Tư tưởng hồ chí minh về vai trò của phụ nữ và sự vận dụng vào công tác vận động phụ nữ ở xã trực thái, huyện trực ninh, tỉnh nam định hiện nay

Chính vì vậy, tác giả đã chọn đề tài:“Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của phụ nữ và sự vận dụng vào công tác vận động phụ nữ ở xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định hiên nay” làm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

======

ĐẶNG THỊ VÂN

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ VÀ SỰ VẬN DỤNG VÀO CÔNG TÁC

VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ Ở XÃ TRỰC THÁI, HUYỆN TRỰC NINH, TỈNH NAM ĐỊNH HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyên ngành: Tư tưởng Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: Th.S Phạm Thị Thúy Vân

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo,

Th.S Phạm Thị Thúy Vân - người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ, chỉ bảo tận

tình để tôi hoàn thành khóa luận này

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo trong khoa Giáo dục chính

trị, đặc biệt là các thầy cô trong tổ Tư tưởng Hồ Chí Minh và các bạn sinh viên

trong nhóm khóa luận đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2016

Sinh viên thực hiện

Đặng Thị Vân

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận được hoàn thành dưới sự hướng dẫn trực tiếp của cô giáo –

Th.S Phạm Thị Thúy Vân Tôi xin cam đoan rằng:

- Khóa luận này là kết quả nghiên cứu, tìm tòi của riêng tôi

- Những tư liệu được trích dẫn trong khóa luận là trung thực

- Kết quả nghiên cứu này không hề trùng với bất kì công trình nghiên cứu của tác giả nào đã được công bố trước đó

Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2016

Sinh viên thực hiện

Đặng Thị Vân

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINHVỀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ 6 1.1 Quan điểm Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của phụ nữ 6 1.2 Các biện pháp phát huy vai trò của phụ nữ theo quan điểm của Hồ Chí Minh 14 CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ VÀO VIỆC ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ Ở XÃ TRỰC THÁI, HUYỆN TRỰC NINH, TỈNH NAM ĐỊNH HIỆN NAY 26 2.1 Sự cần thiết phải vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của phụ nữ vào việc đẩy mạnh công tác vận động phụ nữ ở xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định hiện nay 26 2.2 Công tác vận động phụ nữ ở xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định giai đoạn từ 2011- 2016 35 2.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác vận động phụ nữ ở

xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định 46 KẾT LUẬN 51 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 52

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

LHPN Liên hiệp phụ nữ THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hơn ai hết, Hồ Chí Minh đã nhận rõ vai trò của phụ nữ chiếm một phần quan trọng trong suốt sự nghiệp dựng nước và giữ nước Người đã thấy rõ vị trí, vai trò và tầm quan trọng của phụ nữ ngay từ những buổi đầu hoạt động Người coi công tác vận động phụ nữ là khâu quan trọng của phong trào cách mạng quần chúng

Phụ nữ là lực lượng tham gia tích cực vào các hoạt động phát triển của đất nước Do đó, công tác vận động phụ nữ bao giờ cũng gắn liền với sự phát triển của mỗi quốc gia, muốn công tác vận động phụ nữ thành công thì cần phải vận động phụ nữ, nhất là phụ nữ ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng dân tộc để họ được học tập, nâng cao trình độ về mọi mặt Trong đó, việc tăng cường vận động phụ nữ tham gia vào các hoạt động đoàn thể có ý nghĩa hết sức quan trọng

Nhìn chung, trong những năm qua, việc thực hiện các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng và Nhà nước đã đạt được những thành tựu đáng kể, địa vị của phụ nữ ngày càng được đề cao tương xứng với những đóng góp to lớn của họ trong thành tựu chung của cả nước

Bên cạnh đó, một bộ phận phụ nữ đang gặp nhiều khó khăn về định hướng chính trị, nhiều phụ nữ chưa có hoặc đang thiếu việc làm, thu nhập thấp vẫn còn phổ biến nhất là ở nông thôn, vùng sâu, vùng dân tộc Do đó, đòi hỏi các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương nhất là hội LHPN phải ra sức phát huy vai trò và

vị thế của mình, đặc biệt quan tâm tới công tác vận động phụ nữ để nâng cao trình độ năng lực của phụ nữ đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội hiện nay Nam Định là một địa phương chiếm tỉ lệ nữ lớn đang nằm trong độ tuổi lao động Trong thời kì đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, hội LHPN, phong trào phụ nữ ở tỉnh Nam Định nói chung và ở xã Trực Thái nói riêng đã đạt được

nhiều thành tích xuất sắc như: phát động các phong trào thi đua; vận động, hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững,….Tuy nhiên, bên cạnh nững thành tích xuất sắc đó thì Hội LHPN xã vẫn còn tồn tại một số hạn chế sau: trình

độ học vấn, chuyên môn, kĩ thuật của một bộ phận phụ nữ chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế- xã hôi của địa phương, tình trạng thiếu viêc làm, phụ nữ nghèo…diễn ra phức tạp Do đó, phát huy vai trò của phụ nữ thông qua công tác vận động phụ nữ ở xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định là yêu cầu cần thiết trong giai đoạn hiện nay

Chính vì vậy, tác giả đã chọn đề tài:“Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của phụ nữ và sự vận dụng vào công tác vận động phụ nữ ở xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định hiên nay” làm khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động phụ nữ được nhiều nhà nghiên cứu đề cập đến với những hình thức và mức độ khác nhau:

Nhóm công trình là sách:

Nguyễn Văn Hùng (2005), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác

dân vận trong thời kì mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Nguyễn Linh Khiếu

(2003), Nghiên cứu phụ nữ giới và gia đình, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội; Dương Thị Minh (2004), Gia đình Việt Nam và vai trò của người phụ nữ trong

giai đoạn hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Nghiên cứu vấn đề phụ nữ trong tư tưởng Hồ Chí Minh có một số ấn phẩm của Nhà xuất bản Phụ nữ như: “Hồ Chí Minh với vấn đề giải phóng phụ nữ” (1970), “Bác Hồ với phong trào phụ nữ Việt Nam” (1982); “Hồ Chí Minh với sự nghiệp giải phóng phụ nữ” (1990) Tất cả các công trình trên đều đi vào phân tíchnội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề giải phóng phụ nữ

Nhóm công trình là luận văn, luận án:

Đặng Thị Linh, “Vấn đề phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam hiện nay Thực trạng và giải pháp”, (Luận án phó tiến sỹ triết học, Viện nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Hà Nội, 1997) Ở Luận án này, tác giả đã

đi vào nghiên cứu thực trạng về vấn đề phụ nữ trong gia đình, tác giả đưa ra một

số giải pháp, kiến nghị nhằm phát huy hơn nữa vai trò của người phụ nữ

Nhóm công trình là tạp chí :

Hoàng Thị Nữ (1989), “Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác đào tạo, bồi

dưỡng và đề bạt cán bộ nữ”, Tạp chí Lịch sử Đảng, (6)

Nguyễn Thị Mão (1996), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng phụ nữ và

xây dựng đội ngũ cán bộ”, Tạp chí Xây dựng Đảng, (10)

Nguyễn Thị Kim Dung (2001), “Chủ tịch Hồ Chí Minh với việc đào tạo,

bồi dưỡng đội ngũ cán bộ nữ”, Tạp chí Lịch sử Đảng, (11)

