Để hiểu biết về quân đội và lực lượng quốc phòng thời Trần chúng ta tìm hiểu nội dung: Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế - Mục tiêu: cho hs thấy được quân đội thời Trần và[r]
Trang 1Ngày soạn: 12/11/2020 Tiết 21
- Bước đầu có ý thức vươn lên trong xây dựng đất nước độc lập, tự chủ → Giáo dục lòng
tự hào dân tộc, ý thức xây dựng và bảo vệ văn hóa dân tộc cho HS
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự chủ, tự học
- Năng lực tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật; xác định mối liên hệ, tác động giữa các
sự kiện, hiện tượng; so sánh, phân tích, khái quát hóa; nhận xét, đánh giá, rút ra bài học lịch sử
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
+ Sách giáo khoa, giáo án, tài liệu tham khảo, máy chiếu,
2 Học sinh: sách giáo khoa, vở ghi, vở bài tập, các đồ dùng học tập cần thiết
III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1 phút,
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
- Mục tiêu: củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mà HS đã được học ở chương I và
Chương II của phần II
- Phương pháp: Phát vấn, thuyết trình, phân tích
Trang 2- Kĩ thuật: động não, đặt câu hỏi, trình bày
- Thời gian: 12 phút
Hoạt động 1
- Thời gian: 19p
- Mục tiêu: Nêu được những nét chính về
lịch sử nước ta buổi đầu độc lập thời Ngô –
Đinh – Tiền Lê (TK X)
- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm
thoại, vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1
phút,
Bài cũ : Em hãy cho biết những biểu hiện về
ý thức tự chủ của Ngô Quyền trong việc xây
GV: Hãy mô tả bộ máy chính quyền trung
ương và địa phương thời Tiền Lê?
HS
GV: Hãy trình bày diễn biến cuộc kháng
chiến chống Tống lần thứ nhất do Lê
Hoàn ?
HS thảo luận nhóm, mô tả diễn biến bằng
các chú thích và cử đại diện lên bảng trình
bày
GV: Nguyên nhân nào làm cho nền kinh tế
thời Đinh – Tiền Lê có bước phát triển?
1 Nước ta buổi đầu độc lập thời Ngô – Đinh - Tiền lê
a Nước ta buổi đầu độc lập:
- Năm 939 Ngô Quyền xây dựng đất nước, lên ngôi vua, chọn Cổ Loa làm kinh đô (vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền thời Ngô)
- Năm 967 Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước.
b Nước Đại Cồ Việt thời Đinh – Tiền Lê
- Nhà Đinh xây dựng đất nước.
- Tổ chức chính quyền thời Tiền Lê
- Cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn (981)
- Tình hình kinh tế - văn hóa – xã hội thời Tiền Lê.
Trang 3GV: Đời sống xã hội và văn hóa nước Đại
Cồ Việt có gì thay đổi?
HS trình bày đời sống văn hóa, xã hội bằng
- Mục tiêu: Nêu được những nét chính về
tình hình kinh tế, chính trị, xã hội nước Đại
Việt thời Lý (TK XI – XII)
- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm
GV: Nhà Lý luôn kiên quyết giữ vững trong
khi duy trì mối quan hệ ban giao với các
nước láng giềng theo nguyên tắc nào?
HS:
GV: Nhà Tống âm mưu xâm lược Đại Việt
lần thứ hai nhằm mục đích gì?
HS:
GV: Vua tôi nhà Lý đã làm gì trước âm mưu
xâm lược Đại Việt của nhà Tống?
HS: “Tiến công trước để tự vệ”
GV cho HS thảo luận
N1: Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến
chống Tống giai đoạn thứ nhất (1075) do Lý
Thường Kiệt chỉ huy?
HS:
N2: Em hãy trình bày cuộc kháng chiến
2 Nước Đại Việt thời Lý (Thế kỉ
Trang 4chống Tống giai đoạn thứ hai?
HS:
N3 : Trình bày nguyên nhân thắng lợi của
cuộc kháng chiến chống Tống (1075-1077) ?
HS thảo luận nhóm, mô tả diễn biến bằng
các chú thích và cử đại diện lên bảng trình
bày
GV: trình bày bài thơ thần “Nam quốc sơn
hà” của Lý Thường Kiệt và cho biết ý nghĩa
của bài thơ.
HS: Bài thơ đã nói rõ nền độc lập tự chủ
của Đại Việt đã có từ lâu đời, nếu như bị
xâm phạm thì quân giặc sẽ bị đánh tan
3.4 Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài ở nhà
- Ôn tập chương I và Chương II
- - Chuẩn bị bài 13 : NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII
Trang 5Ngày soạn: 12/10/2020
Tiết 22,23,24,25,26,27,28,29
CHỦ ĐỀ ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN
A Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học
- Tìm hiểu được sự thành lập nhà Trần và củng cố chế độ phong kiến tập quyền, cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhà Trần, tình hình kinh tế, văn hóa thời Trần
- Nội dung gồm các bài:
+ Bài 13: Nước Đại Việt ở thế kỉ XIII
+ Bài 14: Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông (thế kỉ XIII).+ Bài 15:Sự phát triển kinh tế và văn hóa Thời Trần
- Thời lượng: 8 tiết
B Xây dựng nội dung chủ đề bài học
Tích hợp thành chủ đề: Đại Việt dưới thời nhà Trần Có thể bố cục lại như sau:
- Mục I Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền
- Mục II Các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm dưới thời Trần (Đưa mục I Bài 14 vào đầu mục này thành ý nhỏ “Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông - Nguyên)
- Mục III Tình hình kinh tế, văn hóa thời Trần Tập trung vào âm mưu xâm lược Đại Việt
của Mông Cổ
Tiết 22, 23: Sự thành lập nhà Trần và sự cũng cố chế độ phong kiến tập quyền
Tiết 24, 25,26,27: Các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm dưới thời Trần
Tiết 28, 29: Tình hình kinh tế, văn hóa thời Trần
C Xác định mục tiêu bài học
1, Kiến thức
Trang 61 Kiến thức : Giúp học sinh nắm được:
- Hoàn cảnh thành lập nhà Trần.
- Tổ chức bộ máy Nhà nước thời Trần.
- Nội dung luật pháp thời Trần.
- Nhà Trần đã xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng.
