Vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới ở huyện vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới ở huyện lâm thao, tỉnh phú thọ hiện nay

- “Giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An”, của ác giả Phan Đình Hà, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế 2011, đưa ra những nội dung, nguyên tắc th

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ NGỌC BÍCH

VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Ở HUYỆN LÂM THAO, TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

HÀ NỘI –2019

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ NGỌC BÍCH

VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Ở HUYỆN LÂM THAO, TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Mã số: 8 22 90 08

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS Nghiêm Sỹ Liêm

HÀ NỘI - 2019

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Chủ tịch Hội đồng

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện,

dưới sự giúp đỡ, hướng dẫn của TS Nghiêm Sỹ Liêm

Mọi trích dẫn, tài liệu…trong luận văn là hoàn toàn trung thực, chính xác, đảm bảo tính khách quan và khoa học Các số liệu trong luận văn hoàn toàn đáng tin cậy và chưa từng được công bố trong công trình nào

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Ngọc Bích

Tôi xin bày tỏ sự biết ơn chân thành đến các thầy, cô giáo khoa Chủ nghĩa

xã hội khoa học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, những người đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến TS Nghiêm Sỹ Liêm -

người đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình và đóng góp nhiều ý kiến quý báu, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn cán bộ, lãnh đạo Văn phòng Huyện ủy, Văn phòng UBND huyện Lâm Thao, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Thống kê huyện Lâm Thao và các xã trên địa bàn huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ, cộng tác để giúp tôi hoàn thành luận văn này

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, những người luôn là nguồn cổ vũ, chia sẻ, động viên quan trọng đối với tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Tác giả

Nguyễn Thị Ngọc Bích

NNLN Nông nghiệp lâm nghiệp

NNNDNT Nông nghiệp, nông dân, nông thôn XDNTM Xây dựng nông thôn mới

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 7

1.1 Lý luận chung về vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới 7

1.2 Vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay 18

Chương 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN LÂM THAO, TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY 31

2.1 Khái quát về huyện Lâm Thao và kết quả hoạt động xây dựng nông thôn mới tại huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ 31

2.2 Thực trạng trong việc thực hiện vai trò của phụ nữ trong việc xây dựng nông thôn mới ở huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay 36

2.3 Nguyên nhân và vấn đề đặt ra 61

Chương 3: GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN LÂM THAO, TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY 68

3.1 Nhóm giải pháp nhằm tăng cường vai trò của các tổ chức cơ sở và chính quyền huyện Lâm Thao đối với việc phát huy vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Lâm Thao 68

3.2 Nhóm giải pháp nâng cao trình độ nghiệp vụ, năng lực quản lý cho phụ nữ huyện Lâm Thao 75

3.3 Nhóm các giải pháp tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao tinh thần tự giác, bồi dưỡng ý thức, động cơ tham gia xây dựng nông thôn mới cho phụ nữ 81

KẾT LUẬN 85

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 87

PHỤ LỤC 92

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Từ thực tiễn phát triển của các quốc gia trên thế giới cho thấy, không thể có một nước công nghiệp nếu nông nghiệp, nông thôn lạc hậu Ở Việt Nam hiện nay, nông thôn là khu vực rộng lớn và đông dân nhất, đa dạng về thành phần tộc người, về văn hóa, là nơi bảo tồn, lưu giữ các phong tục tập quán của cộng đồng, là địa bàn sản xuất quan trọng, cung ứng các sản phẩm thiết yếu cho cuộc sống con người Vì vậy, xây dựng nông thôn mới đang là một chủ trương lớn, được Đảng và Nhà nước ta hết sức chú trọng, coi đó là nhiệm vụ hàng đầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Trong những năm gần đây, chương trình quốc gia về Nông thôn mới đã mang lại rất nhiều kết quả sinh động, cải thiện cơ sở hạ tầng nông thôn, phát triển kinh tế xã hội, mang lại những bước chuyển mình về giáo dục, y tế và an ninh quốc phòng nông thôn ở nhiều địa phương, trong đó có huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ Một trong những nguồn lực góp phần quan trọng vào sự phát triển ấy không thể không kể đến vai trò của người phụ nữ

Qua 5 năm thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ đã đạt được những kết quả nổi bật: Bộ mặt nông thôn được đổi mới, đời sống của người dân được nâng cao, giá trị thu nhập tăng thêm bình quân đầu người (năm 2014) đạt trên 33 triệu đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2%; tốc độ tăng trưởng nông nghiệp bình quân đạt 4%/năm; nâng giá trị trên đơn vị diện tích từ 70 triệu đồng (năm 2010) lên 110 triệu đồng/ha, có nơi đạt trên 300 triệu đồng/ha Đến năm 2015, huyện Lâm Thao

đã được tỉnh Phú Thọ trình Chính phủ công nhận huyện đạt chuẩn nông thôn mới Để đạt được những thành tựu đáng ghi nhận đó, là sự đóng góp to lớn của chính quyền và nhân dân toàn huyện, trong đó có sự đóng góp không nhỏ của phụ nữ huyện Lâm Thao

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã được, phụ nữ huyện Lâm Thao cũng gặp phải những hạn chế nhất định cả về các yếu tố khách quan và chủ quan Đây chính là rào cản trong việc phát huy vai trò của họ trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Lâm Thao nói riêng và cho sự nghiệp phát triển đất nước nói chung

Là con em sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, đồng thời được tiếp cận với tri thức khoa học của CNXHKH, bản thân tác giả luôn mong muốn ngày càng khẳng định vai trò của người phụ nữ trong xã hội và được đóng góp một phần công sức của mình để xây dựng quê hương cũng như góp phần vào thực hiện mục tiêu xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội ở nước ta Do đó, tác giả đã lựa chọn đề tài:

“Vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành

Chủ nghĩa xã hội khoa học

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Từ trước đến nay đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu đề cập đến vấn đề vai trò của phụ nữ ở nước ta hiện nay xong thực tế mỗi công trình, đề tài nghiên cứu, các tác giả đã đề cập đến vấn đề ở những góc độ khác nhau như:

Các công trình bàn về xây dựng nông thôn mới

- BCH TW Đảng Cộng sản Việt Nam, 2008 Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn

- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2013 Thông tấn số 41/2013/TTBNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới

- Huỳnh Ngọc Điền, 2011 Xây dựng nông thôn mới tại xã điểm Tân Lập, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước

- Tô Huy Rứa, 2011 Nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong đổi mới

ở Việt Nam - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn

- Thanh Tân, 2011 Xây dựng nông thôn mới ở xã Tân Đồng, huyện

Trấn Yên, tỉnh Yên Bái

- “Giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An”, của ác giả Phan Đình Hà, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế

(2011), đưa ra những nội dung, nguyên tắc thực hiện, những giải pháp cụ thể nhằm đẩy mạnh chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Thanh Chương,

luận văn thạc sĩ khoa học Nông nghiệp (2013)

- “Nghiên cứu vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, tác giả Hoàng Thị Oanh (2013)… các luận văn

này trình bày về sức mạnh chung của cộng đồng, đồng thời nêu lên tầm quan trọng của việc phát huy nội lực của từng địa phương trong xây dựng nông thôn mới

Các công trình bàn về vai trò của phụ nữ

- Nguyễn Thị Giáng Hương: “Vai trò của nguồn nhân lực nữ chất

lượng cao ở Việt Nam hiện nay” luận án tiến sĩ triết học học viện chính trị

hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2013, tác giả đã chỉ ra một số mâu thuẫn cơ bản từ tiếp cận giới trong nghiên cứu thực trang nguồn nhân lực nữ chất lượng cao và đưa ra được nhóm giải pháp cho việc phát triển nguồn nhân lực nữ chất lượng cao ở Việt Nam hiện nay

- Lê Thị Thúy: “Phát triển nguồn nhân lực nữ nhằm tăng trưởng kinh

tế và thực hiện công bằng xã hội ở miền núi phía bắc Việt Nam” Luận án tiên

sĩ kinh tế, Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, Hà Nội, 2013, tác giả

đã hệ thống hóa và luận giải những vấn đề lý luận về nguồn nhân lực nữ, phát triển nguồn nhân lực nữ Phân tích vai trò phát triển nguồn nhân lực nữ đối với tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội

- Đỗ Thị Thạch: “Trí thức nữ Việt nam trong công cuộc đổi mới hiện

nay- tiềm năng và phương hướng xây dựng” Luận án tiến sĩ triết học, Hà Nội,

Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội 1999, tác giả đã chỉ ra sự hình thành và tiềm năng của đội ngũ trí thức nữ ở nước ta Các căn cứ khẳng định năng lực trí tuệ của phụ nữ, tìm hiểu nguyên nhân hạn chế khả năng trí tuệ của phụ nữ Các giải pháp, phương hướng xây dựng phát huy tiềm năng đội ngũ trí thức nữ

