Hình thành kiến thức mới Hoạt động của GV- HS Nội dung kiến thức Hoạt động 1 Thời gian 23’ Mục tiêu:HDHS tìm hiểu các phương pháp thuyết minh Phương pháp: Vấn đáp, quy nạp, thuyết trình,[r]
Trang 1Ngày soạn: 25/11/2020 Tiết 49
Văn bản: ÔN DỊCH, THUỐC LÁ ( NGUYỄN KHẮC VIỆN)
- Kĩ năng bài dạy
- Biết cách đọc hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết
- Tích hợp với phần tập làm văn để tập viết bài văn thuyết minh, một vấn đề củađời sống xã hội
- Kĩ năng sống
+ Giao tiếp: trao đổi về đặc điểm, cách tạo lập bài văn thuyết minh
+ Tìm kiếm và xử lí thông tin: quan sát, ghi chép, xử lí thông tin phục vụ cho việcviết bài văn thuyết minh trên các lĩnh vực
+ Hợp tác: giúp đỡ, hỗ trợ nhau trong việc tìm hiểu các đặc điểm của đối tượng đểviết bài văn thuyết minh
- Hiểu và phân tích được tác hại của việc hút thuốc lá đối với đời sống cá nhân vàcộng đồng; xác định và trình bày được quyết tâm phòng chống thuốc lá
- Giáo dục phẩm chất: Trung thực, yêu con người, yêu quê hương đất nước.
- GD môi trường: qua bức thông điệp là lời kêu gọi của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện
chúng ta thấy việc bảo vệ môi trường không bị ô nhiễm bởi khói thuốc lá đã đượcđặt ra từ rất lâu với những cuộc điều tra đầy đủ, toàn diện Hãy bảo vệ bản thân vànhững người xung quanh bằng việc tạo ra bầu không khí không có thuốc lá Hãytạo ra một xã hội tốt đẹp khi không còn các tệ nạn xã hội – mà xuất phát điểm chỉ
là một điếu thuốc lá
- GD đạo đức: Giáo dục thực hiện nghĩa vụ đạo đức: tôn trọng, chấp hành kỷ luật,
pháp luật liên quan đến các vấn đề môi trường, văn hóa xã hội Giáo dục phải biếtchung tay bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe của chính mình và của những ngườixung quanh Không được thử hút thuốc hay các chất kích thích dù chỉ một lần
Trang 2=> ĐOÀN KẾT, TRÁCH NHIỆM, HỢP TÁC.
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
- Năng lực giao tiếp tiếng Việt: trao đổi về các đặc điểm của văn bản thuyết minh
và so sánh với các loại văn bản khác đã học
II CHUẨN BỊ
- GV: nghiên cứu soạn giảng, SGK, SGV, thiết kế, đọc tư liệu, máy chiếu
- Hs: chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi trong phiếu học tập, tìm hiểu, sưutầm một số văn bản thuyết minh
III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT
- Phân tích mẫu, thảo luận, thuyết trình, đàm thoại, quy nạp
- Kt: động não, trình bày 1’, nói cách khác: lựa chọn cách nói hay hơn để diễn đạtmột điều gì đó
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
- Thời gian: 6 phút
- Cách tiến hành:
B1: Giáo viên cho học sinh quan sát tranh và giao nhiệm vụ:
Trao đổi với bạn về 2 bức tranh sau và trả lời câu hỏi:
1 Trong gia đình và môi trường sống xung quanh em có người hút thuốc là hay không?
2 Theo em hút thuốc lá có hại như thế nào?
Trang 33 Em hãy nêu thông điệp được gợi ra từ hai bức tranh.
B2: Học sinh hoạt động cá nhân, có thể trao đổi câu trả lời với bạn cùng bàn.
B3: Gv yêu cầu ngẫu nhiên 3 học sinh phát biểu ý kiến của mình Các bạn khác có
thể bổ sung
B4: Gv chốt lại và vào bài mới
Bức tranh dưới đây gợi cho chúng ta liên tưởng đến thuốc lá, tác hại thuốc lá là
một chủ đề thường xuyên được đề cập trên các phương tiện thông tin đại chúng.Ngày càng nhiều công trình nghiên cứu phân tích tác hại ghê gớm, toàn diện của tệnghiện thuốc lá và khói thuốc lá đối với đời sống con người Vậy tác hại đó như
thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu chủ đề Ôn dịch, thuốc lá.
