Tiểu luận hoc phần vệ SINH và PHÒNG BỆNH TRẺ EM

BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: VỆ SINH VÀ PHÒNG BỆNH TRẺ EM Đề tài: BIỆN PHÁP PHÒNG CÁC BỆNH ĐƯỜNG HÔ HẤP CHO TRẺ Ở TRƯỜNG MẦM NON A Table of Contents A. MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Lịch sử của vấn đề nghiên cứu 2 3. Mục đích nghiên cứu 3 4. Nhiệm vụ nghiên cứu 3 5. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3 6. Phương pháp nghiên cứu 3 7. Cấu trúc đề tài 3 B. NỘI DUNG 5 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 5 1.1. Một số kiến thức cơ bản về bệnh hô hấp 5 1.1.1. Khái niệm bệnh đường hô hấp 5 1.1.2. Một số bệnh đường hô hấp thường gặp ở trẻ mầm non 5 1.1.3. Nguyên nhân của các bệnh đường hô hấp 9 1.1.4. Tác hại của bệnh đường hô hấp 10 1.1.5. Biểu hiện của bệnh đường hô hấp 11 1.1.6. Cách chăm sóc cho trẻ khi mắc bệnh đường hô hấp 12 1.1.7. Cách phòng bệnh đường hô hấp 12 1.2. Đặc điểm sinh lý của trẻ mầm non liên quan đến bệnh đường hô hấp 13 1.2.1. Khoang mũi 13 1.2.2. Thanh quản 14 1.2.3. Khí quản 14 1.2.4. Phế quản 14 1.2.5. Phổi 14 CHƯƠNG 2. BIỆN PHÁP PHÒNG CÁC BỆNH HÔ HẤP CHO TRẺ Ở TRƯỜNG MẦM NON A – 15 2.1. Một số vấn đề chung về địa bàn nghiên cứu 15 2.2. Thực trạng phòng các bệnh đường hô hấp cho trẻ ở trường mầm non A – Thành Phố Huế 16 2.2.1. Nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc phòng bệnh hô hấp ở trẻ mầm non 16 2.2.2. Nhận thức của giáo viên về các bệnh đường hô hấp ở trẻ mầm non 16 2.2.3. Tình hình trẻ mắc bệnh về đường hô hấp ở trường mầm non 20 2.2.4. Nội dung và cách thức thực hiện việc phòng bệnh cho trẻ ở trường mầm non 21 2.2.6. Những khó khăn thường gặp trong việc thực hiện các biện pháp phòng bệnh đường hô hấp cho trẻ 23 2.2.7. Hiệu quả đã đạt được qua việc phòng bệnh cho trẻ ở trường mầm non 24 2.3. Biện pháp nâng cao hiệu quả phòng bệnh đường hô hấp cho trẻ ở trường mầm non A 24 2.3.1. Nâng cao nhận thức cho giáo viên 24 2.3.2. Nâng cao cơ sở vật chất và môi trường sống cho trẻ ở trường mầm non 25 2.3.3. Vệ sinh cơ quan hô hấp hàng ngày cho trẻ 25 2.3.4. Nâng cao sức đề kháng cho trẻ 26 2.3.5. Phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường 26 C. KẾT LUẬN 28 TÀI LIỆU THAM KHẢO 29 PHỤ LỤC 1 DANH MỤC BẢNG Table of Contents Bảng 2.1: Nhận thức của giáo viên về những bệnh đường hô hấp hay gặp ở trẻ 16 Bảng 2.2: Nhận thức của giáo viên về nguyên nhân và yếu tố thuận lợi gây ra bệnh đường hô hấp ở trẻ 17 Bảng 2.3. Nhận thức của giáo viên về những biểu hiện hay xảy ra khi trẻ mắc bệnh 18 Bảng 2.4: Nhận thức của giáo viên về những tác hại có thể xảy ra khi trẻ mắc bệnh về đường hô hấp 19 Bảng 2.5: Nhận thức của giáo viên về thời điểm trẻ dễ mắc bệnh đường hô hấp 19 Bảng 2.6: Tình hình trẻ mắc bệnh đường hô hấp trong một năm 20 Bảng 2.7: Những biện pháp và cách thức thực hiện việc phòng bệnh đường hô hấp cho trẻ 21 Bảng 2.8 : Cơ sở vật chất – trang thiết bị vệ sinh trong trường mầm non đáp ứng việc phòng bệnh cho trẻ 22 Bảng 2.9: Những khó khăn mà giáo viên thường gặp khi thực hiện các biện pháp phòng bệnh 23 A. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục mầm non góp phần cùng với sự phát triển của giáo dục Việt Nam đào tạo ra những con người có năng lực, phát triển toàn diện không những cả về phẩm chất trí tuệ, phẩm chất đạo đức mà còn đầy đủ về sức khỏe. Những năm đầu đời sự phát triển của trẻ diễn ra rất nhanh, đặc biệt là sự phát triển về thể chất. Tuy nhiên, quá trình phát triển này diễn ra không đồng đều và thường chịu nhiều yếu tố tác động, làm ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất của trẻ. Các yếu tố thường ảnh hưởng đến trẻ như: yếu tố môi trường, khí hậu, không khí bị ô nhiễm, hay yếu tố nhiệt độ, độ ẩm thay đổi đột ngột, giao mùa… gây ra những bệnh tật cho trẻ em. Ngoài ra, ở trẻ hệ hô hấp còn non yếu, chưa có khả năng miễn dịch tốt nên trẻ dễ mắc các bệnh về đường hô hấp. Khi trẻ mắc bệnh, làm cho thể chất của trẻ phát triển kém, cơ thể gầy gò, ốm yếu, làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển toàn diện của trẻ, làm cho sự phát triển của trẻ diễn ra không đồng đều. Ở nước ta điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, thời tiết thay đổi theo mùa nên tạo điều kiện thuận lợi gây nên các bệnh về đường hô hấp ở trẻ. Cùng với môi trường sống đang bị ô nhiễm, khói bụi,.., cũng đe dọa đến hệ hô hấp non yếu của trẻ. Các bệnh hô hấp thường phổ biến ở thành thị hơn là nông thôn, tỉ lệ mắc bệnh ở nước ta tăng lên vào khoảng tháng 4, tháng 5 và tháng 9, tháng 10. Bên cạnh đó, khó khăn cho các trường mầm non trong quá trình bảo vệ cho trẻ khỏi các bệnh hô hấp đó là số giáo viên ít, trong khi số trẻ trong một lớp vượt ra khỏi số lượng cho phép từ 5–10 trẻ. Chính vì vậy mà các cô giáo không đủ điều kiện để quan tâm đủ cho từng trẻ. Khiến bệnh về đường hô hấp ngày càng khó kiếm soát và lan rộng hơn. Hệ miễn dịch của trẻ vốn chưa hoàn thiện nên còn rất non yếu và dễ dàng bị tác động, ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bên ngoài. Điều này lý giải nguyên nhân vì sao trẻ thường mắc các bệnh liên quan đến đường hô hấp, đặc biệt trong hoàn cảnh thời tiết chuyển mùa. Bệnh về đường hô hấp là một căn bệnh có khả năng lây lan và hay bị tái phát, chính vì vậy, các bậc phụ huynh và giáo viên mầm non nên lưu ý để có thể nhận biết và điều trị kịp thời, dứt điểm cho bé tránh tình trạng biến chứng nguy hiểm. Bệnh về đường hô hấp xảy ra phần lớn là do virut và vi khuẩn, các loại virut thường gặp là virut hợp bào hô hấp, virut cúm, virut sởi…, các loại vi khuẩn thường gặp là liên cầu, tụ cầu, phế cầu… khi người lớn không biết cách chăm sóc cho trẻ, không có phương pháp tốt để phòng tránh cho trẻ thì vi khuẩn và virut sẽ lợi dụng điều kiện không thuận lợi từ môi trường để gây bệnh cho trẻ. Khi trẻ mắc bệnh sẽ gây ảnh hưởng cho gia đình và xã hội về chi phí khám bệnh, thuốc men, chăm sóc, viện phí…. ảnh hưởng đến tinh thần và thể chất của cả trẻ và cả cha mẹ trẻ. Trên thực tế, phòng bệnh đường hô hấp cho trẻ mặc dù đã được quan tâm nhưng nhận thức về bệnh còn chưa đầy đủ và rõ ràng, chính vì vậy mà dẫn đến những hậu quả xấu cho trẻ. Từ những lí do trên tôi chọn đề tài: “Biện pháp phòng các bệnh hô hấp cho trẻ ở trường Mầm Non A –Thành Phố Huế” để điều tra và nghiên cứu.