- Những biện pháp phục hồi và phát triển kinh tế thời Trần.
- Chủ trương chính sách và những việc làm của vua quan nhà Trần để đối phó với quân
Mông Cổ
- Diễn biến chính cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ.
- Việc chuẩn bị xâm lược lần thứ hai của nhà Nguyên chu đáo hơn so với lần xâm lược thứ
nhất
- Diễn biến, kết quả cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên.
- Âm mưu quyết xâm lược Đại Việt lần thứ ba của quân Nguyên
- Vua tôi nhà Trần quyết tâm tiến hành cuộc kháng chiến chống lại nhà Nguyên với các
trận đánh lớn: Vân Đồn, Bạch Đằng và giành thắng lợi vẻ vang - Hiểu được vì sao ở thế kỷXIII, trong 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên quân dân Đại Việt đềugiành thắng lợi
- Ý nghĩa lịch sử của 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược.
- Biết được một số nét chính về tình hình kinh tế- xã hội của nước ta thời Trần.
- Biết được một số thành tựu phản ánh sự phát triển của văn hoá – giáo dục- khoa học – kỹ
thuật thời Trần đạt đến trình độ cao, có nhiều công trình nghệ thuật tiêu biểu
- Đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân ta dưới thời Trần rất phong phú và đa dạng.
- Một nền văn học phong phú, mang đậm bản sắc dân tộc, làm rạng rỡ cho nền văn hóa Đại
Việt
2 Kỹ năng
- Đánh giá các thành tựu xây dựng Nhà nước pháp luật thời Trần.
- Làm quen với phương pháp so sánh.
- Học diễn biến các trận đánh bằng cách chỉ lược đo, bản đồ.
- Đọc và vẽ lược đồ, phân tích, đánh giá, nhận xét các sự kiện lịch sử.
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng lược đồ để thuật lại, tóm tắt cc sự kiện lịch sử.
- Phân tích, so sánh sự kiện và nhân vật lịch sử trong 3 lần kháng chiến để rút ra nhận xét
chung
- Nhận xét, đánh giá các thành tựu kinh tế - văn hoá
- So sánh sự phát triển giữa thời Lý và Trần.
- Giúp học sinh nhìn nhận sự phát triển về xã hội và văn hoá qua phương pháp so sánh với
thời kỳ trước
- Phân tích, đánh giá, nhận xét những thành tựu văn hoá đặc sắc.
3 Thái độ
- Tự hào về lịch sử dân tộc, về ý thức tự lập tự cường của ông cha ta thời Trần.
- Bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hào, truyền thống dân tộc đối với công cuộc xây dựng, củng
cố và phát triển dưới thời Trần
Trang 7- Giáo dục học sinh ý chí kiên cường, bất khuất, mưu trí, dũng cảm của quân và dân ta
trong cuộc kháng chiến
- Giáo dục học sinh lòng căm thù giặc ngoại xâm, niềm tự hào dân tộc.
- Giáo dục lòng biết ơn tổ tiên đã kiên cường, mưu trí bảo vệ chủ quyền đất nước.
- Bồi dưỡng cho học sinh lòng căm thù giặc ngoại xâm, chống giặc giữ nước, niềm tự hào
về truyền thống hào hùng của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống giặc
- Bài học kinh nghiệm lịch sử về tinh thần đoàn kết dân tộc.
- Tự hào về nền văn hoá dân tộc thời Trần.
- Bồi dưỡng ý thức giữ gìn và phát huy nền văn hoá dân tộc
- Bồi dưỡng ý thức dân tộc và niềm tự hào về một thời lịch sử có nền văn hoá riêng, mang
đậm bản sắc dân tộc
4 Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực chung: năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác
- Năng lực chuyên biệt
+ Trình bày diễn biến bằng lược đồ
+ Phân tích, đánh giá nhận xét các nhân vật lịch sử
- Biết được têngọi pháp luậtthời Trần-Biết được tổchức quậ độinhà TRần
-Trình bày đượcnhững nét chính
về tổ chức bộ máy nhà nước, pháp luật, tổ chức quân đội thời Trần
-Vẽ được bộ máy nhà nước thời Trần-So sánh với bộ máynhà nước, quân đội, pháp luật thời Trân với thời Lý
Đánh giá được chính sách quân đội nhà Trần và liên hệ chính sách quân đội nước ta hiện nay
Đông Bộ Đầu,Chương Dương,Hàm Tử, trận
- HS trình bàyđược cuộckháng chiếnchống xâmlược MôngNguyên củanhà Trần
- Hiểu đượcnguyên nhântháng lợi và ýnghĩa lịch sử
- Tường thuật trênlược đồ cuộc khángchiến chống quânxâm lược Mông -Nguyên
-Giải thích được nétđộc đáo về nghệthuật quân sự trongcác cuộc khángchiến
- Dựa vào lược đồ câm, HS tường thuậtdiễn biến cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông -nguyên, liên
hệ văn thơ thời Trần:hịch tướng sĩ
- Đánh giá công lao
to lớn của các vị anhhùng dân tộc
Trang 8Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao
Vân Đồn, BạchĐằng
HS trình bày được những thay đổi về văn hóa thời Trần
-Giải thích tại saovăn hóa thời Trầnphát triển mạnh vàmang đậm lòngyêu nước, niềm tựhào dân tộc
So sánh được sự khác nhau về sự phát triển tôn giáo giữa thời Trần và thời Lý
E Hệ thống câu hỏi và bài tập minh họa cho các cấp độ mô tả
1 Câu hỏi nhận biết
- Cho biết nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh nào?
- Trình bày nội dung pháp luật nhà Trần
- Nêu chính sách quân đội thời Trần
- Quân Mông Cổ âm mưu xâm lược Đại Việt nhằm mục đích gì?
- : Khi được tin quân Mông Cổ xâm lược nước ta, vua Trần đã làm gì?
- Sau khi biết tin quân Nguyên có ý định xâm lược Đại Việt nhà Trần đã làm gì?
- Sau chiến tranh tình hình nông nghiêp, thủ công nghiêp, thương nghiệp
- Sau chiến tranh xã hội có mấy tầng lớp cư dân? Đời sống của họ ra sao?
- Đời sống văn hóa thời Trần có những điểm nào nổi bật?
2 Câu hỏi thông hiểu
- Quân đội thời Trần được tuyển dụng theo chính sách nào?
