Bài giảng Chấn thương cột sống

Cơ chế chấn thương  Dồn ép  Hay ở gãy cột sống lưng - thắt lưng  Tổn thương vững vì dây chằng và trục sau còn nguyên vẹn... Phân loại thương tổn xương Thương tổn đĩa đệm dây chằng 

Chấn thương cột sống

Giải phẫu

Giải phẫu tủy

C5

T5

L5 S3

ĐM tủy trước

ĐM tủy sau

Cơ chế chấn thương

 Dồn ép

 Hay ở gãy cột sống lưng - thắt lưng

 Tổn thương vững vì dây chằng và trục sau còn nguyên vẹn

Phân loại thương tổn xương

 Thương tổn đĩa đệm dây chằng

 Thương tổn xương

 Thương tổn hỗn hợp

Tổn thương đĩa đệm- dây chằng

 Trật đơn thuần

 Một bên hoặc hai bên, thường cài khớp

 Mất vững

 Tư thế an toàn: Hơi gấp

 Rách đĩa đệm-dây chằng không trật

 Khó chẩn đoán

 Mất vững

Tổn thương đĩa đệm- thân đốt sống

 Vỡ thân đốt sống

 Vỡ rìa trước thân xương: Vững

 Vỡ dẹt toàn bộ thân: Mất vững và hẹp ống tủy

 Vỡ vụn đốt sống: Mất vững và tổn thương tủy nặng

Thương tổn hỗn hợp

Gãy - trật

Thuyết ba trục của Denis ( 1983)

Pathogenesis of SCI

1 Mechanical insult

Blow Damages the cord in both horizontal and vertical direction

Deystroys Stromal tissues

Cellular tissues Capillary vessels

Capillary diapedesis anh haemorrhage in central region of grey matter

2 Heat insult damages spinal cord

Thrombosis Pseudocyst

3 Enzymal and chemical reactions centrifugal

cephalic caudal

Damage entire the length of the cord

Các hình thái lâm sàng của thương

tổn tủy

 Tổn thương tủy hoàn toàn

 Do dập nát, thiếu máu, phù tủy

 Mất hoàn toàn chức năng TK bên dưới

 Tổn thương tủy không hoàn toàn

The Brown- Sequard syndrome:

- Liệt nửa người cùng bên, rối loạn cảm giác nông bên đối diện

- Hồi phục 90%

Hội chứng tủy trước

 Còn cảm giác sâu

 Hồi phục 10 %

Hội chứng tủy trung tâm

• Liệt tay nhiều hơn

chân

• Hồi phục75 %

 Khám cảm giác

 Rối loạn cơ tròn

Sơ đồ phân vùng cảm giác

Thang điểm vận động ( ASIA)

Phõn độ theo Frankel (1969 )

Loại A Liệt hoàn toàn: không có bất cứ

cảm giác hay vận động nào d ới mức tổn th ơng

Loại B Liệt không hoàn toàn: còn cảm

XQuang qui ước

Chẩn đoán hình ảnh

Chẩn đoán hình ảnh:CT Scanner

Chẩn đoán hình ảnh IRM

Các yếu tố tiên lượng

 Hồi phục thần kinh: Phụ thuộc tình trạng th ương tổn thần kinh ban đầu

 Mất hoàn toàn vận động, cảm giác: ít cơ hội

 Mất vận động, còn cảm giác: Có thể hồi phục nhưng không hoàn toàn

 Còn vận động: Khả năng hồi phục cao

 Thời gian hồi phục: Chủ yếu với loại thương tổn tủy không hoàn toàn, thường trong năm đầu và kéo dài vài năm

Các yếu tố tiên lượng

 Xác định tổn thương tủy hoàn toàn

 Liệt vận động hoàn toàn, mất cảm giác dưới thương tổn

 Liệt mềm

 Mất phản xạ cơ thắt hậu môn, cương cứng dương vật

 Giai đoạn sau có tự động tủy

 Thang điểm đánh giá sự hồi phục: Thang điểm Frankel

 Phòng các biến chứng của liệt tủy: viêm,

nhiễm trùng, loét nằm…

 Hồi phục chức năng: tập vận động sớm

CỐ ĐỊNH BÊN NGOÀI

Phương pháp kéo liên tục

Xử trí cấp cứu

 Hạn chế thương tổn thứ phát và tái tạo thần kinh ( TT neuron và tổ chức đệm)

 Steroid: Methylprednisolone (Solumedrol)

 Thời gian cửa sổ: 8 giờ đầu

 Cách dùng: Truyền tĩnh mạch

 30mmg/kg/15phút Nhắc lại sau 45 phút

 23giờ sau: 5mmg/kg/giờ

 Solumedrol không có tác dụng với VT tủy và chấn thương kín vùng đuôi ngựa, ngược lại tăng nguy cơ nhiễm trùng và chảy máu dạ dày

Xử trí cấp cứu

 Kiểm soát huyết động

 Hạ huyết áp do mất máu và dãn mạch vì rối lọan

Kỹ thuật cố định cột sống cổ thấp

Đường

mổ

Cố định phía sau

Cố định phía trước

Điều trị phẫu thuật

Đường

mổ cổ

trước

Nẹp vít cột sống thắt l ưng

 Xông tiểu tránh bàng quang căng và suy thận

 Phòng nhiễm trùng BQ và Hội chứng BQ bé: Thay xông và kẹp xông ngắt quãng tập phản xạ