ĐỀ CƯƠNG CHÍNH TRỊ HỌC

- Về kiến thức: Hiểu biết chuyên ngành chuyên sâu về những hiện tượng, biểu hiện, bản chất, có tính quy luật của đờisống chính trị; đồng thời, đi sâu vào những vấn đề cơ bản của CTH, như

Trang 1

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

Trang 2

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC TÊN MÔN HỌC: CHÍNH TRỊ HỌC PHẦN I: TỔNG QUAN VỀ MÔN HỌC

1 Thông tin chung về môn học

Tổng số tiết: 40 tiết

(Lý thuyết: 35 tiết; Thảo luận: 05 tiết; Thực tế môn học: 10 tiết)

Khoa giảng dạy: Khoa Chính trị học & Quan hệ quốc tế

Số điện thoại: 02438 540 210

2 Mô tả tóm tắt nội dung môn học (không quá 150 từ)

Chính trị học (CTH) là môn học trong Chương trình cao cấp lý luận chính trị theo Quyết định số 3092/QĐ-HVCTQG ngày

24 tháng 7 năm 2017 của Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; có vị trí đứng sau các môn chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh (Triết học, Kinh tế CTH, Chủ nghĩa xã hội khoa học và Tư tưởng Hồ Chí Minh); từ đó, môn CTH làm cơ sởcho các môn Lãnh đạo học, Nhà nước và Pháp luật, Xây dựng Đảng, Kinh tế, Quan hệ quốc tế) Môn CTH gồm 07 chuyên đề cungcấp trang bị những kiến thức cơ bản về CTH nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn đời sống chính trị đặt ra cho học viên ở cơ quan,đơn vị hoặc địa phương, cơ sở

3 Mục tiêu môn học

Môn CTH cung cấp cho người học:

Trang 3

- Về kiến thức: Hiểu biết chuyên ngành chuyên sâu về những hiện tượng, biểu hiện, bản chất, có tính quy luật của đời

sống chính trị; đồng thời, đi sâu vào những vấn đề cơ bản của CTH, như Khái luận về CTH; Quyền lực chính trị trong xã hộihiện đại; Văn hóa chính trị; Các mô hình hệ thống chính trị; Nhà chính trị tiêu biểu; Kinh nghiệm xử lý tình huống chính trị;Vấn đề an ninh chính trị trong bối cảnh thế giới biến đổi

- Về kỹ năng: Học viên có tư duy chính trị, có khả năng phân tích các vấn đề chính trị đang diễn ra; có năng lực hoạt

động chính trị, có kỹ năng xử lý, giải quyết các tình huống mà thực tiễn chính trị đặt ra, đảm bảo ổn định, phát triển trong điềukiện hội nhập quốc tế hiện nay

- Về thái độ: Trên cơ sở nền tảng tri thức CTH, người học có cơ sở khoa học để vững tin vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư

tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về chính trị; có thái độ khách quan khoa học trước các hiện tượng chính trị, cótri thức khoa khọc, lập trường đúng đắn chống lại các luận điệu xuyên tạc chống phá của các thế lực thù địch

PHẦN II: CÁC BÀI GIẢNG/CHUYÊN ĐỀ MÔN HỌC

I Bài giảng/Chuyên đề 1

1 Tên chuyên đề: KHÁI LUẬN VỀ CHÍNH TRỊ HỌC

2 Số tiết lên lớp: 05 tiết

3 Mục tiêu: Bài giảng/chuyên đề này sẽ trang bị/cung cấp cho học viên:

Trang 4

- Về kiến thức: Những nội dung cơ bản về chính trị, Chính trị học; Các nội dung nghiên cứu của CTH trên thế giới và ởViệt Nam; Sự phát triển của các tri thức chính trị trong lịch sử, như: Nguồn gốc quyền lực nhà nước; các mô hình thể chế [hìnhthức cầm quyền]; pháp quyền và kiểm soát quyền lực nhà nước; vai trò của nhân dân trong chính trị.