- Nhận xét bộ Quốc triều hình luật thời Trần so với bộ Hình thư
- Trước khi đem quân xâm lược nước ta vua Mông Cổ có hành động gì? Thái độ của nhàTrần ra sao?
- Năm 1279 Vua Nguyên Xâm Lược Đại Việt nhằm mục đích gì? Chúng đã thực hiệnnhư thế nào?
- Tại sao Quân Nguyên lại đánh Đại Việt lần thứ 3? Lân này chúng huy động lực lượngnhư thế nào?
- Hãy trình bày tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ trên lược đồ
- Hãy nêu những sự kiện củ thể biểu hiện tinh thần quyết tâm chống giặc của quân tatrong cuộc kháng chiến lần thứ nhât?
- Hãy trình bày tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến chống quân Nguyên trên lược đồ
- Trình bày diễn biến, kết quả, ý nghĩa trận Vân Đồn
- Vì sao cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên - Mông giành thắng lợi?
- Những biểu hiện nào chứng tỏ các tầng lớp nhân dân, các thành phần dân tộc đã tích
cực chủ động tham gia kháng chiến
Căn cứ vào đâu để nói rằng: Nhà Trần đã chuẩn bị chu đáo cho 3 cuộc kháng chiến?
Trang 9- Trình bày diễn biến, kết quả, ý nghĩa của ba lần kháng chiến chống quân xâm lượcMông – Nguyên thời Trần?
- Thắng lợi của quân dân ta trong 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược
Mông-Nguyên có ý nghĩa gì?
- Qua tìm hiểu em thấy thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Trần sau chiến tranh có
điểm gì mới?
3 Câu hỏi vận dụng
- Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời trần? So sánh với bộ máy nhà nước thời LÝ
- Sự phân hoá tầng lớp thời Trần có gì khác so với thời Lý?
- Em hãy vẽ sơ đồ thể hiện sự phân hoá trong xã hội thời Trần
- Vì sao thời Trần, Nho giáo ngày càng phát triển và địa vi nho
- So sánh quân đội nhà Trần với quân đội thời lý
- Đánh giá cách đánh quân Nguyên của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ hai
- Cách đánh giặc độc đáo, sáng tạo của nhà Trần trong 3 cuộc kháng chiến là gì?
- Em hãy lập bảng thống kê về cuộc kháng chiến chông Mông – nguyên của nhân dân ta
- Nhận xét gì về chủ trương phát triển nông nghiệp của nhà Trần?
- So sánh đời sống văn hóa thời Trần với thời Lý
4 Câu hỏi vận dụng cao
- Chính sách quân đội nhà Trần có ảnh hưởng như thế nào đến công cuộc bảo vệ đất nước
- Em hãy cho biết việc tổ chức quân đội của nước ta hiện nay có điểm gì giống so vớithời Trần?
- Tìm hiểu về chế độ Thái Thượng Hoàng và tác dụng của nó?
- Nêu cách đánh giặc của nhà Trần trong lần thứ ba chống quân Nguyên ? Có gì giống vàkhác so với hai lần trước ? So sánh với cách đánh của Ngô Quyền năm 938?
- Đánh giá công lao của Trần Quốc Tuấn trong ba lần kháng chiến chống quân Mông
Nguyên
- Bài học lịch sử từ 3 lần chiến thắng xâm lược Mông Nguyên ?
- Bài học về sự đoàn kết vua tôi trong ba lần kháng chiến chống quân Mông Nguyên
có thể được vận dụng trong việc đoàn kết các tầng lớp nhân dân trong cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biên giới biển, hải đảo hiện nay như thế nào?
- Sự phát triển của các làng nghề thủ công thời Lý, Trần có mỗi quan hệ như thế nào với các làng nghề thủ công hiện nay? Theo em phải làm gì để giữ gìn và phát triển các nghềthủ công đó?
F Thiết kế bài dạy
Trang 10I CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên: Bản đồ nước Đại Việt thời Trần Sơ đồ tổ chức bộ máy quan
lại, đơn vị hành chính thời Trần Tranh ảnh, tư liệu có liên quan đến bài dạy Lược đồkháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ Lược đồ kháng chiến lần thứ hai chống quânxâm lược Nguyên (1285), bài “Hịch tướng sĩ" Lược đồ kháng chiến lần thứ ba chống quânxâm lược Nguyên
2 Chuẩn bị của học sinh: Quan sát bản đồ, sơ đồ, tranh ảnh và trả lời câu hỏi Tìm hiểu
bài trước Trả lời câu hỏi – Đoạn trích Hịch tướng sĩ Tìm hiểu bài ở nhà trước khi vào lớp.Trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa
II Phương pháp, kĩ thuật dạy học
- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp, dạy học nhóm, trực quan,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, chia nhóm, trình bày 1 phút, giao nhiệm vụ,
III Thiết kế tiến trình dạy học theo chủ đề
- Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được các nội dung cơ bản bước đầu của bài học cần
đạt được đó là nhận xét được tình hình kinh tế cuối thời Lý, đưa học sinh vào tìm hiểu nộidung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới
- Phương pháp: Trực quan, phát vấn.
- Thời gian: 2 phút.
- Tổ chức hoạt động: GV cho học sinh xem hình Yêu cầu HS phát biểu suy nghĩa
trả lời
Trang 11
- Dự kiến sản phẩm: HS trả lời.
Trên cơ sở đó GV dẫn dắt vào bài mới: Cuối thế kỷ XII- đầu XIII nhà Lý ngày càng suy
yếu: Chính trị Vua quan ăn chơi, triều chính lục đục, Kinh tế suy sụp, mất mùa đói kém
xảy ra liên miên, Xã hội rối loạn, nhân dân nổi dậy ở nhiều nơi
- Đầu 1226 nhà Lý sụp đổ, nhà Trần thành lập vua quan rất chăm lo đến phát triển đấtnước Vì vậy ở thời Trần đã đạt nhiều thành tựu rực rõ trên các lĩnh vực vậy hôm naychúng ta cùng tìm hiểu
trải qua 8 đời vua, nhưng đến đời vua thứ 9,
nhà Lý ngày càng suy yếu trầm trọng
GV: Nguyên nhân nào dẫn đến nhà Lý suy
yếu như vậy?
