Bài giảng Thuốc lợi tiểu

Trình bày được tác dụng, cơ chế tác dụng, tác dụng không mong muốn, chỉ định, chống chỉ định của các thuốc lợi 3ểu: Ức chế CA acetazolamid, lợi 3ểu quai furosemid, thiazid hydrochlorothi

THUỐC LỢI TIỂU

Giảng viên: Trần Thị Thu Trang

1 Phân loại được các thuốc lợi 3ểu

2 Trình bày được tác dụng, cơ chế tác dụng, tác dụng

không mong muốn, chỉ định, chống chỉ định của các thuốc lợi 3ểu: Ức chế CA (acetazolamid), lợi 3ểu quai (furosemid), thiazid (hydrochlorothiazid), kháng

Đại cương

Thuốc lợi +ểu?

Tăng khối lượng nước +ểu??

→ ↓ thể ?ch dịch ngoại bào và thể ?ch huyết tương

Cơ chế hình thành nước +ểu?

1 Lọc ở cầu thận

2 Tái hấp thu ở ống thận

3 Bài xuất ở ống thận

Tái hấp thu dịch lọc và chất tan từ lòng ống

thận qua tế bào biểu mô ống thận, qua

khoảng kẽ và trở về máu

Tái hấp thu ở ống thận

o Tăng lọc ở cầu thận

o Chủ yếu: tăng thải Na+ và H2O ở dịch ngoại bào (giảm THT Na+ ở ống thận)

→ CĐ của thuốc lợi -ểu?

Phù, suy )m và tăng huyết áp

Thuốc lợi +ểu?

Tăng khối lượng nước -ểu

Phân loại

Lợi %ểu giảm K +

Ức chế CA

Acetazolamid

Lợi =ểu quai

Furosemid, acid ethacrynic,

Cơ chế tác dụng

Lợi +ểu giảm kali máu

o Tác dụng lợi -ểu: Vị

trí? Cơ chế? Tác dụng?

Mức độ? (yếu)

o Tác dụng khác:

TKTƯ, Mắt (CA) → giảm

sx dịch não tuỷ và thuỷ

1 Thuốc ức chế enzym CA: ACETAZOLAMID

o Dược động học

Tác dụng không mong muốn

⚠RL nước, điện giải? ↓ K+ máu, Na.

⚠RL kiềm- toan? Toan chuyển hóa

⚠Tác dụng KMM khác? RL TKTW, sỏi

thận, dị ứng, làm nặng bệnh não

do gan → CCĐ: người xơ gan

1 Thuốc ức chế enzym CA: ACETAZOLAMID

o Dược động học (Furosemid)

• Hấp thu tốt qua đường uống, SKD = 60%

• Tác dụng xuất hiện nhanh: 3-5’(sau Gêm TM), 10-20’ (sau uống)

• Thời gian đạt nồng độ đỉnh: 1,5h (sau uống)

• Thời gian duy trì tác dụng: 4- 6h

• T1/2 = 1- 1,5h

• Qua nhau thai, sữa mẹ, hàng rào máu não

• Thải trừ qua thận, một phần qua mật Cạnh tranh thải trừ với acid uric

2 Thuốc lợi +ểu quai

o Dược động học (Một số đại diện)

2 Thuốc lợi +ểu quai

Tác dụng không mong muốn

⚠ RL nước, điện giải? ↓Na+, K+, Ca++, Mg++

máu

⚠ RL kiềm- toan? Kiềm chuyển hóa

⚠ RL chuyển hoá: ↑a.uric (cạnh tranh thải

trừ); ↑đường huyết; ↑lipid huyết (do ↓ K+ máu)

