Kiến thức: Sau khi hoàn thành bài học, HS cần nắm được: - Biết được sức mạnh quân sự của quân Mông – Nguyên và quyết tâm xâm lược Đại Việt của chúng - Biết và hiểu được sự chuẩn bị kháng[r]
Trang 1Tuần: 13 Ngày soạn: 07/11/ 2016
Bài 14: BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
MÔNG – NGUYÊN (thế kỉ XIII) (tiết 3)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
Sau khi hoàn thành bài học, HS cần nắm được:
- Biết được sức mạnh quân sự của quân Mông – Nguyên và quyết tâm xâm lược Đại Việt của chúng
- Biết và hiểu được sự chuẩn bị kháng chiến của nhà Trần
- Trình bày trên lược đồ những nét chính về diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân
Nguyên (1287-1288)
- Nhận xét được cách đánh giặc của quân ta trong trận Bạch Đằng, so sánh cách đánh của trận Bạch Đằng 1288 với trận Bạch Đằng năm 938
2
Thái độ:
- Giáo dục cho học sinh ý chí kiên cường, bất khuất, mưu trí, dũng cảm của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến
- Giáo dục lòng tự hào về truyền thống của dân tộc ta
3 Kĩ năng:
- Rèn luyện cách trình bày diễn biến trên lược đồ
- Rèn kĩ năng quan sát tranh ảnh để nhận xét
- Rèn luyện kĩ năng so sánh, đánh giá, nhận xét
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên:
Giáo án, Lược đồ cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân xâm lược Nguyên
Lược đồ chiến thắng Bạch Đằng năm 1288
2 Học sinh:
Đọc bài trước theo câu hỏi SGK, vở ghi
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Ổn định: 7A1……… 7A2……… 7A3………
7A4……… 7A5……….7A6………
1 Kiểm tra bài cũ:
Em hãy trình bày diễn biến chính và kết quả cuộc kháng chiến lần thứ hai (1285) trên lược đồ?
2.Giới thiệu bài mới:
Sau thất bại thảm hại trong hai lần xâm lược, vua Nguyên rất tức tối, quyết tâm xâm lược bằng được nước ta để rửa nhục và thực hiện tham vọng mở rộng ách đô hộ đối với các quốc gia phía Nam Trung Quốc Cuộc xâm lược của nhà Nguyên đối với Đại Việt như thế nào, quân dân Đại Việt
đã đối phó ra sao chúng ta cùng tìm hiểu ở bài học hôm nay.
3 Bài mới :
Hoạt động 1:Tìm hiểu sự chuẩn bị của nhà Nguyên
tiến hành xâm lược Đại Việt lần thứ ba và sự chuẩn
bị đối phó của ta
Với bản chất hiếu chiến và hung bạo nhà Nguyên tiếp
tục xâm lược nước ta lần ba
? Trong lần thứ 3 nhà Nguyên đã chuẩn bị lực lượng
như thế nào?
=> GV nhấn mạnh câu dặn của HốtTất Liệt: “Không
được cho Giao Chỉ là nhỏ mà coi thường”
III CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ
BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN( 1287 – 1288 )
1.Nhà Nguyên xâm lược Đại Việt.
a.Chuẩn bị của giặc
- Đình chỉ xâm lược Nhật Bản
- Tập trung tướng giỏi
- Huy động 30 vạn quân, 600 chiến thuyền và
Trang 2? Điểm khác so với sự chuẩn bị xâm lược nước ta ở
lần I và II là gì?
HS(khá): Trả lời
GV: chốt, quân giặc chuẩn bị lương thực để quyết tâm
đánh lâu dài với ta,
GV: kết hợp với lược đồ để phân tích ý đồ của quân
Nguyên
? Trước nguy cơ đó nhà Trần đã chuẩn bị những gì?