HS:-> Quan lại ăn chơi sa đọa, chính quyền
không chăm lo tới đời sống nhân dân
HS đọc “Bấy giờ việc gì”
GV mở rộng: Đời vua thứ 8, Lý Huệ Tông
chỉ sinh được con gái và mắc bệnh nên phải
nhường ngôi cho con gái mình là Lý Chiêu
I Nhà Trần được thành lập
1 Nhà Lý sụp đổ
- Cuối TK XII, nhà Lý suy yếu, chínhquyền không chăm lo đời sống nhân dân,quan lại ăn chơi sa đọa
Trang 12Hoàng Lợi dụng cơ hội đó, các đại thần
trong triều tranh chấp quyền hành, quan lại
bên dưới quấy nhiễu bóc lột nhân dân không
quan tâm tới sản xuất nông nghiệp và đời
sống nhân dân
GV: Việc làm trên của vua quan nhà Lý dẫn
tới hậu quả gì?
HS: -> lụt lội, hạn hán ND đấu tranh ,
Một số thế lực phong kiến địa phương đánh
giết lần nhau chống lại triều đình Một số
nước phía Nam thỉnh thoảng đem quân đánh
chiếm Đại Việt->nhà lý càng gặp nhiều khó
khăn
GV: Trước tình hình đó nhà Lý đã làm gì?
Gv giảng: Nhân cơ hội đó nhà Trần buộc
vua nhà Lý phải nhường ngôi cho Trần
- Mục tiêu: Tìm hiểu được nhà Trần bước
đầu xây dựng chính quyền mới
- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm
GV nhấn mạnh: Đứng đầu triều đình là vua,
các vua thường truyền ngôi sớm cho con và
xưng là Thái thượng hoàng Các chức đại
để chống lại các lực lượng nổi loạn
- Tháng 12 năm Ất Dậu (đầu năm 1226)
Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồngmình là Trần Cảnh ->Nhà Trần thành lập
2 Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền
- Bộ máy quan lại được tổ chức theo chế
độ quân chủ Trung ương tập quyền, gồm
3 cấp: Triều đình, các đơn vị hành chínhtrung gian từ lộ, phủ, huyện, châu & cấphành chánh cơ sở là xã Thời Trần thựchiện chế độ Thái thượng hoàng
* HS vẽ sơ đồ
SƠ ĐỒ BỘ MÁY QUAN LẠI THỜITRẦN
Triều đình
VUA VÀ THÁI
THƯỢNG HOÀNG
ĐẠI THẦN VÕ
ĐẠI THẦN VĂN
Trang 13HS vẽ sơ đồ
GV: So với bộ máy nhà nước thời Lý, bộ
máy nhà nước thời Trần cĩ đặc điểm gì
giống và khác nhau?
HS:
GV nhấn mạnh: So với nhà Lý, nhà Trần cĩ
những điểm nổi bật:
-Vua nhường ngơi cho con sớm -> tự xưng
Thái thượng hồng
- Các chức quan do người họ Trần nắm giữ
GV giảng: Thời Trần nhà nước rất chú
trọng sửa sang pháp luật
GV: Nhà Trần đã ban hành bộ luật nào?
HS: ->“Quốc triều hình luật”
Nội dung của bộ luật Quốc triều Hình luật
HS trả lời-> GV so sánh với bộ luật Hình
thư
Trunggian
PHỦ Tri phủ
HUYỆN Tri huyện
CHÂU Tri châu
XÃ
Xã quan
Trang 14GV: Luật pháp thời Trần hoàn thiện ở thời
Lý thể hiện ở điểm nào?
Gv nhấn mạnh: Nhà Trần đặt cơ quan thẩm
hình viện để xét xử kiện cáo Mối quan hệ
giữa vua quan và nhân dân thời nhà Trần
tuy có sự khác biệt nhưng chưa sâu sắc vì
vua Trần vẫn để chuông lớn ở thềm cung
điện cho nhân dân gõ khi có việc cần
3.3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
- Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh
hội ở hoạt động hình thành kiến thức là sự thành lập, pháp luật, quân đội của nhà Trần
- Thời gian: 3 phút
- Phương thức tiến hành: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân,
trả lời các câu hỏi trắc nghiệm Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặcthầy, cô giáo
+ Phần trắc nghiệm khách quan
Câu 1: Nhà Trần thành lập thời gian nào?
A Năm 1226 B Năm 1227 C Năm 1228 D Năm 1229
Câu 2: Vị Hoàng đế cuối cùng của nhà Lý là ai?
A Lý Thánh Tông B Lý Nhân Tông C Lý Chiêu Hoàng D Lý Công Uẩn
Câu 3: Nhà Trần ban hành bộ luật nào để củng cố pháp luật?
A Luật Hồng Đức B Quốc triều hình luật C Luật hình thư D Luật Gia Long
Câu 4: Quân đội thời Trần gồm những bộ phận nào?
A Cấm quân và quân ở các địa phương B Quân tinh nhuệ
C Quân địa phương D Quân triều đình
3.4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG TÌM TÒI MỞ RỘNG
- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những
vấn đề mới trong học tập và thực tiễn về việc tổ chức và chính sách quân sự của nước tahiện nay HS biết nhận xét, đánh giá, rút ra bài học kinh nghiệm về chính sách phápluật,quân đội của nước ta trong giai đoạn hiện nay
- Phương thức tiến hành: Các câu hỏi sau khi hình thành kiến thức mới.
?.Em hãy cho biết việc tổ chức quân đội của nước ta hiện nay có điểm gì giống sovới thời Trần?
?Tìm hiểu về chế độ Thái Thượng Hoàng và tác dụng của nó? (về nhà làm)
- Thời gian: 2 phút.
- Dự kiến sản phẩm
Hiện nay nhà nước ta thực hiện tổ chức quân đội có một số đặc điểm giống với thờiTrần đó là thanh niên nhập ngũ sau hai năm tập trung nếu không tiếp tục đi theo quân độithì sẽ về quê sản xuất, phát triển kinh tế và sẽ được huấn luyện một thời gian nhất định
Trang 15trong một năm và khi cần thì quân đội sẽ triệu tập tương tự như chính sách ngụ binh ưnông thời Trần.
