Báo cáo tuyến trùng hại thân lúa - Quang Đạo

Tuyến trùng hại thân lúa-Lưu Quang Đạo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI

KHOA NÔNG HỌC

TUYẾN TRÙNG HẠI THÂN LÚA

Giáo viên hướng dẫn: PGS.TS Đỗ Tấn Dũng

Sinh viên thực hiện: Lưu Quang Đạo

Đề tài

Tài liệu tham khảo Kết luận

MỤC

LỤC

TUYẾN TRÙNG HẠI THÂN LÚA

I Đặt Vấn Đề

Lúa là cây trồng thân thiết, lâu đời nhất của nhân dân

ta và nhiều dân tộc khác trên thế giới, đặt biệt là các dân tộc ở Châu Á

Lúa gạo là loại lương thực chính của người dân Châu

Á, cũng như bắp của dân Nam Mỹ, hạt kê của dân Châu Phi hoặc lúa mì của dân Châu Âu và Bắc Mỹ

trên thế giới lấy lúa

gạo làm nguồn lương

thực chính Trên thế

giới có hơn 110 quốc

gia có sản xuất và tiêu

thụ gạo với các mức

độ khác nhau

I Đặt Vấn Đề

Khi việc sản xuất lúa ngày càng phát triển, vấn đề thâm

canh tăng vụ được đẩy mạnh, hầu như quanh năm lúc nào trên đồng ruộng cũng có cây lúa ở các giai đoạn sinh trưởng khác nhau

Thêm vào đó, để đạt được năng suất cao người ta phải sử dụng rất nhiều phân bón

Lượng phân bón không cân đối và không đúng yêu cầu sinh trưởng của cây lúa Sự hiểu biết về sâu bệnh và biện pháp phòng trừ của nông dân có giới hạn

Đó là những điều kiện tốt cho sâu bệnh bộc phát, lưu tồn và phát triển, làm gia tăng thiệt hại cho ruộng lúa và làm giảm sút năng suất, có khi đến mất trắng

(Hashioka, 1963) và Madagasca

Ở đồng bằng sông Cửu Long, trước đây bệnh cũng khá phổ biến, gây hại nặng cho các vùng sâu, úng thủy, nhiều ruộng

bị thất trắng, phải phát bỏ Hiện nay, bệnh còn gây hại ở

một số khu vực của Cửu Long, Đồng Tháp, Sóc Trăng, Cần Thơ, Bến Tre và một số huyện thuộc ngoại thành thành phố

Hồ Chí Minh như Thủ Đức, Nhà Bè, Duyên Hải

II Nội Dung Chính

1

Triệu chứng và

tác hại

2

Nguyên nhân gây bệnh

3

Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

4

Biện pháp phòng trừ bệnh

1 Triệu chứng và tác hại của bệnh

1 Triệu chứng và tác hại của bệnh

Trong suốt giai

đoạn sinh trưởng

của cây lúa tuyến

trùng gây hại tạo

1 Triệu chứng và tác hại của bệnh

Vết bệnh trên lá hoặc

đọt bông chuyển sang

màu xanh nâu, sau

thành nâu thẫm và

xoắn lại Những lá

non xoắn và không trỗ

thoát, thậm chí bị phá

hủy, phần dưới chun

xuống trông giống vết

sâu năn

1 Triệu chứng và tác hại của bệnh

vào ly nước trong sẽ thấy

tuyến trùng nhỏ như sợi

tơ bơi trong nước)

1 Triệu chứng và tác hại của bệnh

1 Triệu chứng và tác hại của bệnh

các lóng trên của thân có

thể có màu nâu tối

Tuy nhiên, việc biến màu

này có thể là do sự xâm

nhiễm của các nấm khác,

nhất là nấm Sarocladium

oryzae

2 Nguyên nhân gây bệnh

2 Nguyên nhân gây bệnh

• Tuyến trùng có hình

sợi, hơi mảnh dần về

phía đầu và đuôi

• Chân kim có 3 vòng cơ

2 Nguyên nhân gây bệnh

• Trứng có kích thước

0,08-0,084 x

0,016-0,02 mm

• Tuyến trùng con khi

mới nở dài khoảng

0,17 mm, sau đó qua

nhiều lần thay da và

lớn dần lên

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

• Khi cây lúa lớn, tuyến trùng cũng bò dần lên các

mô non bên trên

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3.1 Chu trình bệnh

• Trong cây lúa, tuyến trùng

chủ yếu tập trung ở cuống

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

di chuyển mạnh mẽ và khi di chuyển sẽ uốn lượn như

hình con rắn

• Ở 31oC, tuyến trùng hoạt động mạnh và sống lâu hơn so với ở nhiệt độ lạnh (16-19oC) Khi ẩm độ không khí từ 85% trở lên, tuyến trùng có thể bò trên mặt mô cứng