- Nguyễn Thị Kim Thoa (2000): “Vị thế và vai trò xã hội của người phụ

nữ trong gia đình nông thôn đồng bằng Bắc Bộ hiện nay (Qua nghiên cứu tại

tỉnh Nam Định), Luận án Tiến sĩ Triết học, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội Luận án đã góp tiếng nói về vị thế và vai trò xã hội của người phụ nữ trên các phương diện đối với gia đình và sự phát triển chung của xã hội, đưa ra các biện pháp nhằm nâng cao vai trò và vị thế của người phụ nữ nông thôn ở đồng bằng Bắc Bộ hiện nay

Các công trình bàn đến vai trò của phụ nữ ở tỉnh Phú Thọ:

- Trang Thông tin điện tử tỉnh Phú Thọ: Phụ nữ Thanh Thủy: Góp sức

xây dựng nông thôn mới

- Trang Thông tin điện tử huyện Lâm Thao: Hiệu quả từ cuộc vận động

“Xây dựng gia đình 5 không 3 sạch” ở Lâm Thao

Các công trình, đề tài tiêu biểu trên đây có giá trị tham khảo rất tốt cho những nghiên cứu đối với các vấn đề về chất lượng nguồn lực con người trong giai đoạn hiện nay Tuy nhiên, hiện chưa có đề tài công trình nào nghiên cứu chuyên biệt đối với vấn đề vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay Vì vậy, trên

cơ sở tiếp thu, kế thừa những kết quả những công trình nghiên cứu, những bài viết đã được công bố, tác giả hi vọng sẽ phát triển bổ sung mang tính hệ thống

và có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Lâm Thao nói riêng và chất lượng nguồn lực con người ở tỉnh Phú Thọ nói chung trong giai đoạn hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu:

3.1 Mục đích:

Làm rõ thực trạng vai trò của phụ nữ huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ trong xây dựng nông thôn mới Qua đó, đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò của phụ nữ trong việc xây dựng nông thôn mới ở huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ hiện nay

3.2 Nhiệm vụ:

Để thực hiện được mục tiêu trên xác định cần phải thực hiện những

nhiệm vụ nghiên cứu dưới đây:

- Đưa ra một số quan niệm cơ bản về phụ nữ và vai trò của phụ nữ, nội

dung trong xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay

- Làm rõ thực trạng thực hiện vai trò của phụ nữ trong việc xây dựng

nông thôn mới ở huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ

- Đề xuất và luận chứng một số giải pháp cơ bản, có thể áp dụng, góp

phần phát huy vai trò của phụ nữ ở huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi, giới hạn nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là: vai trò người phụ nữ trong xây

dựng nông thôn mới ở huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ

4.2 Phạm vi và giới hạn nghiên cứu:

- Về nội dung: Đề tài tập trung vào đánh giá thực trạng tham gia xây

dựng Nông thôn mới của người phụ nữ, đánh giá yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của người phụ nữ trong xây dựng Nông thôn mới

- Về không gian: Đề tài được nghiên cứu tại huyện Lâm Thao tỉnh Phú Thọ

- Về thời gian: Đề tài thu thập số liệu trong các năm từ 2011 – 2017

giới hạn khảo sát số liệu tham khảo của các Sở, Ban, Ngành có liên quan trên địa bàn huyện Lâm Thao tỉnh Phú Thọ

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu đề tài

5.1 Cơ sở lý luận:

- Quan điểm của CN Mac – Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh về phụ nữ, vai trò của phụ nữ

- Những văn kiện của Đảng, Nhà nước, của các Bộ, Ngành về xây dựng

nông thôn mới, vai trò của phụ nữ

5.2 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo của đề tài là phương pháp phân tích -

tổng hợp

Tác giả sử dụng một số phương pháp cụ thể: lịch sử - logic, thu thập và

xử lý thông tin như: Nghiên cứu tài liệu quá khứ, quan sát thực tế, điều tra, thống kê

6 Đóng góp mới của đề tài

Đề tài này đem lại cái nhìn tổng quan về thực trạng vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ Nhưng trọng tâm của đề tài là đưa ra những giải pháp nhằm phát huy vai trò của phụ nữ trong việc xây dựng nông thôn mới hiện nay

7 Kết cấu nội dung luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, đề tài bao gồm 3 chương 7 tiết

8 Ý nghĩa của đề tài

Đề tài này có thể ứng dụng trong việc nghiên cứu giảng dạy, trong công tác tuyên truyền

Ngoài ra, sản phẩm này có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo để góp phần hoạch định chủ trương chính sách về công tác nâng cao vai trò nguồn

nhân lực nữ đối với các tỉnh khác trên cả nước

Chương 1 VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở

VIỆT NAM HIỆN NAY

1.1 Lý luận chung về vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới

1.1.1 Một số quan niệm cơ bản:

* Quan niệm về phụ nữ và vai trò của phụ nữ

Ngay từ thế kỷ XIX, C Mác và Ph Ăngghen - các lãnh tụ thiên tài của giai cấp vô sản toàn thế giới - đã chỉ rõ: “Chế độ mẫu quyền bị lật đổ là sự thất bại lịch sử có tính chất toàn thế giới của giới nữ Ngay cả ở trong nhà, người đàn ông cũng nắm lấy quyền cai quản, còn người đàn bà thì bị hạ cấp,

bị nô dịch, bị biến thành nô lệ cho sự dâm đãng của đàn ông, thành một công

cụ sinh đẻ đơn thuần”; “người vợ trở thành người đầy tớ chính và không được tham gia vào nền sản xuất xã hội” [31; Tr 93] “Tình trạng không bình quyền giữa đôi bên, do những quan hệ xã hội trước kia để lại cho chúng ta, tuyệt nhiên không phải là nguyên nhân, mà là kết quả của việc áp bức đàn bà về mặt kinh tế” [31; 115] Hai ông khẳng định: “Một sự bình đẳng thực sự giữa phụ nữ và nam giới chỉ có thể trở thành hiện thực khi đã thủ tiêu được chế độ bóc lột của tư bản đối với cả hai giới và khi công việc nội trợ riêng trong gia đình đã trở thành một nền công nghiệp xã hội” [30, tr 341]

V.I Lênin, người thầy vĩ đại của cách mạng vô sản thế kỷ XIX - XX

kế thừa quan điểm của C Mác và Ph Ăngghen, chỉ ra tình cảnh khốn khổ của

nữ công nhân lao động trong các nhà máy, công xưởng: “Hàng triệu và hàng triệu phụ nữ trong những gia đình như vậy đang sống (hoặc nói đúng hơn đang bị đọa đầy) trong kiếp “gia nô”, ra sức lo ăn, lo mặc cho gia đình bằng từng xu nhỏ mà họ phải trả bằng những cố gắng phi thường hàng ngày và bằng “sự tiết kiệm” tất cả mọi thứ, chỉ trừ có “tiết kiệm” lao động của bản thân” [27; tr 173] Ông chỉ rõ “Trong nông nghiệp, người lao động phụ nữ, vô

sản cũng như nông dân, đều phải cố đem hết sức mình ra, phải đổ mồ hôi sôi nước mắt, làm đến kiệt sức, hại đến sức khỏe của mình và của con cái để cố đuổi cho kịp người lao động nam giới trong nền sản xuất lớn tư bản chủ nghĩa” [27; tr 516]; “họ cùng làm ở công xưởng 10 giờ một ngày, nhưng chỉ được tất cả có 1,10 - 1,50 mác (nam giới thì được 2,50 - 2,70 mác) và nếu trả công theo sản phẩm thì họ được 1,7 - 2,0 mác” [29; tr 335 – 337] Phụ nữ

“không có quyền gì cả vì pháp luật không cho họ có quyền bình đẳng với nam giới”, còn trong gia đình họ là “nô lệ gia đình”, bị nghẹt dưới cái gánh những công việc bếp núc nhỏ nhặt nhất, lam lũ nhất khổ cực nhất, làm cho mụ người nhất Ông khẳng định: “Không còn nghi ngờ gì nữa, công xưởng tư bản chủ nghĩa đã đẩy các loại người lao động đó vào tình cảnh đặc biệt khó khăn Thế nhưng, xu hướng đòi hoàn toàn cấm chỉ phụ nữ và thiếu niên không được lao động trong công nghiệp, hoặc xu hướng duy trì chế độ gia trưởng về sinh hoạt là chế độ loại bỏ lao động đó, xu hướng đó thật là phản động, không tưởng” V.I Lênin chủ trương “Phụ nữ được bình quyền với nam giới

về mọi mặt”, “Thủ tiêu chế độ đẳng cấp; quyền bình đẳng hoàn toàn của mọi công dân, không phân biệt trai gái, tôn giáo, chủng tộc”; “ bổ nhiệm nữ thanh tra trong các ngành mà lao động nữ chiếm đa số” [28; tr 262 – 264];

“thành lập chế độ cộng hòa , thực hiện chế độ nhân dân bầu cử quan chức, nam nữ bình đẳng”; “hủy bỏ tất cả mọi sự hạn chế, không trừ sự hạn chế nào, đối với các quyền chính trị của phụ nữ so với các quyền của nam giới” Người khẳng định: “Giai cấp vô sản sẽ không đạt được tự do hoàn toàn, nếu không giành được tự do hoàn toàn cho phụ nữ”