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
3.2 Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
- Mục tiêu: Học sinh hiểu được những nét cơ bản về tác giả, tác phẩm biết cách đọc và bước đầu nắm được nội dung, thể loại, PTBĐ, bố cục của văn bản.
- Phương pháp, kĩ thuật: nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, nghiên cứu tình huống, vấn đáp, KT chia nhóm, đặt câu hỏi, trình bày một phút, động não,
- Thời gian: 5’
B1: GV giao nhiệm vụ:
CH1: Em hãy giới thiệu về tác giả Nguyễn Khắc
Viện?
CH2: Giới thiệu xuất xứ của văn bản?
CH3:Em phân tích ý nghĩa của nhan đề của văn bản
“Ôn dịch, thuốc lá” việc dùng dấu phẩy ở nhan đề
văn bản có tác dụng gì?
B2: Học sinh làm việc cá nhân với nội dung thông
tin trong SGK trang 118-119
B3: Gv yêu cầu ngẫu nhiên 1-2 học sinh trình bày 1
phút về hiểu biết của bản thân về tác giả tác phẩm
Có thể yêu cầu học sinh khác bổ sung và chốt vấn
- VB nhật dụng( đề cập đếnvấn đề xã hội có nhiều táchại.)
- Nhan đề của văn bản:
Đặt dấu phẩy ngăn cáchgiữa hai từ “ôn dịch” và
“thuốc lá”-> Sắc thái biểu cảmvừa căm tức vừa ghê tởmthuốc lá
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Hoạt động 2: Đọc - hiểu văn bản
Trang 4- Mục tiêu: : Hs biết cách đọc và bước đầu hiểu được nội dung, thể loại, PTBĐ của văn bản Hs nắm được bố cục văn bản.
- Phương pháp/ Kỹ thuật dạy học: Đọc mẫu, đọc sáng tạo Vấn đáp, trình bày
- Thời gian: 23 phút
B1: GV đọc mẫu văn bản Nêu nhiệm vụ:
- Học sinh đọc lại, yêu cầu to, rõ ràng, đảm bảo
về chính tả và dấu câu
CH1: Theo em có thể gọi: Bài “ Ôn dịch thuốc
lá”, là một văn bản nhật dụng không? Vì sao?
Dự kiến TL: Đây là một văn bản nhật dụng vì
đã đề cập đến 1 vấn đề thời sự vừa cấp thiết
của đời sống nhân loại Đó là vấn đề bảo vệ sức
khỏe con người, cộng đồng
CH2: Văn bản được viết theo PTBĐ nào?
Dự kiến TL: - PTBĐ: thuyết minh trình bày
một vấn đề khoa học xã hội
CH2:Theo em văn bản gồm mấy phần? Nội
dung của từng phần?NX bố cục VB?
Dự kiến TL: - Bố cục 3 phần:
+ Mở bài: Thông báo về nạn dịch thuốc lá
+ Thân bài: Tác hại của thuốc lá
+ Kết bài: Kiến nghị chống thuốc lá
-> Bố cục rõ ràng, chặt chẽ:
CH3: Nhận xét bố cục của văn bản?
Dự kiến TL: Rõ ràng, hợp lý, lô gíc.
B2 Học sinh làm việc cá nhân với sgk, có thể
tham khảo bạn bên cạnh Đọc nhẩm trước sau
đó đọc trước lớp
B3: Yêu cầu 1 đến 2 HS đọc to trước lớp, gọi
ngẫu nhiên HS trả lời Yêu cầu các bạn khác
lắng nghe và nhận xét, bổ sung câu trả lời của
các bạn
B4: Gv kết luận Chốt kiến thức
B1: Giáo viên giao nhiệm vụ:
CH1: Đọc phần mở bài, phần mở bài nêu vấn
đề gì? Em hiểu thế nào về nhan đề của văn bản
“Ôn dịch, thuốc lá”? Dấu phẩy được dùng ở
đây có tdụng gì ?