ĐẠI HỌC TRỪƠNG ĐẠI HỌC SU PHẠM

………………

BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: VỆ SINH VÀ PHÒNG BỆNH TRẺ EM

Đề tài : BIỆN PHÁP PHÒNG CÁC BỆNH ĐƯỜNG HÔ HẤP

CHO TRẺ Ở TRƯỜNG MẦM NON A

Giảng viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:

Table of Contents

A MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu 2

3 Mục đích nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Cấu trúc đề tài 3

B NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 5

1.1 Một số kiến thức cơ bản về bệnh hô hấp 5

1.1.1 Khái niệm bệnh đường hô hấp 5

1.1.2 Một số bệnh đường hô hấp thường gặp ở trẻ mầm non 5

1.1.3 Nguyên nhân của các bệnh đường hô hấp 9

1.1.4 Tác hại của bệnh đường hô hấp 10

1.1.5 Biểu hiện của bệnh đường hô hấp 11

1.1.6 Cách chăm sóc cho trẻ khi mắc bệnh đường hô hấp 12

1.1.7 Cách phòng bệnh đường hô hấp 12

1.2 Đặc điểm sinh lý của trẻ mầm non liên quan đến bệnh đường hô hấp.13 1.2.1 Khoang mũi 13

1.2.2 Thanh quản 14

1.2.3 Khí quản 14

1.2.4 Phế quản 14

1.2.5 Phổi 14

CHƯƠNG 2 BIỆN PHÁP PHÒNG CÁC BỆNH HÔ HẤP CHO TRẺ Ở TRƯỜNG MẦM NON A – 15

2.1 Một số vấn đề chung về địa bàn nghiên cứu 15

2.2 Thực trạng phòng các bệnh đường hô hấp cho trẻ ở trường mầm

non A – Thành Phố Huế 16

2.2.1 Nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc phòng bệnh hô hấp ở trẻ mầm non 16

2.2.2 Nhận thức của giáo viên về các bệnh đường hô hấp ở trẻ mầm non 16

2.2.3 Tình hình trẻ mắc bệnh về đường hô hấp ở trường mầm non 20

2.2.4 Nội dung và cách thức thực hiện việc phòng bệnh cho trẻ ở trường mầm non 21

2.2.6 Những khó khăn thường gặp trong việc thực hiện các biện pháp phòng bệnh đường hô hấp cho trẻ 23

2.2.7 Hiệu quả đã đạt được qua việc phòng bệnh cho trẻ ở trường mầm non 24

2.3 Biện pháp nâng cao hiệu quả phòng bệnh đường hô hấp cho trẻ ở trường mầm non A 24

2.3.1 Nâng cao nhận thức cho giáo viên 24

2.3.2 Nâng cao cơ sở vật chất và môi trường sống cho trẻ ở trường mầm non 25

2.3.3 Vệ sinh cơ quan hô hấp hàng ngày cho trẻ 25

2.3.4 Nâng cao sức đề kháng cho trẻ 26

2.3.5 Phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường 26

C KẾT LUẬN 28

TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

PHỤ LỤC 1

DANH MỤC BẢNG

Table of Contents

Bảng 2.1: Nhận thức của giáo viên về những bệnh đường hô hấp hay gặp ở trẻ 16Bảng 2.2: Nhận thức của giáo viên về nguyên nhân và yếu tố thuận lợi gây ra bệnh đường hô hấp ở trẻ 17Bảng 2.3 Nhận thức của giáo viên về những biểu hiện hay xảy ra khi trẻ mắc bệnh 18Bảng 2.4: Nhận thức của giáo viên về những tác hại có thể xảy ra khi trẻ mắc bệnh về đường hô hấp 19Bảng 2.5: Nhận thức của giáo viên về thời điểm trẻ dễ mắc bệnh đường hô hấp 19Bảng 2.6: Tình hình trẻ mắc bệnh đường hô hấp trong một năm 20Bảng 2.7: Những biện pháp và cách thức thực hiện việc phòng bệnh đường hôhấp cho trẻ 21Bảng 2.8 : Cơ sở vật chất – trang thiết bị vệ sinh trong trường mầm non đáp ứng việc phòng bệnh cho trẻ 22Bảng 2.9: Những khó khăn mà giáo viên thường gặp khi thực hiện các biện pháp phòng bệnh 23

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục mầm non góp phần cùng với sự phát triển của giáo dục ViệtNam đào tạo ra những con người có năng lực, phát triển toàn diện khôngnhững cả về phẩm chất trí tuệ, phẩm chất đạo đức mà còn đầy đủ về sức khỏe

Những năm đầu đời sự phát triển của trẻ diễn ra rất nhanh, đặc biệt là

sự phát triển về thể chất Tuy nhiên, quá trình phát triển này diễn ra khôngđồng đều và thường chịu nhiều yếu tố tác động, làm ảnh hưởng đến sự pháttriển thể chất của trẻ Các yếu tố thường ảnh hưởng đến trẻ như: yếu tố môitrường, khí hậu, không khí bị ô nhiễm, hay yếu tố nhiệt độ, độ ẩm thay đổi độtngột, giao mùa… gây ra những bệnh tật cho trẻ em Ngoài ra, ở trẻ hệ hô hấpcòn non yếu, chưa có khả năng miễn dịch tốt nên trẻ dễ mắc các bệnh vềđường hô hấp Khi trẻ mắc bệnh, làm cho thể chất của trẻ phát triển kém, cơthể gầy gò, ốm yếu, làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển toàn diện của trẻ,làm cho sự phát triển của trẻ diễn ra không đồng đều

Ở nước ta điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, thời tiết thay đổi theomùa nên tạo điều kiện thuận lợi gây nên các bệnh về đường hô hấp ở trẻ.Cùng với môi trường sống đang bị ô nhiễm, khói bụi, , cũng đe dọa đến hệ hôhấp non yếu của trẻ Các bệnh hô hấp thường phổ biến ở thành thị hơn lànông thôn, tỉ lệ mắc bệnh ở nước ta tăng lên vào khoảng tháng 4, tháng 5 vàtháng 9, tháng 10 Bên cạnh đó, khó khăn cho các trường mầm non trong quátrình bảo vệ cho trẻ khỏi các bệnh hô hấp đó là số giáo viên ít, trong khi số trẻtrong một lớp vượt ra khỏi số lượng cho phép từ 5–10 trẻ Chính vì vậy màcác cô giáo không đủ điều kiện để quan tâm đủ cho từng trẻ Khiến bệnh vềđường hô hấp ngày càng khó kiếm soát và lan rộng hơn

Hệ miễn dịch của trẻ vốn chưa hoàn thiện nên còn rất non yếu và dễdàng bị tác động, ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bên ngoài Điều này lý giảinguyên nhân vì sao trẻ thường mắc các bệnh liên quan đến đường hô hấp, đặcbiệt trong hoàn cảnh thời tiết chuyển mùa Bệnh về đường hô hấp là một cănbệnh có khả năng lây lan và hay bị tái phát, chính vì vậy, các bậc phụ huynh

và giáo viên mầm non nên lưu ý để có thể nhận biết và điều trị kịp thời, dứtđiểm cho bé tránh tình trạng biến chứng nguy hiểm.