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3.1 Chu trình bệnh

Quá trình xâm nhiễm của tuyến trùng

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

• Tuy nhiên, nếu bị ngập trong úng, khả năng sống của

tuyến trùng sẽ bị giảm rất nhanh, mất khả năng hoạt

động ít nhất là 4 tháng, khó mà lưu tồn qua vụ sau

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

trong việc tồn tại và

lan truyền của loài

tuyến trùng này

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3.1 Chu trình bệnh

• Phần lớn tuyến trùng D

angutus chết trong điều

kiện nước sau vài ngày

song khả năng tồn tại của

chúng trong thời gian dài

và có thể lan truyền đi xa

theo dòng nước chảy để

xâm nhập vào cây trồng

mới

• - Lây lan tuyến trùng

chủ yếu là do nước mưa

bắn tóe hay do nước tưới

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3.1 Chu trình bệnh

• Trong điều kiện ẩm, tuyến trùng cũng có thể bò lan

do các tàn D angutus có thể tìm thấy ở trong cả bông thóc lá tiếp xúc nhau Lúa rài, lúa chét, cỏ

dại (Leersia hexandra) là nguồn lưu tồn quan trọng

Lưu tồn qua hạt hay qua đất không quan trọng

• D angutus có thể tìm thấy ở trong cả bông thóc mẩy, bông lép khi thu hoạch lúa còn tươi nhưng không tìm thấy trong hạt lúa khô từ cây lúa nhiễm bệnh

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

đất ẩm quanh năm của

Bangladesh nơi có lượng mưa

rất thấp (Cõ & Rhaman,

1980)

• Ở Việt Nam, bệnh thường biểu

hiện vào mùa mưa và trên

những chân ruộng trũng, thấp

có nhiều nước (Nguyễn Thị

Thu Cúc và N.D.Kinh, 1981)

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3.2 Các yếu tố ảnh hưởng

• Trồng liên tục nhiều

vụ lúa trong năm,

không có thời gian

phơi đất, không vệ

sinh gốc rạ giúp

tuyến trùng có điều

kiện lưu tồn

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3.2 Các yếu tố ảnh hưởng

• Các giống lúa là ký chủ của tuyến trùng D angutus như

Oryza sativa var futua, O glaberrima, O alta, O

cubensis, O oficinalis, O latifolia, O perennis, O

eichingeri, O mianuta (Hashioka, 1963; H H Vương &

Rabarijoela, 1968; Sein & Z)

• Theo Nguyễn Thị Thu Cúc (1982) thì hai loài cỏ dại

Echinochnoa colona và Sacciolepsis interrupta cũng bị

nhiễm tuyến trùng này

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3.3 Tác hại của bệnh

• Các vết bệnh thâm nâu do tuyến trùng gây hại tạo điều

kiện cho nấm Fusarium và Cladosporium xâm nhập

vào sau (Vương, 1969)

• Đây là loài tuyến trùng phân bố hẹp vì nhu cầu đòi hỏi duy nhất của chúng là môi trường, chúng xuất hiện ở những vùng trồng lúa nước nhưng không phải năm nào cũng có mặt và gây hại trên cùng một cánh đồng

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3.3 Tác hại của bệnh

• Theo Catling và cộng sự (1979) tuyến trùng chỉ phân bố ở những vùng trồng lúa nước trên thế giới và thiệt hại về

năng suất do D angutus ở mức thấp (4% thiệt hại trên

những ruộng trũng sâu ở Bangladesh)

• Hashioka (1963) đã ước tính 500 ha lúa nước ở Thái Lan bị

giảm 20 - 90% sản lượng bởi tuyến trùng D angutus, còn ở

Assam và Tây Bengal, Ấn Độ thì lúa bị giảm sản lượng 10

- 30% (Pal,1970; Rao et al., 1986) Ở Bangladesh, 60-70% vùng trồng lúa trũng có khoảng 200.000 ha bị nhiễm tuyến trùng này (Mandal & Miah, 1987)

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3.3 Tác hại của bệnh

• Đặc biệt, năng suất lúa bị

giảm mạnh ở những chân

ruộng dược mạ bị nhiễm

tuyến trùng D angutus rồi

chuyển sang cấy lúa, thậm

chí ở ngay cả diện tích

nhiễm rất nhẹ ngay từ đầu

Sản lượng lúa giảm từ

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

ha lúa đồng bằng sông Mê

Kông nhiễm tuyến trùng

D angutus (Catling &

Puckridge, 1984); 100.000

ha lúa ở ðồng Tháp cũng

bị nhiễm (Puckeridge,

1988).