- Thuốc lá: là cách nói tắt của “ Tệ nghiện
thuốc lá”
- Ôn dịch: Chỉ chung các loại bệnh nguy hiểm,
lây lan rộng, làm chết người hàng loạt trong
một thời gian nhất định(vd: dịch tả, dịch cúm)
- Hơn nữa, lại đặt một dấu phẩy ngăn cách giữa
hai từ “ôn dịch” và “thuốc lá” Dấu phẩy được
II Đọc- hiểu văn bản
1 Đọc và chú thích/SGK
- Văn bản nhật dung
- Phương thức biểu đạt: thuyếtminh trình bày một vấn đề khoahọc
2 Kết cấu, bố cục
* Bố cục: 3 phần-> Rõ ràng, hợp lí, lô gíc
3 Phân tích
- Nhan đề của văn bản
- Đặt dấu phẩy ngăn cách giữahai từ “ôn dịch” và “thuốc lá”->Sắc thái biểu cảm vừa căm tứcvừa ghê tởm thuốc lá
Trang 5sử dụng theo lối tu từ để nhấn mạnh sắc thái
biểu cảm vừa căm tức vừa ghê ghớm Có thể
diễn ý tên gọi văn bản một cách nôm na như
sau: Thuốc lá! Mày là đồ ôn dịch
CH2:Có thể sửa nhan đề thành “ôn dịch thuốc
lá” hoặc “thuốc lá một loại ôn dịch” được
không? Tại sao?
- Nếu sửa nhan đề như vậy thì về mặt nội dung
không sai, nhưng tính chất biểu cảm không rõ
bằng khi dùng dấu phẩy ở giữa cụm từ
CH3:Tin tức nào đươc thông báo trong phần
mở đầu của văn bản và trong đó thông tin nào
mang chủ đề của văn bản
- Có những ôn dịch mới xuất hiện: AIDS và ôn
dịch thuốc lá
- Ôn dịch thuốc lá đe doạ sức khoẻ, tính mạng
con người còn nặng hơn cả AIDS -> Nhận định
này như một định đề, không cần chứng minh,
biện luận
CH4:Dựa vào đâu người viết có thể khẳng
định như vậy? Em có nhận xét gì về đặc điểm
lời văn thuyết minh các thông tin mở đầu?
- Dựa vào kết luận của hơn 5 vạn công trình
nghiên cứu trong thực tế, không cần phải chứng
B2: Học sinh làm việc với ngữ liệu, nhận
nhiệm vụ và tự đưa ra câu trả lời
B3: Yêu cầu học sinh bất kì, ngẫu nhiên trả lời
các câu hỏi, yêu cầu các học sinh khác lắng
nghe, đối chiếu với phần chuẩn bị bài-> Nhận
xét và bổ sung
CH1: Sau phần mở bài nói về hiểm hoạ của
dịch thuốc lá, tác giả nói chuyện đánh giặc của
cha ông Vì sao tác giả dẫn lời Trần Hưng Đạo
bàn về việc đánh giặc trước khi phân tích tác
hại của thuốc lá? Điều đó có tác dụng gì trong
a Thông báo về nạn dịch thuốc lá
- Ôn dịch thuốc lá đe doạ sứckhoẻ và tính mạng con người cònnặng hơn cả AIDS
-> Lời thông báo rõ ràng, chínhxác, ngắn gọn, nhấn mạnh hiểmhoạ to lớn
Trang 6lập luận?
- Đọc câu văn: “Nếu giặc tấn công như vũ bão
thì không đáng sợ, đáng sợ là giặc gặm nhấm
như tằm ăn dâu…”
- Tác giả muốn so sánh việc thuốc lá tấn công
loài người như giặc ngoại xâm đánh phá So
sánh chống hút thuốc lá như chống giặc ngoại
xâm
-> Tác giả đã mượn lối so sánh rất hay của nhà
quân sự thiên tài Trần Hưng Đạo để khẳng định
1 vấn đề y học, cảnh báo thuốc lá là một kẻ thù
nguy hiểm cũng như ngoại xâm Muốn thắng
phải hành động ngay, nhưng phải bền bỉ, lâu
dài Bởi thuốc lá gặm nhấm chúng ta một cách
bí mật, âm thầm từng giờ, từng ngày không dễ
nhìn thấy,
Thuốc lá đáng sợ vì không gây chết ng ngay
mà chất độc thấm dần dần vào cơ thể người
nghiện không hay biết, thậm chí còn thấy sảng
khoái Đó chính là cái đáng sợ của bệnh không
dễ ngăn chặn
-> Hình ảnh so sánh tăng tính thuyết phục,
nhấn mạnh sự nguy hiểm…
CH2: Tác hại của thuốc lá được thuyết minh
trên những phương diện nào?Hãy tìm hiểu
những tác hại đó?
GV giao nhiệm vụ: Gv chia lớp thành 3 nhóm
(tùy theo tình hình lớp) Mỗi nhóm chuẩn bị
một bảng phụ và bút dạ Gv chiếu câu hỏi hoặc
phát phiếu bài tập.
Nhóm 1 Thuốc lá có hại đối với người hút?