Các tác giả trên đều xoay quanh nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh với công tác đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng và đề bạt cán bộ nữ

Các công trình trên đều thể hiện những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh

về vị trí, vai trò của phụ nữ đối với sự nghiệp cách mạng Tuy nhiên, cho tới nay vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của phụ nữ vào việc đẩy mạnh công tác vận động phụ nữ ở xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định hiện nay

Vì vậy, với việc nghiên cứu vấn đề tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của phụ nữ

và sự vận dụng vào công tác vận động phụ nữ ở xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định hiện nay, đề tài đã không trùng lặp với các công trình đó Những tài liệu nêu trên có giá trị tham khảo giúp cho việc nghiên cứu đề tài của tác giả

3 Mục đích và nhiệm vụ

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của phụ nữ và sự vận dụng vào công tác vận động phụ nữ ở xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ vị trí, vai trò của phụ nữ, công tác vận động phụ nữ theo tư tưởng

Hồ Chí Minh

- Chỉ ra thực trạng về công tác vận động phụ nữ trên địa bàn xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định theo tư tưởng Hồ Chí Minh và nguyên nhân của thực trạng đó

- Đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác vận động phụ nữ trên địa bàn xã

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

5 Phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lí luận: Đề tài được thực hiện dựa trên cơ sở lí luận của chủ nghĩa

Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, nghị quyết của Đảng bộ địa phương về công tác vận động phụ nữ

Phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã sử dụng

các phương pháp: duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, logic, phân tích và tổng hợp, so sánh,phương pháp thống kê

6 Đóng góp của khóa luận

- Góp phần làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của phụ nữ

- Đánh giá đúng thực trạng công tác vận động phụ nữ trên địa bàn xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay

- Đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm thực hiện tốt hơn công tác vận động phụ nữ trên địa bàn xã ở địa phương

7 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo thì khóa luận được kết cấu thành 2 chương , 5 tiết

Chương 1 NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ

1.1 Quan điểm Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của phụ nữ

1.1.1 Trong lịch sử dựng nước và giữ nước

Vị trí địa lý cùng với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, Việt Nam luôn ở thế bị “dòm ngó” và xâm lược Vì thế, giữ vững bờ cõi là điều cốt yếu để dân tộc Việt Nam có thể tồn tại và phát triển.Với tiến trình đó, vai trò của phụ nữ chiếm một phần quan trọng trong suốt sự nghiệp dựng nước và giữ nước Hồ Chí Minh đánh giá trong công cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm có sự góp sức của rất nhiều vị nữ anh hùng: “Hai Bà Trưng đã để lại cho phụ nữ Việt Nam một truyền thống vẻ vang là dũng cảm kháng chiến Liên đoàn phụ nữ dân chủ quốc

tế giúp phụ nữ Việt Nam bồi dưỡng truyền thống ấy, hăng hái đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc xâm lược Phụ nữ Việt Nam đã xứng đáng là con cháu của Hai Bà Trưng và là lực lượng trong quốc tế phụ nữ” [10, tr.339] Thêm nữa, Bà Triệu với câu nói đầy khí phách: “Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp sóng dữ, chém cá kình ở biển Đông, quét sạch bờ cõi để cứu dân ra khỏi vòng chìm đắm, chứ đâu có chịu cúi đầu khom lưng làm tì thiếp cho người” [12, tr.245] Bằng bản lĩnh chỉ huy chiến trận, Bà đã lãnh đạo đội quân làm nên thắng lợi lẫy lừng, đuổi cổ giặc Ngô về nước Điều đó khẳng định rằng, dù trong trận mạc đầy rẫy hiểm nguy, đòi hỏi người chỉ huy phải có đầu óc linh hoạt, nhạy bén, dùng binh khéo thì nữ giới vẫn có thể làm được và làm rất tốt

Tiếp nối bản lĩnh của các nữ tướng, phụ nữ Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò, vị trí cũng như khả năng của mình, chẳng hạn như: bà Bùi Thị Xuân thay cha lãnh đạo nghĩa quân khi cha vừa tử trận, với gồm một đạo quân gần 5000 người, cùng với sự chỉ huy bản lĩnh của Bà, nghĩa quân đã làm cho quân địch

nhiều lần thất bại trong đó có trận Trấn Ninh đã đi vào sử sách ở thế kỷ XVIII Đến thế kỷ XIX, có một phụ nữ tên thật Yến Phi hay còn gọi là “bà Ba Cai Vàng” đã chỉ huy cuộc nổi dậy của nông dân chống lại triều đại phong kiến nhà Nguyễn, được nhân dân ta mãi truyền tụng cho đến ngày nay Bên cạnh đó, phụ

nữ còn tham gia đảm nhiệm công việc tổ chức và quản lý xã hội, ví như: Nguyên Phi Ỷ Lan từng thay vua Lê Thánh Tông trông coi việc triều đình để Vua yên tâm khi đem quân đánh Chiêm Thành, đồng thời, gợi ý cho vua trong việc bảo vệ trâu bò nhằm đảm bảo việc cày bừa của dân gian; Thái hậu Dương Vân Nga, người đã thay chồng lãnh đạo việc nước, đưa đất nước vượt qua những khó khăn, thử thách Ngoài ra, phụ nữ cũng đạt được thành tựu to lớn trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật, ví như: bà Đoàn Thị Điểm, bà Huyện Thanh Quan, bà Hồ Xuân Hương,… là những nữ sĩ nổi tiếng với những áng thơ đầy khí phách và hoài bão lớn, đấu tranh chống lại những áp bức, bất công Thể hiện sự phản kháng lại những định kiến áp đặt lên vai người phụ nữ trong chế độ phong kiến, những lễ giáo Khổng, Mạnh Do hoàn cảnh lịch sử, ở thế kỷ X và XV, nước ta đã phải huy động rất nhiều người tham gia vào quân đội Do đó, người phụ nữ phải thay chồng, thay con trực tiếp lao động sản xuất, nuôi dạy con nhỏ, chăm sóc cha mẹ già và cung cấp lương thực, lương thảo cho quân đội Việc điều động một lực lượng lao động lớn là nam giới vào các công trình tập trung, đã làm cho phụ nữ trở thành lực lượng lao động thiết yếu trong lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam từ

ngàn xưa

1.1.2 Trong lịch sử cách mạng giải phóng dân tộc

Hồ Chí Minh khảo sát thực tiễn nhiều cuộc cách mạng lớn trên thế giới, tìm hiểu các cuộc đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc, Người đã khái quát lên vị trí, vai trò của người phụ nữ trong cách mạng như sau: “Xem trong lịch sử cách mệnh chẳng lần nào là không có đàn bà con gái tham gia… Vậy nên muốn thế giới cách mệnh thành công, thì phải vận động đàn bà con gái công nông các

nước” [10, tr.313] Người ghi nhận như sau: “Phụ nữ Thổ Nhĩ Kỳ tham gia bảo

vệ đất nước chống sự xâm lược của chủ nghĩa đế quốc phương Tây Phụ nữ Ấn

Độ vùng lên chống sự đô hộ của Anh Phụ nữ Trung Quốc tham gia cuộc cách mạng năm 1912 Phụ nữ Triều Tiên đã và đang đấu tranh vì độc lập của Tổ quốc Phụ nữ Nhật Bản đã buộc Chính phủ phải hủy bỏ đạo luật cấm phụ nữ tham gia đời sống chính trị và v.v ” [13, tr.288] Ngoài ra, phụ nữ thế giới còn tham gia vào công việc xây dựng đời sống, phát triển kinh tế, Người nói: “Trong đời sống kinh tế những “bông hồng” của phương Đông bắt đầu tỏ cho chủ nghĩa tư bản thấy ở họ có những chiếc gai nhọn Những cuộc bãi công của nữ công nhân ở các nhà máy và xưởng dệt lụa không còn là hiện tượng hiếm nữa Trong các tổ chức công đoàn Nhật Bản, phụ nữ chiếm một tỷ lệ đáng kể Đoàn Thanh niên cộng sản Trung Quốc mới thành lập được ba năm đã có trong hàng ngũ của mình hơn 150 nữ công nhân và nữ sinh viên” [14, tr.228]