GV: Nhắc lại câu nói của Trần Quốc Tuấn trong Hịch
tướng sĩ
Giáo viên dùng lược đồ cuộc kháng chiến chống quân
xâm lược Nguyên lần thứ 3 để chỉ đường tiến quân
của quân giặc
? Dựa vào lược đồ cuộc kháng chiến chống quân xâm
lược Mông – Nguyên lần 3, em hãy trình bày diễn
biến cuộc tiến công xâm lược nước ta của quân
Nguyên?
HS: + Đường bộ do Thóat Hoan chỉ huy đánh vào
lạng Sơn, Bắc Giang -> Vạn Kiếp
+ Đường thủy do Ô Mã Nhi chỉ huy -> đường biển
-> Sông Bạch Đằng -> Vạn Kiếp
Về phía ta: sau một vài trận chặn giặc ở cửa ải, Trần
Quốc Tuấn cho quân rút lui về Vạn Kiếp ->Về sông
Đuống chặn đường tiến quân của giặc vào Thăng
Long
Nắm rõ âm mưu của giặc ta quyết tâm phá tan bằng
việc tiêu diệt đoàn thuyền lương của địch
Hoạt động 2:Tìm hiểu trận Vân Đồn tiêu diệt đoàn
thuyền lương của Trương Văn Hổ
? Ô Mã Nhi được giao bảo vệ đòan thuyền lương,
nhưng tại sao lại tiến về Vạn Kiếp với Thóat Hoan ?
*GV Dùng lược đồ để miêu tả chiến thắng ở Vân Đồn
? Trình bày trên lược đồ chiến thắng Vân Đồn?
HS: dựa vào lược đồ trình bày
GV: chốt, chuẩn kiến thức
- HS thảo luận cặp:Theo em chiến thắng Vân Đồn có
ý nghĩa như thế nào đối với cuộc kháng chiến ?
HS: làm cho quân giặc rơi vào tình trạng khốn đốn,
tinh thần hoang mang
Hoạt đông 3: Tìm hiểu chiến thắng Bạch Đằng
? Sau trận Vân Đồn, tình thế của quân Nguyên như
thế nào ?
HS: mất lương thực dự trữ giặc thiếu lương thực trầm
trọng
Thoát Hoan hạ lệnh chiếm Thăng Long
GV: mục đích chiếm Thăng Long để cướp lương thực
nuôi quân
* Gọi học sinh đọc phần chữ in nghiêng Sgk trang
64
17 vạn thạch lương
b.Chuẩn bị của ta:
-Khẩn trương đánh giặc
- Cử Trần Quốc Tuấn làm tổng chỉ huy
c.Diễn biến:
- Tháng 12 – 1287, quân Nguyên ồ ạt tiến vào nước ta theo 2 đường thuỷ, bộ
- Đầu năm 1288, Thoát Hoan cho xây dựng căn cứ Vạn Kiếp
2.Trận Vân Đồn tiêu diệt đòan thuyền lương của Trương Văn Hổ.
a Diễn biến:
- Trần Khánh Dư cho quân mai phục ở Vân Đồn
- Khi đoàn thuyền của địch tới, quân ta từ nhiều phía đánh ra dữ dội
b Kết quả: phần lớn thuyền giặc bị đắm , số
còn lại bị ta chiếm giữ
3.Chiến thắng Bạch Đằng
a Hoàn cảnh:
* Địch:
- Tháng 1 – 1288, Thóat Hoan cho quân chiếm Thăng Long, rơi vào tình thế khó khăn-> nguy cơ bị cô lập->Rút quân về Vạn Kiếp rồi định rút về nước
Trang 3? Trước tình hình đó quân Nguyên đã làm gì ?
HS: binh lính tàn phá …nhân dân ta đuổi đánh
GV: sử dụng lược đồ chỉ hướng rút quân của địch
Trước tình hình giặc
? Nhà trần đã có những chủ trương gì ?
?Vì sao ta lại quyết định chọn sông Bạch Đằng làm
nơi mai phục ?
HS: dựa vào đoạn in nghiêng trong sgk trả lời
? Tại sông Bạch Đằng quân ta đã mấy lần chiến
thắng quân xâm lược? Đó là những chiến thắng nào?