Bệnh về đường hô hấp xảy ra phần lớn là do virut và vi khuẩn, các loạivirut thường gặp là virut hợp bào hô hấp, virut cúm, virut sởi…, các loại vikhuẩn thường gặp là liên cầu, tụ cầu, phế cầu… khi người lớn không biết cáchchăm sóc cho trẻ, không có phương pháp tốt để phòng tránh cho trẻ thì vikhuẩn và virut sẽ lợi dụng điều kiện không thuận lợi từ môi trường để gâybệnh cho trẻ Khi trẻ mắc bệnh sẽ gây ảnh hưởng cho gia đình và xã hội vềchi phí khám bệnh, thuốc men, chăm sóc, viện phí… ảnh hưởng đến tinh thần

và thể chất của cả trẻ và cả cha mẹ trẻ

Trên thực tế, phòng bệnh đường hô hấp cho trẻ mặc dù đã được quantâm nhưng nhận thức về bệnh còn chưa đầy đủ và rõ ràng, chính vì vậy mà

dẫn đến những hậu quả xấu cho trẻ Từ những lí do trên tôi chọn đề tài: “Biện

pháp phòng các bệnh hô hấp cho trẻ ở trường Mầm Non A –Thành Phố Huế”

để điều tra và nghiên cứu

2 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu

Về vấn đề nhận thức về bệnh và các biện pháp phòng bệnh đường hôhấp cho trẻ ở lứa tuổi mầm non đã được rất nhiều các nhà nghiên cứu quantâm và tìm hiểu

Tác giả Lê Thị Hoa Mai – Trần Văn Dần đã nghiên cứu để biên soạn raGiáo trình phòng bệnh và đảm bảo an toàn cho trẻ mầm non Nội dung tài liệu

đề cập đến các bệnh thường gặp ở trẻ, các bệnh chuyên khoa, các bệnh truyềnnhiễm, đảm bảo an toàn và phòng tránh một số tai nạn thường gặp, giáo dụcphòng bệnh cho trẻ Giáo trình này nhằm cung cấp cho sinh viên có tài liệuhọc tập, nắm được những kiến thức cơ bản và kĩ năng cần thiết về công tác đềphòng một số bệnh thường gặp ở tuổi mầm non [3]

Giáo trình Nhi khoa tập 1, là giáo trình được các tác giả Phan HùngViệt, Nguyễn Thị Kiều Nhi, Bùi Bỉnh Bảo Sơn, Nguyễn Thị Cự, Hoàng ThịThủy Yên chủ biên và cùng với 17 tác giả khác tham gia biên soạn, đây là tàiliệu được thu thập và biên soạn lại thành sách Nội dung nghiên cứu của giáo

trình này là nghiên cứu các đặc điểm sinh lý của trẻ và những bệnh xảy ra ởtrẻ em Với mục đích dùng để làm tài liệu cho sinh viên học tập, nhận biết vềbệnh và cách điều trị bệnh khi trẻ mắc phải, trong đó có các bệnh về đường hôhấp [4]

Tác giả Bùi Thúy Ái đã cùng với hai cộng sự là Nguyễn Ngọc Châu vàBùi Thị Thoa đã tiến hành nghiên cứu và đưa ra một giáo trình Giải phẩu sinh

lý – vệ sinh phòng bệnh trẻ em Họ cho rằng muốn trẻ được giáo dục tốt thìtrước tiên giáo viên phải được giáo dục, phải có sự hiểu biết đầy đủ về trẻ.Chính vì vậy mà đây là một tài liệu cần thiết để sinh viên và các giáo viên cóthể tham khảo và học tập, để biết được đặc điểm giải phẩu sinh lý, cấu tạo củatrẻ Biết được những bệnh hay gặp ở trẻ, cách chăm sóc sức khỏe ban đầu vàhọc được các kỹ năng cấp cứu thông thường cho trẻ ở trường mầm non

Ngoài ra còn có một số luận văn đã nghiên cứu một số đề tài có liênquan đến các bệnh đường hô hấp ở trẻ

Trong đề tài “thực trạng giáo dục phòng bệnh nhiễm khuẩn hô hấp cấptính cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ởtrường mầm non Đống Đa – Hà Nội”, tác giả Phan Thị Hoa nghiên cứu vềđặc điểm tâm lí của trẻ, hoạt động chủ đạo của trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo; nghiêncứu thực trạng hình thức, nội dung, phương pháp lồng ghép nội dung cần giáodục cho trẻ, từ đó đề xuất một số biện pháp giáo dục phòng bệnh cho trẻ [9]

Trong đề tài “Thực trạng và một số yếu tố nguy cơ về nhiễm khuẩn hôhấp cấp tính của trẻ dưới 5 tuổi tại một số xã miền núi tỉnh Bắc Cạn”, tác giảMai Anh Tuấn đã nghiên cứu về đặc điểm sinh lý có liên quan đến bệnhnhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ, cơ sở lí luận về bệnh, thực trạng và cácyếu tố nguy cơ về nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính của trẻ dưới 5, sau đó đưa ramột số khuyến nghị cho phụ huynh để việc trẻ bị mắc bệnh nhiễm khuẩn hôhấp cấp tính được giảm thiểu hơn [10]

3 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu về thực tiễn cách phòng các bệnh hô hấp cho trẻ ở trườngmầm non để xác định được các nội dung, phương pháp thực hiện của công tác

phòng bênh Từ đó, đưa ra những yêu cầu, biện pháp thích hợp để giúp cácgiáo viên nâng cao hiệu quả trong việc phòng bệnh hô hấp cho trẻ cách hiệuquả và thiết thực nhất.

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn về cách phòng các bệnh hô hấpcho trẻ ở trường mầm non A

Đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả thực hiện biện phápphòng các bệnh hô hấp cho trẻ ở trường mầm non

5 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

- Qúa trình phòng các bệnh đường hô hấp cho trẻ ở trường mầm non

- Khách thể nghiên cứu: Giáo viên trường mầm non A

5.2 Phạm vi nghiên cứu

Trẻ lứa tuổi mầm non trường mần non A

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Sưu tầm, phân tích và tổng hợp các tài liệu, sách báo để tìm hiểu cơ sở

lý luận của các yếu tố có liên quan đến việc nghiên cứu biện pháp phòngchống bệnh hô hấp cho trẻ mầm non

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Điều tra bằng bảng hỏi: điều tra giáo viên về việc phòng bệnh hô hấpcho trẻ ở trường mầm non

6.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học.

Xử lý số liệu điều tra thu được bằng phầm mềm Excel

7 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và kiến nghị sư phạm, phần nội dung đềtài gồm có 2 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2: Biện pháp phòng các bệnh hô hấp cho trẻ ở trường MầmNon A – Thành Phố Huế

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Một số kiến thức cơ bản về bệnh hô hấp

1.1.1 Khái niệm bệnh đường hô hấp

Đường hô hấp chính là nơi mà nhiều mầm bệnh (vi rút, vi khuẩn) dễdàng xâm nhập khi trẻ hít thở Đối với trẻ, đường thở ngắn và hẹp nên mầmbệnh dễ lây lan hơn Đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, bệnh đường hô hấp thườngxuyên tấn công do hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh nên sức đề kháng và khảnăng miễn dịch của trẻ kém Chính vì vậy, trẻ không đủ sức chống đỡ với sựtấn công của các mầm bệnh xâm nhập từ bên ngoài

Bệnh đường hô hấp là tình trạng viêm nhiễm của các cơ quan, bộ phậnthuộc đường hô hấp Bệnh đường hô hấp không phải là một bệnh mà là một tổhợp nhiều bệnh

Bệnh về đường hô hấp xảy ra phần lớn là do virut và vi khuẩn, các loạivirut thường gặp là virut hợp bào hô hấp, virut cúm, virut sởi…, các loại vikhuẩn thường gặp là liên cầu, tụ cầu vàng, phế cầu… Đối với nhiễm khuẩn hôhấp cấp tính do virus có tiên lượng khả quan, ngoại trừ một số bệnh nặng nhưviêm tiểu phế quản cấp, viêm phổi do adenovirus ở trẻ nhỏ có thể dẫn đến tửvong, còn đa số các trường hợp còn lại không cần đến kháng sinh Đối vớinhiểm khuẩn cấp tính do vi khuẩn, phần lớn đều gây ra nguy hiểm và cần đếnkháng sinh Đặc biệt nguy hiểm là viêm phổi do tụ cầu vàng, viêm nắp thanhquản do H.influenzae [4; tr.265-266]

Bệnh đường hô hấp được đi từ nhẹ đến nặng Khi bị nhiễm khuẩnđường hô trên nếu không được chữa trị triệt để sẽ dẫn đến nhiễm khuẩnđường hô hấp dưới và gây ra những biến chứng ngiêm trọng đối vói nhữngtrường hợp mẫn cảm có thể dẫn đến tử vong

Bệnh đường hô hấp thường xảy ra khi có điều kiện thuận lợi từ môitrường, không khí Đặc biệt ở khí hậu nước ta thường xuyên thay đổi, nhiệt độlên xuống thất thường làm cho nguy cơ mắc bệnh càng gia tăng, bệnh thường

xảy ra vào tháng 4, tháng 5 và tháng 9, tháng 10 Khi trẻ mắc bệnh sẽ dẫn đếntình trạng ủ rủ, khó thở, mệt mỏi toàn thân, làm cho trẻ biến ăn, và có thể dẫnđến tình trạng không cân bằng được thành phần dinh dưỡng gây suy dinhdưỡng.

1.1.2 Một số bệnh đường hô hấp thường gặp ở trẻ mầm non

Bệnh đường hô hấp không phải là một bệnh mà là một tổ hợp nhiềubệnh xảy ra ở hệ thống đường hô hấp của trẻ Bệnh đường hô hấp được chiathành hai nhóm bệnh chính, đó là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính đường hô hấptrên và nhiễm khuẩn cấp tính đường hô hấp dưới

1.1.2.1 Bệnh nhiễm khuẩn cấp tính đường hô hấp trên

Đường hô hấp trên bao gồm: mũi, hầu, họng, xoang và cả thanh quản,đảm nhiệm chức năng chủ yếu là lấy không khí bên ngoài cơ thể, làm ẩm,sưởi ấm và lọc không khí trước khi đưa vào phổi Do là cơ quan đầu ngoàicùng tiếp xúc với không khí nên đường hô hấp trên dễ bị các tác nhân từ bênngoài môi trường tấn công gây bệnh [6]

Nhiễm khuẩn đường hô hấp trên là tình trạng viêm nhiễm của các cơquan, bộ phận thuộc đường hô hấp trên, gồm: mũi, hầu, họng, xoang và thanhquản Như vậy, viêm đường hô hấp trên không phải là một bệnh mà là một tổhợp nhiều bệnh, thường gặp là: Cảm lạnh, viêm họng, viêm amidan, viêmxoang, viêm thanh quản,…

Phần lớn nhiễm khuẩn đường hô hấp trên là những bệnh có mức độnhẹ, trung bình, có thể tự khỏi, một số dễ dàng chữa khỏi tại nhà bằng các liệupháp thông thường Nhưng khi có viêm đường hô hấp trên thì thường ảnhhưởng đến đường hô hấp dưới, kể cả các trường hợp mãn tính Ngoài ra, còngây các bệnh toàn thân rất nguy hiểm như viêm cầu thận cấp, thấp tim, viêmkhớp

1.1.2.1.1 Bệnh viêm mũi cấp

Bệnh viêm mũi cấp hay còn được gọi là bệnh cảm lạnh Cảm lạnh làmột bệnh lý truyền nhiễm do virus gây ra ở đường hô hấp trên nhưng chủ yếuảnh hưởng ở mũi với biểu hiện bệnh nổi bật là ho, đau họng, sổ mũi, hắt hơi

và tắc mũi, có thể kèm theo triệu chứng toàn thân nhẹ như đau mỏi cơ và sốt,thường tự hết trong vòng 7 đến 10 ngày, cũng có thể triệu chứng kéo dài đếnhết tuần thứ 3 [4; tr.266]

Cảm lạnh thông thường là một bệnh nhiễm virus trên đường hô hấp mà

cụ thể là mũi và cổ họng của người bị bệnh Cảm lạnh thông thường là bệnh

vô hại nhưng trong thời gian bị bệnh, người bệnh sẽ cảm thấy khó chịu thậmchí là cực kỳ khó chịu

1.1.2.1.2 Bệnh viêm Amidan

Amidan là một cấu trúc giống thịt – trên thực tế là các hạch bạch huyết– nằm ở hai bên phía sau họng Amidan cũng là nơi sản xuất ra kháng thể IgGrất cần thiết trong miễn dịch Amidan là hệ thống phòng vệ đầu tiên của hệmiễn dịch và thường đóng vai trò thanh lọc các vi khuẩn hoặc virus muốnxâm nhập vào cơ thể thông qua đường mũi hoặc đường miệng

Khi amidan chống lại sự xâm nhập ồ ạt của vi khuẩn vào mũi họngvượt quá mức sẽ xảy ra tình trạng viêm amidan bị sưng, đỏ Hậu quả của sựtập trung tiêu diệt vi khuẩn tại amidan thường để lại xác vi khuẩn và xác bạchcầu, mô hoại tử thành các cục mủ rất hôi, lâu lâu rớt ra khỏi amidan Khiamidan bị viêm nhiều lần, khả năng chống vi khuẩn bị yếu đi, do chính các ổviêm nằm trong amidan, lại là nơi khởi phát cho những đợt viêm vùnghọng.Viêm amidan chiếm tỷ lệ cao ở trẻ em, thường do vi khuẩn gây ra

Viêm amidan là tình trạng amidan bị nhiễm trùng hay nhiễm khuẩn làmcho sưng lên và đau

Viêm amidan là tình trạng amidan bị nhiễm trùng, sưng, đau xảy ra ởmọi lứa tuổi Thông thường, amidan có thể tự khỏi mà không cần điều trị Tuynhiên có trường hợp amidan bị biến chứng gây khó chịu cho người bệnh nếukhông điều trị đúng hướng và kịp thời

Trong trường hợp trẻ bị viêm amidan mãn tính trẻ sẽ ngáy khi ngủ vàchủ yếu thở bằng miệng Khi nói chuyện, trẻ sẽ phát âm giọng mũi hoặc khókhăn khi phát âm Tình trạng amidan mãn tính nếu không được điều trị kịpthời có thể gây ra hội chứng ngưng thở khi ngủ và sẽ ảnh hưởng đến chứcnăng tai của trẻ

1.1.2.1.3 Bệnh viêm họng đỏ

Viêm họng đỏ là tình trạng viêm niêm mạc họng ở thể cấp tính, thường

do virus hoặc vi khuẩn gây ra Trẻ em là đối tượng thường gặp phải căn bệnhnày nhất, chúng có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc cùng với viêm amidan, viêm

VA, cúm,…

Viêm họng đỏ là một dạng bệnh viêm họng, gây nên bởi tình trạngviêm nhiễm niêm mạc hầu họng do vi khuẩn hay virus gây ra lây lan với tốc