Vị trí, vai trò của phụ nữ các nước rất đáng học hỏi, cộng thêm truyền thống anh hùng của phụ nữ dân tộc ta, Hồ Chí Minh mong muốn phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ mới cũng có sự tiếp thu, tiếp nối để khẳng định thêm vị thế của mình Người nói: “Như buổi ấy là buổi phong kiến mà đàn bà, con gái còn biết Huống chi bây giờ hai chữ “nữ quyền” đã rầm rầm khắp thế” [14, tr.520, 521] và

“Nhờ Phụ nữ Quốc tế mà các đảng cộng sản mới lập ra như đảng ở Java, đảng viên đàn bà mỗi ngày một thêm nhiều An Nam cách mệnh cũng phải có nữ giới tham gia mới thành công, mà nữ giới An Nam muốn cách mệnh thì phải theo Phụ nữ Quốc tế chỉ bảo” [11, tr.315] Từ chỗ đánh giá cao vai trò của phụ nữ, thấy được những phẩm chất tốt đẹp của họ là một phần không thể thiếu, làm nên

sự trọn vẹn của cuộc cách mạng Người nói: “Các chị em phụ nữ, chẳng những khôn khéo, hăng hái mà lại gan góc vô cùng” [13, tr.412], “Chị em rất hăng hái, rất chịu khó và tổ chức rất khéo” [11, tr.412], cho nên, trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ, với chủ trương kháng chiến toàn dân, thành phần phụ

nữ là không thể thiếu Hồ Chí Minh khẳng định: “Toàn dân kháng chiến nghĩa là toàn cả dân, ai cũng đánh giặc Bất kỳ đàn ông đàn bà, người già con trẻ, ai cũng tham gia kháng chiến” [18, tr.540] Cả trong lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, Người lại một lần nữa nhấn mạnh: “Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc” [10, tr.534] Bởi vì, phụ nữ không chỉ giỏi trong lao động, sản xuất, trong công việc gia đình, nữ công gia chánh “các chị em phụ nữ, họ tranh nhau giúp nấu cơm, gánh nước, giặt áo, vá quần cho bộ đội, họ coi các chiến sĩ như anh em ruột” [19, tr.84] Từ đó, Người yêu cầu: “Ngày xưa, Bà Trưng, Bà Triệu, đã phất cờ khởi nghĩa, đánh giặc, cứu dân Trong lịch sử của dân tộc ta nhất là những thời kỳ cách mạng và kháng chiến, phụ nữ đã rất dũng cảm

Hiện nay, phụ nữ đang góp phần to lớn trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở miền Bắc và đấu tranh chống Mỹ - Diệm ở miền Nam” [19, tr.523].Phụ

nữ đã luôn có mặt trong các cuộc khởi nghĩa và đấu tranh, giành độc lập và thống nhất tổ quốc Họ tham gia với số lượng ngày càng đông, ý chí quyết tâm ngày càng lớn, tinh thần giác ngộ ngày càng sâu sắc, với những hình thức hoạt động rất đa dạng, gan dạ, khôn khéo và dũng cảm Trong cuộc kháng chiến chống Pháp đã có rất nhiều phụ nữ hòa cùng khí thế chống quân xâm lược của dân tộc, chung sức, chung lòng, đứng lên chống thực dân Pháp Ví như, trong phong trào Duy Tân, có bà Đinh Phu Nhân, 10 năm liên tục tham gia hoạt động dũng cảm, dù bị địch bắt và tù đày, tra khảo nhưng không khai nửa lời Sau khi

có Đảng, có một giai đoạn lịch sử, Đảng ta phải hoạt động một cách bí mật, Người nhận thấy, “Thời kỳ bí mật, nhiều chị em đã giác ngộ, tham gia hoạt động cách mạng rất dũng cảm, mặc dầu muôn ngàn nguy hiểm, gian khổ Rất nhiều chị em khác cũng đã bảo vệ cách mạng rất gan góc Thời kỳ đó, căn cứ địa cách mạng của ta ở Việt Bắc, do đó rất nhiều chị em phụ nữ các dân tộc thiểu số không những vượt gian nguy mà còn gạt cả mê tín để bảo vệ cách mạng và cán

bộ hoạt động cách mạng” [19, tr.509] Trong “Thư gửi đồng bào các tỉnh ở Việt Bắc”, Người đã viết: “Tôi không bao giờ quên được, trong những ngày gian nan cực khổ đó, đồng bào trong tỉnh ta, các cụ già, các chị em phụ nữ, anh em nông dân, các em thanh niên, các cháu nhi đồng ai cũng hăng hái giúp đỡ” [21, tr.238] Trong “Thư khen phụ nữ Cao Bằng” Người đã viết: “Tôi nhận được báo cáo rằng, chị em phụ nữ Cao Bằng thi đua ủng hộ bộ đội và dân quân bằng lựu đạn, lương thực, khăn áo, bánh trái, vân vân, đáng giá 140.000 đồng Thế là rất tốt Tôi nhớ rằng, trong thời kỳ bí mật, lúc bắt đầu tổ chức đội du kích và quân giải phóng đánh Nhật, đánh Pháp, phụ nữ Cao Bằng luôn luôn hăng hái giúp đỡ, tiếp

tế Nhiều bà cụ và chị em nhịn ăn để nuôi bộ đội Luôn mấy năm như thế.Nhiều chị em lại mạnh bạo tham gia du kích giết giặc Tôi thay mặt Chính phủ khen ngợi chị em… Tôi lại mong phụ nữ các tỉnh thi đua với chị em phụ nữ Cao Bằng, làm cho nổi bật vai trò vẻ vang của phụ nữ Việt Nam trong công cuộc kháng chiến và kiến quốc” [11, tr.76] Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, với rất nhiều khó khăn trước mắt, phụ nữ cũng đã những đóng góp rất lớn vào công cuộc khôi phục đất nước lúc bấy giờ: “Từ ngày dân Việt Nam tranh được chính quyền, phụ nữ đều ra sức gánh vác công việc Nào giúp đỡ chiến sĩ, tăng gia sản xuất Nào chống nạn mù chữ, tham gia tuyển cử, Tuần lễ Vàng, Đời sống mới, v.v , việc gì phụ nữ cũng hăng hái.Các bà đại biểu nghe vậy, rất là vui lòng Rồi ân cần gửi lời thân ái chúc phụ nữ Việt Nam gắng sức phấn đấu, và mong rằng phụ nữ ta sẽ giúp sức vào cuộc vận động phụ nữ thế giới” [20, tr.394]

