GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH MÔN ĐỊA 6

Nghiêng 660 33' trên mặt phẳng quỹ đạo GV kết luận: - Quan sát quả địa cầu và H.19 cho biết: Trái Đất tự quay quanh trục theo hớng nào?. Cỏc bước tiến hành: GV cho HS hoạt động cỏ nhõn/c

Ngày giảng 6A………

- Năng lực chuyên biệt: Sử dụng tranh ảnh

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:

1 Giáo viên chuẩn bị:

- Máy tính trình chiếu (H19; H20; H21; H22 SGK)

2 Học sinh chuẩn bị:

- SGK, vở ghi, đồ dung học tập

- Nghiên cứu trước nội dung bài

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

- Phương pháp vấn đáp

- Phương pháp động não

- Phương pháp dạy học trực quan

- Phương pháp thảo luận nhóm

- Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề

Giúp học sinh nhận biết được sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất

để HS sẵn sang tiếp nhận kiến thức và kĩ năng mới từ bài học

2 Các bước tiến hành

GV sơ lược quá trình hình thành hệ MT

B HO T ẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI: ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI:NG HÌNH THÀI 7NH KI N TH C MẾN THỨC MỚI: ỨC MỚI: ỚI:I:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

Hoạt động 1: Khí hậu.

GV Cho HS hoạt động theo bàn (cặp đụi).

Tìm hiểu sự vận động của Trái Đất quanh

trục.

GV: Dùng quả địa cầu giới thiệu cho hs: quả

địa cầu là mô hình thu nhỏ của Trái Đất

GV lu ý hs:

Thực tế trục Trái Đất là 1 trục tởng tợng nối

liền 2 điểm cực Bắc và cực Nam

Trục nghiêng của quả địa cầu chính là trục tự

quay của Trái Đất

- Quan sát quả địa cầu em có nhận xét gì về

trục của Trái Đât? (Nghiêng 660 33' trên mặt

phẳng quỹ đạo)

GV kết luận:

- Quan sát quả địa cầu và H.19 cho biết: Trái

Đất tự quay quanh trục theo hớng nào?

(Chiếu màn hình)

HS: Lên bảng thể hiện hớng tự quay của Trái

Đất trên quả địa cầu

GV: Chuẩn kiến thức trên qua địa cầu.

- Thời gian Trái Đất tự quay 1 vòng quanh trục

đợc quy ớc là bao nhiêu giờ?

(Chiếu màn hình)

HS:

GV(mở rộng):

Thời gian quay của Trái Đất là 23 giờ 56 phút

(Vòng đúng dài 23 giờ 56 phút 4 giây) đó là

thực (ngày thiên văn)

Còn 3 phút 56 giây là thời gian gì? Là thời gian

Trái Đất phải quay thêm để thấy đợc vị trí xuất

hiện ban đầu của mặt trời…

- Hãy tính tốc độ tự quay quanh trục của Trái

- Hớng tự quay từ Tây sang

Đông

- Thời gian tự quay 1 vòngquanh trục là 24 giờ (một ngày

đêm) Vì vậy bề mặt Trái Đất

đợc chia ra 24 khu vực giờ

GV: Bổ sung: Cùng 1 lúc trên Trái Đất có 24

giờ khác nhau 24 khu vực giờ (24 múi giờ)

HS Quan sát H.20 sgk Tr22 cho biết: (Chiếu

màn hình)

- Mỗi khu vực (mỗi múi giờ) chênh nhau bao

nhiêu giờ? (1 giờ.)

- Mỗi khu vực giờ rộng bao nhiêu kinh tuyến?

(3600 : 24h = 15 0 kinh tuyến)

GV giảng giải: Giờ địa phơng, giờ riêng của

mỗi kinh tuyến có sự bất lợi do đó để tiện tính

giờ trên toàn thế giới, năm 1884 hội nghị quốc

tế thống nhất lấy khu vực có kinh tuyến gốc

(00) đi qua đài thiên văn Grin-uýt (Anh) làm

khu vực giờ gốc Giờ gốc (GMT) là khu vực có

kinh tuyến gốc đi qua chính giữa làm khu vực

giờ gốc và đánh số 0 (gọi là giờ quốc tế)

Quan sát H20 sgk Tr22 cho biết: (màn hình)

- Từ khu vực giờ gốc đi về phía Đông có thứ tự

giờ tăng hay giảm? (Tăng dần).

- Từ khu vực giờ gốc đi về phía Tây có thứ tự

giờ tăng hay giảm ? (Giảm dần).

- Giờ phía Đông và giờ phía Tây có sự chênh

lệch ntn ? (Mỗi khu vực giờ nếu đi về phía Tây

sẽ chậm lại 1 giờ, nếu đi về phía Đông sẽ nhanh

hơn 1 giờ)

HS:

- Nớc ta lấy giờ chính thức của kinh tuyến nào

đi qua ? Khu vực giờ thứ mấy? (1050Đ, khu vực

giờ thứ 7 )

- H20 cho biết khu vực giờ gốc là 12 giờ, thì ở

nớc ta, ở Bắc Kinh, Mát xcơva là mấy giờ?

(Việt Nam là 19 giờ, Bắc Kinh là 20 giờ, Mát

xcơva là 15 giờ)

HS: Trả lời.

GV bổ sung và kết luận: Nh vậy mỗi quốc gia

đều có giờ quy định riêng Nhng ở những nớc

có diện tích rộng trải trên nhiều kinh tuyến

(nhiều khu vực giờ) nh: Nga, Canađa thì dùng

giờ khu vực (múi giờ) đi qua thủ đô nớc đó, giờ

đó gọi là giờ hành chính hay giờ pháp lệnh

GV giới thiệu cho hs đờng đổi ngày quốc tế

trên quả địa cầu và trên bản đồ (Kinh tuyến

1800 là đờng đổi ngày quốc tế)

- Phía Đông có giờ sớm hơn giờphía Tây

Hoạt động 2: Cỏc đặc điểm khỏc của mụi trường

1 Mục tiờu:

- Trình bày đợc hệ quả của Trái Đất quay quanh trục

- Phỏt triển năng lực tự học, giải quyết vấn đề, năng lực sử dụng hỡnh ảnh,năng lực hợp tỏc

2 Cỏc bước tiến hành:

GV cho HS hoạt động cỏ nhõn/cặp đụi tìm

hiểu hệ quả sự vận động tự quay quanh trục

của Trái Đất.

GV(Chiếu màn hình) H21 cho hs quan sát kết

hợp dùng quả địa cầu và ngọn nến minh hoạ

cho ngày và đêm

2 Hệ quả sự vận động tự quay quanh trục của Trái

Đất.

- Tại sao lại có hiện tợng ngày và đêm kế tiếp

nhau ở khắp mọi nơi trên Trái Đất? (do Trái

Đất hình cầu)

HS:

- Qua quan sát hãy cho nhận xét về diện tích

đ-ợc chiếu sáng và không đđ-ợc chiếu sáng? Gọi là

gì? (màn hình)

HS: 1/2 diện tích đợc chiếu sáng và 1/2 diện

tích không đợc chiếu sáng Diện tích chiếu sáng

là ban ngày, diện tích không đợc chiếu sáng ->

đêm

- Giả sử Trái Đất không tự quay quanh trục thì

có hiện tợng ngày, đêm không? Thời gian ngày

là bao nhiêu giờ? Đêm là bao nhiêu giờ?

HS: ở khắp mọi nơi trên Trái Đất, ngày hoặc

đêm sẽ kéo dài, không phải là 12 giờ

- Tại sao hàng ngày quan sát bầu trời ta đều

thấy mặt trời, mặt trăng và các vì sao đều

cực đến xích đạo, hớng Tây Nam - Đông Bắc

- Hãy cho biết vật thể chuyển động trên Trái

Đất có hiện tợng gì?

HS: trả lời

- Khi nhìn theo hớng của vật chuyển động ở

nửa cầu Bắc và nửa cầu Nam thì vật sẽ bị

chuyển động theo hớng nào?

- Hãy cho biết sự ảnh hởng của lệch hớng tới

các đối tợng địa lí trên bề mặt trái Đất?

HS: Hớng gió tín phong (Đông Bắc), gió Tây

(Tây Nam), dòng biển, dòng chảy của sông…

GV: khái quát toàn bài (Chiếu màn hình)

- Hiện tợng ngày và đêm kếtiếp nhau ở khắp mọi nơi trênTrái Đất (diện tích đợc chiếusáng gọi là ngày, diện tíchkhông đợc chiếu sáng gọi là

đêm)

- Sự chuyển động lệch hớngcủa các vật thể ở nửa cầu Bắc

và nửa cầu Nam trên bề mặtTrái Đất (ở nửa cầu Bắc vậtchuyển động lệch bên phải, ởnửa cầu Nam vật chuyển độnglệch bên trái)

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP:

1 Mục tiờu: Củng cố kiến thức đó học trong bài

2 Cỏc bước tiến hành:

- GV nờu cõu hỏi:

+ Hãy thể hiện hớng vận động tự quay của Trái Đất trên quả địa cầu? + Tại sao có hiện tợng ngày đêm kế tiếp nhau ở khắp mọi nơi trên Trái Đất?

- HS thảo luận và trỡnh bày

- GV đỏnh giỏ kết luận

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ TèM TềI MỞ RỘNG

1 Mục tiờu:

2 Cỏc bước tiến hành:

a HS hoạt động cỏ nhõn.

b Gv đặt nhiệm vụ chuyển giao nhiệm vụ để thực hiện ngoài lớp học.

- GV: Tổng kết, chuẩn kiến thức, nhận xột giờ học

+ Hớng chuyển động từ Tây sang đông

+ Quỹ đạo và tính chất của chuyển động

- Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời: Hiện tợng các mùa trênTrái Đất

2 Kỹ năng:

Dựa vào hình vẽ mô tả hớng chuyển động, quỹ đạo chuyển động, độ nghiêng

và hớng nghiêng của Trái Đất khi chuyển động trên quỹ đạo Trình bày hiện tợngngày đêm dài ngắn ở các vĩ độ khác nhau trên Trái Đất theo mùa

- Năng lực chuyờn biệt: Sử dụng tranh ảnh

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:

1 Giỏo viờn chuẩn bị:

- Mỏy tớnh trỡnh chiếu (H23 SGK)

- Tranh sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời

- Bảng phụ lục 1 và thụng tin phản hồi

2 Học sinh chuẩn bị:

- SGK, vở ghi, đồ dung học tập

- Nghiờn cứu trước nội dung bài

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

- Phương phỏp vấn đỏp.

- Phương phỏp động nóo

- Phương phỏp dạy học trực quan

- Phương phỏp thảo luận nhúm

- Phương phỏp phỏt hiện và giải quyết vấn đề

B HO T ẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI: ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI:NG HèNH THÀI 7NH KI N TH C MẾN THỨC MỚI: ỨC MỚI: ỚI:I:

Hoạt động của giỏo viờn và học sinh Nội dung

Hoạt động 1: Sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời.

1 Mục tiờu:

- Trình bày đợc sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời theo 1 quỹ

đạo có hình elip gần tròn

+ Hớng chuyển động từ Tây sang đông

+ Quỹ đạo và tính chất của chuyển động

- Phỏt huy năng lực thực hành, giải quyết vấn đề, hợp tỏc, sử dụng tranh ảnh

2 Cỏc bước tiến hành:

GV Cho HS hoạt động cỏ nhõn tìm hiểu sự

chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời.

- HS quan sỏt hỡnh ảnh sự chuyển động của

Trái Đất quanh Mặt Trời

? Cựng một lỳc Trỏi Đất thực hiện mấy chuyển

- GV: giải thích cho hs các thuật ngữ:

- "Quỹ đạo": chớnh là đờng vận chuyển của

Trái Đất quanh Mặt Trời

- " Hình elip gần tròn": hình bầu dục có 2

tiêu điểm Ví dụ: quỹ đạo của Trái Đất

quanh Mặt Trời

- HS QS H23; sự chuyển động của TĐ quanh

1 Sự chuyển động của Trái

Đất quanh Mặt Trời.

- Hướng chuyển động từ Tõysang Đụng

- Trái Đất chuyển động quanhMặt Trời theo một quỹ đạo cóhình elip gần tròn

mặt trời.

? Nhắc lại thời gian Trái Đất tự quay 1 vòng

quanh trục đợc quy ớc là bao nhiêu giờ?

- HS: Trả lời: TĐ, trục Trái Đất ở các vị trí: xuân

phân, thu phân, hạ chí, đông chí giữ nguyờn độ

nghiờng và hướng nghiờng khụng đổi luụn hướng

về một phớa

- GV: Theo nghiờn cứu của cỏc nhà khoa học

thỡ ngày Trỏi Đất cỏch xa Mặt trời, gần Mặt trời

GV cho HS hoạt động cỏ nhõn/nhúm tìm ỡm

hiểu hệ quả sự chuyển động của TĐ quanh

Mặt Trời.

? Hiện tượng gỡ xảy ra ở vị trớ 2 nửa cầu khi

Trỏi Đất chuyển động quanh Mặt Trời?

HS: (Cú lỳc nửa cầu Bắc, cú lỳc nửa cầu Nam

ngả về phớa mặt Trời)

? Hai nửa cầu luân phiên nhau ngả gần và

chếch xa Mặt Trời sinh ra sinh ra hiện

? Vào ngày 22/ 6, 22/12, 21/ 3, 23/9 nửa cầu

nào ngả nhiều nhất về phía Mặt Trời? Nửa cầu

nào chếch xa Mặt Trời? Lượng nhiệt và ỏnh

sỏng nhận được như thế nào? Mùa gì? (Bảng

2 Hiện tợng các mùa.

- Hai nửa cầu luân phiên nhaungả gần và chếch xa Mặt Trờisinh ra các mùa

? V o ng y 21/3, 23/9 ào ngày 21/3, 23/9 ào ngày 21/3, 23/9 cả hai nửa cầu hướng

về Mặt Trời như nhau khi đú lỳc 12 giờ trưa

ỏnh sỏng Mặt Trời chiếu thẳng gúc vào nơi

nào trờn bề mặt TĐ?

- HS: đường xớch đạo

- GV giảng thờm:

- Nửa cầu nào ngả về phía mặt trời, góc chiếu

sáng lớn nhận đợc nhiều nhiệt và ánh sáng nhất

đó là mùa nóng

- Nửa cầu nào chếch xa mặt trời, góc chiếu sáng nhỏ

nhận đợc ít nhiệt và ánh sáng đó là mùa lạnh

? Vậy một năm có 4 mùa, đó là những mùa

nào? Chúng bắt đầu vào ngày nào và kết thúc

vào ngày nào?

- HS quan sỏt cảnh sắc thiờn nhiờn 4 mựa (màn

hỡnh)

HS: Trả lời

GV nhấn mạnh cho hs: Các mùa ở nửa cầu

Nam trái ngợc lại với các mùa ở nửa cầu Bắc

- Ngày 21/ 3 xuân phân ở nửa cầu Bắc, nửa cầu

Nam là ngày thu phân

- Ngày 23/ 9 thu phân là mùa chuyển tiếp giữa

mùa nóng và lạnh

- Các mựa tính theo dơng lịch và âm lịch có

khác nhau về thời gian

- Tại sao TĐ chuyển động quanh Mặt Trời lại

sinh ra 2 thời kỳ núng lạnh luõn phiờn nhau ở

2 nửa cầu trong một năm?