Nhóm 2 Có hại đối với người xung quanh
- Theo các nhà nghiên cứu có trên 4000 chất
hoá học trong khói thuốc lá, có khả năng gây
các bệnh hiểm nghèo, mà còn thấy sảng khoái
khi nhả khói phì phèo là nguyên nhân nhiều
bệnh và cái chết
- Khói thuốc lá chứa nhiều độc tố thấm vào
cơ thể người hút:
+ Chất hắc ín làm tê liệt lông mao ở vòm họng,
b Tác hại của thuốc lá
- Gây ra nhiều căn bệnh hiểmnghèo-> cái chết đối với ngườihút và cả người không hút
- Tổn hại lớn về KT, XH
- Nêu gương xấu về đạo đức
-> Cách lập luận: chặt chẽ, rõràng; dựa trên cơ sở KH, xácthực, số liệu cụ thể -> nhấn mạnh
sự nguy hiểm, tác hại to lớn củathuốc lá
Trang 7phế quản, nang phổi tích tụ lại gây ho hen,viêm phế quản, ung thư vòm họng.
+ Chất oxit các bon thấm vào máu -> khôngtiếp nhận oxi -> Sức khoẻ suy giảm
+ Chất ni- cô- tin làm co thắt các động mạchgây nhồi máu cơ tim…
Nhóm 2:dự kiến trả lời
2 Thuốc lá có hại với bản thân ngoài ra cònđầu độc người xung quanh: đau tim mạch, ungthư, đẻ con thai nhi yếu…(tranh ảnh minh họa )
- Mất sức lao động, không tạo ra kinh tế cho xãhội
- Tốn hao tiền của do dùng tiền mua thuốc…
- Suy giảm giống nòi…( Làm sao mong đẻ rađược những đứa trẻ tốt)
Ngoài những tác hại ghê gớm trên thuốc lá còn thiêu huỷ hàng “núi tiền” của gia đình.Theo thống kê mỗi năm, người Việt đã dùng thuốc láđốt 6000 tỷ đồng, tương đương với 6 triệu tấn thóc
- hình ảnh minh họa
CH3:Vì sao tác giả đặt g/định “ có người bảo:Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi!” trước khi nêu lênnhững tác hại về phương diện xã hội của thuốclá?
Tác giả đưa ra 1 giả định có vẻ hợp lí nhưngsau đó lại bác bỏ giả định đó Giả định này nhưmột điểm xuất phát để tạo sự chú ý cho ngườiđọc, người nghe Từ đó tác giả phân tích,chứng minh để nêu bật tác hại về phương diện
xã hội của thuốc lá một cách cụ thể bằng nhữngcâu văn khẳng định đầy sức thuyết phục: Hútthuốc lá là quyền của anh, nhưng anh không cóquyền đầu độc những người ở gần anh
CH4: Qua những dẫn chứng trên, em hãy khái quát những tác hại của thuốc lá?
? Nhận xét cách lập luận trong đoạn văn? Tác dụng của diễn đạt đó?
- Chứng cứ khoa học cụ thể được phân tích và
Trang 8minh hoạ bằng các số liệu thống kê có sứcthuyết phục cao.
- Lập luận bằng phản bác, TN biểu cảm
=> Tác dụng nhấn mạnh mức độ nguy hiểmcủa tệ nghiện thuốc lá, nêu rõ tác hại của thuốc
lá đối với sức khoẻ, tính mạng con người
CH5: Hãy pbiểu 1 vài suy nghĩ của mình về thuốc lá?
HS Tự do phát biểu ý kiến
Thuốc lá ngày càng trở thành mối lo của conngười Nó là 1 trong những nguyên nhân quantrọng huỷ hoại sức khoẻ, sự tiến bộ, lối sống vànhân cách của con người, đặc biệt là thanhthiếu niên Thuốc lá là 1 thứ ôn dịch nguy hiểm
đe doạ đời sống của chúng ta Nếu chúng takhông ngăn chặn và đẩy lùi thì nó sẽ gây hậuquả khôn lường
B2: Các nhóm thảo luận, ghi đáp án ra bảng phụ
B3: Gọi đại diện hai nhóm lên trả lời, các nhómđối chiếu với câu trả lời của nhóm mình
B4: Gv nhận xét các nhóm làm việc, đánh giá kết quả đạt được Chốt kiến thức:
B1: GV giao nhiệm vụ: Đọc phần cuối của VB
CH1: Thông tin mà tác giả nêu ra trong đoạn
văn là gì?