Không lâu sau đó, thực dân Pháp lại tái chiếm.Phụ nữ Việt Nam, một lần nữa, đứng lên cùng toàn dân kiên cường kháng chiến chống Pháp Họ bất chấp gian lao nguy hiểm, bất kể không gian, thời gian, bảo vệ cán bộ cách mạng bằng một sự lạc quan, tin tưởng vào sự thắng lợi của cách mạng Người ca ngợi:

“Trong các chiến dịch, phụ nữ đi dân công, tải lương thực, đạn dược, làm đường,

v.v rất đông; 2/3 số dân công là phụ nữ Mặc dầu bị máy bay địch theo dõi thả bom dữ dội nhưng chị em vẫn vui vẻ ca hát, động viên nhau làm tròn nhiệm vụ” [22, tr.510] Trong các vùng địch tạm chiếm, thực dân Pháp âm mưu dùng người Việt đánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh, tình thế cách mạng rơi vào cảnh khốn khó Thế nhưng phụ nữ đấu tranh rất bền chí, chị em kiều bào ở nước ngoài cũng ủng hộ kháng chiến trong nước về mọi mặt; phụ nữ trong nước thì đào hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ, gan dạ, luồn lách qua các đồn bốt, vượt qua mạng lưới do thám của kẻ thù để chuyển thư từ, công văn một cách an toàn Nhiều chị kiên trì, móc liên lạc trong các thôn xóm để xây dựng cơ sở, gây dựng phong trào, vận động những người lầm đường, lỡ bước theo giặc quay về với cách mạng Tích cực chăm sóc thương binh, bộ đội bằng tất cả tình yêu thương

và tấm lòng của mình, Người viết: “Phải chăng vì danh, vì lợi, vì địa vị mà họ làm như vậy? Không phải Đó là vì lòng nồng nàn yêu nước Đó là vì lòng chí công vô tư mà chúng ta đều phải học tập theo” [23, tr.134] Người nhiều lần gửi thư tỏ lòng biết ơn đến các nữ anh hùng, đồng thời ghi nhận công lao của họ:

“Tôi kính cẩn nghiêng mình trước linh hồn các nữ liệt sĩ đã hy sinh cho Tổ quốc,…Tôi kính chào các bà mẹ có con trong bộ đội, và các bà mẹ cùng vợ con của các liệt sĩ mà trong cuộc kháng chiến to lớn của dân tộc ta đang gánh một phần quan trọng” [23, tr.339]

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, phụ nữ Việt Nam cũng đã phát huy hết khả năng, tinh thần và sức mạnh của mình Hồ Chí Minh rất tin tưởng nên có lời kêu gọi: “Bác mong phụ nữ ta ra sức phát huy hơn nữa truyền thống dũng cảm và đảm đang, cùng toàn quân, toàn dân ta bảo vệ độc lập tự do của Tổ quốc, đưa sự nghiệp chống Mỹ cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn” [25, tr.174, 175] Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, giới tuyến tạm thời được thiết lập.Tuy nhiên, đế quốc Mỹ âm mưu thay Pháp xâm chiếm miền Nam, nhằm chia cắt lâu dài đất nước ta Chúng cùng bè lũ tay sai đã cố tình phá hoại Hiệp

định Giơ-ne-vơ, tiến hành bình định với hàng loạt việc làm tàn bạo như: bắt cóc thủ tiêu cán bộ ta, dùng nhiều thủ đoạn bắt người man rợ Trong khi đó, lực lượng cách mạng ở miền Nam còn rất mỏng và yếu, thế và lực không được như trước Tuy vậy, ở miền Nam, những người phụ nữ anh dũng đã gan góc xông pha, đứng lên đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ Với vũ khí thô sơ, phụ nữ miền Nam có tấm lòng yêu nước và ý chí đánh thắng địch, họ đã dùng lời

lẽ đanh thép và nhiều hình thức phong phú, phương pháp đấu tranh trực diện, tấn công liên tục làm cho quân địch phải hoảng sợ chùn bước Về sau, chúng thi hành chính sách “tố cộng, diệt cộng”, tra khảo dân, trường kỳ truy bức, bắt ly khai Đảng, xé cờ Đảng Trước tình hình đó, nhiều nơi, các mẹ, các chị còn biến những buổi lên lớp “tố cộng” thành những buổi tố cáo, vạch trần âm mưu của Ngô Đình Diệm, chúng buộc phải giải tán các trường “tố cộng” Hồ Chí Minh đã rất tự hào về những thành tựu của phụ nữ miền Nam Do đó, trong bài phát biểu tại “Lễ kỷ niệm lần thứ 20 ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam”, Người tuyên dương: “Miền Nam anh hùng có đội quân đấu tranh chính trị gồm hàng vạn chiến sĩ toàn là phụ nữ Họ rất mưu trí và dũng cảm làm cho địch phải khiếp sợ và gọi là “đội quân tóc dài” Phó tư lệnh quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta” [14, tr.173] Ở miền Bắc, phụ nữ cũng tích cực tham gia đấu tranh nhằm hỗ trợ cho đồng bào và phụ nữ miền Nam chống lại những hành động dã man của Mỹ - Diệm Sau chiến lược “chiến tranh đặc biệt”

mà Mỹ đã triển khai và cuối cùng thất bại, chúng liền tiến hành ném bom phá hoại những thành tựu đầu tiên trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của ta Trước tình thế đó, phụ nữ miền Bắc hăng hái thi đua thực hiện phong trào “ba đảm đang”, chống Mỹ cứu nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội và chi viện tối đa cho chiến trường miền Nam với tinh thần “thóc không thiếu một hạt, quân không thiếu một người” Hồ Chí Minh cũng đã nhiều lần gửi thư khen ngợi phụ nữ

miền Bắc, Người nhấn mạnh: “Trong phong trào thanh niên xung phong chống

Mỹ, cứu nước, nhiều cháu thanh niên gái đã nêu gương dũng cảm trong sản xuất

và chiến đấu như thanh niên gái Vĩnh Linh vừa sản xuất giỏi, vừa chiến đấu giỏi,

tổ cầu đường Trần Thị Lý ở Quảng Bình và tiểu đội 9, đại đội 814 đã bảo đảm tốt giao thông dưới làn bom đạn, đội dân quân gái ở Nam Ngạn đã góp phần bắn được nhiều máy bay giặc Mỹ v.v…” [11, tr.174] Hồ Chí Minh không chỉ đánh giá cao vai trò của phụ nữ trực tiếp tham gia vào cuộc kháng chiến, Người còn đánh giá cao vai trò của các bà mẹ, đã che chở cho bộ đội, chịu đựng mất mát, đau thương để khuyến khích con em mình đi chiến đấu, Người nói: “Các bà mẹ chiến sĩ đã khuyến khích con cháu mình vào bộ đội đánh giặc cứu nước Ngoài

ra còn ân cần nuôi nấng, giúp đỡ, bảo vệ cán bộ và chiến sĩ khác như con cháu của mình, như: bà mẹ Suốt ở Quảng Bình đã xông pha bom đạn, không sợ sóng

to gió lớn, suốt ngày đêm chèo thuyền đưa bộ đội cán bộ qua sông để chiến đấu

Bà mẹ Cán, người Thái ở Sơn La có sáu con thì hai con đi bộ đội, bốn vào du kích, bản thân bà mẹ cũng hăng hái vào bạch đầu quân Bà mẹ Đích ở Thái Bình