- HS: Do Trỏi Đất chuyển động tịnh tiến quanh

Mặt Trời, nờn khi chuyển động quanh Mặt Trời

hai nửa cầu luụn luõn phiờn nhau ngả gần và

chếch xa Mặt Trời sinh ra 2 thời kỡ núng lạnh

trong năm

* Lưu ý:

- Các nớc ở vùng ôn đới có sự phân hoá rõ về

khí hậu 4 mùa rõ rệt Các nớc trong khu vực

nội chí tuyến sự biểu hiện các mùa không rõ, 2

mùa rõ rệt nhất là mùa ma và mùa khô

- Xuân phân, Thu phân, Hạ chí, Đông chí là

những tiết chỉ thời gian giữa các mùa Xuân, Hạ

Thu, Đông

- Lập Xuân, Lập Hạ, Lập Thu, Lập Đông là

những tiết thời gian bắt đầu 1 mùa mới, cũng là

thời gian kết thúc một mùa cũ có vị trí cố định

trên quỹ đạo của Trái Đất quanh Mặt Trời

- Sự phân bố ánh sáng và lợngnhiệt, cách tính mùa ở 2 nửacầu Bắc và Nam là hoàn toàntrái ngợc nhau

* Liờn hệ: Ở Việt Nam sự phõn húa 4 mựa

khụng rừ rệt ở miền Bắc tuy cú 4 mựa nhưng

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP:

1 Mục tiờu: Củng cố kiến thức đó học trong bài

2 Cỏc bước tiến hành:

- GV nờu cõu hỏi:

+ Tại sao TĐ chuyển động quanh Mặt Trời lại sinh ra 2 thời kỳ núng lạnh luõn phiờn nhau ở 2 nửa cầu trong một năm?

+ Vào những ngày nào trong năm 2 nửa cầu Bắc và Nam đều nhận được một lượng nhiệt và ỏnh sỏng như nhau?

- HS thảo luận và trỡnh bày

b Gv đặt nhiệm vụ chuyển giao nhiệm vụ để thực hiện ngoài lớp học.

- GV: Tổng kết, chuẩn kiến thức, nhận xột giờ học

- GV: Hướng dẫn về nhà:

+ Học thuộc nội dung bài

+ Đọc bài đọc thêm sgk Tr27

+ Ôn tập sự vận động tự quay quanh trục và các hệ quả

+ Tìm hiểu trên thế giới chỗ nào nóng nhất ? Chỗ nào lạnh nhất? Tại sao?

+ Đọc, chuẩn bị trớc bài 9: "Hiện tợng ngày đêm dài ngắn theo mùa"

Đụng chớ Nửa cầu Nam

21/3 Xuõn phõn Nửa cầu Bắc

Thu phõn Nửa cầu Nam

23/9 Xuõn phõn Nửa cầu Bắc

Thu phõn Nửa cầu Nam

Phiếu thụng tin phản hồi

Ngà

y Tiết Địa điểm bỏn

cầu

TĐ ngả gần và chếch xa Mặt Trời

Lượng nhiệt vàánh sáng nhậnđược như nhau

Lượng nhiệt vàánh sáng nhậnđược như nhau

Ngày giảng 6A………

6B………

TIẾT 11: BÀI 9 HIỆN TƯỢNG NGÀY, ĐấM DÀI NGẮN THEO MÙA

I MỤC TIấU:

1.Kiến thức:

- HS biết được hiện tượng ngày đêm chênh lệch giữa các mùa là hệ quả của

sự vận động của Trái Đất quanh Mặt Trời

- Hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa và theo vĩ độ

2 Kỹ năng:

Dựa vào hình vẽ mô tả hướng chuyển động, quỹ đạo chuyển động, độnghiêng và hướng nghiêng của Trái Đất khi chuyển động trên quỹ đạo Trình bàyhiện tượng ngày đêm dài ngắn ở các vĩ độ khác nhau trên Trái Đất theo mùa

3 Thỏi độ: Yêu thích môn học

4 Định hướng hỡnh thành cỏc năng lực:

- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lựcsỏng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tỏc, năng lực sử dụng ngụn ngữ, nănglực tớnh toỏn

- Năng lực chuyờn biệt: Sử dụng tranh ảnh

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:

1 Giỏo viờn chuẩn bị:

- Mỏy tớnh trỡnh chiếu (H24; H25 SGK)

- Bảng phụ lục 1

2 Học sinh chuẩn bị:

- SGK, vở ghi, đồ dung học tập

- Nghiờn cứu trước nội dung bài

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

- Phương phỏp vấn đỏp

- Phương phỏp động nóo

- Phương phỏp dạy học trực quan

- Phương phỏp thảo luận nhúm

- Phương phỏp phỏt hiện và giải quyết vấn đề

Cõu 1: Cho biết hớng chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời?

Cõu 2: Khi chuyển động trên quỹ đạo, trục nghiêng và hướng tự quay của

Trái Đất cú đặc điểm gỡ ? Hiện tượng gì xảy ra ở vị trí 2 bán cầu thay đổi như thế nào với mặt trời ? Sinh ra hiện tượng gì?

Hướng dẫn chấm và thang điểm

Cõu 1 : (2 điểm) Hướng chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời từ

Giỳp học sinh nhận biết được tượng ngày đêm chênh lệch giữa các mùa để

HS sẵn sang tiếp nhận kiến thức và kĩ năng mới từ bài học

2 Cỏc bước tiến hành:

GV chiếu H23 cho HS quan sỏt xem sự vận động quay quanh Mặt Trời củaTrỏi Đất

B HO T ẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI: ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI:NG HèNH THÀI 7NH KI N TH C MẾN THỨC MỚI: ỨC MỚI: ỚI:I:

Hoạt động của giỏo viờn và học sinh Nội dung

Hoạt động 1: Sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời.

1 Mục tiờu:

- HS biết được hiện tượng ngày đêm chênh lệch giữa các mùa là hệ quảcủa sự vận động của Trái Đất quanh Mặt Trời

- Hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa và theo vĩ độ

- Phỏt huy năng lực thực hành, giải quyết vấn đề, hợp tỏc, sử dụng tranh ảnh

2 Cỏc bước tiến hành:

GV Cho HS hoạt động cỏ nhõn tìm hiểu hiện

tượng ngày, đêm dài ngắn ở các vĩ độ khác

nhau trên Trái Đất.

- Quan sát H24 sgk cho biết:

? Đâu là tượng phân chia sáng tối? Đâu là

đường biểu hiện trục Trái Đất?

? Vì sao đường biểu hiện trục Trái Đất (BN)

và đường phân chia sáng tối không trùng

nhau? Sự không trùng nhau đó sinh ra hiện

tượng gì?

- HS: Trả lời

- GV: Phân tích để hs thấy: Đường biểu hiện của

trục Trái Đất (BN) nghiêng trên mặt phẳng quỹ đạo

660 33', còn đường phân chia sáng tối lại vuông góc

với mặt phẳng quỹ đạo Sự không trùng nhau đó

sinh ra hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau ở

2 nửa cầu

- Dựa vào H24 cho biết:

? Vào ngày 22/6 (Hạ chí), ánh sáng mặt trời

chiếu thẳng góc vào mặt đất ở vĩ tuyến bao

1 Hiện tượng ngày, đêm dài ngắn ở các vĩ độ khác nhau trên Trái Đất.

- Do đường phõn chia sỏng tốikhụng trựng với trục Trỏi Đấtnờn cỏc địa điểm ở nửa cầu Bắc

và Nam cú hiện tượng ngàyđờm dài ngắn theo vớ độ