Vẻ đẹp của Thúy vân + câu đầu, tác giả nhấn mạnh vẻ đẹp của Vân là vẻ đẹp trang träng kh¸c vời - vẻ đẹp cao sang, quí phái, khác thờng, ít ngời sánh đợc + Khuôn trăng: khuôn mặt tròn, đẹ[r]
Trang 1Hoạt động của GV- HS Nội dung bài học
GV nêu yêu cầu giọng vui tơi, trân trọng,
trong sáng
- Gọi h/s đọc
-GV nhận xét
? Em hiểu nh thế nào về nghĩa của các cụm
từ “Mai cốt cách”, “Tuyết tinh thần”, “Làn
thu thủy” ?
- Đoạn trích nằm ở vị trí nào của truyện?
- Có thể chia VB thành mấy phần?
(+ 4 câu thơ đầu: Giới thiệu chung về 2
chị em
+ 4 câu thơ tiếp theo: chân dung Thúy Vân
12 câu tiếp : tả chân dung, tài năng Thúy
Kiều
4 câu còn lại nhận xét về cuộc sống của 2
chị em.)
? Nội dung trọng tâm nằm ở phần nào của
VB? Vì sao em lại nghĩ nh thế?
(-Phần miêu tả tài sắc của Kiều Vì chiếm
l-ợng câu chữ nhiều nhất)
? Đoạn trích viết theo thể thơ nào, phơng
thức nào nổi bật?
(- Phơng thức: kết hợp tự sự với miêu tả và
biểu cảm Song nổi bật là miêu tả.)
- H/s đọc 4 câu đầu
? Em hóy cho biết nội dung chớnh của 4 cõu
thơ đầu?
Mở đầu đoạn trớch, Tỏc giả đó giới thiệu về
2 chị em như thế nào?
? Em hiểu ả tố nga là gì?
( chỉ người con gỏi đẹp)
? Em cú nhận xột gỡ về cỏch giới thiệu của
tỏc giả?
? Tỏc giả đó giới thiệu vẻ đẹp chung của 2
chị em Kiều như thế nào?
I Đọc, chỳ thớch
1 Đọc
2 Vị trí đoạn trích
- Phần mở đầu: Gặp gỡ và đính ớc
II Tìm hiểu văn bản
1 Bố cục: Bốn phần
2 Phân tích
1 Vẻ đẹp chung của 2 chị em
- Mở đầu đoạn trớch, Tỏc giả đó giới thiệu về 2 chị em;
“ Đầu lũng hai ả tố nga Thỳy kiều là chị, em là Thỳy Võn” -> Cỏch giới thiệu ngắn gọn, rất giản
dị : về gia đỡnh họ Vương cú 2 cụ con gỏi, cả hai đề rất xinh đẹp
-2 cõu tiếp theo giới thiệu vẻ đẹp chung của 2 chị em:
“ Mai cốt cỏch, tuyết tinh thần
Trang 2? Để Giới thiệu vẻ đẹp chung của 2 chị em
Thỳy kiều, tỏc giả đó sử dụng nghệ thuật
gỡ? Tỏc dụng của cỏc biện phỏp nghệ thuật
đú?
GV chuyển ý: Sau khi giới thiệu vẻ đẹp
chung, tỏc giả miờu tả cụ thể vẻ đẹp riờng
của hai chị em
- Hs đọc bốn câu tiếp
? Bốn câu thơ em vừa đọc, tỏc giả miờu tả
vẻ đẹp của ai?
Tác giả miờu tả vẻ đẹp của Vân bằng những
từ ngữ, hình ảnh nào?
? Khuụn mặt, Nụ cời , giọng nói, làn da,
n-ớc tóc của nàng đợc tác giả miêu tả nh thế
nào ?
? Mợn vẻ đẹp của tự nhiên để nói về vẻ đẹp
con ngời, nh vậy tác giả đã sử dụng những
biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng?