đã cho cả bốn con trai và một con rể vào bộ đội Bản thân mẹ vừa lo việc nhà cho các con, vừa hăng hái giúp đỡ gia đình chiến sĩ Bà Đích còn rất tự hào là cả nhà có bốn con trai, hai con gái, một con rể đều vẻ vang được tham gia Đảng Lao động Việt Nam” [24, tr.172, 173] Hồ Chí Minh đi đến kết luận: “Trong thời

kỳ cách mạng hoạt động bí mật và trong những năm kháng chiến chống bọn thực dân Pháp và lũ can thiệp Mỹ, phụ nữ ta đều có công lao to lớn” [22, tr.172] Bởi,

“Phụ nữ Việt Nam ta sẵn có truyền thống đấu tranh anh dũng và lao động cần cù Trong kháng chiến, phụ nữ ta từ Bắc đến Nam đều hăng hái tham gia đánh giặc cứu nước Từ ngày hòa bình trở lại, nước ta bị chia cắt làm hai miền.Chị em miền Nam đang bền bỉ đấu tranh chống ách thống trị dã man của Mỹ - Diệm Ở miền Bắc hoàn toàn giải phóng, chị em phụ nữ đều phấn khởi thi đua sản xuất

thực hành tiết kiệm, công tác và học tập đều tiến bộ khá” [21, tr.507]

1.1.3 Trong xây dựng chủ nghĩa xã hội

Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ Việt Nam, trẻ cũng như già ra sức mà dệt thêu mà thêm tốt đẹp rực rỡ” [14, tr.340] Đây là một tổng kết mang tính lịch sử, đồng thời mang tính dự báo chính xác của Người về vị trí, vai trò của phụ nữ Việt Nam trong chế độ mới - chế độ

xã hội xã hội chủ nghĩa Nhân dịp tới dự Đại hội liên hoan phụ nữ “Năm tốt”, Người đã nói: “Trong hàng ngũ vẻ vang những anh hùng quân đội, anh hùng lao động, chiến sĩ thi đua và lao động tiên tiến đều có phụ nữ Phụ nữ ta tham gia ngày càng đông và càng đắc lực trong các ngành kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Thế là dưới chế độ tốt đẹp của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, phụ

nữ ta thực sự làm chủ Nhà nước” [25, tr.310] Như vậy, khi miền Bắc đã làm chủ vận mệnh, phụ nữ đã có nhiều cơ hội tham gia học tập nhằm nâng cao trình độ chính trị, văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ; tham gia vào đời sống chính trị, quản

lý kinh tế, quản lý xã hội và đã lập được nhiều thành tựu đáng kể Hồ Chí Minh

đi đến kết luận: “Dưới chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản, người phụ nữ dũng cảm có thể hoàn thành mọi nhiệm vụ của người đàn ông dũng cảm có thể làm, dù nhiệm vụ ấy đòi hỏi rất nhiều tài năng và nghị lực” [17, tr.121] Đồng thời, Người cũng căn dặn thêm: “Từ đây, phụ nữ ta càng phải gắng sức làm thế nào để trong thì đoàn kết toàn thể chị em, đặng giúp việc xây dựng nước nhà; ngoài thì cộng tác với những đoàn thể dân chủ phụ nữ thế giới Như thế mới xứng đáng địa vị của phụ nữ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa” [17, tr.395]

1.2 Các biện pháp phát huy vai trò của phụ nữ theo quan điểm của

* Về nội dung vận động phụ nữ

Thứ nhất, trên lĩnh vực chính trị: Theo Hồ Chí Minh để phụ nữ tiến bộ thì

trước tiên phải vận động và làm cho họ thực sự hiểu được quyền bình đẳng về chính trị, nghĩa là phải bắt đầu từ việc trang bị cho phụ nữ công cụ lý luận, tổ chức họ tự giác tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh giải phóng chính mình, từ người dân mất nước trở thành công dân của một nước tự do, độc lập, có chủ quyền Về lĩnh vực này, phải vận động và làm cho phụ nữ được tham gia vào các hoạt động chính trị như quyền bầu cử, ứng cử, trở thành cán bộ lãnh đạo, tham gia quản lý Nhà nước một cách bình đẳng như nam giới, có quyền tự do ngôn luận, đi lại, cư trú và bình đẳng trước pháp luật

Có thể nói, dưới sự quan tâm chỉ dạo của Hồ Chí Minh, phụ nữ đã được bình đẳng với nam giới trong đời sống chính trị, hầu hết phụ nữ đến tuổi trưởng thành đều được sinh hoạt chính trị: được bầu cử, ứng cử, được tham gia sinh hoạt ở các đoàn thể, nhiều đại diện phụ nữ được tham gia quản lý trong bộ máy Nhà nước

Thứ hai, trên lĩnh vực kinh tế: Hồ Chí Minh không phải là một nhà chuyên

nghiên cứu về kinh tế, hơn nữa trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Người hầu như không có một bài nói, bài viết riêng về “Đời sống kinh tế của phụ

nữ Việt Nam” Nhưng như thế không có nghĩa là Người không quan tâm tới vấn

đề này Ngay từ khi còn nhỏ, Người đã chứng kiến cảnh vất vả, đói nghèo của quê hương, trong đó có người mẹ của mình suốt ngày này qua ngày khác phải gò mình bên khung cửi để kiếm sống

Không giải phóng sức lao động cho phụ nữ, không vận động để phụ nữ tiến

bộ về kinh tế thì đó là cuộc cách mạng “chưa đến nơi, chưa đến chốn” Giải phóng sức lao động của phụ nữ, ngoài việc tạo thêm những cơ hội phát triển tài năng, trí tuệ của họ, còn đưa phụ nữ tham gia vào nhiều ngành, nghề mới phát triển ở nước ta như: công thương nghiệp, văn hóa, giáo dục, y tế,… không để họ chỉ lao động trong ngành nông nghiệp truyền thống như bao đời nay Đồng thời,

gạt bỏ các trở ngại đang hạn chế việc phát huy sức mạnh tiềm tàng về năng lực, trí tuệ, về phẩm chất đạo đức tốt đẹp của người phụ nữ, kết hợp với sự cần cù khéo léo của họ để phục vụ cho sự nghiệp xây dựng xã hội mới Để làm được như vậy, Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở các cấp lãnh đạo cần quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ chị em nâng cao trình độ kiến thức, chuyên môn kỹ thuật đáp ứng yêu cầu công việc “Đảng bộ và chính quyền các địa phương cần thiết thực giúp đỡ cho phong trào năm tốt không ngừng tiến lên” [22, tr.259] Khi tiến hành vận động phụ nữ trên lĩnh vực kinh tế, Hồ Chí Minh đòi hỏi: “Phải đặc biệt chú ý đến sức lao động phụ nữ Phụ nữ là đội quân lao động rất đông Phải giữ gìn cho phụ nữ để chị em tham gia sản xuất được tốt” [25, tr.194]

Thứ ba, trên lĩnh vực văn hóa, xã hội: Hồ Chí Minh khẳng định: “Một dân

tộc dốt là một dân tộc yếu”, chỉ có tri thức, trình độ mới giải phóng được con người, đưa con người tới mọi sự bình đẳng, tiến bộ Để giải phóng phụ nữ đòi hỏi phụ nữ phải học tập, nâng cao nhận thức và hiểu biết về mọi mặt

Ở Việt Nam, do ảnh hưởng của chính sách cai trị, một chính sách “ngu dân”, hạn chế mở trường học nhằm “không muốn cho dân biết chữ để dễ lừa dối

và bóc lột dân ta” [15, tr.36] Vì thế, “số người Việt Nam thất học so với số người trong nước là 95%, nghĩa là hầu hết người Việt Nam mù chữ” [17, tr 36], trong đó phụ nữ chiếm số đông Ngay sau Cách mạng tháng Tám Hồ Chí Minh vạch rõ: “Một trong những công việc phải thực hiện cáp tốc trong lúc này là nâng cao dân trí” [17, tr 36] Vì thế, ngay sau khi giành độc lập năm 1945, mặc

dù bộn bề với công việc phát động chiến dịch diệt “giặc dốt” trong cả nước để xóa dần tình trạng lạc hậu, dốt nát của nhân dân do chính sách ngu dân để lại Trong chiến dịch diệt giặc dốt, Người đặc biệt quan tâm tới phụ nữ, bởi lẽ phụ nữ đã bị “kìm hãm quá lâu”, do vậy, “phụ nữ càng cần phải học, đã lâu chị

em bị kìm hãm, đây là lúc chị em phải cố gắng để kịp nam giới, để xứng đáng mình là một phần tử trong nước” [18, tr 37], có kiến thức tham gia vào công

cuộc xây dựng nước nhà Người cho rằng, chỉ có nâng cao trình độ cho phụ nữ mới có thể giải thoát họ khỏi những trói buộc của chế độ cũ Chính sự dốt nát đã làm cho phụ nữ lâm vào bước đường cùng khổ, nó cũng là nguồn gốc sâu xa dẫn tới sự kéo dài của những thiên kiến lạc hậu, hà khắc Do người phụ nữ ít được học hành, mặt khác bị công việc trói buộc cho nên đầu óc càng “u mê, đần độn” Không thể khác, chỉ có nâng cao trình độ văn hóa cho phụ nữ thì mới thực sự giải phóng đươc cho họ

Với mục đích như vậy, Hồ Chí Minh đã đề nghị và đưa vào Hiến pháp vấn

đề bình đẳng nam nữ trong lĩnh vực văn hóa, vừa tạo cơ sở pháp lý bảo vệ quyền

lợi cho phụ nữ, vừa ghi nhận vai trò mà phụ nữ đã cống hiến Điều 6, Hiến pháp

nước Việt Nam dân chủ cộng hòa 1946 đã công nhận: “Tất cả công dân Việt

Nam đều ngang quyền về mọi phương diện chính trị, kinh tế, văn hóa” Trong Hiến pháp 1959 một lần nữa khẳng định quyền bình đẳng về văn hóa của phụ nữ Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, để vận động phụ nữ tiến bộ về lĩnh vực này, trước hết bản thân phụ nữ phải “gắng học tập chính trị, học tập văn hóa, kỹ thuật” [20, tr 89], góp phần xây dựng đất nước, nhanh chóng đuổi kịp “chị em phụ nữ ở thế giới” Vì vậy, Người luôn quan tâm tới công tác đào tạo, bồi dưỡng phụ nữ Người vui mừng khi biết phụ nữ đã có mặt ở cả vị trí người dạy cũng như người học: “Trong phong trào phát triển bình dân học vụ, phụ nữ chiếm một phần lớn trong số người dạy cũng như trong số người học” [20, tr 432] Người kịp thời biểu dương những gương điển hình học giỏi của nữ giới, vừa động viên, vừa khích lệ phụ nữ Để nâng cao địa vị cho phụ nữ đòi hỏi “chúng ta phải có phương pháp đào tạo và giúp đỡ để nâng cao hơn nữa điạ vị của phụ nữ” [21, tr 451] Đó là sự nhắc nhơ của Bác đối với các cấp lãnh đạo và những người phụ trách giáo dục

Người thường xuyên chú trọng tới những nét đặc thù của phụ nữ để từ đó

đề ra chính sách phù hợp với chị em Hiến pháp 1959 đã quy định: “Nhà nước

đảm bảo cho phụ nữ công nhân và phụ nữ viên chức được nghỉ trước và sau khi

đẻ mà vẫn được hưởng nguyên lương Nhà nước bảo hộ quyền lợi này của người

mẹ và trẻ em”

Thứ tư, vận động phụ nữ trong gia đình: Trong gia đình, phụ nữ là người

đóng vai trò quan trọng, trách nhiệm của họ thực sự lớn lao Hồ Chí Minh cho rằng, muốn giải phóng phụ nữ, muốn thực hiện bình đẳng nam - nữ trước hết phải giải phóng phụ nữ ra khỏi sự trói buộc của tư tưởng “trọng nam khinh nữ”

ra khỏi sự bất công ngay trong gia đình Người lên án mạnh mẽ quan điểm “đàn

bà phải quanh quẩn trong bếp” và các hiện tượng phân biệt đối xử với phụ nữ Bởi “Như thế thì còn gì là tình nghĩa vợ chồng? Như thế là phạm pháp, là cực kì

dã man” [23, tr.195]

Hồ Chí Minh đòi hỏi bản thân chị em phụ nữ phải có ý chí tự cường, tự lập, phải đấu tranh để bảo vệ quyền lợi của mình “chị em phụ nữ không nên ngồi chờ Chính phủ, chờ Đảng ra chỉ thị giải phóng cho mình” [25, tr.524] Bên cạnh đó, Người thường xuyên phê phán những quan niệm đơn giản, hình thức về vấn đề bình đẳng trong gia đình theo kiểu “Hôm nay anh rửa bát, quét nhà, hôm sau em rửa bát, quét nhà, nấu cơm” Đáng trách hơn cả là trước những hành động xấu xa

và phạm pháp đối với phụ nữ, chi bộ, chính quyền và nhân dân địa phương thường nhắm mắt làm ngơ, như thế thì làm sao đảm bảo quyền lợi của phụ nữ được Hồ Chí Minh khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa gia đình và xã hội, Người từng nói: “Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt Hạt nhân của xã hội là gia đình” [47, tr.523] Khi phụ nữ được bình đẳng về mặt xã hội sẽ có điều kiện để xây dựng hạnh phúc gia đình, góp phần để nam giới đề cao, tôn trọng phụ nữ Do đó, muốn đạt tới sự tiến bộ của phụ nữ phải bắt đầu giải phóng họ từ gia đình, gắn liền với giải phóng họ ngoài xã hội, nâng cao vị thế của phụ nữ ngoài xã hội sẽ

tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia ngày càng nhiều vào công tác xã hội, tiến tới bình đẳng với nam giới trong nhiều lĩnh vực

Như vậy, vấn đề vận động phụ nữ tiến tới bình đẳng trên mọi lĩnh vực và trong gia đình đã được Hồ Chí Minh đánh giá: “Dưới chế độ Việt Nam dân chủ cộng hòa, phụ nữ ta đã được bình quyền về mọi mặt” [22, tr.132] Sự nghiệp đổi mới sẽ tiếp tục phát triển và làm sâu sắc thêm tư tưởng Hồ Chí Minh

* Về phương pháp vận động phụ nữ

Phương pháp vận động phụ nữ có thể hiểu là tổng hợp những cách thức, biện pháp, quy trình tổ chức, tập hợp mọi tầng lớp phụ nữ làm cách mạng có hiệu quả cao nhất

Theo Hồ Chí Minh: Trước hết, phải tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục cho phụ nữ hiểu, khi họ hiểu rồi thì mới tin theo và quyết tâm thực hiện Trong thời gian Người còn bôn ba hoạt động ở nước ngoài, bằng nhiều cách khác nhau, Người đã giải thích cho phụ nữ hiểu rằng: “những việc đó là vì lợi ích của họ mà phải làm” Người khẳng định: “Nước ta là nước dân chủ” cho nên mọi người dân, mọi phụ nữ có quyền được thông tin, được biết, được giải thích, được bàn bạc Thông qua đó mà rút ra những kinh nghiệm quý báu, những bài học hay Trong bài nói chuyện tại Hội nghị Liên hiệp phụ nữ toàn quốc về vấn đề phát động quần chúng nông dân vào 3/3/1953, Người nói “Cán bộ phụ nữ đi vận động, có cô vận động khéo, đến đâu dân làm gì mình làm nấy, thân thiết như người nhà thì có thành tích Cô nào không hòa lẫn được với nhân dân, vẫn giữ thói quen thành phố thì vận động không thành công” [18, tr.57]

Một trong những phương pháp quan trọng của công việc vận động phụ nữ, theo Người cần phải tổng kết đánh giá những việc đã làm được, chưa làm được phải có sự khen chê kịp thời, từ đó tuyên truyền để mọi người cùng noi theo Người đồng thời cho rằng, phải thẳng thắn phê bình, chỉ ra những việc chưa làm được của phụ nữ: “ Phụ vận ta còn thiếu sót: ít chú ý vận động gia đình các cán

bộ và các nhà chủ công nghiệp, gia đình các nhà công thương và chị em nội trợ” [17, tr.1332] Như vậy, để phụ vận có hiệu quả thì người cán bộ phụ vận trước hết phải có sự hiểu biết về lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, nắm vững đường lối chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, hiểu rõ đối tượng hoàn cảnh, tìm mọi cách để giải thích cho mọi người hiểu rõ

Tóm lại, để công tác phụ vận ngày càng phát triển đòi hỏi phải có phương pháp vận động khéo: “Khéo vận động, tổ chức và hướng dẫn thì chị em phụ nữ ấy

có tác dụng lớn đối với xã hội Cách làm phụ vận Trung Quốc đơn giản, thiết thực

và kết quả to” [16, tr.132] Đó là một lời khuyên, đồng thời cũng chỉ ra cho chúng ta cách làm hiệu quả nhất đối với công tác vận động phụ nữ của Hồ Chí Minh

* Về lực lượng tham gia vận động phụ nữ

Hồ Chí Minh yêu cầu: “Tất cả cán bộ chính quyền, tất cả cán bộ đoàn thể và tất cả hội viên của tổ chức nhân dân (Liên Việt, Việt Minh…) đều phải phụ trách dân vận” [15, tr.699] Người cũng chỉ ra yêu cầu cụ thể để mỗi tổ chức, đoàn thể trong hệ thống chính trị quán triệt tốt hơn nhiệm vụ của mình

Thứ nhất, đối với Đảng: Hồ Chí Minh nhận thức sâu sắc vai trò lãnh đạo

của Đảng với sự nghiệp cách mạng nói chung và với phụ nữ nói riêng Ngay từ những năm hai mươi của thế kỷ XX, Người đã khẳng định: “Trước hết phải có Đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc

với các dân tộc bị áp bức và vo sản giai cấp ở mọi nơi” [17, tr.267-268]

Theo Người Đảng lãnh đạo công tác vận động phụ nữ, ngoài mục tiêu cao

cả là giải phóng phụ nữ ra khỏi sự áp bức, nô dịch của chủ nghĩa thực dân, đế quốc thì việc quan trọng không kém là phải luôn chú ý nâng cao địa vị cho họ Người khẳng định: “Đảng và Chính phủ ta luôn chú ý nâng cao địa vị của phụ nữ” [22, tr.85]

Người chỉ đạo các cấp ủy Đảng phải quan tâm, bồi dưỡng “cất nhắc cán bộ

là nữ” để bồi dưỡng họ trở thành những người “quyết tâm suốt đời đấu tranh cho

Đảng, cho cách mạng” với đầy đủ những phẩm chất “đức và tài” Hồ Chí Minh đòi hỏi Đảng phải nuôi dạy cán bộ như người làm vườn, vun trồng những cây cối quý báu Do đó, Hồ Chí Minh luôn coi trọng công tác đào tạo cán bộ nói chung, cán bộ nữ nói riêng là công việc gốc của Đảng

Người luôn có quan điểm: Trong công tác cán bộ nói chung, cán bộ nữ nói riêng, Đảng ta phải “có gan cất nhắc cán bộ” và phải “cất nhắc có cơ sở” Nếu vì lòng yêu ghét, vì thân thích, vì nể nang, nhất định không ai phục, mà gây nên mối lôi thôi trong Đảng Như thế là có tội với Đảng, có tội với đồng bào” [24, tr.281]

Thứ hai, đối với chính quyền: Chính quyền được dân ủy thác, điều hành

quản lý xã hội cho nên chính quyền và dân có quan hệ trực tiếp, do đó mọi cán

bộ Nhà nước đều phải làm dân vận Người cho rằng: “Đã phụng sự nhân dân thì phải phụng sự cho ra trò Việc gì có lợi cho dân, thì phải làm cho bằng được.Việc gì có hại cho dân, thì phải hết sức tránh” [21, tr.88]

Người cho rằng, Chính phủ phải kết hợp cùng với Đảng thì địa vị của phụ

nữ mới được khẳng định: “Đảng và Chính phủ ta luôn luôn chú ý nâng cao địa vị của phụ nữ” Nếu tách riêng nhiệm vụ giữa Đảng và Chính phủ thì sẽ có hiện tượng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”

Thứ ba, đối với đoàn thể (Đoàn thanh niên, công hội, nông hội,…): Hồ Chí

Minh đã sớm nhận thấy vai trò to lớn của các đoàn thể Với nông dân, Người khẳng định: “Muốn kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công ắt phải dựa vào quần chúng nông dân Muốn dựa vào nông dân ắt phải bồi dưỡng lực lượng của họ” [24, tr.23] Bởi vì, “Đa số dân ta là nông dân Mỗi việc đều phải dựa vào nông dân.Nông dân giác ngộ hăng hái thì kháng chiến mới mau thắng lợi, kiến quốc mới chóng thành công, nông dân mới được giải phóng” [44, tr.191] Xuất phát từ vị trí, vai trò của nông dân, thực tiễn cách mạng đòi hỏi phải có mộ tổ chức của giai cấp nông dân đảm trách việc vận động, tuyên truyền để họ hiểu