?Phần cuối văn bản cung cấp các thông tin về c/dịch chống thuốc lá? Em hiểu thế nào là c/dịch và c/dịch chống thuốc lá?
- Chiến dịch là toàn bộ các hoạt động nhằmthông tin khẩn trương, huy động nhiều lựclượng xã hội trong thời gian ngắn để thực hiệnmột mục tiêu cụ thể nào đấy
- Chiến dịch chống thuốc lá: Là hoạt độngthống nhất rộng khắp của toàn bộ xã hội nhằmchống lại một cách có hiệu quả ôn dịch thuốclá
CH2:Chiến dịch đó được thực hiện và đạt kết
quả như thế nào ở các nước phát triển? Với nước ta tác giả đã có những suy nghĩ và kiến nghị gì?Thái độ của tác giả ở đây như thế nào?
- Chiến dịch diễn ra mạnh mẽ ở các nướcptriển, số lượng người hút thuốc lá giảm hẳn
- VN: nghèo, bệnh tật nhiều lại thêm ôn dịchthuốc lá=> nghèo nàn, lạc hậu…=> mọi người
Trang 9phải ngăn ngừa và chống lại ôn dịch thuốc lá
Thđộ: sợ hãi lo lắng cho sức khoẻ của cộng
đồng trước ôn dịch thuốc lá, cổ vũ cho chiến
dịch chống thuốc lá Tin tưởng, hi vọng vào sự
chiến thắng của chiến dịch chống thuốc lá
CH3:Để thực hiện được tốt kiến nghị đó
chúng ta phải làm như thế nào?
Tuyên truyền qua ti vi, đài, báo Tuyên
truyền sâu rộng để mọi người hiểu tác hại của
thuốc lá
- Cấm quảng cáo bán thuốc lá trên báo chí,
truyền hình
- Cấm hút thuốc nơi công cộng, phạt nặng
CH3:Em có nhận xét gì về cách thuyết minh
của tác giả ở phần cuối của văn bản
-Tác giả dùng số liệu thống kê và so sánh, ví
dụ:
+ Tỉ lệ hút thuốc lá ở ta và các nước Âu- Mĩ là
tương đương nhau=> số tiền mất là nhỏ so với
nước Mĩ nhưng lại là lớn so với VN trong khi
nước ta lại quá nghèo
+ ở Bỉ từ năm 1987, vi phạm hút thuốc nơi
công cộng lần thứ nhất phạt 40, tái phạm phạt
500 đô la
CH5:Tại sao tác giả lại đưa ra những số liệu
để so sánh tình hình hút thuốc lá ở nước ta với
các nước Âu- Mĩ trước khi đưa ra những kiến
nghị? Tác dụng của biện pháp ấy?
- Đưa ra những so sánh ấy dụng ý của tác giả:
+ Giúp người đọc thấy được sự vô lí trong
việc nghiện thuốc lá VN nghèo nhưng lại tốn
kém rất nhiều tiền vào những việc vô cùng có
hại
+ Thấy đựoc sự nghiêm trọng và cấp bách
của vđề từ đó làm rõ những điều đã thuyết
minh ở trên Nhờ tính khách quan của thông
tin, văn bản đã thuyết phục được bạn đọc về ý
nghĩa cần có chiến dịch chống thuốc lá
CH6:Em biết được gì về dịch hút thuốc lá ở
địa phương gia đình và ở lớp em? Em sẽ làm
gì khi dịch thuốc lá đã và đang lan rộng trong
thực tế hiện nay?
HS tự do phát biểu ý kiến
CH7:Nêu ngắn gọn thông điệp được gợi ra từ
c Lời kiến nghị chống thuốc lá
- Mọi người cần phải ngăn ngừa
và chống lại ôn dịch thuốc lá
- Thái độ: lo lắng, sợ hãi trước sựnguy hiểm của thuốc lá; cổ vũ chochiến dịch chống thuốc lá
- Dùng số liệu thống kê so sánh
cụ thể, chính xác, thực tế ->cổ vũ mọi người thực hiện
Trang 10văn bản
Dự kiến trả lời: Mỗi người phải có ý thức
tuyên truyền về tác hại của thuốc lá, hạn chế và
chống hút thuốc lá Phải cùng nhau chống
thuốc lá như chống nạn dịch nguy hiểm Cùng
nhau đứng lên chống lại nạn dịch này chính là
cách mà bản thân chúng ta tự cứu lấy chính
chúng ta
CH8:Ngày Quốc tế chống hút thuốc lá ?