độ nhanh, phân biệt với 2 loại viêm họng còn lại với đặc điểm: niêm mạc hầu

đỏ Bệnh viêm họng đỏ có thể gặp ở nhiều độ tuổi khác nhau, nhưng thườnggặp ở trẻ em, xuất hiện thường cùng với sổ mũi, cảm cúm, viêm amidan hoặcviêm VA,…

Viêm họng đỏ là một trong 3 loại viêm họng thường gặp cùng với viêmhọng trắng và viêm họng loét gây ra những triệu chứng khó chịu cho ngườibệnh

1.1.2.1.4 Bệnh viêm tai giữa

Viêm tai giữa là tình trạng viêm toàn bộ hệ thống hòm nhĩ và xươngchũm, thường có tạo dịch trong hòm nhĩ Dịch này có thể nhiễm trùng hoặc

vô trùng

Bệnh viêm tai giữa là bệnh lý về đường hô hấp trên có thể xuất hiện ởnhiều đối tượng khác nhau, tuy nhiên tỷ lệ bệnh ở trẻ em thường cao hơn cả.Việc điều trị chứng bệnh này đòi hỏi người bệnh cần có sự kiên trì trong mộtthời gian dài, bởi nếu không được chữa dứt điểm, bệnh sẽ rất dễ biến chứngsang những tình trạng trầm trọng hơn

Viêm tai giữa cấp là dạng viêm tai thường gặp nhất, đặc biệt là ở trẻnhỏ do cấu trúc tai chưa được hoàn thiện Nếu không có biện pháp chữa trịkịp thời và tích cực, viêm tai giữa cấp có thể trở thành viêm tai giữa mãn tínhhay các biến chứng nguy hiểm như viêm màng não, áp xe não, viêm tắc tĩnhmạch bên hay liệt dây VII ngoại vi

Bệnh viêm tai giữa bao gồm hai bệnh chính, nhiễm trùng cấp gọi làviêm tai giữa nung mũ hoặc viêm tai giữa cấp; và viêm kèm với tràn dịch gọi

là viêm tai giữa hoặc viêm tai giữa xuất tiết Cả hai loại bệnh này có liên quanđến nhau; nhiễm trùng cấp thường gây viêm và xuất tiết rồi viêm và xuất tiếtlàm cho trẻ dễ bị nhiễm trùng tái diễn [4; tr.270]

1.1.2.2 Bệnh nhiễm khuẩn cấp tính đường hô hấp dưới

Bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới thường xảy ra tình trạng bệnh nặnghơn nhiễm khuẩn đường hô hấp trên, do sự ảnh hưởng từ các bệnh của đường hôhấp trên không được chữa trị tận gốc Thông thường viêm đường hô hấp dướithường có nguy cơ cao biến chứng cao có thể gây tử vong, đặc biệt là đối với cáctrẻ nhỏ.

Bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới ở trẻ em thường xảy ra vào mùađông khi bố mẹ có xu hướng cho trẻ ở trong phòng kín ít tiếp xúc với khôngkhí trong lành, hay khi cơ quan hô hấp của trẻ bị tổn thương do nhiễm khuẩn

vì tiếp xúc với các yêu tố như khói bụi, nhiễm lạnh hoặc lây từ người bệnhkhác khi tiếp xúc,… [8]

1.1.2.2.1 Viêm thanh quản rít

Là do luồng không khí đi qua chỗ hẹp thường nghe thấy các tổn thươngcủa thanh quả như:

Thở rít thanh quản bẩm sinh, chỉ nghe thấy ở thì thở vào và tăng lên khitrẻ giãy giụa, vật vã, mất đi khi ngủ yên hoặc ngủ, thấy rõ từ 3-6 tháng, saumột năm giảm dần và hết [3; tr.83]

Viêm thanh quản rít thường gặp ở trẻ từ 2-6 tuổi đang bị viêm đường

hô hấp trên: đang đem tỉnh giấc lên cơn khó thở, có tiếng thơ rít, co lõm, môitím, kéo dài vài ba phút đến một tiếng, sau đó trẻ ho húng hắng, tiếng khànnhưng chơi bình thường, chỉ cần ủ ấm, xoa dầu là hết Sau đó điều trị viêmđường hô hấp trên

Ngoài ra, còn có thở rít trong viêm thanh quản bạch hầu, viêm thanhquản do sởi, thở rít do dị tật, dị vạt đường thở Đây là những thể nặng cần đưađến bệnh viện ngay [3; tr 84]

Viêm thanh quản là tình trạng viêm thanh quản từ kích thích, lạm dụnghoặc nhiễm trùng

Bên trong thanh quản là dây thanh - hai nếp gấp của niêm mạc bao phủ

cơ và sụn Thông thường dây thanh mở và đóng êm, tạo thành âm thanh thôngqua chuyển động và rung động Nhưng trong viêm thanh quản, dây thanh bịviêm hay bị kích thích Điều này gây ra sưng biến dạng của các âm thanh bởi

không khí đi qua chúng Kết quả là, giọng nói âm thanh khàn Trong một sốtrường hợp viêm thanh quản, giọng nói có thể trở thành gần như không pháthiện được.