Cơ chế liên quan

đến tác dụng không

mong muốn

2 Thuốc lợi +ểu quai

↓ CUNG LƯỢNG TIM

Chống chỉ định: Furocemid

☠ Hạ natri, kali máu và mất nước

☠ Vô niệu, suy thận vô niệu hoặc suy thận do tác nhângây ngộ độc thận hoặc gan

☠ Hôn mê, )ền hôn mê kết hợp với xơ gan và bệnhnão gan

2 Thuốc lợi +ểu quai

2 Thuốc lợi +ểu quai

Liệu pháp liều cao

3 Thuốc lợi +ểu thiazid – thuốc tương tự

Dược động học

o Hấp thu tốt qua đường uống (SKD

50-90%)

o Tác dụng xuất hiện sau khi uống 1h

o Thời gian duy trì tác dụng: 6- 12h

o Qua nhau thai, sữa mẹ

o Thải trừ qua thận, cạnh tranh với

acid uric

3 Thuốc lợi +ểu thiazid – thuốc tương tự

Thuốc SKD t1/2 (giờ) Thời gian tác dụng

(giờ)

Hydrochlorothiazid 70% 2,5 12 Chlorthalidon 65% 40-60 72

3 Thuốc lợi tiểu thiazid – thuốc tương tự

o Dược động học (Một số đại diện)

Tác dụng không mong muốn

o RL nước, điện giải? ↓Na+, K+, Mg++

máu, ↑Ca++ máu

o RL kiềm- toan? Kiềm chuyển hóa

o Rối loạn chuyển hoá: ↑a.uric; ↑đường

huyết; ↑lipid huyết

Chống chỉ định:

☠ Hạ natri, kali máu và mất nước

☠ Vô niệu, suy gan, suy thận nặng

☠ Tăng calci huyết, tăng acid uric, bệnh gout

☠ Bệnh Addison

☠ Tránh dùng cho PNCT

3 Thuốc lợi +ểu thiazid – thuốc tương tự

So sánh các chỉ số hoá sinh nước tiểu giữa furosemid và thiazid

Nguồn: Drugs for the heart, sixth edition, pg 81

Thiazid- lợi -ểu trần thấp

Lợi +ểu giữ kali máu

Tác dụng không mong muốn

o RL nước, điện giải? ↓ K+ máu

o RL kiềm- toan? Toan chuyển hóa

o Rối loạn chuyển hoá: ↑a.uric; ↑đường

huyết; ↑lipid huyết

o Tác dụng KMM khác? RL nội Oết, RL Oêu

hóa, dị ứng

4 Thuốc kháng Aldosteron: Spironolacton

Chỉ định

o Phù, suy )m, THA: phối

hợp với thuốc lợi )ểu

giảm K+ máu

o Tăng aldosteron )ên phát

(HC Conn's) và thứ phát

(suy )m, xơ gan) ⚠ Chống chỉ định: Tăng K+ máu, nhiễm acid,

suy thận mạn, rối loạn chức năng gan

Tăng aldosteron thứ phát

do suy -m

4 Thuốc kháng Aldosteron: Spironolacton

Tăng aldosteron thứ phát

do xơ gan

4 Thuốc kháng Aldosteron: Spironolacton

Spironolacton viên 25, 50, 100mg

o Tác dụng chậm, xuất hiện sau 12-24h, tác

dụng tối đa sau 2-3 ngày và duy trì thêm 2- 3

ngày sau khi ngừng thuốc Có CK gan-ruột

Chất chuyển hóa là canrenone còn hoạt ynh

• Bổ trợ trong suy Sm nặng: 25mg/ngày

4 Thuốc kháng Aldosteron: Spironolacton

5 Thuốc không kháng Aldosteron: amilorid, triamteren

o Tác dụng lợi -ểu: Vị trí? Cơ

chế? Tác dụng? Mức độ

o Tác dụng khác: ↓ thải K+, H+,

↑ thải HCO3-, nước )ểu hơi

kiềm

→ Chỉ định: Phối hợp với thuốc

LT giảm K+ máu (suy )m)

o Lựa chọn thuốc lợi -ểu

• Suy 3m sung huyết ?

• Tăng huyết áp?

• Xơ gan?

• Phù phổi?

• Suy thận cấp, mạn ?

Nguyên tắc sử dụng thuốc lợi +ểu

o Các lưu ý khi sử dụng thuốc lợi -ểu

tăng K+

Thank you