- Về kỹ năng: Học viên có khả năng phân tích, đánh giá được những nội dung cơ bản về chính trị, CTH trên thế giới và

ở Việt Nam hiện nay; từ đó ứng dụng vào thực tiễn chính trị ở Việt Nam

- Về thái độ tư tưởng: Giúp cho học viên tin tưởng vào chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; có

thái độ đúng đắn trước các vấn đề chính trị, tích cực tham gia vào đời sống chính trị

4 Chuẩn đầu ra và đánh giá người học

Chuẩn đầu ra (Sau khi kết thúc bài giảng/

chuyên đề này, học viên có thể đạt được)

Đánh giá người học Yêu cầu đánh giá Hình thức đánh giá

- Về kiến thức:

+ Hiểu được khái niệm về chính trị, xác định

được đối tượng nghiên cứu của CTH

+ Phân tích, luận giải để thấy được sự phát triển

các tri thức chính trị trong lịch sử về nguồn gốc

quyền lực nhà nước; mô hình thể chế [hình thức

cầm quyền]; pháp quyền và kiểm soát QLCT; vai

trò của nhân dân trong chính trị

- Xác định được vị trí, vai trò của CTH trong thựctiễn chính trị

- Hiểu được những nội dung về nguồn gốc quyền lựcnhà nước, mô hình thể chế [hình thức cầm quyền],pháp quyền và kiểm soát QLCT, vai trò của nhân dântrong chính trị; từ đó, vận dụng thực tiễn chính trị ởđịa phương, cơ sở hoặc cơ quan, đơn vị

- Thi viết -Thi Vấn đáp

- Về kỹ năng:

Đánh giá, rút ra giá trị về pháp quyền và kiểm

soát QLCT, vai trò của nhân dân trong chính trị;

từ đó, vận dụng vào thực tiễn chính trị ở địa

Trang 5

phương, cơ sở hoặc cơ quan, đơn vị công tác.

- Về thái độ:

Có thái độ khách quan, khoa học khi nhìn nhận

về các vấn đề chính trị, từ đó vững tin vào chủ

trương, đường lối đổi mới chính trị ở Việt

Nam hiện nay

5 Tài liệu học tập

5.1 Tài liệu phải đọc

1 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo trình cao cấp lý luận chính trị: Chính trị học, Nxb Lý luận chính trị, Hà

Nội, năm 2018, tr.11-44

2 Lê Văn Phụng (Chủ biên), Tập bài giảng Chính trị học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010, tr.5-38.

3 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, năm

2016

5.2 Tài liệu tham khảo

1 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011

2 Jean- Jacques Rousseau, Bàn về Khế ước xã hội, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2006

3 Montesquieu, Bàn về tinh thần pháp luật, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2004

6 Nội dung

Câu hỏi cốt lõi bài giảng/

chuyên đề phải giải quyết

Nội dung

Câu hỏi đánh giá quá trình

Trang 6

1) Nghiên cứu Chính trị

học có ý nghĩa như thế nào

ở Việt Nam hiên nay

1.2 Đối tượng nghiên cứu của CTH

1.2.1 CTH - Khoa học nghiên cứu về chính trị 1.2.2 Đối tượng nghiên cứu của CTH ở Việt Nam

- CTH lấy đời sống chính trị của xã hội làm đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng đặc trưng của CTH là QLCT, được thể hiện trong các thểchế, HTCT và những hình thức khác của quan hệ chính trị.

Câu hỏi trước giờ lên lớp(định hướng tự học):

1 Chính trị?

2 Sự ra đời Chính trị học trên thếgiới và Việt Nam?

3 CTH trên thế giới và Việt Namgồm những nội dung cơ bản nào?

Câu hỏi trong giờ lên lớp (giảng viên chủ động trong

kế hoạch bài giảng)

1 Chính trị? Chính trị học? Vaitrò (chức năng) của CTH ViệtNam?

2 Có những tri thức chính trị cơbản nào trong lịch sử tư tưởngchính trị?

3 Những giá trị rút ra từ những

tư tưởng đó, vận dụng trongthực tiễn chính trị nước ta/địaphương hiện nay?

Câu hỏi sau giờ lên lớp

Trang 7

2.2 Nội dung môn CTH trong chương trình cao cấp lý luận

chính trị hiện nay

1 Khái luận về CTH 2- QLCT trong xã hội hiện đại 3- Văn hoá chính trị

4- Các mô hình HTCT 5- NCTTB

6- Kinh nghiệm XLTHCT 7- Vấn đề ANCT trong bối cảnh thế giới biến đổi

(định hướng tự học và ôn tập):

1 Chính trị là gì? Đối tượngnghiên cứu của Chính trị học?

2 Nội dung và những giá trị vềnhà nước pháp quyền và kiểmsoát quyền lực trong lịch sử tưtưởng chính trị

3 Vai trò của nhân dân trong chính trị

4 Vận dụng quan điểm của Đảng về vai trò của nhân dân trong thực tiễn chính trị ở địa phương?

3) Trong lịch sử tư tưởng

phương hiện nay

III SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC TRI THỨC CHÍNH TRỊTRONG LỊCH SỬ

3.1 Về nguồn gốc quyền lực nhà nước

3.1.1 Quan niệm quyền lực nhà nước có nguồn gốc siêu nhiên

* Thời Cổ đại

- Platôn (Platon)

- Các nhà tư tưởng Trung Hoa cổ đại

* Thời Trung cổ

- Oguytxtanh (Saint Augustin) (354-429)

- S.Tomat Dacanh (Saint Thomas D’Aquen) (1225-1274)

3.1.2 Quan niệm quyền lực nhà nước có nguồn gốc trần thế

* Thời Cổ đại

Trang 8

* Phương Đông (Trung Hoa cổ đại)

* Phương Tây (Hy Lạp – La Mã cổ đại)

3.3.2 Thời Trung cổ

3.3.3 Thời Cận đại

* J.Locke:

* S.Môngtexkiơ

Trang 9

* J.Rutxô

* Thuyết “Tam quyền phân lập” (S.Môngtexkiơ)

3.4 Về vai trò của nhân dân trong chính trị

3.4.1 Trong chế độ chiếm hữu nô lệ và phong kiến

* Ciceron [nhà tư tưởng La Mã cổ đại]

* Nho giáo [Trung Hoa cổ đại]

* TTCT Việt Nam

3.4.2 Thời Cận đại

Đỉnh cao là học thuyết “chủ quyền tối thượng của nhân dân” (J Rutxô)

3.4.4 Tư tưởng Hồ Chí Minh

- HCM đề cao, đánh giá cao vai trò, sức mạnh to lớn củanhân dân

Trang 10

- HCM khẳng định nhân dân là chủ thể của NN, là nguồngốc tạo thành QLNN

- Nhà nước, cầm quyền không phải là cai trị dân, mà phải vìdân, phục vụ nhân dân

- HCM chỉ rõ, Nhà nước không phải ban phát cho dân mà

phải “Đem tài dân, sức dân, của dân, làm lợi cho dân”.

5) Quan điểm của Đảng về

vai trò của nhân dân trong

chính trị?

- Quán triệt quan điểm “dân là gốc”, vì lợi ích của nhân dân,

dựa vào nhân dân, phát huy vai trò làm chủ, tinh thần, tráchnhiệm, sức sáng tạo và mọi nguồn lực của nhân dân (Văn kiệnĐại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, tr.38, 69); (Dự thảoVăn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tr.7, 33, 145)

- Đề cao vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của nhân dân trongchiến lược phát triển đất nước, trong toàn bộ quá trình xâydựng, bảo vệ Tổ quốc… [tr.33]

- Xây dựng đội ngũ cán bộ thật sự “gần dân, tin dân, trọngdân, hiểu dân, học dân, dựa vào dân và có trách nhiệm vớidân” [tr.145]

7 Yêu cầu với học viên

- Chuẩn bị nội dung thảo luận: Giá trị về nhà nước pháp quyền và kiểm soát quyền lực có thể vận dụng vào thực tiễn địa phương? Vai trò của nhân dân trong đời sống chính trị ở địa phương

- Chuẩn bị nội dung tự học theo câu hỏi của Khoa;

- Chuẩn bị nội dung câu hỏi trước, sau giờ lên lớp;

Trang 11

- Đọc tài liệu trong Giáo trình [tr.11-44] và các tài liệu theo hướng dẫn.

