SƠ LƯỢC HÌNH ẢNH CT SCAN BỆNH LÝ TAI GiỮA

Bệnh tai giữa do viêm• Viêm xương chũm cấp Otomastoiditis • Viêm tai giữa mạn tính Chronic otitis media • Viêm tai giữa mạn tính có cholesteatoma • Granuloma cholesterol tai giữa... V

SƠ LƯỢC HÌNH ẢNH CTSCAN

BỆNH LÝ TAI GiỮA

BS NGUYỄN HỮU

BẢO

• Bệnh tai giữa do viêm

• Bệnh tai giữa do u

BỆNH LÝ TAI GiỮA

Bệnh tai giữa do viêm

• Viêm xương chũm cấp ( Otomastoiditis)

• Viêm tai giữa mạn tính ( Chronic otitis media)

• Viêm tai giữa mạn tính có cholesteatoma

• Granuloma cholesterol tai giữa

Otomastoiditis

Coalescent mastoiditis

Viêm tai giữa mạn tính,

Xơ xương, giảm thông khí xương chũm

Có thể có hủy chuổi xương con <20%

Mô hạt viêm hay dịch viêm có đậm độ ngang nhau trên CT ( nhược điểm của CT )

Xơ nhĩ ( TYMPANOSCLEROIS )

>Mesotympanum >hypotymphnum

Xơ nhĩ

• Xơ nhĩ

• Xơ nhĩ

• Xơ nhĩ

Viêm tai giữa mạn tính, hủy xương

con, không có cholesteatoma

Viêm tai giữa mạn tính, hủy xương con,

không có cholesteatoma

Viêm tai giữa mạn tính, hủy xương con,

không có cholesteatoma

• CT là phương tiện chẩn đoán hàng đầu hiện nay để

đánh giá độ lan rộng tổn thương cholesteatoma

+ Đánh giá tình trạng xương chũm

+ Đánh giá biến chứng

+ Đánh giá những bất thường giải phẫu bẩm sinh

+ Đánh giá những cấu trúc xương đã mổ

Viêm tai giữa mạn tính, có cholesteatoma

• Đặc điểm : Tổn thương mặt độ mô trong hòm nhĩ, xương chũm có hủy xương (đặc hiệu 80%)

• Nhược điểm:

+ Khó phân biệt cholesteatoma với mô hạt, mủ và dịch => chụp CT sau một đợt điều trị

+Cholesteatoma tái phát : mất cấu trúc giải phẫu

• Chẩn đoán phân biệt :

- VTXC không cholesteatoma, hủy xương con

- Cholesterol granuloma tai giữa

- Glomus tympanicum

- U tai giữa

CHOLESTEATOMA PHẦN CHÙNG

(CHOLESTEATOMA, PARS FLACCIDA TYPE)

- Chiếm khoảng 80-82% cholestetoma thứ phát

- Còn gọi tên khác : cholesteatoma mắc phải

nguyên phát, attic cholesteatoma hay Prussak ‘s

space cholesteatoma

- Co rút phần chùng màng nhĩ vào thượng nhĩ ,

hủy tường thượng nhĩ ( hay gặp nhất )

• Ở khoang Prussak => thượng nhĩ => ống thông hang và hang chũm

• Chuổi xương con di lệch vào trong

• Hủy xương con 80 % : trụ dài xương đe > thân xương đe – đầu xương búa …

• Chiếm khoảng 18-20% cholestetoma thứ phát

• Còn gọi tên khác : sinus cholesteatoma

Phía trong chuổi xương con, đẩy nhẹ chuổi xương con giai

đoạn sớm => hủy xương con từ trong ra ngoài:

Hủy mặt trong xương đe, xương bàn đạp, cán xương búa Hay hủy phần sau trần hòm nhĩ, phần trước trần xương

chũm

Khó khăn khi đánh giá mức độ lan rộng của

choesteatoma khi có dịch viêm

• Hủy trần hòm nhĩ ( dấu hủy vách xương Koener )