- GV : Nguyễn Du đã lần lợt miêu tả từng
nét đẹp cụ thể trong thiên nhiên có bao cái
đẹp, Nguyễn Du chọn những cái đẹp nhất
Mỗi người một vẻ mười phõn vẹn mười”
+ dỏng vẻ mảnh mai, thanh tao như cõy mai
+Tõm hồn :trong sỏng như tuyết + Mỗi ngời một vẻ mời phân vẹn m-ời
-> nghệ thuật: ước lệ, tượng trưng, tiểu đối, so sỏnh, sử dụng thành ngữ
để diễn tả vẻ đẹp thanh tao, cao quý Mỗi người cú một vẻ đẹp khỏc nhau nhưng cả 2 đều đẹp đến độ hoàn thiện, hoàn mĩ
2 Vẻ đẹp của Thỳy võn
+ cõu đầu, tỏc giả nhấn mạnh vẻ đẹp của Võn là vẻ đẹp trang trọng khác vời - vẻ đẹp cao sang, quí phái, khác thờng, ít ngời sánh đợc
+ Khuụn trăng: khuụn mặt trũn, đẹp sang như trăng rằm
+ Nét ngài: đụi lụng mày hài hũa, đẹp như bướm tằm
+ Hoa cời: miệng cười tươi như hoa + ngọc thốt: tiếng núi trong như ngọc + Mây thua nước túc: mỏi túc mượt, đen đẹp hơn mõy
+tuyết nhờng m u daà : da trắng hơn tuyết
-> Bỳt phỏt nghệ thuật tượng trưng ( lấy vẻ đẹp của thiờn nhiờn để miờu
tả cho vẻ đẹp của con người) kết hợp với nghệ thuật so sánh, ẩn dụ để diễn tả vẻ đẹp đầy sức sống thể hiện
Trang 3so sánh với vẻ đẹp của Vân
? Khi tả Thúy Vân Nguyễn Du dùng cái đẹp
của thiên nhiên để miêu tả (bút pháp ớc lệ),
tất cả đã toát lên vẻ đẹp của Thuý vân là 1
vẻ đẹp nh thế nào?
? Theo em, với cách miêu tả nh thế Nguyễn
Du đã tự báo cuộc đời Thuý Vân sẽ diễn ra
như thế nào?
Gv: Sắc đẹp của Thuý Võn sỏnh ngang với
nột kiều diễm của hoa lỏ, ngọc ngà, mõy
tuyết,… toàn những bỏu vật tinh khụi,
trong trẻo của đất trời
Vẻ đẹp của Thuý Võn là vẻ đẹp đoan trang,
phỳc hậu, vẻ đẹp hài hoà với thiờn nhiờn,
tạo hoỏ Thiờn nhiờn chỉ “nhường” chứ
khụng “ghen”, khụng “hờn” như với Thuý
Kiều Điều đú dự bỏo một cuộc đời ờm ả,
bỡnh yờn
- H/s đọc "Kiều -> não nhân"
? Đọc phần VB tiếp theo em thấy tác giả
giới thiệu với bạn đọc về vẻ đẹp của nhân
vật nào?
? Nguyễn Du giới thiệu khỏi quỏt vẻ đẹp
của Kiều khỏc với Võn như thế nào ?
? Vẻ đẹp sắc sảo, mặn mà của Thuý Kiều
được tập trung thể hiện qua những từ ngữ
hỡnh ảnh nào?
Gv: Nguyễn Du đặc tả đôi mắt Kiều chứ
không liệt kê nhiều chi tiết nh tả Vân “Làn
thu thủy nét xuân sơn” -> mắt sáng trong
nh nớc mùa thu, lông mày thanh tú nh dáng
núi mùa xuân
- Từ đôi mắt đẹp Thuý Kiều, em liên tởng
sự phúc hậu, đoan trang
* Thuý Vân có vẻ đẹp cao sang, quí phái, phúc hậu vẻ đẹp tạo sự êm đềm, hoà hợp với xung quanh, khiến thiờn nhiờn phải thua, nhường Điều đú đó
dự báo số phận bình lặng, suôn sẻ
3 Vẻ đẹp của Kiều
- “Kiều càng sắc sảo mặn mà
So bề tài sắc lại là phần hơn”.
Vẻ đẹp sắc sảo mặn mà: sắc sảo về trớ tuệ, mặn mà về tõm hồn
->Về tài và sắc, kiều hơn hẳn Võn
- Sắc đẹp:
+ Làn thu thuỷ : đụi mắt đẹp, trong xanh, thăm thẳm, long lanh như nước
ở hồ thu + Nét xuân sơn :lụng mày xinh tươi, đầy sức sống như dỏng nỳi mựa xuõn ->Tỏc giả tả Kiều tập trung ở đụi mắt ( đụi mắt là cửa sổ tõm hồn)
Trang 4đến vẻ đẹp nào khác của nàng?
? Vẻ đẹp của Kiều có ảnh hởng nh thế nào
đến con ngời và thiên nhiên ?
-Con ngời say đắm, thiên nhiên đố kị , hờn
ghen
+ Dùng điển cố văn học TQ "nghiêng
n-ớc nghiêng thành" để biểu hiện vẻ đầy
quyến rũ ở đôi mắt Vẻ đẹp tâm hồn đợc
bộc lộ qua vẻ đẹp đôi mắt
+ “Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém
xanh” -> Dung nhan Kiều đẹp, đằm thắm
? Vẻ đẹp của Kiều báo hiệu điều gì?