3.5 Hướng dẫn về nhà(1p)
- Học thuộc bài, Vẽ lại sơ đồ có so sánh với sơ đồ thời Lý (Lập bảng so sánh trong tập học)
- Soạn bài 13 phần II “ Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế
+ Nền kinh tế thời Trần có những bước phát triển ra sao?
2 Kiểm tra bài cũ ( 5 phút )
a Vẽ sơ đồ bộ máy tổ chức nhà nước thời Trần
b Nêu những nét chính của pháp luật thời Trần?
3 Bài mới
3.1 Hoạt động khởi động
- Quan sát hình 27 sgk em có nhận xét gì? Để hiểu biết về quân đội và lực lượng
quốc phòng thời Trần chúng ta tìm hiểu nội dung: Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế
- Mục tiêu: cho hs thấy được quân đội thời Trần và lực lượng quốc phòng được củng
cố từ trung ương đến địa phương và chủ trương " quân cốt tinh không cốt đông"
- Phương pháp: Đàm thoại, phân tích tranh ảnh, nhận xét
- Dự kiến sản phẩm: khoảng 90% hs trả lời được câu hỏi
- Trên cơ sở ý kiến GV dẫn dắt vào bài hoặc GV nhận xét và vào bài mới: Sau khiđược thành lập nhà Trần đã thực hiện một loạt các chính sách để phục hồi, củng cố và pháttriển đất nước Trong tiết học hôm nay thầy vf trò chúng ta cùng tìm hiểu nhữngchinhsachs về quân đội và kinh tế thời Trần
3.2 Hoạt động hình thành kiến thức
Trang 16Hoạt động 1
- Thời gian: 15p
- Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về
tình hình quân đội thời Trần
- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại,
vấn đáp, dạy học theo nhóm,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1 phút,
chia nhóm,
GV: Vì sao khi mới thành lập, nhà Trần rất
quan tâm tới việc xây dựng quân đội và củng cố
GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm / dãy
Dãy 1: Quân đội nhà Trần được tuyển dụng
theo chính sách, chủ trương nào ? Em hiểu ý
nghĩa của những nội dung chính sách đó ra
sao ?
Dãy 2: Việc xây dựng quân đội nhà Trần có
điểm gì giống và khác so với thời Lý ?
HS : - Giống : + Quân đội gồm 2 bộ phận
II Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế
1 Nhà Trần xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng
* Xây dựng quân đội :
- Quân đội nhà Trần gồm: cấm quân vàquân ở các lộ, ở làng xã có hương binh,ngoài ra còn có quân của các vươnghầu
- Quân đội được tuyển dụng theo chínhsách “ngụ binh ư nông” ; chủ trương
“quân lính cốt tinh nhuệ, không cốtđông” ; xây dựng tinh thần đoàn kếttrong quân đội
- Quân đội được học tập binh pháp vàluyện tập võ nghệ thường xuyên
Trang 17trương “quân lính cốt tinh nhuệ
không cốt đông” HS tiến hành thảo
luận và trình bày kết quả vào phiếu học tập, cử
đại diện trình bày trước lớp và nhận xét, bổ sung
GV chuẩn xác kiến thức
GV: Em có nhận xét gì về quân đội thới Trần ?
HS : Quân đội nhà Trần tinh nhuệ, được phát
triển và hoàn thiện hơn…
GV: Để củng cố quốc phòng, nhà Trần đã làm
gì ?
GV nhấn mạnh : Nhà Trần thực hiện chủ trương
“Lấy đoản binh thắng trường trận, lấy ngắn
đánh dài, xây dựng tình đoàn kết trong quân đội
và khoan thư sức dân làm kế sâu rễ bền gốc”
GV: Em hiểu chủ trương trên của nhà Trần ntn
?
HS : Biết “lấy yếu đánh mạnh”, “lấy ít thắng
nhiều”, phát huy sức mạnh đoàn GV : Em có
nhận xét gì về các chủ trương, biện pháp xây
dựng quân đội và củng cố quốc phòng của nhà
Trần?
-> Nhà Trần đã thực hiện những chủ trương,
biện pháp tích cực, tiến bộ nhằm xây dựng quân
đội, củng cố quốc phòng
GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm/ căp/cả lóp
GV: Những chủ trương, biện pháp trong việc
xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng của
nhà Trần thể hiện mặt tích cực, tiến bộ ở chỗ
nào và đem lại kết quả gì ?
HS tiến hành thảo luận và cử đại diện trình bày
kết quả Các HS khác nhận xét, bổ sung
GV chuẩn xác kiến thức:“ngụ binh ư nông” ;
chủ cốt đông” ; xây dựng tinh thần đoàn kết
trong quân đội
- Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về
sự phục hồi và phát triển kinh tế thời Trần
- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại,
Trang 18GV: Để phục hồi và phát triển kinh tế, nhà Trần
đã thực hiện những chủ trương, biện pháp gì ?
HS:
GV: Những công việc này nhằm mục đích gì ?
GV: Kể tên một số cơ quan và chức quan nhà
hợp và kịp thời với tình hình đất nước để phát
triển nông nghiệp
GV: Nền nông nghiệp thời Trần đã đạt được
những kết quả gì ?
CH : GV cho HS đọc khái niệm “điền trang”/
SGK/ tr.152
* LH thực tế: GV giáo dục ý thức tích cực chăm
lo sản xuất, đắp đê phòng lụt, đào sông, nạo vét
kênh mương để phát triển kinh tế hiện nay của
đất nước
GV: Kinh tế được phục hồi và phát triển có tác
dụng như thế nào đến tình hình thủ công nghiệp
thương nghiệp thời Trần ở thế kỉ XIII ?→ Thủ
công nghiệp và thương nghiệp có những tiến bộ
hơn thời Lý
- Nông nghiệp: đẩy mạnh công cuộckhai hoang, đáp đê phòng lụt, đào sông,nạo vét kênh Đặt chức Hà đê sứ đểtrông coi, đốc thúc việc đắp đê
→ Nông nghiệp nhanh chóng đượcphục hồi và phát triển
- Thủ công nghiệp : các xưởng thủcông của nhà nước và nhân dân đượcphục hồi và phát triển các nghề như đồgốm, chế tạo vũ khí…
- Thương nghiệp: chợ mọc lên ngàycàng nhiều ở các làng xã, ở kinh thànhThăng Long, bên cạnh Hoàng thành đã
có 61 phường
+ Buôn bán với nước ngoài cũng pháttriển, nhất là cảng Vân Đồn
Trang 19
3.3 Hoạt động luyện tập
- Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được
lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về quân đội nhà Trần và tình hình kinh té thờiTrần
- Thời gian: 3 phút
- Phương thức tiến hành: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá
nhân, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn
hoặc thầy, cô giáo
+ Phần trắc nghiệm khách quan
Câu 1: Quân đội thời Trần được tuyển chọn theo chủ trương nào?