Dự kiến TL: - ngày 31 tháng 5 hằng năm.
B2: Học sinh làm việc với ngữ liệu, nhận
nhiệm vụ và tự đưa ra câu trả lời
B3: Yêu cầu học sinh bất kì, ngẫu nhiên trả lời
các câu hỏi, yêu cầu các học sinh khác lắng
nghe, đối chiếu với phần chuẩn bị bài-> Nhận
xét và bổ sung
Gv nhận xét các nhóm làm việc, đánh giá kết
quả đạt được Chốt kiến thức:
B4: Gv nhận xét HS làm việc, đánh giá kết quả
đạt được Chốt kiến thức:
CH9: Em hiểu gì về tác hại thuốc lá sau khi
học xong văn bản này ?
B4: Gv nhận xét HS làm việc, đánh giá kết quả
* Ý nghĩa văn bản
- Với những phân tích khoa học,tác giả chỉ ra tác hại của việc hútthuốc lá đối với sức khỏe đờisống con người, từ đó kêu gọimọi người ngăn ngừa tệ nạn hútthuốc lá
b Nghệ thuật
- Sử dụng thủ pháp so sánh đểthuyết minh một cách thuyết phụcmột vấn đề y học liên quan đến tệnạn XH
c Ghi nhớ /SGK (T.122)
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
3.4 HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG, LUYỆN TẬP
- Thời gian: 5 phút
- Phương pháp tích cực: thuyết trình, vấn đáp.
- Kĩ thuật áp dụng: động não, đặt câu hỏi, trả lời
- Tìm đọc tư liệu về vấn đề thuốc lá, môi trường ô nhiễm khói thuốc lá
+ Nắm được tác hại của tệ nạn hút thuốc lá, các biện pháp bài trừ tệ nạnthuốc lá ra khỏi đời sống; nghệ thuật lập luận và các phương pháp viết bài vănthuyết minh
+ Sưu tầm hình ảnh, tài liệu về tác hại của thuốc lá đối với đời sống conngười
+ Hiểu được tác hại của thuốc lá đối với con người và cộng đồng
+ Viết đoạn văn (5-7 câu) ghi lại những suy nghĩ của em về hiện tượng hútthuốc lá ở một số bạn học sinh hiện nay Trong đoạn văn có sử dụng câu ghép
Trang 11Vẽ tranh cổ động hoặc xây dựng một cam kết của nhóm em về việc khônghút thuốc lá.
Nhóm 1: Báo cáo số liệu điều tra bài tập 1 T 122 sgk
Nhóm 2:-Nếu là HS nam hãy viết một bản quyết tâm cụ thể (5 câu )hãy xác địnhcho mình sẽ không bao giờ hút thuốc lá
-Nếu là HS nữ viết kế hoạch, vận động thuyết phục, động viên những người thân trong gia đình, hàng xóm từ bỏ thói quen hút thuốc lá Hiện nay Đảng và Nhà nước
ta đã làm gì để ngăn chặn tệ nạn này? Liên hệ địa phương em? trường lớp, gia đình, bản thân?
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
3.5 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài (2’)
- Học bài, nắm kiến thức bài học
- Chuẩn bị bài: Câu ghép (tiếp theo) theo hệ thống câu hỏi sau:
PHIẾU HỌC TẬP
Yêu cầu HS phân tích cấu tạo của từng ví dụ và chỉ ra quan hệ ý nghĩa giữa các vếcâu
1 Vì trời mưa nên đường ngập nước
2 Nếu trời mưa to thì khu phố này sẽ ngập nước
3 Nó học giỏi còn tôi học kém
4 Trời càng mưa to, đường càng ngập nước
5 Cậu đọc hay tôi đọc?
6 Nó không những học giỏi mà còn hát hay
7 Tôi ăn cơm xong, rồi tôi đi học
8 Trong khi chị nấu cơm thì em nhặt rau
9 Mọi người im lặng: chủ tọa bắt đầu phát biểu
?Từ những ví dụ trên, em rút ra được điều gì về mối quan hệ của từng vế?
