HÌNH ẢNH CẮT LỚP CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Máu tụ d ới màng cứngLâm sàng: Tụ máu d ới màng cứng cấp tính: -DH lâm sàng trong vòng 24 h sau chấn th ơng -DH giống tụ máu ngaòi màng cứng -Khoảng tỉnh ngắn hơn hay không có khoảng tỉn

 Nguyên nhân hay gặp là tai nạn giao thông, lao động, thể thao,

ng ời già trẻ em hay sảy ra tại gia đình

• Tổn th ơng mạch máu : Máu tụ NMC

• Tổn th ơng TK-mạch máu: Đụng dập, máu tụ DMC

 Gián tiếp:

• Tổn th ơng TK-mạch máu: Đụng dập, máu tụ DMC

• Tổn th ơng mạch máu : Phồng não, chấn động

• Tổn th ơng nhu mô : Tổn th ơng sợi trục lan tỏa

Sinh lý bÖnh häc

Tæn th ¬ng thø ph¸t

 Rèi lo¹n chuyÓn hãa t¹i chç

 Rèi lo¹n dÞch n·o tñy

 T¨ng ¸p lùc néi sä

Phång n·o ChÌn Ðp ThiÕu m¸u

đánh giá lâm sàng

Tình trạng ý thức

điểm Glasgow

Chỉ định mổ cấp cứu với chấn th ơng

Lón sä

Cắt lớp vi tính ctsn

*CLVT đ ợc chỉ định trong CTSN để khẳng định có máu tụ ngoài

màng cứng d ới màng cứng có cần phải phẫu thuật không

*Chỉ định :BN sau chấn th ơng có một trong các dấu hiệu:

-Mất ý thức hay chứng bị quên

-Glasgow d ới 15 điểm

-Có dấu hiệu TK khu trú

ph©n lo¹i tæn th ¬ng

Tæn th ¬ng nguyªn ph¸t

+Ch¶y m¸u ngoµi trôc:

-m¸u tô ngoµi mµng cøng

-M¸u tô d íi mµng cøng cÊp vµ m·n

-Ch¶y m¸u d íi nhÖn

M¸u tô ngoµi mµng cøng

M¸u tô ngoµi mµng cøng

mµng cøng bÞ t¸ch khái x ¬ng M¸u tô l¹i gi÷a x ¬ng vµ mµng cøng -Nguyªn nh©n: TT §M mµng n·o gi÷a

-VÞ trÝ: th êng vïng th¸i d ¬ng

-TT x ¬ng trong 80% c¸c tr êng hîp

C¬ chÕ g©y tô m¸u d íi mµng cøng

M¸u tô ngoµi mµng cøng

Máu tụ ngoài màng cứng

Hình ảnh CLVT

Thể điển hình:

-Dấu hiệu trực tiếp:

ổ tăng tỷ trọng (máu) đồng đều hình thấu kính hai mặt lồi,

.Gianh giới rõ, sát x ơng,vùng thái d ơng

-Dấu hiệu gián tiếp:

.Hiệu ứng khối: đ ờng giữa, não thất

.Vỡ x ơng phối hợp(80-90%)

M¸u tô ngoµi mµng cøng

M¸u tô ngoµi mµng cøng

vì x ¬ng

khèi m¸u tô

M¸u tô ngoµi mµng cøng cÊp víi hiÖu øng khèi

lªn ® êng gi÷a vµ hÖ thèng n·o thÊt

M¸u tô d íi mµng cøng

Gi¶i phÉu bÖnh:

-Khèi m¸u tô n»m trong khoang gi÷a mµng cøng vµ mµng nhÖn-Thø ph¸t do vì TM vá n·o,xoang TM hay TT m¹ch mµng nu«i-Hay kÌm dông dËp nhu m«

-Cã hai thÓ cÊp vµ m¹n tÝnh

Máu tụ d ới màng cứng

Lâm sàng:

Tụ máu d ới màng cứng cấp tính:

-DH lâm sàng trong vòng 24 h sau chấn th ơng

-DH giống tụ máu ngaòi màng cứng

-Khoảng tỉnh ngắn hơn hay không có khoảng tỉnh

Tụ máu d ới màng cứng bán cấp:

Dấu hiệu LS xuất hiện từ 2 ngày đến 10 ngày sau chấn th ơng

Tụ máu d ới màng cứng mạn tính:

-DH xuất hiện sau những tháng sau CT

-RL trí nhớ, RL tâm thần, RL ý thức ở các mức độ khác nhau

h×nh CLVT M¸u tô d íi mµng cøng

hình CLVT Máu tụ d ới màng cứng

-Tổn th ơng phối hợp: đụng dập chảy máu ở phía đối diện

-Biến chứng: Tụt kẹt d ới lều

h×nh CLVT M¸u tô d íi mµng cøng

hình CLVT Máu tụ d ới màng cứng

.Tụ máu một bên luôn đè đẩy đ ờng giữa, NT, có thể giãn NT bên

đối diện do thoát vị d ới liềm

.Tụ máu hai bên: không có hiệu ứng khối lên đ ờng giữa.Các não thất bên đứng gần nhau bất th ờng, có thể phải tiêm thuốc CQ

hình CLVT Máu tụ d ới màng cứng

mãn tính

hình CLVT Máu tụ d ới màng cứng

mãn tính

Tiêm thuốc cản quang:

-Ngấm thuốc thành dải của nhu mô vùng máu tụ do mạch máu não bị đẩy xẹp

-Có thể ngấm lốm đồm bờ trong do TM bị đè đẩy

-Bờ trong khối ngấm thành đ ờng mảnh

-Bản thân khối máu tụ ngấm thuốc

Tụ máu d ới màng cứng trẻ còn bú:

-Th ờng CĐ muộn

hình CLVT Máu tụ d ới màng cứng

Chẩn đoán phân biệt với:

-Tụ máu ngoài màng cứng

-Tụ mủ d ới màng cứng:cấu trúc không đồng đều hơn, nhiều vách hơn và ngấm thuốc nhiều hơn Có dấu hiệu lâm sàng gợi ý

-Teo não: giảm tỷ trọng có bờ gồ ghề, không đều, không ngấm thuốc CQ

-Nang khoang d ới nhện: tỷ trọng giống dịch não tuỷ, bờ đều

nhẵn, không hình thấu kính hay liềm

M¸u tô d íi mµng cøng cÊp tÝnh

Ch¶y m¸u trong n·o thÊt

 Thø ph¸t sau ch¶y m¸u trong nhu m« n·o c¹nh n·o thÊt hoÆc

lµ sù bµo mßn cña TM d íi mµng néi tñy

XuÊt hiÖn nh møc dÞch ë vïng thÊp cña n·o thÊt

tụ dịch d ới màng cứng

Giải phẫu bệnh:

-Thoát dịch não tuỷ vào khoang d ới màng cứng do rách màng nhện do chấn th ơng

-Dịch th ờng kèm máu nên tỷ trọng trung gian dịch-máu

-Do thầy thuốc sau môt lấy máu tụ, dẫn l u não thất

-Sau mổ tụ máu d ới màng cứng th ờng có tụ dịch d ới MC

Lâm sàng: tụ dịch XH ngày 2-14 sau CT, BN th ờng chịu đựng đ ợc

Chảy máu màng não

Chảy máu màng não

 Gặp trong 50% CTSN nặng phối hợp đụng dập nhu mô

 CLVT tốt hơn CHT

Tỷ trọng máu trong các rãnh cuộn não và bể não

Ch¶y m¸u d íi mµng nhÖn

-Giảm tỷ trọng lan toả chủ yếu chất trắng

-ở giờ đầu sau CT, rõ nhất ngày thứ 3, mất dần sau 2-3 tuần-Có thể đồng tỷ trọng( chảy máu nhỏ bên trong)