A Quân đội đông mạnh
B Quân cốt tinh nhuệ không cốt đông
C Quân vừa đông vừa tinh nhuệ
D Quân văn võ song toàn
Câu 2: Thời Trần chức quan nào trông coi việc đắp đê?
A Đồn điền sứ
B Khuyến nông sứ
C Hà đê sứ
D Không có chức quan nào
Câu 3: Các loại quân dưới thời nhà Trần?
A Cấm quân
B Quân địa phương và quân ở các phủ, lộ
C Cấm quân và quân địa phương
D Quân địa phương
Câu 4: Điểm giống nhau về cơ cấu tổ chức bộ máy quan lại thời Trần với thời Lý
A Nhà nước tổ chức theo chế độ quân chủ tập quyền
B Đứng đầu nhà nước là vua và Thái thượng hoàng
C Đều có chức Hà đê sứ
D Giúp việc cho vua có quan đại thần, quan văn quan võ
Câu 5: Việc nhà Trần khôi phục và phát triển kinh tế có tác dụng như thế nào đối
với sự tồn tại và phát triển của đất nước?
A Đất nước đổi mới
B Quân đội và lực lượng quốc phòng phát triển
C Kinh tế nhanh chóng phục hồi, nhân dân tin tưởng vào nhà nước thời Trần
D Làm giàu cho vua, quan lại và địa chủ
- Dự kiến sản phẩm
+ Phần trắc nghiệm
Trang 203.4 Hoạt động tìm tòi mở rộng, vận dụng
- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những
vấn đề mới trong học tập và thực tiễn về việc tổ chức và chính sách quân sự của nước tahiện nay HS biết nhận xét, đánh giá, rút ra bài học kinh nghiệm về chính sách kinh tế củanước ta trong giai đoạn hiện nay
- Phương thức tiến hành: Các câu hỏi sau khi hình thành kiến thức mới.
Em hãy cho biết việc tổ chức quân đội của nước ta hiện nay có điểm gì giống so vớithời Trần?
- Thời gian: 2 phút.
- Dự kiến sản phẩm
Hiện nay nhà nước ta thực hiện tổ chức quân đội có một số đặc điểm giống với thờiTrần đó là thanh niên nhập ngũ sau hai năm tập trung nếu không tiếp tục đi theo quân độithì sẽ về quê sản xuất, phát triển kinh tế và sẽ được huấn luyện một thời gian nhất địnhtrong một năm và khi cần thì quân đội sẽ triệu tập tương tự như chính sách ngụ binh ưnông thời Trần
+ Quân Mông Cổ xâm lược Đại Việt nhằm mục đích gì?
+ Nhà Trần đã chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ ra sao?
Tiết 24
CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC NGOẠI XÂM
DƯỚI THỜI TRẦN (Tiết 1)
1 Ổn định tổ chức (1p)
7B
7C
2 Kiểm tra bài cũ ( 5 phút )
? Nhà Trần đã xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng như thế nào ?
3 Bài mới
3.1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
1.Mục tiêu: Với việc quan sát hình ảnh về Quân Mông Cổ và một số hình ảnh về
Trang 21Nhà Trần HS có thể biết được về đế chế Mông Cổ và lực lượng quân xâm lược của chúngcũng như chiến thắng của nhà Trần Tuy nhiên các em chưa thể biết chi tiết về lực lượngquân đội hùng mạnh của Mông Cổ , chiến thắng oanh liệt của nhà Trần Từ đó kích thích
sự tò mò, lòng khao khát mong muốn được tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hìnhthành kiến thức mới của bài học
2.Phương thức
GV giao nhiệm vụ cho học sinh: Hãy quan sát hình ảnh về Quân Mông Cổ và nhà Trần,thảo luận một số vấn đề sau đây:
+ Em biết gì về quân Mông Cổ thế kỉ XIII?
+ Quân Mông - nguyên đã mấy lần xâm lược Đại Việt? lần thứ nhất thế nào?
+ Câu nói sau: “Đầu thần chưa rơi xuống đất xin bệ hạ đừng lo” Em hãy cho biếtcâu nói này của ai, câu nói trên nói lên điều gì?
3 Gợi ý sản phẩm: Mỗi học sinh có thể trình bày sản phẩm với mức độ khác nhau, giáo
viên lựa chọn một sản phẩm nào đó của học sinh để làm tình huống kết nối với bài học mới
+ ( Trần Thủ Độ, lúc bấy giờ quân Nguyên vào nước ta, quân giặc quá mạnh vua Trần lo
lắng hỏi ý kiến của Thái sư Trần Thủ Độ, nói lên niềm tin chiến thắng của quân và dân ta.)
- GV dẫn dắt HS đi vào bài học…
3.2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1
- Thời gian: 10p
- Mục tiêu: Biết được sức mạnh quân sự của quân
Mông – Nguyên và âm mưu quyết tâm xâm lược
Đại Việt của chúng
- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại,
vấn đáp,
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1 phút,
GV: Giới thiệu cho HS về sự thành lập của nhà nước
Mông Cổ: Từ xưa các bộ lạc Mông Cổ sống bằng nghề
chăn nuôi du mục ở những vùng thảo nguyên Nửa sau
TK IX họ thành lập liên minh bộ lạc, do bộ lạc Tác -ta
cầm đầu.GV dẫn chứng câu thơ của nhà thơ Ác-mê-ni
“ không một dòng suối, một con sông nào tràn đầy
nước mắt chúng ta, không một ngọn núi, một cánh đồng
I Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ
1 Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ
Trang 22nào khơng bị quân Tác-ta giày xéo” Đầu thế kỉ XIII nhà
nước pk Mơng Cổ được thành lập do Thành Cát Tư Hãn
lãnh đạo
- 1205 Mơng Cổ Tây Hạ, Kim (1216), 1229 đánh
Ảrập, giết Mơhamet (1220).1230 Mơng Cổ Kim 1229,
Nam Tống 1232 Mơng Cổ Caoli (Triều Tiên) 1237
Nga (Mac-xcơ-va và Kiép) Kim 1241 tấn cơng
Hung-ga-ri và Ba lan 1253 tấn cơng đánh Tây Aù (Bát đa
Ảrập) Trong nửa TK đế quốc Mơng Cổ lập nên 1 đế
quốc rộng lớn từ Thái Bình Dương đến bờ Hắc Hải
Người xưa đã nhận xét” Vĩ ngựa của quân Mơng Cổ đi
đến đâu cỏ khơng mọc được đến đĩ”.