- Tập trung nghe giảng, tích cực tham gia trả lời các câu hỏi, tham gia đối thoại, đóng góp ý kiến, thảo luận

II Bài giảng/Chuyên đề 2

1 Tên chuyên đề: QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ TRONG XÃ HỘI HIỆN ĐẠI

2 Số tiết lên lớp: 05 tiết.

- Về kiến thức: Một số kiến thức cơ bản về quyền lực, quyền lực chính trị (QLCT); sự biến đổi QLCT trong xã hội hiện

đại; một số vấn đề cơ bản trong việc thực hiện QLCT của nhân dân lao động và kiểm soát QLCT ở nước ta hiện nay

- Về kỹ năng: Học viên có khả năng phân tích, đánh giá những biểu hiện về quyền lực, QLCT và sự biến đổi QLCT

cũng như việc thực thi QLCT của nhân dân và kiểm soát QLCT ở Việt Nam hiện nay

- Về thái độ: Củng cố nhận thức lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà

nước về thực thi QLCT của nhân dân và kiểm soát QLCT ở Việt Nam hiện nay

Đánh giá người học Yêu cầu đánh giá Hình thức đánh giá

- Về kiến thức - Vận dụng kiến thức về QLCT, quyền lực nhà nước, - Thi viết

Trang 12

+ Hiểu được các khái niệm “quyền lực”,

“quyền lực xã hội”, “QLCT” và “quyền lực

nhà nước”

+ Làm rõ được những biến đổi QLCT trong xã

hội hiện đại; điều kiện đảm bảo thực hiện

QLCT của nhân dân và nội dung về kiểm soát

QLCT

kiểm soát QLCT để đánh giá thực hiện kiểm soátQLCT ở địa phương, cơ sở và đề xuất các kiến nghị,giải pháp cụ thể

- Vận dụng được cơ sở lý luận về quyền lực, QLCT

và QLCT của nhân dân lao động, đề xuất giải phápphát huy quyền làm chủ của nhân dân ở địa phương,

cơ quan công tác

- Thi vấn đáp

+ Nhận diện được những biến đổi của QLCT ở

địa phương, đơn vị

+ Phân tích, đánh giá được thực trạng quyền

làm chủ của nhân dân và thực hiện kiểm soát

QLCT theo tinh thần đổi mới chính trị ở Việt

Nam hiện nay

+ Có thái độ tích cực, ủng hộ và đúng đắn

trong thực hiện kiểm soát QLCT ở Việt Nam

hiện nay

+ Nhận biết đúng đắn biểu hiện các điều kiện

thực hiện QLCT của nhân dân trong thực tiễn

và đề xuất biện pháp hoàn thiện nội dung từng

điều kiện nhằm phát huy quyền làm chủ của

nhân dân ở địa phương, cơ sở hoặc cơ quan,

đơn vị công tác

Trang 13

5.1 Tài liệu phải đọc:

1 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo trình cao cấp lý luận chính trị: Chính trị học, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội,

năm 2018 (tr.45 đến tr.86)

2 TS Lê Văn Phụng (chủ biên), Tập bài giảng Chính trị học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2010 (tr.141 -176).

3 Đảng Cộng sản Việt Nam Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, năm 2016.

5.2 Tài liệu nên đọc

1 Học viện Chính trị khu vực I, TS Vũ Thị Như Hoa (Chủ biên), Giáo trình Lý luận về quyền lực chính trị (Dành cho

chương trình đại học chính trị), Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, năm 2019

2 Trịnh Thị Xuyến, Kiểm soát quyền lực nhà nước - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn ở Việt Nam hiện nay, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội, năm 2009

3 Nye, Joseph S.jr, Tương lai của quyền lực, Nxb Thông tin và Truyền thông, Hà Nội, năm 2016.

6 Nội dung

1.1 Quyền lực và quyền lực xã hội

* Câu hỏi trước giờ lên lớp:

1 Quyền lực là gì?

Trang 14

được những nội dung chủ

yếu nào?

1.1.1 Quyền lực

1.1.1.1 Khái niệm1.1.1.2 Các tính chất của quyền lực

“không thuần nhất”

1.2.2.3 QLCT được cấu trúc theo kiểu “hình tháp” (hình chóp);

trong cơ cấu QLCT gồm nhiều phân hệ tác động, ràng buộc lẫn nhau

1.2.2.4 QLCT được thực hiện thông qua chế độ “đại diện”

1.2.3 Quyền lực nhà nước

2 QLCT là gì?

3 Những yếu tố nào tác độngđến QLCT trong xã hội hiệnđại? Tại sao?

4 Quan điểm của Đảng vềQLCT của nhân dân và kiểmsoát quyền lực ở Việt Namhiện nay như thế nào?

*Câu hỏi trong giờ lên lớp:

1 Quyền lực? QLXH? QLCT vàQLNN?

2 QLCT trong xã hội hiện đại

có sự thay đổi thế nào?