• Hủy ống bán khuyên, dò tiền đình

• Hủy ống dây VII ( không đặc hiện ở đoạn VII2)

• …

Cholestetoma tự khoét rỗng

& biến chứng của viêm tai giữa có cholestetoma

CHOLESTEATOMA tự khoét rỗng

Hủy xương ụ nhô ốc tai

Hủy cửa sổ bầu dục

Vai trò CECT và MRI trong bệnh cholesteatoma

CT có cản quang : cholesteatoma không bắt cản quang, có bắt cản quang mô viêm ( ít xử dụng )

MRI : T1 tín hiện trung bình, T2 tín hiệu cao , và cholesteatoma không bắt thuốc cản từ

Hiện chuổi xung Diffusion có khả năng chẩn đoán tốt cholesteatoma ( hay được dùng để phân biết

cholesteatoma tái phát hay mô hạt )

Cholesterol granuloma tai giữa

- Tổn thương ở tai giữa,

có thể gây biến dạng xương ( dạng cyst)

- Trên MRI tăng tín hiệu trên T1, T2

-Với tổn thương nhỏ, CT không thể phân biệt với viêm tai xương chũm không cholesteatoma

Cholesterol granuloma

đỉnh xương đá (p)

Cholesterol granuloma đỉnh xương đá (t)

Cholesterol granuloma đỉnh xương đá (t)

Cholesterol granuloma đỉnh xương đá (t)

- Sàn hòm nhĩ thường nguyên vẹn

- Có thể có hủy xương ( aggreesive)

Glomus tympanicum paragangiloma

Glomus tympanicum paragangiloma

Glomus tympanicum paragangiloma

Glomus tympanicum paragangiloma

- Tổn thương lớn , ứ dịch hòm nhĩ => ranh giới tổn thương

không đánh giá được => phối hợp MRI

paragangiloma Glomus tympanicum

paragangiloma

GOMUS JUGULOTYMPANICUM

GLOMUS JUGULOTYMPANICUM

BỆNH DÂY THẦN KINH VII

Schwannoma thần kinh VII

Schwannoma thần kinh VII

U mạch máu dây VII

U mạch máu dây VII

Phân biệt : Sa dây VII2

Bất thường tai giữa bẩm sinh

Cholesteatoma bẩm sinh Bất sản cửa sổ bầu dục

Có thể hủy chuổi xương con

Chủ yếu người trẻ, chưa viêm

tai giữa

Cholesteatoma bẩm sinh

Cholesteatoma bẩm sinh

Cholesteatoma bẩm sinh

Cholesteatoma bẩm sinh

Cholesteatoma bẩm sinh

Bất sản cửa sổ bầu dục

Cửa sổ bầu dục thay bằng mảng xương

Dị dạng xương đe - bàn đạp : không thấy trụ dài xương đe , trụ xương bàn đạp…

Thần kinh VII hay di lệch vào trong và xuống dưới

BẤT THƯỜNG CỬA SỔ BẦU DỤC Ống VII2 lạc chổ

BẤT THƯỜNG CỬA SỔ BẦU DỤC Ống VII2 lạc chổ

BẤT THƯỜNG CỬA SỔ BẦU DỤC Ống VII2 lạc chổ

BẤT THƯỜNG CỬA SỔ BẦU DỤC 2 BÊN Ống VII2 lạc chổ

BẤT THƯỜNG CỬA SỔ BẦU DỤC Dây VII bình thường

BẤT THƯỜNG CỬA SỔ BẦU DỤC Bất thường xương bàn đạp

• CT đánh giá chủ yếu dựa và sự thay đổi cấu trúc giải phẫu xương => nắm vững giải phẫu, giải phẫu hình ảnh xương thái dương

• CT hạn chế đánh giá bản chất mô ( cửa sổ xương)

• Temporal Bone Imaging : CT + MRI bổ sung cho

nhau

• Vấn đề kỹ thuật chụp và in phim CT quan trọng

KẾT LUẬN

• XIN CÁM ƠN nguyen_huubao@yahoo.com