GV: Giới thiệu H.29, yêu cầu HS quan sát
GV:Nhận xét gì về quân Mơng cổ?
HS: Đế quốc hùng mạnh nhất bấy giờ mà Mơng cổ
khơng chỉ dừng lại mà cịn tiếp tục mở rộng chinh chiến
xuống phía Nam
GV: Vì sao vua Mơng Cổ cho quân đánh Đại Việt?
HS: 1251 Mơngca (cháu TCT Hãn) lên ngơi đại hãn tiếp
tục tổ chức quân đội xuống phía Nam, mà mục tiêu là
Nam Tống, tồn bộ Trung Quốc rộng lớn và Tây Á
1253 để để tạo thế bao vây Nam Tống Mơngca sai em là
Hubilai (Hốt Tất Liệt) tiêu diệt Đại Lý (1253) sau đĩ sai
tướng là Ngợt Lương Hợp Thai tấn cơng Thổ Phồn
1254 Thổ Phồn đầu hàng 1258 Ngợt Lương Hợp Thai
- 1257 vua Mơng Cổ cho quân xâmlược Đại Việt
- Mục đích:
+ Chiếm đĩng thống trị nước ta.+ Dùng Đại Việt làm bàn đập tấncơng Nam Tống, thơn tính tồn bộTrung Quốc và xâm lược các nướcĐơng Nam Á
Trang 23đem 3 vạn quân xâm chiếm Đại Việt, để làm bàn đáp
tấn cơng Nam Tống cùng phối hợp với cánh quân phía
Bắc tạo nên gọng kìm tiêu diệt Nam Tống
GV: Trước khi kéo vào nước ta, tướng Mơng Cổ đã
làm gì?
HS: Ngợt Lương Hợp Thai sai sứ giả đưa thư đe doạ và
dụ hàng vua Trần hành động ngang ngược coi thường
người khác
GV:Thái dộ vua Trần như thế nào?
HS: Kiên quyết kháng chiến, trĩi sứ giả và ném vào
ngục
GV:Phân tích điểm mạnh yếu của quân Mơng Cổ
HS: Mạnh:sử dụng sức mạnh của kị binh thiện chiến
- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1 phút,
GV: Nhà Trần đã chuẩn bị như thế nào để chống
quân mơng Cổ xâm lược
HS: - Cử Trần Quốc Tuấn đĩng giữ quân biên giới
- Ban lệnh cho cả nước sắm sửa vũ khí
2 Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến
và đánh bại quân Mơng Cổ
Nhà Trần kiên quyết kháng chiến:
- Cử Trần Quốc Tuấn đĩng giữ quânbiên giới
- Cả nước sắm sửa vũ khí, quân độingày đêm luyện tập sẳn sàng chiếnđấu
Diễn biến:
- T1 -1258, ba vạn quân Mơng Cổ doNgợt Lương Hợp Thai chỉ huy theođường sơng Thao tiến vào nước ta
-Ta lui về Phù Lỗ rời khỏi ThăngLong về Thiên Mạc thực hiện kế sách
“vườn khơng nhà trống” đánh giặc
Trang 24- Quân đội dân binh được thành lập và ngày đêm luyện
tập chứng tỏ thái độ kiên quyết kháng chiến của nhân
dân ta
GV: Cuộc kháng chiến quân Mơng Cổ lần 1 diễn ra
như thế nào?
GV dùng lược đồ để trình bày diễn biến:
- Đầu T1 -1258, 3 vạn quân Mơng Cổ do Ngợt Lương
Hợp Thai chỉ huy theo đường sơng Thao tiến vào nước
ta giặc đánh lại các đạo quân của ta vùng biên giới rồi
tiến xuống Bạch Hạc (Phú Thọ) 17 -1-1258 giặc tiến
xuống Bình Lệ Nguyên bị chặn lại bởi phịng tuyến của
ta do vua Thái Tơng trực tiếp chỉ huy và đánh một trận
quyết liệt
- Do thế giặc mạnh, quân ta lui về Phù Lỗ dựa vào sơng
Cà Lồ lập phịng tuyến Giặc lại vượt sơng đánh vào
phịng tuyến của ta Vua Trần buộc lui quân về Thăng
Long để bảo tồn lực lượng và chủ trương rút tồn bộ
dân cư làm“ vườn khơng nhà trống”, vua Trần cho quân
xuơi về Thiên Mạc ( Duy Tiên - Hà Nam) Khi Ngột
Lương Hợp Thai cho quân tiến vào Thăng Long thì
trước mắt chúng khơng một bĩng người và lương thực
Giặc điên cuồng giết những người cịn sĩt lại Vua Trần
rất lo lắng
GV:Trước thế giặc mạnh, tinh thần quân ta lúc bấy
giờ như thế nào?
HS:- Cĩ người nao núng Thái uý Trần Nhật Hiệu đến
->giặc suy yếu nhanh chống
- 29/1/1258 ta mở cuộc phản cơnglớn ở Đơng Bộ Đầu ->Giặc bỏ chạy
về nước
Trang 25vua Trần hỏi kế sách và viết mạn thuyền “ Nhập Tống”.
- Có người kiên quyết đánh giặc Thái sư Trần Thủ
Độ đã tâu: “Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ
đừng lo” Câu nói thể hiện lòng tin chiến thắng của
quân dân ta
GV: Chiếm được Thăng Long nhưng không tiêu diệt
được quân chủ lực của ta, lại thiếu lương thực
GV:Tình thế quân Mông Cổ như thế nào?
HS: Giặc túng quẩn, buộc phải cho quân đi cướp phá
thóc gạo hoa màu của dân ngoại thành nhưng bị nhân
dân các làng xã chống trả quyết liệt nên lực lượng của
giặc tiêu hao dần
GV: Ta đã tận dụng thời cơ như thế nào?
