sự hình thành và trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng ,

làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia (Phạm

Văn Đồng)

b.Tiếng Việt của chúng ta phản

ánh sự hình thành và trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng ,

làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia (Phạm

Văn Đồng)

trong 2 vÝ dô nµy

cã g× kh¸c nhau ?

LiÖt

kª t¨ng tiÕn

Xét theo cấu tạo

LiÖt

kª kh«ng t¨ng tiÕn

Phép liệt kê

Xét theo ý nghÜa

trong t ng c p li t kê th ng t ng ph n hay có nét ừ ặ ệ ườ ươ ả

trong t ng c p li t kê th ng t ng ph n hay có nét ừ ặ ệ ườ ươ ả

ngh a b sung cho nhauĩ ổ

ngh a b sung cho nhauĩ ổ

- Khi s d ng phép li t kê t ng ti n c n s p x p các Khi s d ng phép li t kê t ng ti n c n s p x p các ử ụử ụ ệệ ăă ế ầ ắ ếế ầ ắ ế

th nh t sao cho đúng trình t t ng d n theo tiêu chí à ố ự ă ầ

th nh t sao cho đúng trình t t ng d n theo tiêu chí à ố ự ă ầ

I ThÕ nµo lµ phÐp liÖt kª?

II C¸c kiÓu liÖt kª

III LuyÖn tËp

Bài tập 1:

Trong bài “Tinh thần yêu n ớc của nhân dân ta“,để

chứng minh cho luận điểm: “ yêu n ớc là một truyền thống quý báu của ta”,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng phép liệt

kê nêu ra nhiều dẫn chứng sinh động, giầu sức thuyết phục (?) Hãy chỉ ra những phép liệt kê ấy?

*Đáp án:

“Từ x a đến nay mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần

ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh

mẽ, to lớn, nó l ớt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó

nhấn chìm tất cả lũ bán n ớc và lũ c ớp n ớc “

- Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang ”

thời đại Bà Tr ng, Bà Triệu,Trần H ng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,“.“

ngày tr ớc Từ các cụ già tóc bạc“.yêu n ớc “

b Xác định kiểu liệt kê của phép liệt kê trong đoạn thơ sau ?

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi, em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nungKhông giết đ ợc em, ng ời con gái anh hùng!

( Tố Hữu )

•Đáp án : - Xét về cấu tạo : liệt kê không theo cặp

=>Miêu tả sự tra tấn dã man của kẻ thù

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Bài tập 2:

Bài tập 3 :

Em hãy quan sát bức tranh sau và đặt câu có sử dụng phép liệt kê để

tả một số hoạt động diễn ra trên

Trên sân trường, có đủ các màu sắc của quần áo: xanh, đỏ, trắng, vàng

-> (liệt kê không theo cặp, không tăng tiến)

Tìm những câu văn, câu thơ trong đó sử dụng

phép liệt kê

1.Rủ nhau chơi khắp Long Thành

Ba m ơi sáu phố rành rành chẳng sai

2 Bàn tay con nắm tay Cha

Bàn tay Bác ấm vào da vào lòng

Bác ngồi đó lớn mênh mông

Trời xanh, biển rộng, ruộng đồng, n ớc non

(Sáng tháng năm – Tố Hữu)

H íng dÉn vÒ nhµ

Häc thuéc hai phÇn ghi nhí

Lµm bµi tËp 2(a), bµi 3(b,c) SGK.

ViÕt mét ®o¹n v¨n cã sö dông phÐp liÖt kª, chØ ra kiÓu liÖt kª.

ChuÈn bÞ bµi tiÕp theo