“việc cần phải làm”, Người yêu cầu: “Làm cho nông dân vào hội nông dân cứu quốc cho đông để phấn đấu cho mục đích của mình và tích cực tham gia công cuộc kháng chiến kiến quốc” [19, tr.711] Đối với phụ nữ, Người yêu cầu “Hội nông dân cứu quốc phải thiết thực, tổ chức rộng rãi và chặt chẽ nhất là kết nạp thanh niên và phụ nữ nông thôn vào hội làm cho hội đông thêm, mạnh thêm,

hăng hái thêm” [18, tr.191]

Với công nhân, Người khẳng định “Tổ chức công hội trước hết là để cho công nhân đi lại với nhau cho có tình cảm; hai là nghiên cứu với nhau; ba là để sửa sang cách sinh hoạt của công nhân cho khá hơn bây giờ; bốn là để giữ gìn quyền lợi cho công nhân; năm là để giúp cho quốc dân, giúp cho thế giới” [40, tr.302] Từ thực tiễn nghiên cứu lý luận, Hồ Chí Minh hiểu rõ vị trí,vai trò, tâm

tư của giai cấp công nhân, đó là lực lượng lãnh đạo, lực lượng nòng cốt trong chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc Do vậy, cần thiết phải có tổ chức của họ để đảm nhiệm vận động, tổ chức đó là công hội ( nay là tổ chức công đoàn)

Người khẳng định: Muốn thế giới cách mện thành công thì phải vận động đàn bà, con gái, công nông các nước Đó là nhiệm vụ của công hội và phải tổ chức được “tổ chức đoàn thanh niên và hội phụ nữ trong mỗi công hội Thanh niên và phụ nữ phải tham gia lãnh đạo công hội” [17, tr.575] Như vậy, một mặt công hội phải vận động “ tổ chức hội phụ nữ”, mặt khác phụ nữ “phải tham gia lãnh đạo công hội”, đó là sự thống nhất biện chứng trong công tác vận động phụ nữ Nhờ vậy mà phụ nữ Việt Nam đã tiến bộ và có thành tích lớn trong các ngành

Với tư cách là người đi vận động, theo Người bản thân những “phụ nữ công nhân cần tích cực tham gia quản lý thật tốt nhà máy, công trường” [17, tr 238]

Đó là yêu cầu không thể thiếu đối với phụ nữ trong thời kỳ đất nước bắt đầu tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội Người nhắc nhở công đoàn phải quan tâm tới

công nhân thông qua các việc làm cụ thể, như thế công tác vận động phụ nữ mới

có hiệu quả

Thứ tư, đối với bản thân Hội phụ nữ và phụ nữ: Nhận thức được tầm quan

trọng của tổ chức phụ nữ, Người đã lãnh đạo, chỉ đạo, tích cực vận động để phụ

nữ Việt Nam trở thành hội viên của phụ nữ quốc tế: “Trong thì đoàn kết toàn thể chị em, đặng giúp việc xây dựng nước nhà, ngoài thì công tác với đoàn thể dân chủ phụ nữ thế giới” [15, tr.348] Người đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ Để phong trào phụ nữ phát triển thì Hội Liên hiệp phụ nữ phải là cầu nối giữa Đảng với các tầng lớp phụ nữ thông qua việc tuyên truyền các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Chính phủ và đặc biệt là các chủ trương liên quan đến phụ nữ Mặt khác, Hội phải sâu sát chị em, phản ánh tâm tư của chị em, từ đó tham mưu, tư vấn cho các cấp ủy Đảng những chủ trương, chính sách phù hợp

với nguyện vọng của quần chúng nói chung và của phụ nữ nói riêng

Với bản thân phụ nữ, Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở chị em phải tự vươn lên, không nên chỉ trông chờ vào các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước mà phải tự đấu tranh để khẳng định vị trí của mình:

“Phụ nữ phải làm sao cho người ta thấy phụ nữ giỏi, lúc đó cán bộ không cất nhắc, chị em công nhân sẽ cử mình lên” [21, tr.340]

Có thể nói, quan điểm vận động phụ nữ của Hồ Chí Minh là định hướng cơ bản nhất, là cơ sở khoa học để Đảng và Nhà nước nói chung, đảng bộ và chính quyền Nam Định nói riêng quán triệt vận dụng vào công tác vận động phụ nữ trên địa bàn xã trong giai đoạn hiện nay

1.2.2 Phát huy vai trò của phụ nữ là sự nghiệp của bản thân người phụ nữ

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, thực hiện bình đẳng giữa nam và nữ là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và xã hội Tất cả tạo điều kiện để họ được bình đẳng

về kinh tế, chính trị, gia đình, xã hội Nhưng để thực hiện thành công sự nghiệp

giải phóng phụ nữ, đòi hỏi không chỉ có điều kiện bên ngoài đưa đến, mà trước hết bản thân phụ nữ phải tự mình vươn lên, hăng hái xung phong vượt qua mọi khó khăn trở ngại, khắc phục mọi quan niệm tự ti, cam chịu, an phận Đây là một yếu tố mang tính quyết định Chính vì vậy, phụ nữ không được chỉ trông chờ vào các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, mà phải tự đấu tranh giành lấy quyền lợi cho mình Người nói: “Về phần mình, chị em phụ nữ không nên ngồi chờ Chính phủ, chờ Đảng ra chỉ thị giải phóng cho mình, mà tự mình phải tự cường, phải đấu tranh” [18, tr 301] Năm 1956, Hồ Chí Minh nói:

“Chiến sĩ phụ nữ còn ít, phụ nữ chiếm nửa số dân tộc mà cái gì cũng hiếm Ta phải giúp đỡ Nhưng không phải phụ nữ cứ ngồi khoanh tay ngồi chờ giúp đỡ,

mà phải cố gắng” [20, tr 295] Hồ Chí Minh cũng sớm thấy “phụ nữ chúng ta còn một số nhược điểm như bỡ ngỡ, lúng túng, tự ti, thiếu tin tưởng vào khả năng của mình” [20, tr 59] Trong bài nói chuyện tại “Đại hội phụ nữ toàn quốc lần thứ III”, một lần nữa Người nhấn mạnh: “phụ nữ ta phải xóa bỏ cái tâm lý tự

ti và ỷ lại; phải có ý chí tự cường, tự lập; phải nâng cao lên mãi trình độ chính trị, văn hóa, kỹ thuật” [21, tr.59]

Như vậy, Hồ Chí Minh không những rất tin vào năng lực phụ nữ, mà còn thức tỉnh chị em phụ nữ, giúp họ tin vào bản thân mình, xóa bỏ tâm lý tự ti, mặc cảm Bởi vì, hơn ai hết Hồ Chí Minh hiểu rằng, để phụ nữ ý thức được vai trò, vị trí của mình trong xã hội, gia đình, cũng như đạt được sự bình đẳng, tự do, phát triển, phát huy năng lực và khả năng của bản thân thì ngoài nhận thức, tiếp thu

và thực hiện của những người trong xã hội còn phải từ chính nhận thức của bản thân Từ đó, Người vạch ra cách thức cơ bản để phụ nữ khẳng định mình, tin tưởng vào bản thân và phấn đấu nhiều hơn nữa Người nói: “các cô, nhất là các

cô ở huyện, phải đấu tranh mạnh Vì các cô mà không đấu tranh thì những đồng chí nam có thành kiến với phụ nữ sẽ không tích cực sửa chữa” [23, tr.275] và

“phụ nữ phải làm sao cho người ta thấy phụ nữ giỏi, lúc đó cán bộ 41 không cất