3 QLCT của nhân dân laođộng? Để thực hiện QLCT củanhân dân, cần những điều kiệngì? Tại sao? Liên hệ với thựctiễn ở cấp địa phương?

4 Tại sao phải kiểm soátQLCT? Cần kiểm soát QLCTnhư thế nào ở địa phương đ/c?

*Câu hỏi sau giờ lên lớp (định hướng tự học và ôn

2) QLCT trong xã hội

hiện đại có sự thay đổi

như thế nào?

II NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA QLCT TRONG XÃ HỘI HIỆN ĐẠI

Học viên tự nghiên cứu Giáo trình [tr.58-76].

1 Đa dạng hóa chủ thể quyền lực

Trang 15

2 Sự dịch chuyển của QLNN

3 Sự biến đổi trong cơ sở [nguồn tài nguyên] của QLCT

4 Sự tác động của toàn cầu hóa

5 Những điểm mới về kiểmsoát quyền lực trong Văn kiệnĐại hội đại biểu toàn quốc lầnthứ XIII của Đảng?

3) Tại sao cần đảm bảo

III THỰC HIỆN QLCT Ở VIỆT NAM

3.1 QLCT trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

3.1.1 Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám (1945) mở đầu thời kỳ quá độ

Nhân dân là nguồn gốc của mọi quyền lực Quyền độc lậpdân tộc và quyền làm chủ của nhân dân lao động được tổ chứcthành QLCT Đó là Nhà nước (Văn kiện Hội nghị BCHTW lần

thứ bảy, khóa VIII, Nxb.CTQG, H., 1999, tr.50); (Dự thảo Văn

kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, tr.7)

3.1.2 QLCT của nhân dân lao động

3.1.2.1 Khái niệm

- Định nghĩa

- Chủ thể quyền lực là “nhân dân lao động”

3.1.2.2 Điều kiện đảm bảo QLCT của nhân dân lao động.

a) Cơ sở kinh tế đảm bảo QLCT của nhân dân lao động là chế độcông hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu trên cơ sở LLSX phát triểncao của xã hội

(Dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII,

tr.19)

Trang 16

b) Đảng cầm quyền thực sự là đội tiền phong của giai cấp côngnhân, đại biểu lợi ích của nhân dân lao động; tập trung tinh hoa, trítuệ, phẩm chất của giai cấp, của dân tộc

(Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, tr.198-199,

202); (Dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII,

tr.139 – 142)c) Nhà nước thực sự “của dân, do dân, vì dân”

(Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, tr.175 – 180); (Dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tr.82 -

83)d) Các tổ chức, đoàn thể nhân dân thực sự là tổ chức của chínhquần chúng …

(Dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tr.32)

e) Bản thân nhân dân lao động, những người lao động phải cónhận thức, có ý thức và năng lực thực hiện quyền lực của mình

(Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, tr.167).f) Dân chủ hóa đời sống xã hội

(Dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tr.32).4) Thực tiễn về các điều

kiện đảm bảo QLCT của

nhân dân ở địa

phương/cơ sở/cơ quan,

Trang 17

5) Cơ chế kiểm soát

quyền lực chính trị ở Việt

Nam hiện nay được thực

hiện như thế nào?

3.2 Kiểm soát QLCT

3.2.1 Tính tất yếu kiểm soát QLCT 3.2.2 Cơ chế kiểm soát QLCT

3.2.2.1 Cơ chế kiểm soát “bên trong”

- Kiểm soát bên trong của Đảng

- Kiểm soát bên trong của Nhà nước

3.2.2.2 Cơ chế kiểm soát “bên ngoài”

- Sự kiểm soát giữa Đảng và Nhà nước

- Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội

- Hệ thống thông tin truyền thông

- Các tầng lớp nhân dân, người dân

3.2.2.3 Tự kiểm soát của “con người quyền lực”

6) Quan điểm của Đảng về

cơ chế kiểm soát quyền

lực chính trị và những vấn

đề về kiểm soát QLCT

đang đặt ra trong thực tiễn

địa phương các đồng chí?