Trang 12Ngày soạn: 25/11/2020 Tiết 50
Tiếng Việt: CÂU GHÉP (Tiếp theo)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT- giúp HS
1 Kiến thức
- Nhận biết được mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép
- Cách thể hiện quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép
2 Kĩ năng
- Kĩ năng bài dạy
+ Xác định được quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép dựa vào văn cảnhhoặc hoàn cảnh giao tiếp cụ thể
+ Tạo lập tương đối thành thạo câu ghép phù hợp với yêu cầu giao tiếp
+ Sử dụng câu ghép Tiếng Việt một cách linh hoạt
- Kĩ năng sống
+ Giao tiếp: Trao đổi về đặc điểm, cách sử dụng câu ghép
+ Ra quyết định: nhận ra và biết sử dụng câu ghép theo mục đích giao tiếp cụ thể.+ Thể hiện sự tự tin: hiểu cấu trúc và sử dụng thành thạo câu ghép trong giao tiếp
3.Thái độ
- Yêu thích Tiếng Việt, giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt
- Ý thức sử dụng câu trong khi nói và viết một cách có hiệu quả
* Tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị TRÁCH NHIỆM, YÊU THƯƠNG,
- Có trách nhiệm với việc giữ gìn và phát huy tiếng nói của dân tộc
- Giản dị trong việc sử dụng từ ngữ, biết sử dụng các loại câu trong tình huốngphù hợp
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học
- Năng lực giải quyết vấn đề: xác định được quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câughép Tạo lập được câu ghép phù hợp với yêu cầu cụ thể
II CHUẨN BỊ
- GV: nghiên cứu soạn giảng, SGK, SGV, thiết kế, bảng phụ, máy chiếu
- Hs: chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi trong sách giáo khoa
III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT
- Thảo luận nhóm, phân tích mẫu, đàm thoại, gợi mở
- Kt: động não
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp (1’)
Trang 13Ngày giảng Lớp Sĩ số HS vắng
2 Kiểm tra bài cũ (3’)
? Thế nào là câu ghép? Cách nối các vế câu ghép ở các ví dụ dưới đây?
a Đường ngập nước vì trời mưa
b Cây non vừa trồi, lá đã xòa sát mặt đất
c Làng mất vé sợi, nghề vải đành phải bỏ
Trả lời:
Học sinh xác định đúng các yêu cầu dưới đây
- Xác đinh đúng kết cấu câu (3,0 điểm)
- Nêu đúng khái niệm (4,0 điểm)
- Xác định đúng cách nối các vế câu (3,0 điểm)
Giới thiệu bài: Ở tiết học trước, cô và các em đã tìm hiểu khái niệm câu ghép và
các cách nối vế câu ghép Tiết học hôm nay, cô cùng các em sẽ tìm hiểu quan hệ ýnghĩa giữa các vế câu ghép
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
3.2 Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 1 Thời gian 15’
Mục tiêu: HDHS tìm hiểu quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu
Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, phân tích mẫu
KT: Động não, đặt câu hỏi và trả lời.
GV treo bảng phụ có chứa các ví dụ
Yêu cầu HS đọc ví dụ ở bảng phụ
Yêu cầu HS phân tích cấu tạo của từng ví dụ
và chỉ ra quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu
1.Vì trời mưa nên đường ngập nước
2.Nếu trời mưa to thì khu phố này sẽ ngập
nước
3.Nó học giỏi còn tôi học kém
4.Trời càng mưa to, đường càng ngập nước
5.Cậu đọc hay tôi đọc?
I Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu
1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu
Ví dụ: bảng phụ
1 Quan hệ nguyên nhân
2 Quan hệ điều kiện (giả thiết)
Trang 146.Nó không những học giỏi mà còn hát hay.
7.Tôi ăn cơm xong, rồi tôi đi học
8.Trong khi chị nấu cơm thì em nhặt rau
9.Mọi người im lặng: chủ tọa bắt đầu phát
biểu
*Tích hợp kĩ năng sống
- Ra quyết định: trình bày, trao đổi ý kiến về
đặc điểm của các loại câu ghép- hiểu và đặt
câu theo đúng kiểu câu dùng với mục đích
nói
?Từ những ví dụ trên, em rút ra được điều gì
về mối quan hệ của từng vế? (Đối tượng
Để nhận biết chính xác quan
hệ ý nghĩa của câu ghép phảidựa vào văn cảnh, hoàn cảnhgiao tiếp cụ thể
2 Ghi nhớ/ SGK
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
3.3 Hoạt động : Luyện tập, thực hành Thời gian: 20’
- Tư duy sáng tạo: phân tích, đối
chiếu đặc điểm các loại câu: Câu
ghép, quan hệ ý nghĩa giữa các vé
của câu ghép
*Tích hợp giáo dục đạo đức: Giản
dị trong việc sử dụng từ ngữ, biết sử
dụng các loại câu trong tình huống
a Quan hệ nguyên nhân – kết quả, giảithích
b Quan hệ điều kiện (giả thiết) – kết quả
c Quan hệ tăng tiến
d Quan hệ tương phản
e Quan hệ thời gian nối tiếp, quan hệnguyên nhân
2.Bài tập 2 Đoạn trích 1
- Trời xanh thẳm chắc nịch
- Trời rải mây hơi sương
- Trời âm u nặng nề
- Trời ầm ầm giận dữ
Quan hệ giữa các vế ở cả 4câu ghép đều làquan hệ điều kiện, vế đầu chỉ điều kiện, vế
Trang 15- Buổi sớm mới quang.