- Câu thơ "Sắc đành … hai" khẳng định
điều gì?
khẳng định tuyệt đối sắc đẹp của Kiều đến
mức độc nhất vô nhị, không ai sánh nổi
không những thế nàng còn có tài năng xuất
chúng
Gv: Tác giả vẫn tiếp tục tả Kiều bằng các
biện pháp ẩn dụ kết hợp ớc lệ Bức chân
dung Kiều hiện lên nh một tuyệt thế giai
nhân Đó là về nhan sắc còn tài năng của
Kiều nh thế nào ?
? Nguyễn Du đã giới thiệu ca ngợi tài hoa
của nàng ntn?
? Bản nhạc hay nhất của Kiều là gì? Tại sao
đó là bản nhạc hay nhất?
GV: Qua bản nhạc ấy ngầm dự bỏo về cuộc
đời , số phận giống bản nhạc: bạc mệnh, ộo
le
? Qua lời giới thiệu em có nhận xét gì về
nhân vật Thúy Kiều ?
GV: Thiên nhiên phải “ghen, hờn” trớc vẻ
Vẻ đẹp tâm hồn trong trắng
-“Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kộm xanh
Một hai nghiờng nớc, nghiêng thành”
->Bỳt phỏp ước lệ tượng trưng, nhõn húa để diễn tả Kiều đẹp toàn vẹn, cả
về hình thể lẫn tâm hồn, không có cái
đẹp nào sánh kịp, sắc đẹp của Kiều đẹp độn mức dữ dội, vượt ra khỏi quy luật của sự bỡnh thường khiến thiờn nhiờn phải ghen phải hờn
Vẻ đẹp ấy dự bỏo cuộc đời, số phận của Kiều khụng bỡnh lặng, suụn
sẻ báo hiệu lành ít, dữ nhiều
- Tài hoa:
+ Thông minh trời phú
+ toàn diện: cầm, kì, thi, hoạ (vẽ tranh, làm thơ, ca hát, chơi đàn, sáng tác nhạc)
+Tài đàn: thuộc lũng cỏc nốt nhạc, hơn hẳn mọi người
+tự tay kiều lụa chọn, soạn thảo 1 bản nhạc " một thiờn Bạc mệnh"
Đú là bản nhạc làm người nghe thấy sầu nóo, là tiếng đàn của 1 trái tim đa sầu, đa cảm
Trang 5đẹp của Kiều, khiến tạo hóa ghen ghét, đố
kỵ, tìm cách trả thủ -> Số phận nàng sẽ éo
le, đau khổ Việc dùng điển cố "Hồ cầm" và
kể chuyện Thuý Kiều đặt tên cho bản đàn
do mình sáng tác là "bạc mệnh" ND dự báo
một tiền đồ ảm đạm, một tơng lai bất hạnh,
một cuộc sống bất ổn sẽ đến với nhân vật
này trong mai sau với sự đồng cảm chân
tình tế nhị
- Em hiểu gì về cuộc sống của chị em Kiều
qua bốn câu cuối ?
Nêu những nét đặc sắc về nội dung và nghệ
thuật của đoạn trích ?
-H/s đọc ghi nhớ SGK trang 83
? Nội dung nhân đạo đợc thể hiện trong
đoạn trích là gì?
- Gv: Con ngời đáng tin yêu, ca ngợi Trân
trọng, tin yêu những giá trị cao đẹp của con
ngời
->Túm lại Vẻ đẹp của Kiều là sự kết hợp của cả sắc - tài - tình Đúng là 1 giai nhân tuyệt thế.Từ bức chõn dung của Kiều người ta cảm được kiếp đời của Kiều chẳng mấy ờm đềm
4 Cuộc sống của 2 chị em ( 4 cõu cuối):
Cả 2 chị em sống trong cuộc sống phong lưu, khộp kớn,ờm đềm
III
Tổng kết:
1 Về nghệ thuật
Nghệ thuật tả người từ khỏi quỏt đến
tả chi tiết; tả ngoại hỡnh mà bộc lộ tớnh cỏch, dự bỏo số phận
- Ngụn ngữ gợi tả, sử dụng hỡnh ảnh ước lệ, cỏc biện phỏp ẩn dụ, nhõn hoỏ, so sỏnh, dựng điển cố
2 Về nội dung
Ca ngợi vẻ đẹp chuẩn mực, lý tưởng của người phụ nữ phong kiến
Bộc lộ tư tưởng nhõn đạo, quan điểm thẩm mỹ tiến bộ, triết lý vỡ con người: trõn trọng yờu thương, quan tõm lo lắng cho số phận con người