- “Nhốt quyền lực vào chiếc khung cơ chế, pháp luật”

- Cơ chế kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan nhà nước trongviệc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp…

- Kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ …

- Vai trò giám sát, phản biện xã hội của báo chí và nhân dân …

- Chuẩn bị nội dung thảo luận: Thực tiễn QLCT của nhân dân ở địa phương và những vấn đề đặt ra về cơ chế kiểm soát QLCT (bên trong, bên ngoài và tự kiểm soát của “con người” quyền lực) ở địa phương

Trang 18

- Đọc tài liệu trong Giáo trình [tr.58-76]

III Bài giảng/Chuyên đề 3

1 Tên chuyên đề: VĂN HÓA CHÍNH TRỊ

- Về kiến thức: Hiểu rõ khái niệm văn hóa chính trị (VHCT); Các thành tố, chức năng của VHCT; Thực trạng và giải

pháp mang tính định hướng nâng cao VHCT Việt Nam hiện nay

- Về kỹ năng: Có kỹ năng phân tích và đề xuất các giải pháp để nâng cao VHCT của cá nhân, tổ chức ở địa phương, đơn vị.

- Về thái độ: Nhận thức được vai trò của VHCT trong đời sống chính trị, sự ảnh hưởng của nó đối với hành vi của từng

cá nhân, từng nhóm xã hội khi các chủ thể này tham gia vào đời sống chính trị; qua đó giúp họ ý thức được bổn phận và tráchnhiệm của mình trong việc thúc đẩy, nâng cao VHCT ở cơ quan, địa phương

Đánh giá người học

+ Hiểu được khái niệm và chức năng của

VHCT; phân tích được các thành tố của

Trang 19

+ Đánh giá thực trạng và đề xuất được những

giải pháp mang tính định hướng để nâng cao

VHCT ở cơ quan, địa phương công tác

+ Đưa ra được khuyến nghị, giải pháp để

nâng cao VHCT Việt Nam

+ Chủ động, tích cực để nâng cao VHCT của

cá nhân, tổ chức ở địa phương, đơn vị, nơi

mình công tác

+ Có quan điểm rõ ràng và hành động đúng

đắn trước những biểu hiện tiêu cực về VHCT

ở Việt Nam hiện nay

5.1 Tài liệu phải đọc:

năm 2018 (tr.87 đến tr.120)

5.2 Tài liệu nên đọc:

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII Nxb Chính trị Quốc gia H.2016 (tr.

22-54; 113-145)

Trang 20

2 Đảng Cộng sản Việt Nam: Nghị quyết Trung ương IX, Khóa XI: Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước Nxb Chính trị Quốc gia H.2014.

6 Nội dung

Khái niệm: Văn hóa là toàn bộ các giá trị, niềm tin, biểu tượng

có tính ổn định lâu dài trong xã hội được các thành viên trongcộng đồng chia sẻ

1.1.2 VHCT

VHTC là tập hợp các giá trị, thái độ, niềm tin, biểu tượngđược cộng đồng chia sẻ và nó có thể chi phối, định hướng hoạtđộng của cá cá nhân và tổ chức khi các chủ thể này tham giavào đời sống chính trị

Câu hỏi trước giờ lên lớp:

1 “Văn hóa”, “VHCT” ?

2 Giá trị đặc trưng của

VHCT Việt Nam?

Câu hỏi trong giờ lên lớp:

1 Phân biệt văn hóa và

Câu hỏi sau giờ lên lớp:

1 Phân tích khái niệm

VHCT

2 Để xây dựng VHCT cần

những thành tố nào? Phân

2) Văn hóa chính trị được

tạo thành bởi các yếu tố

Trang 21

- Giáo dục hệ tư tưởng và đường lối, chính sách của giai cấp

cầm quyền là một nội dung chi phối bản chất và khuynh

hướng vận động của VHCT

1.2.2 Các giá trị và chuẩn mực chính trị

- Giá trị chính trị

- Chuẩn mực chính trị

- Xây dựng thực hành hệ giá trị đạo đức cách mạng phù hợp

với điều kiện mới [Dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn

quốc lần thứ XIII, tr.37]

- Xây dựng và thực hiện các chuẩn mực văn hóa lãnh đạo, văn

hóa quản lý [ ĐH XIII, tr.23].

1.2.4 Ý thức, thái độ và hành vi của các chủ thể khi tham gia

vào đời sống chính trị thực tiễn

- Là những cấp độ biểu hiện ứng xử của các chủ thể

- Các giá trị, chuẩn mực được chia sẻ với cộng đồng

- Đo lường chất lượng VHCT của mỗi quốc gia

- Đề cao tính tiên phong, gương mẫu trong văn hóa ứng xử

của người lãnh đạo các cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức và

tích nội dung của các thành

Trang 22

đảng viên [Dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần

thứ XIII, tr.75].

1.3 Chức năng của VHCT

1.3.1 Giáo dục

- Nâng cao nhận thức, hiểu biết về chính trị

- Rèn luyện bản lĩnh, tích cực, chủ động tham gia chính trị

1.3.2 Giao tiếp và liên kết cộng đồng

-VHCT gìn giữ, trao truyền các giá trị chính trị,

- Kết nối quá khứ với hiện tại,

- Duy trì, bản sắc chính trị của cộng đồng, dân tộc

- Là cơ sở để liên kết các công dân trong xã hội với nhau

- Niềm tin và giá trị được chia sẻ góp phần định hình vốn xãhội

- VHCT là nền tảng của HTCT, góp phần thúc đẩy quá trình

Trang 23

- Nắm bắt được "gen" di truyền của cộng đồng đó.

- Có thể dự báo hành vi của các nhà chính trị, của cộng đồng.3) Văn hóa chính trị Việt

Nam có những giá trị đặc

trưng nào? Làm thế nào để

nâng cao văn hóa chính trị

ở nước ta hiện nay?

II VĂN HÓA CHÍNH TRỊ VIỆT NAM

2.1 Các giá trị đặc trưng của VHCT Việt Nam

2.1.1 Chủ nghĩa yêu nước, ý thức dân tộc

- Qua nhiều thời kỳ, từ “trung quân, ái quốc”, đến “yêu Tổquốc Việt Nam XHCN”

- Biểu hiện: luôn đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên, sẵn sàng hysinh vì độc lập của Tổ quốc

2.1.2 Tính cộng đồng

- Dựa trên cơ sở kinh tế, đắp đê ngăn lũ để sản xuất…

- Trên cơ sở tổ chức của các thiết chế xã hội

- Trên cơ sở lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm

2.1.3 Trọng lão

- Người sống lâu “lão” có nhiều tri thức, kinh nghiệm

- Vấn đề tuổi tác là một nhân tố có ảnh hưởng đáng kể đếnsinh hoạt chính trị của đất nước

2.1.4 Tôn trọng hiền tài

- Hiền tài là tinh hoa của dân tộc

- Nhà nước phong kiến Việt Nam tổ chức các kỳ thi để chọnngười tài

- Các triều đại phong kiến có chính sách trọng dụng, đãi ngộnhân tài

- Hiện nay coi trọng đào tạo, tuyển dụng cán bộ: “Đức - Tài”

Trang 24

2.2 Thực trạng VHCT ở Việt Nam hiện nay

Tầm quan trọng của tư tưởng đối với chính trị

- Giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh XIII, tr.11

2.3.2 Hoàn thiện HTCT, chăm lo xây dựng VHCT trong Đảng, trong các cơ quan nhà nước và các tổ chức chính trị

- xã hội; coi đây là nhân tố quan trọng để xây dựng HTCT trong sạch vững mạnh.

- Hoàn thiện HTCT

- Xây dựng văn hóa Đảng, chú trọng hoàn thiện các thể chếvăn hóa trong Đảng

- Các cơ quan nhà nước: tinh gọn, hiệu quả, phục vụ nhân dân

- Các tổ chức chính trị - xã hội: Đổi mới nội dung, phươngthức hoạt động

(Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, tr.128)

2.3.3 Xác định những chuẩn mực và giá trị của VHCT làm căn cứ để xây dựng và thực thi các quyết sách chính trị, điều

Trang 25

chỉnh hành vi của các chủ thể chính trị, tạo môi trường và điều kiện để phát triển văn hóa công dân.

- Xác định những chuẩn mực và giá trị của văn hóa trong thời

- Chuẩn bị nội dung thảo luận: Thực trạng VHCT ở Việt Nam hiện nay

- Đọc tài liệu trong Giáo trình [tr.87-120]

IV Bài giảng/Chuyên đề 4

Trang 26

1 Tên chuyên đề: CÁC MÔ HÌNH HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

3 Mục tiêu: Bài giảng này sẽ cung cấp cho học viên:

- Về kiến thức: Một số kiến thức về khái niệm hệ thống chính trị (HTCT) và các loại mô hình HTCT chủ yếu trên thế

giới; đặc điểm, cấu trúc và định hướng đổi mới HTCT ở Việt Nam hiện nay

- Về kỹ năng: Phân tích, so sánh các mô hình HTCT điển hình cũng như phân tích đánh giá cơ cấu, tổ chức và hoạt động

của HTCT Việt Nam; xây dựng kỹ năng tham gia quá trình đổi mới, hoàn thiện HTCT ở địa phương, cơ sở

- Về thái độ: Nắm vững quan điểm của Đảng, nâng cao ý thức trách nhiệm của bản thân, tích cực đóng góp vào sự đổi

mới HTCT ở địa phương, nơi công tác

4 Chuẩn đầu ra và đánh giá người học

Đánh giá người học

+ Hiểu được khái niệm HTCT; phân tích, so

sánh ba mô hình HTCT cơ bản trên thế giới

+ Phân tích đặc điểm, cấu trúc và các thành tố

cơ bản của HTCT ở nước ta

+ Nắm vững những quan điểm mang tính

nguyên tắc trong đổi mới HTCT ở nước ta

hiện nay; vận dụng vào thực tiễn và đề xuất

giải pháp đổi mới HTCT ở địa phương, cơ sở

- Vận dụng những kiến thức về 03 mô hình HTCT

cơ bản, rút ra những giá trị góp phần vào quá trìnhđổi mới HTCT ở nước ta hiện nay

- Vận dụng những kiến thức về HTCT ở nước ta, đề

xuất những giải pháp khắc phục hạn chế và nângcao hiệu quả hoạt động HTCT ở địa phương, cơ sở

- Thi viết

- Thi vấn đáp

Trang 27

nơi mình công tác

+ Rút ra được ưu, nhược điểm và giá trị của 3

mô hinh đóng góp vào quá trình đổi mới

HTCT ở nước ta hiện nay

+ Khuyến nghị giải pháp nâng cao hiệu quả

hoạt động trong quá trình đổi mới HTCT địa

phương

+ Vững tin vào đường lối đổi mới HTCT ở

Việt Nam hiện nay

+ Tích cực chủ động, sáng tạo đóng góp vào

quá trình đổi mới và hoàn thiện HTCT ở địa

phương

5 Tài liệu học tập (Phù hợp với mục tiêu, chuẩn đầu ra, nội dung bài giảng/chuyên đề và ghi rõ chương/mục/trang cần đọc)

5.1 Tài liệu phải đọc

năm 2018 (tr.121 đến tr.165)

3 Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ sáu khóa XII, Nxb Chính trị quốc

gia sự thật, năm 2017

Trang 28

5.2 Tài liệu tham khảo

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia sự thật Hà Nội, năm 2016.

2 Ngô Huy Đức, Trịnh Thị Xuyến (đồng chủ biên), Chính trị học so sánh: Từ cách tiếp cận cấu trúc chức năng, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2013

3 Tô Huy Rứa (chủ biên), Mô hình tổ chức và hoạt động của HTCT một số nước trên thế giới, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội, năm 2008

6 Nội dung

Nội dung

Câu hỏi đánh giá quá trình

1) Hệ thống chính trị? Quan

điểm của Đảng về HTCT?

Trên thế giới hiện nay, có bao

nhiêu loại HTCT? Tại sao?

- Thực hiện dân chủ XHCN là thực chất của việc đổi mới vàkiện toàn HTCT (Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

Câu hỏi trong giờ lên lớp:

1 Ưu điểm, hạn chế của 3

mô hình cơ bản tổ chức nhànước trên thế giới là gì?

2 HTCT VN có những đặcđiểm gì?

3 Quan điểm của Đảng về

Định dạng
Số trang	56
Dung lượng	336 KB

ĐỀ CƯƠNG CHÍNH TRỊ HỌC

LÝ LUẬN CHUNG VỀ HTCT

HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VIỆT NAM