Tư tưởng nhất quán xuyên suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh là nhằm mục đích cao nhất giải phóng con người và ra sức tranh đấu để đòi lại những quyền thiêng liêng của con người Trong đó, Bác đặc biệt quan tâm đến sự nghiệp giải phóng phụ nữ và đấu tranh bảo vệ quyền bình đẳng cho họ Những tư tưởng của Hồ Chí Minh về vấn đề giải phóng

phụ nữ vẫn còn nguyên giá trị

Trong tư tưởng của Hồ Chí Minh về phụ nữ được xuất phát từ tình cảm đặc biệt đối với những người phụ nữ nói chung và từ thực trạng bất bình đẳng của phụ nữ dưới chế độ phong kiến, sự cai trị thâm độc của thực dân Pháp đối với nước ta cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX Bác Hồ luôn đánh giá cao vai trò

to lớn của phụ nữ Việt Nam và cho chúng ta thấy những nhà kinh điển của chủ nghĩa xã hội khoa học đánh giá cao vai trò của phụ nữ trong xã hội Điều này có thể lý giải tại sao từ năm 1910 thế giới tiến bộ lấy ngày 08 tháng 3 là Ngày Phụ nữ quốc tế, nhằm đoàn kết phụ nữ các nước đấu tranh để giải phóng giới mình, giành các quyền bình đẳng về kinh tế, chính trị và xã hội cho họ; cũng vì vậy mà khi thành lập Quốc tế Cộng sản (3/1919) hay Quốc tế III đã tổ chức phụ nữ quốc tế vì những mục tiêu đó

Cũng như Mác và Lênin, từ lịch sử dân tộc, lịch sử thế giới, Bác Hồ thấy rõ vai trò của phụ nữ thế giới nói chung, phụ nữ Việt Nam nói riêng Người nhận xét: “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, trẻ cũng như già, ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ” Người cũng rút ra kết luận “Xem trong lịch sử cách mệnh chẳng có lần nào là không có đàn bà tham gia”, rồi Người khẳng định: “An Nam cách mệnh cũng phải có nữ giới tham gia mới thành công” (Hồ Chí Minh, 1970)

Với cách nhìn toàn diện, Bác Hồ nhấn mạnh rằng phụ nữ chiếm một nửa nhân loại; “Nói đến phụ nữ là nói đến một nửa xã hội”, cũng tương tự

“Phụ nữ Việt Nam chiếm một nửa tổng số nhân dân ta”; Người còn chỉ rõ:

“Phụ nữ là một lực lượng lao động rất quan trọng” Vì vậy, theo Người, “Nếu phụ nữ chưa được giải phóng thì xã hội chưa được giải phóng”, “Nếu không giải phóng phụ nữ là xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ một nửa” Bác Hồ phân tích có lý, có tình, rằng: Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, “Nhất định phải sản xuất thật nhiều Muốn sản xuất nhiều thì phải có nhiều sức lao động Muốn nhiều sức lao động thì phải giải phóng lao động của phụ nữ” Quyền

bình đẳng thực sự của người phụ nữ theo Bác là “người phụ nữ Việt Nam đứng ngang hàng với đàn ông để hưởng mọi quyền công dân” Vấn đề bình đẳng nam nữ được Bác đề cập trên nhiều lĩnh vực, nhưng nổi rõ nhất trên hai lĩnh vực sau:

Một là, lĩnh vực quyền và lợi ích: Trong lời kêu gọi chống nạn thất học, Bác viết “Phụ nữ lại càng cần phải học, đã lâu chị em bị kìm hãm Đây là lúc các chị em phải cố gắng để kịp nam giới, để xứng đáng mình là một phần tử trong nước, có quyền bầu cử và ứng cử” Hay “Phụ nữ phải tham gia vào các cấp chính quyền, vào bộ máy lãnh đạo các ngành từ cơ sở đến trung ương, vào ban quan trị” (Hồ Chí Minh, 1970)

Hai là, lĩnh vực gia đình: Người phụ nữ phải vất vả nhiều trong công việc gia đình, như Lênin chỉ rõ: “Mặc dù có mọi luật lệ giải phóng phụ nữ, nhưng phụ nữ vẫn cứ là nô lệ trong gia đình vì công việc nội trợ linh tinh cứ

đè nặng lên vai họ, làm cho họ nghẹt thở mụ mẫm, nhọc nhằn, ràng buộc họ vào bếp núc, vào buồng con cái, lãng phí sức lực của họ vào một công việc cực kỳ tủn mủn, làm cho họ nhọc nhằn, gò bó” (Hồ Chí Minh, 1993) Theo Bác Hồ thì việc giải phóng sức lao động của phụ nữ chính là giải phóng phụ

nữ khỏi những công việc không tên của gia đình Bác thường nói “Nên cố gắng tổ chức những nhà ăn công cộng để giải phóng phụ nữ ra khỏi bếp núc” (Hồ Chí Minh, 2002)

Bác Hồ phê phán mạnh mẽ vấn đề bạo hành trong gia đình, nhất là hiện tượng chồng đánh vợ Bác viết “Khinh rẻ phụ nữ, và dã man nhất là thói đánh vợ… Những thói dã man đánh vợ và ép con cần phải chấm dứt Lợi quyền của phụ nữ cần được thực sự bảo đảm” (Hồ Chí Minh, 1970)

Từ những phân tích về sự bất bình đẳng nam nữ, Bác Hồ cũng nêu lên các con đường có thể giải phóng phụ nữ và gợi ý từng đối tượng cụ thể Đối với cán bộ lãnh đạo, Bác phê phán những tư tưởng mang nặng định kiến giới, coi thường phụ nữ Bác khuyên “Phải thông cảm sâu sắc với quần chúng, và

ra sức giúp đỡ chị em giải quyết những thắc mắc khó khăn” Đối với các đoàn thể phải có trách nhiệm tuyên truyền, giáo dục pháp luật để bảo vệ quyền lợi của phụ nữ Đối với chính bản thân người phụ nữ, phải tự đấu tranh vì quyền lợi của mình, không có tư tưởng trông chờ, ỷ lại Bác khuyên chị em phụ nữ

cố gắng học tập văn hóa, chính trị, nghề nghiệp Nếu không học thì không tiến

bộ Trong công tác và cuộc sống hàng ngày, Bác Hồ rất coi trọng đào tạo đội ngũ cán bộ và quan tâm, chăm sóc đến cuộc sống của người phụ nữ

Trong Di chúc, Người biểu dương tinh thần chiến đấu, hy sinh và căn dặn toàn dân phải quan tâm, chăm sóc phụ nữ: “Trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, phụ nữ đảm đang ta đã góp phần xứng đáng trong chiến đấu và trong sản xuất Đảng và Chính phủ cần phải có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cất nhắc và giúp đỡ để ngày càng nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc lãnh đạo Bản thân phụ nữ phải cố gắng vươn lên Đó là một cuộc cách mạng đưa đến quyền bình đẳng thật sự cho phụ nữ” (Hồ Chí Minh, 1970)

* Khái niệm về nông thôn mới:

Nông thôn là khái niệm dùng để chỉ một địa giới hành chính lãnh thổ gắn liền với cư dân sản xuất nông nghiệp và dịch vụ nông sản Khái niệm

“nông thôn” thường đồng nghĩa với “làng”, “xóm”, “thôn” Theo các tài liệu

nghiên cứu, “làng” là từ nôm, là tiếng nói dân dã, ngôn ngữ đời sống trong

dân gian ăn sâu vào tâm lý, tiềm thức của người Việt Nó gợi ra môi trường kinh tế sản xuất với nghề trồng lúa nước cổ truyền - không gian sinh tồn; đồng thời cũng là không gian xã hội và cảnh quan văn hóa xây đắp nên nền tảng tinh thần, tạo thành lối sống, cốt cách và bản lĩnh người Việt

Làng vốn là một từ thuần Việt, dùng để chỉ một cộng đồng dân cư được hình thành trên cơ sở liên hiệp tự nguyện giữa những người nông dân lao động trên con đường chinh phục tự nhiên từ mấy thiên niên kỷ trước, quá trình hàng nghìn năm đấu tranh chống xâm lược để giữ gìn môi trường sản xuất và sinh hoạt của con người nơi đây Nhà nghiên cứu Trần Từ cho rằng: “Làng là tế bào

sống của xã hội Việt cổ, là sản phẩm tự nhiên tiết ra từ quá trình định cư và cộng

cư của người Việt” [41, tr.11-12] Cùng với nhận xét đó, khẳng định vị trí của làng trong việc hình thành nền văn hóa Việt Nam, nhà nghiên cứu Nguyễn Từ Chi viết: “Làng là tế bào sống của xã hội Việt Nam Xã hội Việt Nam là sản phẩm tự nhiên tiết ra từ quá trình định cư và cộng cư của người Việt trồng trọt Hiểu được làng Việt là có trong tay cơ sở tối thiểu và cần thiết để tiến lên tìm hiểu xã hội Việt nói riêng và xã hội Việt Nam nói chung, trong sức năng động lịch sử của nó, trong ứng xử cộng đồng và tâm lý tập thể của nó, trong các biểu hiện văn hóa, cả trong những phản ứng của nó trước những hình thái mà lịch sử đương đại đặt vào nó” [14, tr.177]

Cùng với sự thay đổi của các triều đại trị vì trong lịch sử mà tên gọi của

“làng” có khác nhau: “làng” cũng gọi là “thôn” hoặc “làng xã”, cũng có khi

“làng” cũng chính là “xã” Theo PGS.TSKH Phan Xuân Sơn: Trong lịch sử,

đơn vị “xã”, có nơi là “làng xã” một đơn vị quần cư - hành chính có từ lâu

đời trong kết cấu nông thôn Việt Nam Trong quá trình phát triển kinh tế - xã

hội của “làng”, những đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội của “làng” là những

yếu tố đặc biệt quan trọng quyết định đến sự nghiệp dân chủ hóa cấp cơ sở nói riêng và sự phát triển nông thôn, nông nghiệp nói chung

Từ những ý kiến nêu trên, có thể hiểu:“Làng xã” là một cộng đồng địa vực, có ranh giới lãnh thổ tự nhiên và hành chính xác định; “làng” là một đơn

vị tự cấp về kinh tế; “làng xã” vừa có ruộng, có nghề, có đình làng tạo nên một không gian khép kín thống nhất, có nhiều dòng họ tồn tại lâu đời, “làng xã” là một cộng đồng tương đối độc lập về phong tục tập quán văn hóa; “làng xã” là

một đơn vị tự trị về chính trị Tuy nhiên, làng - xã cũng có những biến đổi ít nhiều qua các thời kỳ, nhưng nhìn chung cho đến trước năm 1945, qua các biến

động, làng vẫn giữ được những cấu trúc truyền thống cơ bản

Nông thôn được xác định là tổng hợp của các làng, nói cách khác, làng Việt là đơn vị cơ bản của nông thôn Việt Nam Làng - xã đã từng đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển đất nước, là nơi lưu giữ những giá trị văn

hoá, nuôi dưỡng nguyên khí của dân tộc trước các nguy cơ đồng hoá, nô dịch Những giá trị nói trên của làng luôn luôn cần thiết cho phát triển đất nước, sẽ được tiếp tục trong mô hình nông thôn mới Tuy nhiên, tính khép kín, tính tự cung, tự cấp của mô hình làng truyền thống rõ ràng không đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước hiện nay Làng Việt Nam thời hiện đại đã có những sự thay đổi nhất định so với làng trung và cận đại Có những đặc điểm của làng

cổ còn giữ được, nhưng cũng có những đặc điểm ngày nay hầu như không thể tìm thấy Truyền thống gia tộc vẫn có những ảnh hưởng nhất định trong làng

xã, nhưng do ngày nay, người dân nông thôn có xu hướng thoát li ra các thành phố nên thành phần dân cư của làng xã đa dạng hơn, tính chất cùng huyết thống cũng đã bị giảm mạnh Vai trò của chính quyền xã hiện nay được công nhận là nằm trong hệ thống quản lý nhà nước đã và đang dần dà làm mất đi vai trò của hệ thống chính quyền làng theo kiểu cũ Làng hiện nay ngày càng được phát triển cả về những giá trị vật chất và tinh thần, sự giao lưu, trao đổi hàng hóa, giúp cho đời sống nhân dân ngày càng phát triển hơn, không còn tính khép kín và tự cung, tự cấp như trước

Trong quá trình hình thành và phát triển, khái niệm “nông thôn” được

mở rộng nội hàm so với “làng” với nội dung: Nông thôn là phần lãnh thổ

không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã Vậy nông thôn mới là gì? Trong nghị quyết số 26 - NQ/TW đưa ra mục tiêu: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ

đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định; giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nôngthôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường” [9, tr.32]

Như vậy, nông thôn mới trước tiên phải là nông thôn, không phải thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống Nông thôn mới

là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn

theo tiêu chí mới, có thể khái quát theo năm nội dung cơ bản sau:

1 Làng xã văn minh sạch đẹp, hạ tầng hiện đại;

2 Sản xuất phải phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa;

3 Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn ngày càng được nâng cao;

4 Bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển;

5 Xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ

Sự khác biệt giữa nông thôn và nông thôn mới được thể hiện ở chỗ đó là: nông thôn là khái niệm chứa đựng cả mô hình nông thôn cũ và mô hình nông thôn mới, còn mô hình nông thôn mới chứa đựng những điều kiện đáp ứng các yêu cầu phát triển, có sự đổi mới về tổ chức, vận hành các cảnh quan

về môi trường, đạt hiệu quả cao nhất trên tất cả các mặt về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, so với mô hình cũ, chứa đựng các đặc điểm chung, có thể vận dụng, phổ biến trên cả nước

1.1.2 Nội dung và tiêu chí xây dựng nông thôn mới

Một trong những định hướng lớn để sớm đạt được mục tiêu nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại là phát triển nông nghiệp

và kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới Đây là chủ trương đúng đắn, phù hợp nhằm nâng cao năng lực sản xuất cũng như đời sống của người dân nông thôn, nhất là trong điều kiện nền nông nghiệp nước ta đang đứng trước nhiều thách thức của quá trình hội nhập

Đại hội XII của Đảng ta đã chỉ ra phương hướng, nhiệm vụ phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn là “Xây dựng nền nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa lớn, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh xuất khẩu” Từ đó, tạo điều kiện thuận lợi để sản phẩm nông nghiệp Việt Nam có đủ sức cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế Đồng thời

“đẩy nhanh cơ cấu lại ngành nông nghiệp, xây dựng nền nông nghiệp sinh

thái phát triển toàn diện cả về nông, lâm, ngư nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, trên cơ sở phát huy lợi thế so sánh và tổ chức lại sản xuất, thúc đẩy ứng dụng sâu rộng khoa học - công nghệ, nhất là công nghệ sinh học, công nghệ thông tin vào sản xuất, quản lý nông nghiệp và đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn để tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả

và sức cạnh tranh, bảo đảm chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia cả trước mắt và lâu dài; nâng cao thu nhập và đời sống của nông dân Chú trọng đầu tư vùng trọng điểm sản xuất nông nghiệp Có chính sách phù hợp để tích tụ, tập trung ruộng đất, thu hút mạnh các nguồn lực đầu tư phát triển nông nghiệp; từng bước hình thành các

tổ hợp nông nghiệp - công nghiệp - dịch vụ công nghệ cao”

Để thực hiện thành công các mục tiêu trên, nhiệm vụ của ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn là: phát triển nông nghiệp bền vững; thực hiện tái cơ cấu, xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, giá trị gia tăng và hiệu quả cao; xây dựng nông thôn mới, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sống của dân cư nông thôn; phát triển kết cấu hạ tầng, nâng cao năng lực phòng, chống, giảm nhẹ thiên tai; bảo vệ và sử dụng hợp lý, hiệu quả các nguồn tài nguyên

và bảo vệ môi trường

Đảng chỉ rõ nhiệm vụ và giải pháp cơ cấu lại nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn 2016 – 2020 là: “tập trung thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững, xây dựng nông thôn mới và cải thiện đời sống của nông dân” Đây là nhiệm vụ hết sức khó khăn, bởi quá trình sản xuất nông nghiệp những năm gần đây tuy đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng kém bền vững và còn nhiều thách thức

Tổng kết 5 năm xây dựng nông thôn mới, một yêu cầu bức thiết đặt ra

là phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn phải gắn với xây dựng nông thôn mới bền vững Xây dựng nông thôn mới bền vững là quá trình tiếp tục củng cố và phát triển hài hòa các tiêu chí đã đề ra, duy trì và nâng cao chất

lượng các tiêu chí đã đạt được, bổ sung một số tiêu chí phản ánh mức độ hưởng thụ các giá trị vật chất và tinh thần của người dân nông thôn Theo đó, muốn xây dựng nông thôn mới bền vững cần đáp ứng các nhóm tiêu chí sau:

Một là, giữ vững chất lượng hạ tầng kinh tế - xã hội, nông thôn có làng

xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại;

Hai là, phát triển kinh tế và tổ chức sản xuất có hiệu quả, sản xuất bền vững, theo hướng hàng hóa;

Ba là, phát triển hài hòa các mặt của xã hội, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển, trình độ dân trí cao; cải thiện môi trường, môi sinh;

Bốn là, nâng cao chất lượng lãnh đạo hệ thống chính trị và đảm bảo an ninh trật tự xã hội

Đảng ta xác định cần “Tập trung thực hiện hiệu quả Chương trình xây dựng nông thôn mới Phấn đấu đến năm 2020 khoảng 40 - 50 % số xã đạt chuẩn nông thôn mới Rà soát, hoàn hiện cơ chế, chính sách và tiêu chí xây dựng nông thôn mới phù hợp với đặc thù từng vùng Quy hoạch lại các điểm dân cư phân tán tại địa bàn miền núi, đồng bào dân tộc Ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước, tín dụng ưu đãi và huy động các nguồn lực ngoài nhà nước để đầu tư xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội Có chính sách khuyến khích phát triển kinh tế hộ gia đình, kinh tế trang trại và thu hút mạnh doanh nghiệp đầu

tư phát triển sản xuất kinh doanh nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ tại địa bàn nông thôn Đồng thời đẩy mạnh đào tạo nghề với các hình thức đa dạng, phù hợp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động nông thôn Tập trung giải quyết tình trạng du canh, du cư, di cư tự do”

1.1.3 Tầm quan trọng của việc xây dựng nông thôn mới

Do kết cấu hạ tầng điện, đường, trường, trạm, chợ, thủy lợi, còn nhiều yếu kém, vừa thiếu, vừa không đồng bộ; nhiều hạng mục công trình đã xuống cấp, giao thông nội đồng ít được quan tâm đầu tư; hệ thống thuỷ lợi cần được

đầu tư nâng cấp; chất lượng lưới điện nông thôn chưa thực sự an toàn; cơ sở vật chất về giáo dục, y tế, văn hoá còn rất hạn chế, mạng lưới chợ nông thôn chưa được đầu tư đồng bộ, trụ sở xã nhiều nơi xuống cấp Mặt bằng để xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn đạt chuẩn quốc gia rất khó khăn, dân cư phân

bố rải rác, kinh tế hộ kém phát triển

Do sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ, bảo quản chế biến còn hạn chế, chưa gắn chế biến với thị trường tiêu thụ sản phẩm; chất lượng nông sản chưa đủ sức cạnh tranh trên thị trường CDCCKT, ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp còn chậm, tỷ trọng chăn nuôi trong nông nghiệp còn thấp; cơ giới hoá chưa đồng bộ

Do thu nhập của nông dân thấp; số lượng doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn còn ít; sự liên kết giữa người sản xuất và các thành phần kinh tế khác ở khu vực nông thôn chưa chặt chẽ Kinh tế hộ, kinh tế trang trại, HTX còn nhiều yếu kém Tỷ lệ lao động nông nghiệp còn cao, cơ hội có việc làm mới tại địa phương không nhiều, tỷ lệ lao động nông lâm nghiệp qua đào tạo thấp; tỷ lệ hộ nghèo còn cao

Do đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân còn hạn chế, nhiều nét văn hoá truyền thống đang có nguy cơ mai một (tiếng nói, phong tục, trang phục…); nhà ở dân cư nông thôn vẫn còn nhiều nhà tạm, dột nát Hiện nay, KT-XH khu vực nông thôn chủ yếu phát triển tự phát, chưa theo quy hoạch

Do yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, cần

3 yếu tố chính: đất đai, vốn và lao động kỹ thuật Qua việc XD NTM sẽ triển khai quy hoạch tổng thể, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH

Mặt khác, mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp, không thể để nông nghiệp, nông thôn lạc hậu, nông dân nghèo khó

Từ những lý do trên, Đảng và Nhà nước ta xác định cần phải chỉ đạo thực hiện Chương trình XD NTM để tạo bước chuyển biến căn bản, toàn diện NNNDNT

- Mục tiêu tổng quát: Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh

tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng XHCN

- Mục tiêu cụ thể: Đến năm 2015 có 20% số xã đạt tiêu chuẩn NTM Đến năm 2020 có 50% số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới (theo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới)

1.2 Vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay

1.2.1 Nội dung vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay

Thứ nhất, phát huy vai trò của phụ nữ trong việc tham gia Ban chỉ đạo

xây dựng nông thôn mới Việc quan tâm, đề cao vai trò của phụ nữ trong công

tác quản lý xây dựng nông thôn mới, cơ quan điều phối xây dựng nông thôn mới, chính quyền các cấp sẽ là cơ sở để nâng cao tiếng nói, vị thế của người phụ nữ, cũng như đóng góp của họ trong tất cả các lĩnh vực Trong xây dựng nông thôn mới, phụ nữ được tham gia quản lý, điều hành, họ có cơ hội được

mở mang nhận thức hơn, tầm hiểu biết rộng hơn, qua đó có khả năng lãnh đạo, tuyên truyền vận động chị em phụ nữ tham gia tích cực hơn

Thứ hai, phát huy vai trò của phụ nữ trong công tác dân vận và truyền

thông nông thôn Trong công tác dân vận và truyền thông nông thôn khơi dậy quyết tâm, tinh thần tự giác, tự nguyện, ý thức trách nhiệm cao trong nhân dân tham gia hưởng ứng chương trình xây dựng nông thôn mới, nâng cao nhận thức người dân về vai trò chủ thể của mình (được biết, được bàn, được làm, được giám sát, được thụ hưởng ) để tích cực tham gia, hưởng ứng chương trình xây dựng nông thôn mới Đẩy mạnh tuyên truyền khiến các tầng lớp nhân dân, các nhà đầu tư hiểu đầy đủ hơn về chương trình xây dựng nông thôn mới để tranh thủ sự đồng tình, giúp đỡ, phối hợp, tạo điều kiện của các cấp, các ngành, các đoàn thể, doanh nghiệp nhiệt tình tham gia, đóng góp tích cực cho chương trình, phát huy sức mạnh tổng hợp nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra

Phụ nữ là người quán xuyến, lo lắng mọi việc trong gia đình, chăm sóc con cái, phụng dưỡng cha mẹ, để ý việc đối nội, đối ngoại trong gia đình Vì vậy, phụ nữ có vai trò rất lớn trong việc tuyên truyền vận động về các nội dung xây dựng nông thôn mới, cách thức hành động cũng như ý thức của từng

cá nhân trong xây dựng nông thôn mới ngay trong chính gia đình mình

Bên cạnh đó, các sinh hoạt cộng đồng, đặc biệt hoạt động của Hội phụ

nữ cũng gắn kết thêm phụ nữ với nhau, phụ nữ với cộng đồng, họ có nhiều cơ hội để vận động mọi người cùng tham gia xây dựng nông thôn mới, cổ vũ, động viên các tập thể, cá nhân phụ nữ điển hình tiên tiến có thành tích xuất sắc trong phong trào xây dựng nông thôn mới

Thứ ba, phát huy vai trò của phụ nữ trong việc đóng góp nguồn lực cho

xây dựng nông thôn mới Trong xây dựng nông thôn mới, việc huy động nguồn lực từ phụ nữ tham gia vào công cuộc xây dựng là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng Họ hiến đất, tiền mặt, sức lao động và các hiện vật xây dựng

cơ sở hạ tầng nông thôn Nếu như trước đây, việc vận động nhân dân tham gia đóng góp cùng nhà nước nâng cấp một số công trình nông thôn mang tính chất đơn lẻ, tùy theo nhu cầu cấp bách của từng khu dân cư, thì nay với việc thông tin đầy đủ các chủ trương, kế hoạch xây dựng nông thôn mới, cùng với phong trào thi đua dân vận khéo, hầu hết các công trình, tuyến đường, con hẻm đều được nhân dân chủ động tổ chức bàn bạc, vận động các mạnh thường quân và trực tiếp đóng góp để cùng nhà nước nâng cấp, mở rộng, góp phần hoàn chỉnh hệ thống giao thông trên địa bàn của từng thôn, xã Bên cạnh

đó giúp người dân tích cực hơn trong việc bàn bạc tìm hướng đầu tư phát triển sản xuất - kinh doanh có hiệu quả như hợp tác sản xuất, thay đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi Phát huy vai trò của phụ nữ trong việc đóng góp nguồn lực để xây dựng nông thôn mới là một chủ trương đúng đắn, tác động tích cực tới nhiều mặt của đời sống xã hội, và đó cũng là việc phát huy tính dân chủ ở cơ

sở ngày càng có hiệu quả

Thứ tư, phát huy vai trò của phụ nữ trong tổ chức thực hiện quy hoạch,

đề án, kế hoạch xây dựng nông thôn mới Vai trò của phụ nữ trong quy hoạch xây dựng nông thôn mới được thể hiện ở nhóm tiêu chí về quy hoạch Trong nhóm tiêu chí này, phụ nữ đóng góp trong việc huy động nguồn lực cho sản xuất nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ nông nghiệp, dịch vụ; phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội và môi trường theo chuẩn mới; và quy hoạch phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có theo hướng văn minh, bảo tồn được bản sắc văn hóa tốt đẹp

Sự tham gia quy hoạch xây dựng nông thôn mới được thể hiện qua sự tham giađóng góp ý kiến lập quy hoạch, kế hoạch xây dựng nông thôn mới;

quyết định lựa chọn, góp ý nên xây dựng công trình nào, bố trí sản xuất cây

gì, con gì; bố trí xây dựng, bố trí sản xuất ở đâu; quy mô cỡ nào; nên thực hiện lúc nào; thông qua hình thức họp, bàn, lấy ý kiến, biểu quyết theo tỷ lệ

để lựa chọn các phương án Sự tham gia các lớp tập huấn phát triển sản xuất trên địa bàn…

Việc lập kế hoạch xây dựng nông thôn mới là việc hoàn thiện từng chi tiết theo từng giai đoạn cho quy hoạch tổng thể xây dựng nông thôn mới Đây

là nội dung quan trọng nhất và xuyên suốt quá trình xây dựng nông thôn mới, được coi như nhân tố quyết định sự thành bại của việc áp dụng phương pháp tiếp cận phát triển dựa vào nội lực và do cộng đồng làm chủ trong xây dựng thí điểm mô hình Việc đóng góp ý kiến lập quy hoạch, kế hoạch xây dựng nông thôn mới của phụ nữ thể hiện sự hiểu biết, bàn bạc, hành động, quyết định, cái gì làm trước, cái gì làm sau, phù hợp với nguồn lực của chính họ, phù hợp với nguồn lực của địa phương và của trung ương hỗ trợ cho họ để đạt hiệu quả cao nhất

Thứ năm, phát huy vai trò của phụ nữ trong tham gia xây dựng cơ sở hạ

tầng nông thôn Đó là phát huy vai trò của phụ nữ trong xây dựng nhóm tiêu chí về xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội: giao thông, thủy lợi, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, chợ nông thôn, bưu điện, và nhà ở dân cư Cơ sở

hạ tầng nông thôn chính là bộ mặt của chính địa phương đó, khi có cơ sở hạ tầng đảm bảo thì việc đi lại, ăn ở, sản xuất, học hành của phụ nữ và gia đình của họ thuận lợi hơn, có cơ hội phát triển tốt hơn Phụ nữ nhận thức được những điều đó, họ sẽ thể hiện vai trò của mình một cách tích cực sáng tạo

Thứ sáu, phát huy vai trò của phụ nữ trong xây dựng văn hóa - xã hội,

bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên Đó chính là phát huy vai trò của phụ

nữ trong xây dựng nhóm tiêu chí về văn hóa - xã hội - môi trường Hiện nay, công tác xây dựng và phát triển giáo dục, y tế Giáo dục và y tế, đều là điều kiện thiết yếu đối với phúc lợi, là một nguồn lực quan trọng, là vấn đề cốt lõi

để mỗi người có khả năng phản ứng lại trước những cơ hội mà sự phát triển đem lại Giáo dục và y tế cho phép người dân tham gia và hưởng thụ thành quả của quá trình phát triển Đó còn là cơ sở nền tảng để phát triển các kỹ năng linh hoạt vốn rất cần thiết, nhất là khi thế giới đang chuyển sang thời đại công nghệ thông tin và các sản phẩm có hàm lượng chất xám cao Vì vậy, vai trò của phụ nữ chính là việc tự đưa mình, và giúp người khác thoát khỏi những lối sống, lối nghĩ lạc hậu và hướng tới những tri thức khoa học hiện đại, tham gia các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, để không bị tụt hậu trong quá trình phát triển so với nam giới

Tốc độ phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa, khai thác tài nguyên

và phát triển làng nghề đã làm cho vấn đề ô nhiễm môi trường vùng nông nghiệp, nông thôn ngày càng cấp bách, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi các địa phương đang triển khai thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới Những năm gần đây, tình hình thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp, nhiều vùng nông thôn bị ô nhiễm vượt quá mức cho phép, ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí , nguyên nhân chính là do chất thải sinh hoạt, chăn nuôi, chất thải sản xuất, đặc biệt tại các làng nghề… Để xây dựng thành công nông thôn mới cần gắn quy hoạch phát triển kinh tế, xã hội với bảo vệ tài nguyên môi trường

Trong xây dựng nông thôn mới, phụ nữ và gia đình của họ đã thực hiện những tự giác chỉnh trang nhà cửa, sân vườn, cổng ngõ của từng nhà theo tinh thần phong trào “ba sạch” (sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ) của hội phụ nữ, theo quy hoạch chung của xã, đóng góp cho văn minh sạch đẹp của làng, xã từ chính nhà mình, tránh tư tưởng sạch trong nhà, ngoài ngõ bẩn hay ngược lại

Thứ bảy, phát huy vai trò của phụ nữ trong tham gia phát triển kinh tế

Phát huy vai trò của phụ nữ trong nhóm tiêu chí về kinh tế và tổ chức sản xuất Bởi vì phụ nữ là lực lượng lao động chính trong sản xuất nông nghiệp, chiếm tỷ lệ lớn ở khu vực nông thôn, có vai trò quan trọng trong phát triển

kinh tế khu vực nông thôn Các hoạt động hỗ trợ phụ nữ vay vốn phát triển kinh tế gia đình đã và đang diễn ra rất sôi động ở nhiều nơi và có hiệu quả

Các phong trào phát triển kinh tế khơi dậy được tiềm năng to lớn, sức sáng tạo, truyền thống đoàn kết, nhân ái, ý thực tự nguyện giúp nhau về vốn, cây, con giống, ngày công lao động trong sản xuất nông nghiệp của phụ nữ, góp phần phát triển kinh tế - xã hội Phụ nữ tham gia các mô hình sinh hoạt lồng ghép của các loại hình câu lạc bộ của tổ chức Hội Phụ nữ góp phần quan trọng vào xóa đói, giảm nghèo, tăng thu nhập, thi đua áp dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất nông nghiệp, tạo nên các mô hình phụ nữ làm kinh tế giỏi, nhằm phát triển kinh tế gia đình

Thứ tám, phát huy vai trò của phụ nữ trong xây dựng hệ thống chính trị

Hệ thống chính trị ở cơ sở có một vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống chính trị của một quốc gia Cơ sở xã, phường, thị trấn là nơi tuyệt đại bộ phận nhân dân cư trú, sinh sống Hệ thống chính trị ở cơ sở là nơi tổ chức, vận động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách và là nơi kiểm định tính đúng đắn của mọi chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước Hệ thống chính trị ở cơ sở là cầu nối trực tiếp đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, là nơi cung cấp cơ sở thực tiễn sát hợp nhất để đưa cuộc sống vào nghị quyết Đồng thời, hệ thống chính trị ở cơ sở cũng là nơi phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, huy động mọi khả năng để phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư

Vì vậy, vai trò của phụ nữ trong xây dựng hệ thống chính trị được thể hiện ở việc xây dựng hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh và bảo vệ

an ninh trật tự Phụ nữ luôn phấn đấu để xây dựng Đảng bộ, chính quyền xã đạt tiêu chuẩn “trong sạch, vững mạnh”, cán bộ xã đạt chuẩn Một trong những yếu tố quyết định chất lượng của hệ thống chính trị ở cơ sở là trình độ chính trị, chuyên môn, lãnh đạo và quản lý của đội ngũ cán bộ thuộc hệ thống chính trị ở cơ sở Để nâng cao chất lượng hoạt động của đội ngũ cán bộ này

thì yếu tố giới, sự bình đẳng giới, sự tham gia của phụ nữ trong hệ thống chính trị có vai trò rất quan trọng Một trong những quyền cơ bản của phụ nữ

là quyền tham gia lao động xã hội và quản lí xã hội Quyền lợi này xuất phát

từ nhu cầu chiến lược giới của phụ nữ

Thứ chín, phát huy vai trò của phụ nữ trong kiểm tra, giám sát, nghiệm

thu, khai thác, sử dụng các công trình xây dựng nông thôn mới Vai trò của phụ nữ trong việc kiểm tra, giám sát trong quá trình triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới thể hiện: kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch, quản lý và sử dụng các nguồn đầu tư, nguồn thu từ cộng đồng, các dự án đầu

tư vào cộng đồng, các công trình nhân dân đóng góp kinh phí; hay sự tham gia lao động trực tiếp, số ngày công kiểm tra thực tế vào các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng, các hoạt động của tổ, nhóm khuyến nông… thông qua hoạt động của các ban thanh tra nhân dân hay ban giám sát cộng đồng

Thông qua việc kiểm tra, giám sát thể hiện vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới đồng thời đảm bảo được chất lượng các công trình, các hoạt động của xây dựng nông thôn mới từ đó nâng cao chất lượng phục vụ của các công trình nông thôn mới, nâng cao thời gian hưởng lợi cho cộng đồng dân cư

Nghiệm thu có nghiệm thu từng phần, từng giai đoạn và nghiệm thu tổng thể; được thể hiện qua biên bản có sự ký kết của các thành phần tham gia, trong đó có sự tham gia của phụ nữ Số lần nghiệm thu ở các hoạt động khác nhau cũng khác nhau, vì vậy, để nghiệm thu hiệu quả, đòi hỏi phụ nữ phải tham gia lao động thực tế trong cả quá trình Sau nghiệm thu tổng thể, phụ nữ tiếp nhận quản lý và khai thác sử dụng để phục vụ cho chính nhu cầu của họ Khai thác, quản lý và nâng cao vai trò của phụ nữ, để phụ nữ thấy rằng mình thực sự rất quan trọng trong các hoạt động phát triển của địa phương, từ đó làm tăng tính trách nhiệm của họ, đồng thời nâng cao tuổi thọ cho các công trình

Có thể nói, sự tham gia của phụ nữ là phương tiện hữu hiệu để huy động sức mạnh tổng hợp của địa phương, tổ chức và vận dụng năng lực, sự khôn ngoan, tính sáng tạo của quần chúng vào hoạt động xây dựng nông thôn mới