-Vị trí: thái d ơng, thái d ơng đỉnh

-24h đầu sau CT, phù não lan toả hai bán cầu

-Xẹp hệ thống Nt, không đẩy đ ờng giữa

-Chèn ép khe Sylvius và các bể

-Giảm tỷ trọng lan toả chất trắng

-Nếu tiêm thuốc: ngấm thành các dải do vỏ não bị đè đẩy

-Tiến triển: phù nề giảm, còn lại tụ dịch khoang d ới nhện

-VÞ trÝ: th©n thÓ trai, nh©n x¸m trung ¬ng, gi¸p gianh

-L©m sµng: H«n mª s©u, tiÕn triÓn rÊt nÆng

CLVT:kh«ng cã dÊu hiÖu trùc tiÕp

-§øt m¹ch: ch¶y m¸u thÓ trai, nh©n x¸m, c¹nh NT, ch¶y m¸u NT

-Phï n·o lan to¶ hay khu tró ( gi¶m tû träng )

-Trong vßng 1 th¸ng: teo n·o lan to¶ hay khu tró c¸c vïng

gi¶m tû träng chÊt tr¾ng do tho¸i ho¸ myelin

Tæn th ¬ng sîi trôc

lan to¶ trªn CLVT

tổn th ơng trong nhu mô n oã

tổn th ơng trong nhu mô n oã

tổn th ơng chảy máu

Tổn th ơng đụng dập chảy máu vỏ và d ới vỏ

-Th ờng đối diện với bên chấn th ơng thái d ơng, trán d ới

-CLVT:

.Các vùng chảy máu đại thể tăng tỷ trọng, chảy máu vi thể ( nhu mô tăng tỷ trọng hơn ) và phù nề

.Hiệu ứng khối

.Tiến triển: thành đồng tỷ trọng,  teo não >khuyết não

.Tiêm thuốc: ngấm vùng đụng dập trong 2-3 tuần sau CT

§ông dËp vïng tr¸n cã vì x ¬ng nÒn sä

tổn th ơng trong nhu mô n oã

tổn th ơng trong nhu mô n oã

tổn th ơng chảy máuDập nát não:

Giải phẫu bệnh:

.TT đối diện va đập, thái d ơng, trán TD, nhu mô não nh bùn

và máu cục

.Hay có tụ máu d ới MC phối hợp

Cắt lớp vi tính: đám tăng tỷ trọng lan toả bờ không rõ nét,

gồ ghề không đều hơn so với đụng dập

tổn th ơng trong nhu mô n oã

tổn th ơng trong nhu mô n oã

tổn th ơng chảy máu

Máu tụ trong não:

-GPB: tổn th ơng dập nát não khu trú hau trong sâu, hay vùng thái d ơng và vùng trán, có thể ở nhân xám

CLVT:

Khối tăng tỷ trọng Bờ rõ đồng đều XH trong 15ngày đầu.Tiến triển: đồng tỷ trọng, ngấm thuốc viền, thành hốc não.Thể không điển hình: có khoảng trống không dấu hiệu trên

Ch¶y m¸u n·o

VÕt th ¬ng do

thoát vị n o ã

(engagement cérébral)

-Là hậu quả của hiệu ứng khối của các tổn th ơng trong não

-Thoát vị d ới liềm: đè đẩy cấu trúc đ ờng giữa nhất và NT3, vách trong suốt, tuyến tùng

-Thoát vị qua lều tiểu não: lấp đầy lỗ chẩm xoá bể đáy

Chụp CHT tốt hơn

Kết luận

 CLVT là thăm khám chính trong CTSN để quyết định phẫu thuật.

 CLVT còn là kỹ thuật tốt nhất để phát hiện tổn th ơng x

ơng