- Buổi chiều mặt biển
Quan hệ giữa các vế ở cả 2 câu ghép đều làquan hệ nguyên nhân, vế đầu chỉ nguyênnhân, vế sau chỉ kết quả
Bài tập 3
-Xét về mặt lập luận, mỗi câu ghép trình bàymột việc mà lão Hạc nhờ ông giáo Nếu táchmỗi vế trong câu ghép thành một câu đơn thìkhông đảm bảo được tính mạch lạc của lậpluận Xét về giá trị biểu hiện, tác giả cố ý viếtcâu dài để tái hiện cách kể lể dài dòng của lãoHạc
Bài tập 4
a, Quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghépthứ hai là quan hệ điều kiện Để thể hiện rõmối quan hệ này, không nên tách mỗi vế câuthành một câu đơn
b, Trong các câu ghép còn lại, nếu tách mỗi
vế câu thành một câu đơn (Thôi! U van con
U lạy con Con có thương thầy, thương u.Con đi ngay bây giờ cho u.) thì hàng loạt câungắn đặt cạnh nhau như vậy có thể giúp tahình dung là nhân vật nói nhát gừng hoặcnghẹn ngào Trong khi đó, cách viết của NgôTất Tố gợi cách nói kể lể, van vỉ, thiết tha củachị Dậu
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
3.4 HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
- Thời gian: 2 phút
- Phương pháp tích cực: thuyết trình, vấn đáp.
- Kĩ thuật áp dụng: động não, đặt câu hỏi, trả lời
Giáo viên hệ thống lại kiến thức bài học
Tích hợp môi trường: sử dụng các ví dụ minh họa hướng tới việc tạo tình huốngbảo vệ môi trường
Trang 16Tích hợp giáo dục đạo đức: giáo dục lòng yêu thương, sự khoan dung, giản dị khiviết và tạo dựng các câu chuyện trong văn tự sự.
3.5 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài (3’)
- Học bài, nắm kiến thức bài học
- Hoàn thiện các bài tập còn lại trong SGK
- Chuẩn bị bài: Phương pháp thuyết minh theo hệ thống câu hỏi sau:
PHIẾU HỌC TẬP
HS đọc các văn bản ở bài Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh
?Mỗi văn bản đang trình bày vấn đề gì? (vấn đề chính) Các văn bản ấy đã sử dụng những loại tri thức gì? Để có những tri thức này, người viết cần phải có những kĩ năng nào? Thế nào là quan sát, học tập, tích lũy?
? Theo em, các tri thức thuyết minh cần phải đạt những yêu cầu gì? Tại sao?
? Qua đó, ta có thể rút ra kết luận gì về những yêu cầu đối với một bài văn thuyết minh?
*GV yêu cầu HS đọc ví dụ 2b
?Trong các câu trên, người ta thường sử dụng từ gì?
? Sau từ là người ta thường cung cấp kiến thức về phương diện nào của đối tượng?
?Kiểu câu này giúp cho người đọc hiểu được điều gì trong văn bản thuyết minh?
Nó thuộc kiểu câu gì?
?Vị trí của câu định nghĩa thường ở vị trí nào của bài văn thuyết minh? Tác dụng?
?Đoạn văn trên cung cấp những số liệu nào? Nếu không có số liệu có thể làm sáng
tỏ vai trò của cỏ trong thành phố không?
Yêu cầu HS đọc ví dụ 2e (SGK)
?Đoạn văn trên đã sử dụng phương pháp gì? Tác dụng của phương pháp này là gì?
Yêu cầu HS đọc ví dụ 2g (SGK)
?Hãy cho biết Huế đã được trình bày các đặc điểm theo những mặt nào?
? Cách trình bày trên có tác dụng gì?Cách trình bày trên là phương pháp gì?
Ngày soạn: 25/11/2020 Tiết 51
Tập làm văn: PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