1.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay

Thứ nhất, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát huy vai trò người phụ nữ Nếu Hiến pháp, pháp luật bảo vệ quyền lợi người phụ nữ,

các chính sách đều đi theo hướng khuyến khích thúc đẩy bình đẳng giới thì người phụ nữ sẽ có cơ hội tạo được một chỗ đứng nhất định trong xã hội Bên cạnh đó, các chính sách của Nhà nước tạo cơ chế rộng mở về quyền sở hữu đất đai, vay vốn, tạo việc làm, kế hoạch hóa gia đình cho phụ nữ thì họ có

cơ hội được đóng góp sức mình cho các công cuộc chung của đất nước

Thứ hai, nhận thức của hệ thống chính trị cấp cơ sở về vai trò của phụ

nữ trong xây dựng nông thôn mới Khi các đường lối và chính sách của Đảng

và Nhà nước bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ, rộng mở cơ chế cho phụ nữ thể hiện vai trò của mình trong mọi lĩnh vực, thì vấn đề này cũng rất cần thiết có

sự tạo điều kiện, hợp tác và nhận thức cao của chính quyền địa phương để đạt hiệu quả trong thực tiễn Đối với các địa phương vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số hay hội tụ rất nhiều tôn giáo khác nhau, điều đó lại càng khó khăn trong việc phát huy vai trò người phụ nữ tại địa phương Vì vậy, nhận thức của hệ thống chính trị và việc chính quyền cấp cơ sở tạo điều kiện cho phụ nữ

có ảnh hưởng rất lớn đến vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới

Sự tham gia của Hội Phụ nữ các cấp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các thế hệ phụ nữ có điều kiện phát huy vai trò của mình cho phụ nữ bằng việc nâng cao trình độ nhận thức về mọi mặt cho phụ nữ, hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho phụ nữ, tạo điều kiện hỗ trợ phụ nữ xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc Đặc biệt phụ nữ khu vực nông thôn ít được tiếp cận các nguồn tài liệu, kiến thức tổ chức cuộc sống gia

đình, họ cần được nâng cao nhận thức, bổ sung kiến thức để có đủ điều kiện phát huy vai trò của phụ nữ trong xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc

Tổ chức Hội Phụ nữ năng động trong công tác, chủ động xây dựng chương trình hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế, tổ chức nhiều hoạt độngthiết thực, thu hút ngày càng nhiều chị em phụ nữ tham gia vào tổ chức Hội Từ đó, tạo điều kiện cho chị em được phát triển, làm tốt công tác chăm

lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng, xây dựng Hội trở thành cơ quan đại diện cho tiếng nói của phụ nữ Hội viên phụ nữ giúp nhau về kiến thức, về vốn, kinh nghiệm sản xuất để cùng phát triển kinh tế và thoát khỏi hoàn cảnh khó khăn vươn lên làm giàu chính đáng, tăng cường mối đoàn kết, gắn bó, phát huy những truyền thống tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam Vì vậy, Hội Phụ nữ có vị trí vô cùng quan trọng đến việc phát huy vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới

Thứ ba, truyền thống văn hóa của địa phương có ảnh hưởng rất lớn tới vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới Điều kiện vật chất,

cuộc sống được cải thiện hơn nhưng phải đi liền với môi trường xanh sạch đẹp, cảnh quan mang tính thẩm mỹ của dân tộc Truyền thống về đời sống văn hóa tinh thần ở nông thôn là vô cùng quan trọng Làng xã là đơn vị cơ

sở của nông thôn Việt Nam, tồn tại bền vững qua hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, còn lưu giữ rất nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của ông cha để lại Có thể nói làng, xã Việt Nam đã hội tụ và bảo tồn những giá trị văn hóa lâu đời của dân tộc Xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn mới là phải giữ cho được cái hồn và cốt cách của nông thôn Việt Nam Việc xây dựng nông thôn mới phải dựa vào truyền thống làng, xã mới

có sức lôi cuốn đông đảo mọi tầng lớp nhân dân, mới thật sự đi vào lòng người Nhiều địa phương đã nghiên cứu các hương ước xưa để bổ sung những nội dung mới để xây dựng quy ước, luật tục mới cho khu dân cư

Việc tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa, đình chùa, miếu mạo rất có ý nghĩa

để giữ dáng vẻ của nông thôn Việt Nam, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa dân tộc

Đặc điểm nổi bật của nông thôn Việt Nam là có rất nhiều làng nghề truyền thống mang đậm nét văn hóa dân tộc trong đó có những làng nghề tồn tại lâu đời Bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống không chỉ giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động, góp phần phát triển kinh tế của đất nước mà còn giữ gìn được nghề tổ, những giá trị văn hóa đặc sắc trong các sản phẩm thủ công truyền thống Hiện nay nhiều làng nghề đã phát huy truyền thống gia đình, dòng họ nghệ nhân, tôn vinh những sản phẩm tinh hoa, gia truyền, tôn vinh những nghệ nhân tài hoa xuất sắc, đẩy mạnh công tác đào tạo nghề rất cần sự quan tâm của nhà nước và các nhà tài trợ, rất cần sự đầu tư kinh phí lớn để tạo ra sự đột phá cho phát triển nông thôn mới Làng, xã xưa cũng có rất nhiều lễ hội truyền thống, vấn đề là phải khai thác như thế nào để phát huy được những mặt tích cực, xóa bỏ những mặt tiêu cực, hủ tục lạc hậu tránh tình trạng xô bồ, mất trật tự an toàn, mê tín dị đoan…

Thứ tư, bản thân người phụ nữ

- Về trình độ học vấn, chuyên môn, nhận thức của phụ nữ

Theo đánh giá của hầu hết các nghiên cứu về phụ nữ thì trình độ học vấn của phụ nữ hầu hết thấp hơn nam giới Thực trạng này khiến cho công tác

xã hội hoá hoạt động giáo dục rất khó triển khai ở các vùng nông thôn và kém hiệu quả so với khu vực thành thị Vì vậy, để nâng cao dân trí, xoá đói, giảm nghèo thì cần phải trang bị những kiến thức cơ bản cho người dân đặc biệt là phụ nữ, để họ thay đổi nếp nghĩ, nếp sống cũ, tiếp thu những điều mới, phù hợp hơn, từ đó họ tự khẳng định vai trò của mình trong gia đình - xã hội

Phụ nữ bị hạn chế về trình độ kỹ thuật, chuyên môn và sự hiểu biết nên

đã gây cho họ không ít khó khăn cho việc nắm bắt các thể chế pháp luật, tìm nguồn vốn, tìm kiếm thông tin, khó khăn trong việc tiếp cận và áp dụng khoa

học kỹ thuật mới hay các phương tiện hiện đại vào sản xuất và đời sống, do vậy hiệu quả của công việc và năng suất lao động còn thấp cho nên vai trò đóng góp của phụ nữ cho phát triển kinh tế hộ gia đình bị hạn chế

- Khả năng tiếp nhận thông tin của phụ nữ

Trong xã hội hiện nay, chúng ta muốn theo kịp được sự phát triển của

xã hội thì cần phải có thông tin Nhưng những nguyên lý, những điều tưởng chừng là hiển nhiên đó lại có thể rất xa vời đối với khu vực nông thôn, đặc biệt hơn là đối với phụ nữ Sự thờ ơ đối với thông tin mới đang xảy ra phổ biến ở khu vực nông thôn cụ thể là ở phụ nữ Điều này dẫn đến một kết quả tất yếu là sự thiếu hụt thông tin ở người phụ nữ, làm cho khả năng tiếp cận những tiến bộ khoa học kỹ thuật nói chung và những đổi mới trong ngành nông nghiệp nói riêng bị hạn chế, làm ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng sản phẩm Từ đó hạn chế sự đóng góp của phụ nữ vào thu nhập của gia đình khiến vai trò của người phụ nữ trong kinh tế hộ không cao

Phát huy vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới sẽ không có hiệu quả khi mà bản thân người phụ nữ không nhận thức được, không tự ý thức thoát ra khỏi tư tưởng cũ, mà vươn lên khẳng định vị trí của bản thân trong gia đình xã hội Chính vì thế việc động viên làm cho phụ nữ làm thay đổi tư duy, đó là việc làm cần thiết

Thứ năm do sự tác động trong gia đình của phụ nữ

Bình đẳng trong quan hệ vợ chồng là vô cùng cần thiết trong mỗi gia đình Vợ chồng có nghĩa vụ thương yêu, quý trọng, chăm sóc, giúp đỡ nhau tiến bộ, nuôi dạy con cái, lao động sản xuất, xây dựng gia đình hòa thuận, hạnh phúc Vợ và chồng đều có quyền tự do chọn nghề nghiệp, tự do hoạt động chính trị, văn hóa và xã hội Vợ chồng có trách nhiệm hỗ trợ, giúp đỡ nhau phát triển về chuyên môn, nghề nghiệp, năng khiếu, tư chất của bản thân theo nguyện vọng và khả năng của mỗi bên Để phát huy vai trò của người phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới hiện nay thì việc xóa bỏ sự bất bình

đẳng giới, xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ là một nhiệm vụ khách quan

Điều kiện kinh tế gia đình cũng có ảnh hưởng rất lớn đến mọi mặt đời sống của phụ nữ Kinh tế vững mạnh, người phụ nữ có cơ hội được học tập, vui chơi, nghỉ ngơi theo điều kiện của mình Việc đóng góp về tiền bạc, vật chất cũng như mọi mặt của người phụ nữ cho công cuộc xây dựng nông thôn mới được tăng lên Chính vì thế, việc ưu tiên phát triển kinh tế hộ là rất quan trọng, chính điều này tạo những cơ hội cho phụ nữ được phát triển đời sống tinh thần, vật chất, nâng cao sức khỏe, để phụ nữ thể hiện tốt hơn vai trò trên mọi lĩnh vực Ngoài ra, tri thức, kinh nghiệm sống, kinh nghiệm lao động sản xuất, cách tổ chức đời sống của các thành viên trong gia đình cũng có ảnh hưởng lớn đến cách nhìn nhận, đánh giá đối với vị thế, vai trò của người phụ

nữ trong gia đình đó

và xã hội

Trong toàn bộ chương 1, tác giả đã đi sâu làm rõ những vấn đề lý luận chung về phụ nữ và vai trò của phụ nữ, đưa ra các quan điểm cơ bản về nông thôn mới cùng nội dung xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay Qua

đó, rõ vai trò của phụ nữ Việt Nam trong xây dựng nông thôn mới Đó là cơ

sở lý luận vững chắc để tác giả đi đến khảo sát thực trạng vai trò của phụ nữ trong việc xây dựng nông thôn mới ở huyên Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ hiện nay Vấn đề này sẽ được tác giả triển khai trong chương 2 của luận văn

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN LÂM THAO, TỈNH PHÚ

THỌ HIỆN NAY

2.1 Khái quát về huyện Lâm Thao và kết quả hoạt động xây dựng nông thôn mới tại huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ

2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Phú Thọ là tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam Phía Bắc giáp tỉnh

Tuyên Quang và Yên Bái, phía Đông giáp tỉnh Vĩnh Phúc, phía Đông giáp huyện Ba Vì - thành phố Hà Nội, phía Tây giáp tỉnh Sơn La, phía Nam giáp tỉnh Hòa Bình

Lâm Thao là một huyện thuộc tỉnh Phú Thọ, huyện lị là thị trấn Lâm

Thao Huyện Lâm Thao tiếp giáp với Thành phố Việt Trì ở phía Đông, huyện Phù Ninh ở phía Bắc và Đông Bắc, thị xã Phú Thọ phía Tây Bắc và huyện Tam Nông ở phía Tây và Nam (ngăn cách bởi sông Hồng) Huyện Lâm Thao rộng 9.754,59 hecta Dân số: 101.422 người Lâm Thao có 14 đơn vị hành chính trực thuộc: Có 2 thị trấn: Lâm Thao, Hùng Sơn và có 12 xã: Xuân Huy, Thạch Sơn, Tiên Kiên, Sơn Vi, Hợp Hải, Kinh Kệ, Bản Nguyên, Vĩnh Lại, Tứ

Xã, Sơn Dương, Xuân Lũng, Cao Xá

Trước đây, Phủ Lâm Thao gồm các huyện: Hạ Hoa (nay là Hạ Hòa), Hoa Khê (nay là Cẩm Khê), Sơn Vi (nay là huyện Lâm Thao), Thanh Ba, vốn thuộc tỉnh Sơn Tây, sau đưa sang tỉnh Phú Thọ Ngày 8-9-1891, ba huyện Sơn

Vi, Thanh Ba, Phù Ninh thuộc phủ Lâm Thao, tỉnh Sơn Tây được nhập vào tỉnh Hưng Hóa Ngày 5-6-1893, huyện Hạ Hòa thuộc phủ Lâm Thao, tỉnh Sơn Tây được nhập vào tỉnh Hưng Hóa

Theo Quyết định số 178-CP ngày 5-7-1977 của Hội đồng Chính phủ, huyện Lâm Thao sáp nhập với huyện Phù Ninh thành huyện Phong Châu

Năm 1999, lại tách ra thành hai huyện như cũ

* Dân số và lao động

Dân số trung bình năm 2006 là 97.700 người, trong đó nữ chiếm 51,51% ; tỷ lệ dân số đô thị chiếm 17,97%; tỷ lệ dân tộc ít người và tỷ lệ dân

số theo một tôn giáo không đáng kể

Lực lượng lao động dồi dào với 58.650 người trong độ tuổi (từ 15 trở lên đến 55 đối với nữ, đến 60 đối với nam), trong đó, số tham gia lao động là 52.662 người chiếm 89,80% Cơ cấu lao động theo ngành vận động theo hướng giảm tỷ trọng lao động nông lâm thủy sản, tăng tỷ trọng lao động công nghiệp – xây dựng và nhất là tăng tỷ trọng lao động dịch vụ Lao động nông lâm thủy sản chiếm 57 %, công nghiệp và xây dựng chiếm 27,1% và dịch vụ chiếm 15,9% Chất lượng nguồn nhân lực của Lâm Thao cũng từng bước được nâng cao; tỷ lệ lao động đã qua đào tạo là 39,80% tổng số; tỷ lệ lao động có trình độ từ trung cấp nghề trở lên chiếm gần 10% tổng số lao động

*Truyền thống phát triển kinh tế, văn hóa

Lâm Thao là huyện đồng bằng, vựa lúa của tỉnh Phú Thọ, có truyền thống canh tác lúa, rau, màu lâu đời, cung cấp nông sản cho nhiều địa phương quanh vùng như Việt Trì, Tam Nông, Thanh Sơn… Lâm Thao là địa phương

có nhiều ngành nghề thủ công truyền thống có giá trị, có nhiều làng nghề đã được công nhận như: làng nghề xây dựng Xuân Huy, làng nghề sản xuất ủ ấm

và chăn ga, gối Sơn Vi, làng nghề sản xuất tương Dục Mỹ (Cao Xá), làng nghề nuôi và chế biến rắn Tứ Xã

Lâm Thao là vùng Đất Tổ, nằm trong quần thể khu di tích quốc gia Đền Hùng, có truyền thống lịch sử văn hóa lâu đời ; thời dựng nước người Việt Cổ

đã sớm định cư sinh sống ở đây và trở thành trung tâm của nước Văn Lang Qua các di tích khảo cổ ở Phùng Nguyên (Kinh Kệ), Gò Mun (Tứ Xã), và nhiều địa phương khác trong huyện đã khẳng định từ 3.500 - 4000 năm trước người Việt Cổ ở Lâm Thao đã biết trồng lúa nước

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, trước những biến động củachiến tranh, thời tiết khắc nghiệt, chính sách đồng hóa của phong kiến phương Bắc, chính sách phong hầu kiến ấp của các triều đại phong kiến và chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp…Các luồng di cư đến Lâm Thao ngày càng đông

Nhân dân Lâm Thao không chỉ anh dũng chống giặc ngoại xâm trong suốt hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước Trang lịch sử hào hùng đầu tiên từ thời Vua Hùng dựng nước và sau này là cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược mà nhân dân Lâm Thao còn truyền thống cần cù sáng tạo trong lao động sản xuất, phát triển kinh tế và văn hóa

“Dù ai đi ngược về xuôi Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba”

Sống ở địa bàn vừa có đồi núi vừa có đồng bằng, người dân nơi đây qua bao đời đã cần cù cải tạo ruộng đồng, đồi nương, chế ngự thiên tai để tạo ra những sản phẩm, những đặc sản đã đi vào ca dao truyền tụng trong dân gian

2.1.2 Đặc điểm xây dựng nông thôn mới tại huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ

Thực hiện Nghị Quyết 10 của Bộ chính trị ngày 21 tháng 4 năm 1988, huyện ủy Huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ đã ra Nghị quyết 10- NQ/HU về

“Đổi mới quản lí trong hợp tác xã nông nghiệp” nhằm tiếp tục tạo động lực

thúc đẩy sản xuất phát triển kinh tế - xã hội Huyện ủy chủ trương từ vụ mùa năm 1988 thực hiện rộng rãi trong hợp tác xã nông nghiệp hình thức khoán trên cơ sở xác định mức ngày công và chi phí sản xuất, thanh toán bằng sản phẩm thay thế chế độ thanh toán bằng công điểm Thực hiện hình thức

"Khoán mới nhằm phát huy mọi tiềm năng của các thành phần kinh tế, các

vùng, các ngành; chuyển nền sản xuất nông nghiệp sang sản xuất hàng hóa theo hướng khai thác thế mạnh của từng vùng, giải phóng nhu cầu cơ bản về lương thực, thực phẩm, tăng thêm nguyên liệu cho công nghiệp, hàng hóa cho tiêu dùng và xuất khẩu, phục vụ tốt 3 chương trình kinh tế lớn" [16; tr.245]