HS: Nhân cơ hội này, ngày 29 -1-1258 nhà Trần đã mở
cuộc phản công lớn ở Đông Bộ Đầu Sau hơn 1 tháng
đóng trong kinh thành không lương thực, quân Mông
Cổ suy yếu chúng bị ta đánh bật khỏi kinh thành theo
đường sông Thao Quân ta truy kích, giặc chạy đến Quy
Hoá Lào Cai lại bị quân của Hà Bổng chặn đánh Giặc
cắm đầu chạy về nước Nhân dân ta mỉa mai gọi chúng
là “giặc phật”.
GV: Vì sao quân Mông Cổ mạnh mà vẫn bị quân ta
đánh bại?
HS: - Giặc bị đưa vào lối đánh du kích và vườn không
nhà trống Những điểm mạnh của quân Mông Cổ không
Nguyên nhân thắng lợi:
- Sự đoàn kết -Ý chí, quyết tâm bảo vệ đất nước
- Cách đánh sáng tạo
- Sự chỉ huy của Trần Thủ Độ
Trang 26phát huy được.
- Ý chí quyết tâm bảo vệ ĐLDT của nhà Trần và
nhân dân ta đã tạo nên sức mạnh đánh bại quân xâm
lược
GV: Trình bày nguyên nhân thắng lợi?
HS: Đoàn kết quyết tâm bảo vệ ĐL, cách đánh sáng tạo,
sự chỉ huy Trần Thủ Độ
GV: Bài học kinh nghiệm về cách đánh giặc của dân
tộc ta trong cuộc k/c chống Tống quân Mông Cổ lần thứ
nhất Khi thế giặc mạnh ta chủ trương không dốc ngay
lực lượng để đối phó mà khôn khéo giữ lực lượng nhử
chúng vào sâu trận địa, đánh lâu dài Khi giặc gặp khó
khăn ta mới phản công lại Đó là kế “ Lấy yếu đánh
mạnh, lấy ít đánh nhiều”.
3.3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
- Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội
ở hoạt động hình thành kiến thức về: âm mưu xâm lược Đại Việt của vua Mông vào thế kỉXIII
+ Hiểu được thái độ của của nhà Trần đối với kẻ thù
+ Phân tích cách đánh giặc của nhân dân ta trong lần thứ nhất HS nắm được nội dung của bài học và vận dụng để làm bài tập
- Phương thức tiến hành: GV giao nhiệm vụ cho HS (cụ thể hơn) và chủ yếu cho làm việc
cá nhân, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với
bạn hoặc thầy, cô giáo
- Dự kiến sản phẩm: GV chuẩn bị đáp án đúng
Nếu HS trả lời sai thì HS khác và GV nhận xét chuẩn hóa kiến thức
Câu hỏi:trắc nghiệm khách quan
Câu 1: Đầu thế kỉ XIII, quân Mông Cổ đã có âm mưu gì?(B)
A Lo phòng thủ đất nước
B Mở rộng xâm lược các nước vùng lân cận.
C Mở rộng xâm lược khắp châu Á, châu Âu
D Cho sứ giả sang Đại Việt, thực hiện chính sách giao bang hòa hảo
Câu 2: Khi Mông Cổ cho sứ giả đến đưa thư dụ hàng, vua Trần có thái độ như thế nào?(B)
Trang 27A Trả lại thư ngay B Bắt giam vào ngục.
C Tỏ thái độ giảng hòa D Chém đầu sứ giả ngay tại chổ
Câu 3: Vào Đại Việt, quân Mông Cổ bị chặn đánh đầu tiên tại đâu?(B)
A Chương Dương B Quy Hóa C Bình Lệ Nguyên D Vạn
Kiếp
Câu 4: Trước nguy cơ bị quân Mông Cổ xâm lược, triều đình nhà Trần đã có thái độ như thế nào?(H)
A Kiên quyết chống giặc và chuẩn bị kháng chiến.
B Chấp nhận đầu hàng khi sứ giả quân Mông Cổ đến
C Cho sứ giả của mình sang giảng hòa
D Đưa quân đón đánh giặc ngay tại cửa ải
Câu 5: Người có công lớn trong việc tổ chức cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ là ai?(H)
A Trần Quốc Tuấn B Trần Thủ Độ C Trần Thánh Tông D Trần Quang
Khải
Câu 6: Tại Bình Lệ Nguyên, trước thế giặc mạnh vua Trần đã quyết điịnh như thế nào?(vd)
A Lui quân để bảo toàn lực lượng B Dân biểu xin hàng.
C Cho sứ giả cầu hòa D Vừa chuẩn bị lực lượng phản công
Câu 7: Bài học kinh nghiệm rút ra trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ?
A Dốc toàn bộ lực lượng để đối phó B Lấy yếu đánh mạnh, lấy ít đánh nhiều
C Đề nghị giảng hòa D Xây dựng phòng tuyến để chống giặc
3.4 HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG
1 Mục tiêu:
- Nhằm vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới
trong học tập và thực tiễn
- HS biết nhận xét, đánh giá, rút ra bài học kinh nghiệm về cách đánh giặc của nhân dân
2 Phương thức: GV giao nhiệm vụ cho HS về nhà hoàn thành
Câu hỏi: Nêu sự đúng đắn, sáng tạo trong đường lối đánh giặc của nhà Trần, trong cuộckháng chiến lần thứ nhất (1258)
+ HS có thể viết báo cáo trước lớp (cá nhân hoặc nhóm)
- HS chia sẻ với bạn bằng việc thông qua trao đổi sản phẩm cho bạn
- GV đánh giá sản phẩm của HS: nhận xét, tuyên dương, khen ngợi
3 Dự kiến sản phẩm:
- Nhà Trần thực hiện chủ trương: tránh thế giặc mạnh khi chúng kéo đến xâm lược,cho quân rút lui để bảo toàn lực lượng, thực hiện vườn không nhà trống để dồn quân giặcvaò thế bị động, tạo thời cơ để quân dân nhà Trần phản công tiêu diệt quân xâm lược
3.5 Hướng dẫn về nhà(1p)
- HS học bài cũ, trình bày diễn biến bằng lược đồ
- Chuẩn bị mục II “ Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên (1285)”,
- Vẽ H 31 tr60