* Giáo viên dùng lược đồ: chiến thắng Bạch Đằng
năm 1288 để tường thuật
HS: lên bảng trình bày bằng lược đồ cuộc kháng
chiến
GV: hướng dẫn, yêu cầu tất cả các đối tượng HS lên
trình bày: Giỏi, khá, trung bình, yếu, kém
? Hãy nêu ý nghĩa của trận Bạch Đằng năm1288?
( Đập tan mộng xâm lược của quân Nguyên )
GV nhấn mạnh và giáo dục môi trường: đến đây
lần thứ 3 sông Bạch Đằng lại ghi lên những trang sử
hào hùng Nhà thơ Hoàng Trung Thông có câu:
“Sáng sớm nay rửa mặt Bạch Đằng giang
Nghe sôi máu anh hùng trong huyết quản”
-> Sông nước, rừng núi rất gần gũi và cần thiết đối
với con người
Chúng ta cần bảo vệ
* GV: phát bảng phụ
* Học sinh thảo luận nhóm :
?Cách đánh giặc lần 3 có giống và khác so với lần 2?
(nhóm 2, 4)
?So sánh cách đánh của quân dân nhà Trần (chiến
thắng Bạch Đằng năm 1288) với cách đánh của Ngô
Quyền ở Chiến thắng Bạch Đằng năm 938?(nhóm 1,
3)
HS: Cùng nhóm thảo luận vào bảng phụ, trình bày kết
quả, bổ sung lẫn nhau
GV: Hướng dẫn, tổ chức với các câu hỏi gợi mở:
Lần 2 chúng ta đã đánh giặc bằng cách nào?( khi
giặc mạnh ta? Và thực hiện kế sách gì để giặc tiêu
hao? Khi giặc tiêu hao thì ta làm gì?)
Lần này có điểm nào khác trong cách đánh của ta?
( chú ý điểm khác của giặc về mặt chuẩn bị so với lần
1 và 2)
Điểm giống nhau của cách đánh trên sông Bạch
Đằng là gì?
Điểm khác nhau?( hướng dụ giặc, thời điểm thế quân
giặc rút hay là tiến)
* Ta:
Mở cuộc phản công ở hai mặt trận thủy(mai phục giặc trên sông Bạch Đằng) và bộ
b.Diễn biến:
- 4/1288 đoàn thuyền Ô Mã Nhi rút theo sông Bạch Đằng đến gần bãi cọc ta khiêu chiến và vờ thua giặc đuổi theo lọt vào trận địa mai phục, cùng lúc nước triều xuống nhanh ta phản công quyết liệt toàn bộ thuỷ binh giặc bị diệt, Ô Mã Nhi bị bắt sống
- Quân bộ của Thoát Hoan trên đường rút lui cũng bị quân ta liên tiếp chặn đánh
c Kết quả:
30 vạn quân Nguyên bị ta tiêu diệt
d Ý nghĩa:
Đập tan ý đồ xâm lược của đế chế Mông Nguyên
4 Củng cố:
Trang 41.Vì sao Vua Trần và Trần Quốc Tuấn lại chọn Bạch Đằng làm nơi quyết chiến với giặc ?
a Là nơi có thể đánh tan quân thuỷ và bộ của địch b Lợi thế của quân ta là đánh dưới nước c Nơi đây có địa hình hiểm trở d Cả 3 ý trên 2 Chiến thắng ở Vân Đồn có ý nghĩa như thế nào ?
a Quân Nguyên rơi vào tình trạng thiếu lương thực trấm trọng b Tinh thần hoang mang c Tạo điều kiện để quân ta phản công d Cả 3 yếu tố trên
5 Hướng dẫn học tập ở nhà: - Học bài kết hợp Sgk trả lời các câu hỏi 1, 2 trang 65 - Soạn phần IV Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống Mông – Nguyên IV RÚT KINH NGHIỆM: ………
………
………
………