3 Đặc điểm phát sinh phát triển của bệnh

3.3 Tác hại của bệnh

• Hiện nay, ở nước ta với sự chuyển đổi cơ cấu giống lúa thì hàng loạt các giống lúa lai nhập nội và trong nước

đã xuất hiện trở lại triệu chứng bệnh hại do tuyến trùng

D angutus thuộc nhiều tỉnh thành

• Các giống như Q5, Khang mằn, Tạp giao 1, Tạp giao 5, Khang dân, trồng phổ biến ở nhiều vùng miền Bắc

Việt Nam bị nhiễm tuyến trùng

4 Biện pháp phòng chống

• Có nhiều biện pháp phòng trừ tuyến trùng

D angutus đã thành công như: dọn sạch tàn

dư cây bệnh, luân canh, diệt trừ cỏ dại, cây mọc hoang và gốc rạ trên ruộng lúa, giống chống tuyến trùng, ngăn chặn lan truyền

theo dòng nước chảy

ruộng mọc lúa chét, lúa

mọc hoang và cỏ dại ngăn

chặn sự tồn tại và phát

triển lây lan sang vụ sau

- Sử dụng cây luân canh

không phải là ký chủ của

loài D angutus

- Chọn đất không nhiễm

tuyến trùng để gieo mạ

4 Biện pháp phòng chống

- Không tưới nước theo rãnh

hoặc mương máng chảy

tràn làm lây lan nguồn

tuyến trùng trên ruộng lúa

Ruộng nên có bờ bao để

xiết nước, tránh lây lan

- Trước khi cấy, nên diệt

sạch lúa rài, lúa chét, gốc rạ

và cày ải phơi đất 3 tuần

hay cho ngập nước 1 tháng

để giảm mật số lưu tồn

4 Biện pháp phòng chống

- Phun thuốc cho mạ trước

khi cấy 10 ngày

4 Biện pháp phòng chống

• Để ngăn chặn quá trình

qua đông của tuyến trùng

có thể lây lan sang vụ

sau, người ta sử dụng

giống ngắn ngày, đặc biệt

là khi trồng lúa trên đất

mạ:

Rải Basudin, Furadan hay

Mocap vào nương mạ 1

tuần trước khi nhổ cấy,

thuốc sẽ lưu dẫn và có

thể bảo vệ lúa trong vòng

một tháng sau khi cấy Có

thể nhổ mạ và ngâm vào

dung dịch thuốc qua đêm

trước khi cấy.

4 Biện pháp phòng chống

• - Sau khi cấy phải

theo dỏi thường xuyên

phun Benomyl hay Fur

adan hay Azodrin lên

đọt lúa

4 Biện pháp phòng chống

- Sử dụng các loại thuốc hóa học để phòng trừ tuyến

trùng Các loại thuốc đã có hiệu quả phòng trừ như:

Carbofuran, Mocap, Monocrotophos, Phenazine và

Benomyl nhưng đều là những loại thuốc đắt tiền và khó ứng dụng mang lại hiệu quả kinh tế ở nhiều nước, thậm chí nằm trong danh mục hạn chế sử dụng trên đồng

ruộng

- Có thể sử dụng các loại thuốc như: Carbofuran,

Benomyl, Furadan 3G dạng hạt xử lý đất nhiễm tuyến trùng nặng kết hợp với dọn sạch tàn dư cây bệnh, giống chống chịu tuyến trùng, kiểm tra mẫu đất và mẫu cây

trước khi gieo mạ hoặc cấy lúa.

những năm chiến tranh nhưng

hiện nay, nền nông nghiệp của

nước ta không chỉ sản xuất ra đủ

một lượng lớn lương thực đáp

ứng nhu cầu trong nước mà còn

xuất khẩu sang nhiều thị trường

đưa Việt Nam trở thành nước

xuất khẩu gạo lớn thứ hai trên

thế giới.

III Kết Luân

• Nhưng để trồng được lúa phát triển tốt, có

chất lượng cao, cung cấp đầy đủ lương thực thì người nông dân cần nắm rõ được các

bệnh trên lúa, và trong đó có bệnh Tuyến

trùng hại thân lúa cũng đặc biệt quan trọng,

nguy hiểm nên cần được sự quan tâm của

các cấp lãnh đạo, các chuyên gia, kỹ sư và

bà con nông dân.

• Bệnh do Do tuyến trùng Ditylenchus

angutus gây ra, gây ảnh hưởng trực tiếp tới

năng suất và chất lượng của lúa.

IV Tài Liệu Tham Khảo

1.Giáo trình

• Giáo trình “Bệnh cây đại cương”, NXB Nông

nghiệp, Chủ biên: GS.TS Vũ Triệu Mân

• Giáo trình “Bệnh cây nông nghiệp”, NXB Nông nghiệp, Chủ biên: TS Hà Viết Cường

• Giáo trình “Bệnh cây chuyên khoa”, NXB Nông nghiệp, Chủ biên: GS.TS Vũ Triệu Mân

• Hà Minh Trung (1982), “Một số kết quả điều tra bệnh hại lúa” Tạp chí KHKT Nông nghiệp

IV Tài Liệu Tham Khảo

• ―http://thienho.com/w1/index.php?title=B%E1%BB

%87nh_ti%C3%AAm_%C4%91%E1%BB%8Dt_s

%E1%BA%A7n_(h%E1%BA%A1i_l%C3%BAa)

CÁM ƠN THẦY VÀ CÁC BẠN

ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE!