KẾT QUẢ CẦN ĐẠT 1.Kiến thức: - Hiểu giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm và nhân cách thanh cao của tác giả qua ngòi bút kí sự chân thực, sắc sảo về cuộc sống trong phủ chúa Trịnh.. - [r]
Trang 1Tuần: 1 Ngày soạn: 26/08/2017 Tiết: 1-2 Ngày dạy: 28/09/2017
Đọc văn:
VÀO PHỦ CHÚ TRỊNH
(Trích Thượng kinh kí sự) – Lê Hữu Trác –
A KẾT QUẢ CẦN ĐẠT
1.Kiến thức:
- Hiểu giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm và nhân cách thanh cao của tác giả qua ngòi bút kí sự chân thực, sắc sảo về cuộc sống trong phủ chúa Trịnh
- Hiểu đặc điểm của thể loại kí sự trong văn học trung đại
2 Kĩ năng: Đọc hiểu, cảm thụ, phân tích.
3 Thái độ: Trân trọng nhân cách cao thượng và tài năng của Lê Hữu Trác.
4.Xác định nội dung trọng tâm của bài:
- Bức tranh chân thực, sinh động về cuộc sống xa hoa, đầy uy quyền nơi phủ chúa Trịnh, tâm trạng
của nhân vật “tôi” khi vào phủ chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán
- Vẻ đẹp tâm hồn của Hải Thượng Lãn Ông: lương y, nhà nho thanh cao, coi thường danh lợi
- Những nét đặc sắc của bút pháp kí sự : tài quan sát, miêu tả sinh động những sự việc có thật; lối
kể chuyện sinh động, hấp dẫn ; chọn lựa chi tiết đặc sắc ; đan xen văn xuôi và thơ
5 Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực chung : tự học, sáng tạo, giải quyết vấn đề, tư duy logic, tưởng tượng, tự quản lý, giao tiếp, hợp tác, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
- Năng lực chuyên biệt : cảm thụ văn học (năng lực thẩm mỹ), sử dụng ngôn ngữ; giải quyết các tình huống đặt ra qua văn bản; trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về văn bản; hợp tác khi trao đổi, thảo luận về các vấn đề trong văn bản
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên:
- Giáo án/ thiết kế bài học
- Tranh ảnh, (trình chiếu nếu có)
2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo các yêu cầu sau:
- Giấy A0
- Đọc trước văn bản “Vào phủ chúa Trịnh” – (Trích Thượng kinh kí sự - Lê Hữu Trác)
- Tìm hiểu hoàn cảnh lịch sử liên quan đến tác phẩm: triều đại Lê – Trịnh, Chúa Trịnh Sâm
- Đọc kĩ đoạn trích , xác định những nội dung chính thể hiện trong bài học
C PHƯƠNG TIỆN, PHƯƠNG PHÁP, KỈ THUẬT DẠY HỌC
- PP dạy học hợp tác, thảo luận nhóm., dạy học giải quyết vấn đề
- Kỉ thuật: tia chớp, đặt câu hỏi, trình bày một phút
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:Kiểm tra vở soạn
3.Hoạt động dạy học
1.KHỞI ĐỘNG
hình thành
Phương pháp: Hợp tác, thảo luận
nhóm
Kỉ thuật: đặt câu hỏi
- GV giao nhiệm vụ: Trình bày
những hiểu biết sơ lược của em về
triều đại Vua Lê Chúa Trịnh?
- HS thực hiện nhiệm vụ
- HS báo cáo
Triều đại Vua Lê - Chúa Trịnh trong
lịch sử phong kiến Việt Nam: Nhà Lê
Năng lực hợp tác trao đổi thảo luận Năng lực giải
quyết vẫn đề
Trang 2được chia làm Tiền Lê và Hậu Lê,
Tiền Lê gồm 11 đời Vua, Hậu Lê bắt
đầu từ thời vua Lê Trung Hưng gồm
16 đời vua, những quyền lực tập trung
vào tay của các chúa Trịnh .Chúa
Trịnh là một vong tộc phong kiến
kiểm soát quyền lực đằng ngoài suốt 2
thế kỉ, gồm có 12 đời chúa và chúa
được tác giả đề cập đến trong đoạn
trích này là chúa Trịnh Sâm Trịnh
Sâm là vị chúa thứ 8 nối ngôi cha là
Trịnh Doanh Ông thông minh tài cán
có nhiều công lao nhưng về sau ngày
càng lao vào tửu sắc chính trị suy bại,
cuộc sống nhân dân cùng cực Ông
sủng ái tuyên phi Đặng Thị Huệ phế
truất ngôi thế tử Trịnh Tông ,lập
Trịnh Cán thay thế ngôi thế tử khi 4
tuổi Về sau Trịnh Sâm cũng mắt
bệnh rồi qua đời Trịnh Cán lên ngôi
họ Trịnh ngày càng đi sâu vào con
đường suy sụp
- Đánh giá kết quả:
GV cho nhóm còn lại nhận xét, bổ
sung sau đó GV nhận xét phần trình
bày của học sinh và Gv dẵn dắt vào
bài mới
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
HOẠT ĐỘNG 1:
- Phương pháp: Cá nhân
- Kỉ thuật đặt câu hỏi, trình bày
1 phút
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu
tác giả, đoạn trích
Gv yêu cầu HS đọc Tiểu dẫn – SGK
? Cho biết Tiễu dẫn giới thiệu về
những nội dung gì ?
? Lê Hữu Trác được giới thiệu là
người như thế nào ?
? Lê Hữu trác để lại cho đời công
trình y học nổi tiếng nào ?
? Trình bày hiểu biết của em về tác
phẩm “Thượng kinh kí sự”?
+ Về xuất xứ
+ Về thể loại?
Tìm hiểu chung
1 Tác giả: Lê Hữu Trác (1724 - 1791)
- Hiệu là Hải Thượng Lãn Ông
- Người Hưng Yên
- Là một danh y nổi tiếng với việc chữa bệnh, viết sách và mở trường truyền bá y học
- Để lại bộ “Hải Thượng y tông tâm lĩnh”
là công trình y học xuất sắc nhất thời trung đại Việt Nam
2 Tác phẩm “Thượng kinh kí sự”:
- Xuất xứ: là tập kí bằng chữ Hán, xếp ở cuối bộ “Hải Thượng y tông tâm lĩnh”
- Thể loại: Kí sự
Năng lực thu thập thông tin
Năng lực giải quyết những tình huống trong văn bản
Trang 3+ Kí sự là thể loại như thế nào?
HS: là một thể kí, ghi chép sự việc,
câu chuyện có thật và tương đối hoàn
chỉnh
+ Về nội dung ?
? Đoạn trích “Vào phủ chúa Trịnh”
nói về việc gì ?
? Bố cục của đoạn trích gồm mấy
phần? Nội dung chính của từng phần?
HOẠT ĐỘNG 2: GV hướng dẫn
HS đọc hiểu văn bản
- Phương pháp: thảo luận
nhóm
- Kỉ thuật: Chia nhóm
- GV phân lớp thành 6 nhóm nhỏ
- Thời gian thảo luận 10 phút
- Câu hỏi đặt ra cho mỗi nhóm:
Nhóm 1, 2:
+ Quang cảnh và cung cách sinh hoạt
trong phủ chúa Trịnh? Đánh giá về
cuộc sống trong phủ chúa?
+ Thái độ của tác giả khi đến phủ
chúa?
HẾT TIẾT 1
TIẾT 2: HAI NHÓM CÒN LẠI
TRÌNH BÀY PHẦN CHUẨN BỊ
Nhóm 3,4:
+ Bệnh tình của thế tử được Lê Hữu
Trác chẩn đoán và lí giải thế nào?
+ Việc LHT nhận định về bệnh tình
thế tử như trên cho ta hiểu gì?
+ Từ chẩn đoán, LHT đưa ra cách
chữa trị ntn?
+ Phương thuốc và lập luận của LHT
có gì đặc biệt so với mọi người?
Nhóm 5,6
+ Cách chẩn đoán, lí giải và chữa trị
của Lê Hữu Trác cho thấy ông là một
thầy thuốc như thế nào?
+ Khi quan chánh đường yêu cầu Lê
Hữu Trác chẩn đoán, kê đơn chữa
bệnh cho thế tử, Lê Hữu Trác có suy
nghĩ gì? Vì sao lại có những suy nghĩ
đó?
+ Cuối cùng suy nghĩ nào đã chiến
thắng? Qua đó, ta hiểu thêm điều gì
- Nội dung: Ghi lai cuộc sống xa hoa của vua chúa Lê - Trịnh, qua đó bộc lộ thái độ coi thường danh lợi của tác giả
3 Đọan trích “Vào phủ chúa Trịnh”:
- Nội dung: Nói về việc Lê Hữu Trác lên tới kinh đô, vào phủ chúa bắt mạch, kê đơn cho thế tử
- Bố cục: 2 phần + Từ đầu đến “cho thật kĩ ”: cảnh mắt thấy, tai nghe trên đường vào phủ chúa
+ Còn lại: Khám bệnh, kê đơn
II Đọc hiểu văn bản
1 Cuộc sống nơi phủ chúa
a Quang cảnh và cung cách sinh hoạt
-Quang cảnh: Lộng lẫy, tráng lệ không nơi nào sánh bằng
- Cung cách sinh hoạt: Lễ nghi, khuôn phép,cao sang
Năng lực giải quyết vấn đề
Năng lực hợp tác trao đổi thảo luận Năng lực tự chủ và phát triển bản thân
Trang 4về người thầy thuốc này?
Các nhóm tiến hành trình bày
Đại diện nhóm 1 lên trình bày
Nhóm 2 theo dõi bổ sung vấn đề còn
thiếu, các nhóm còn lại lắng nghe để
góp ý
GV nhận xét và chốt ý chính
Đại diện nhóm 3 trình bày,
nhóm 4 bổ sung
GV nhận xét và chốt ý.
Đại diện nhóm 6 trình bày,
nhóm 5 nhận xét
Gv nhận xét, chốt ý
HOẠT ĐỘNG 3: GV hướng dẫn
HS tìm hiểu bút pháp kí sự của tác
giả.
- Phương pháp: Cá nhân
- Kỉ thuật: Đặt câu hỏi
? Bút pháp kí sự của Lê Hữu Trác
trong đoạn trích có gì đặc sắc?
+ Con mắt quan sát của tác giả như
thế nào?
+ Cách miêu tả, cách kể chuyện của
tác giả ra sao?
HOẠT ĐỘNG 4: Hướng dẫn HS
tổng kết bài học
- Phương pháp cá nhân
- Kỉ thuật trình bày 1 phút
GV nêu câu hỏi, HS trả lời cá nhân
Thể hiện quyền uy tối thượng, nếp sống hưởng thụ cực kì xa hoa của Trịnh Sâm và gia đình
b Thái độ tác giả: ngạc nhiên , nhưng
không đồng tình với cuộc sống quá xa hoa nơi phủ chúa
* Bức tranh cuộc sống nơi phủ chúa và
thái độ đánh giá của tác giả mang lại cho tác phẩm giá trị hiện thực sâu sắc
2.Việc chẩn đoán, chữa bệnh cho thế tử
a Chẩn đoán, kê đơn
- Hiểu rõ căn nguyên bệnh tình của thế tử
- Có sự giằng co trong suy nghĩ khi kê đơn
để chữa bệnh cho thế tử
Lương tâm, y đức của người thầy thuốc trung thực đã chiến thắng Một thầy thuốc giàu lương tâm và đức độ với nhiều phẩm chất cao quý
b.Diễn biến tâm tư tác giả: Có sự giằng
co trong suy nghĩ khi kê đơn để chữa bệnh cho thế tử:
+ Dự định ban đầu: Sợ công danh trói buộc nên chỉ chữa cầm chừng, dùng thứ thuốc hòa hoãn
+ Sau đó quyết định: Phải dốc hết lòng thành chữa trị để nói tiếp lòng trung của cha ông
Lương tâm, y đức của người thầy thuốc trung thực đã chiến thắng Một thầy thuốc giàu lương tâm và đức độ với nhiều phẩm chất cao quý
3 Bút pháp kí sự của LHT
- Quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực
- Tả cảnh sinh động, nhiều chi tiết đắt giá
- Cách kể chuyện lôi cuốn
- Bút pháp kí sự đặc sắc mang lại giá trị hiện thực cho đoạn trích
III Tổng kết:
1 Giá trị nội dung:
+ Bức tranh sinh động về cuộc sống xa hoa nơi phủ chúa
+ Thái độ của tác giả: coi thường danh lợi
2 Giá trị nghệ thuật
+ Bút pháp kí sự đặc sắc
+ Giàu giá trị hiện thực
Năng lực giải quyết các vần
đề đặt ra trong văn bản
Năng lực khái quát
Năng lực giải quyết các vần
đề đặt ra trong văn bản
3.LUYỆN TẬP
a Bảng ma trận kiểm tra mức độ nhận thức:
MĐ 1 Thông hiểu MĐ2 Vận dụng MĐ3 Vận dụng cao MĐ4
Trang 51.Tác giả, tác
phẩm Giới thiệu những nội dung cơ bản
về tác giả, đoạn trích
2 Cuộc sống nơi
phủ chúa và thái
độ tác giả
Chỉ ra những chi tiết đặc sắc thể hiện rõ cung cách sinh hoạt và cuộc sống nơi phủ chúa
3 Việc chẩn
đoán, chữa bệnh
cho thế tử và diễn
biến tâm tư tác
giả
Liên hệ thực tế
4.Bút pháp kí sự
của tác giả Nhận xét về bút pháp kí sự của tác
giả
b Câu hỏi và bài tập:
Câu 1: Giới thiệu những nội dung cơ bản về tác giả, đoạn trích
Câu 2: Chỉ ra những chi tiết đặc sắc thể hiện rõ cung cách sinh hoạt và cuộc sống nơi phủ chúa Câu 3: Nhận xét về bút pháp kí sự của tác giả
Câu 4: Từ việc chẩn đoán, chữa bệnh cho thế tử và diễn biến tâm tư tác giả, anh/chị có suy nghĩ gì về vấn đề y đức trong XH ta ngày nay?
thành
Hình thức cá nhân
Kỉ thuật đặt câu hỏi
GV NÊU CÂU HỎI
Câu1: Chỉ ra những chi tiết đặc sắc
thể hiện rõ cung cách sinh hoạt và
cuộc sống nơi phủ chúa
Câu 2: Nhận xét về bút pháp kí sự
của tác giả
Câu 1
- Thánh thượng đang ngự ở đấy”, “chưa thể yết kiến”, “hầu mạch Đông cung thế tử”, “hầu trà”, “phòng trà ”
- Nội cung thế tử: lối vào phủ nhiều lần trướng gấm; thế tử sống trong khung cảnh vàng son, lộng lẫy nhưng tù hãm, ngột ngạt thiếu sinh khí; cảnh các cung nhân hầu hạ thế tử; cách ăn mặc, màu
da của thế tử => con mắt quan sát tinh
tế của tác giả đã phơi bày cuộc sống hưởng lạc mà không cần một lời bình nào
-> Lễ nghi, khuôn phép,cao sang
Thể hiện quyền uy tối thượng, nếp sống hưởng thụ cực kì xa hoa của Trịnh Sâm
và gia đình
Câu 2
- Quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực
- Tả cảnh sinh động, nhiều chi tiết đắt giá
- Cách kể chuyện lôi cuốn
- Bút pháp kí sự đặc sắc mang lại giá trị hiện thực cho đoạn trích
Năng lực giải quyết vấn đề
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
thành
Trang 6 Hình thức cá nhân
Kỉ thuật : Đặt câu hỏi
1.Đánh giá của em về danh y Lê Hữu
Trác?
2 Từ việc chẩn đoán, chữa bệnh cho
thế tử và diễn biến tâm tư tác giả,
anh/chị có suy nghĩ gì về vấn đề y
đức trong XH ta ngày nay?
1
-Nhân cách: Khinh thường danh lợi, quyền quý; yêu thích tự do và nếp sống thanh đạm, giản dị nơi quê nhà; mặc dù việc được hưởng thụ c/s giàu sang ngay trong tầm tay nhưng tác giả vẫn dửng dưng, không hề xúc động
-Tài năng: LHT là thầy thuốc tài năng,
có kiến thức sâu rộng và dày dặn kinh nghiệm
2
- Vấn đề y đức ngày nay đang xuống cấp nghiêm trọng bởi tác động từ đồng tiền
- Nhiều bác sĩ làm việc vô trách nhiệm
đã lấy đi tính mạng của bệnh nhân
- Bên cạnh đó vẫn còn nhiều bác sĩ xứng đáng với câu nói “lương y như từ mẫu”cần tuyên dương, nhân rộng
- Lên án ,phê phán và truy tố pháp luật với những bác sĩ thái hóa về đạo đức
Năng lực giải quyết vấn đề
4 Hướng dẫn HS tự học.
a Bài cũ:
- Đọc kĩ đoạn trích, nắm các sự việc, chi tiết cơ bản
- Nắm đặc điểm cơ bản về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích
b Bài mới: Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân.
- Đọc kĩ mục I và II trong SGK/10-11-12 để trả lời các câu hỏi sau :
- Tại sao ngôn ngữ là tài sản chung của xã hội ? Các yếu tố chung là gì ?
- Tại sao lời nói là sản phẩm của riêng cá nhân? Biểu hiện?
- Thực hành làm các bài tập trong SGK/12
Ai cần zalo 0982834049