Viêm thanh quản có thể ngắn ngủi (cấp tính) hoặc lâu dài (mãn tính).Hầu hết các trường hợp viêm thanh quản được kích hoạt bởi nhiễm virus tạmthời hoặc biến dạng giọng nói và không nghiêm trọng Khàn tiếng kéo dài đôikhi có thể báo hiệu một điều kiện cơ sở y tế nghiêm trọng hơn

Viêm phổi là bệnh thường gặp, thể hiện tình trạng viêm nhu mô phổi

do tác nhân gây bệnh phần lớn là vi khuẩn Triệu chứng điển hình là sốt cao,lạnh run, ho khạc đàm mủ và đau ngực kiểm màng phổi (đau khi hít sâu vào,khi ho) Khi không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, viêm phổi thườngdiễn tiến nặng có thể gây suy hô hấp cấp tính, nhiễm khuẩn huyết và có thể tửvong

Bệnh hay gặp ở trẻ từ 0-3 tuổi, ở trẻ nhỏ mắc bệnh dễ bị nặng hơn sovới trẻ lớn Viêm phổi là một trong những nguyên nhân chính gây tử vong ởtrẻ, đặc biệt là trẻ dưới một tuổi, trẻ sơ sinh đẻ non, đẻ yếu, trẻ suy dinhdưỡng Theo thống kê của tổ chức y tế thế giới, số tử vong của viêm phổichiếm tỉ lệ 75,5% tổng số tử vong của bệnh đường hô hấp [3; tr.84]

1.1.2.2.3 Bệnh hen ở trẻ em

Hen trẻ em là một bệnh thường gặp do các phế quản bị bít tắc bởi niêmmạc bị phù nề và các đờm rãi, chiếm hơn 20% các bệnh về phổi ở trẻ nhỏ,đứng hàng thứ ba sau bệnh viêm phế quản và viêm phổi

Hen là bệnh viêm mạn tính của đường hô hấp, dai dẳng ở trẻ có cơ địa dịứng với triệu chứng chính là thở rít tái phát kèm theo rối loạn thông khí tắc nghẽn

có hồi phục

Bệnh hen ở trẻ em là sự khó thở từng cơn, với thở rít, chủ yếu thì thở

ra, có thể kèm theo ho khan hoặc ho có đờm, do tắc nghẽn phế quản, tự hồiphục hoặc hồi phục dưới ảnh hưởng của thuốc dãn phế quản [2; tr.22]

1.1.3 Nguyên nhân của các bệnh đường hô hấp

Bệnh đường hô hấp xảy ra chủ yếu là do vi khuẩn và virut và bên cạnh

đó còn có một số các yếu tố thuận lợi để mầm bệnh được sinh trưởng và pháttriển mạnh mẽ

“Thủ phạm” gây bệnh đường hô hấp thường được xác định chủ yếu dovirus như: virus Rhino, Corona, Á cúm Parainfluenza, Adeno, virus hô hấphợp bào RSV Bên cạnh đó cũng không ít trường hợp là do vi khuẩn: liên cầukhuẩn tan máu nhóm A, phế cầu khuẩn, Haemophilus influenzae; hay cũng cóthể là nấm Ngoài ra, các dị nguyên trong không khí, bụi bặm, hóa chất độchại, khói thuốc lá,… cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý này [8]

Bên cạnh tác nhân chính là virut, vi khuẩn thì còn có các yếu tố thuậnlợi sau đây: Trẻ suy dinh dưỡng, sinh non, nhẹ cân, sức đề kháng yếu… làyếu tố dễ mắc các bệnh đường hô hấp hơn trẻ bình thường và khi bị các bệnhđường hô hấp thì thời gian điều trị kéo dài hơn, tiên lượng xấu hơn do sức đềkháng của trẻ bị suy dinh dưỡng luôn kém hơn những trẻ khác Bên cạnh đótrẻ không được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ khi mắc bệnh có nguy cơ tử vong doviêm phổi cao hơn so với trẻ được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ Một nghiên cứu

ở Brazin (1985) cho thấy: Nếu nguy cơ tương đối (RR) của tử vong do viêmphổi ở trẻ được nuôi bằng sữa mẹ là 1, thì ở trẻ đ ược nuôi bằng sữa mẹ + sữa

bò là 1,2 và trẻ chỉ được nuôi bằng sữa bò là 3,3

Thời tiết lạnh và thời điểm giao mùa là điều kiện thuận lợi gây ra các bệnhđường hô hấp ở trẻ em Trẻ em mắc các bệnh đường hô hấp tăng lên rõ rệt vàocác tháng mùa đông Ở Việt Nam, điều kiện khí hậu thay đổi thất thường, chonên tỉ lệ người mắc bệnh đường hô hấp càng tăng, ước tính bệnh đường hô hấp

đã lấy đi 4.000 sinh mạng mỗi năm, trong đó tỷ lệ tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổichiếm 12% Thời điểm mắc bệnh về đường hô hấp không phải là lúc trời lạnh

nhất (tháng 12, 1, 2), mà vào 2 thời điểm giao mùa thời tiết là tháng 4, tháng 5 vàtháng 9, tháng 10.

Ô nhiễm môi trường như: vệ sinh trong nhà, khói bụi công nghiệp làm

ô nhiễm không khí,… sẽ tác động đến hệ hô hấp non yếu của trẻ, làm ảnhhưởng đến hoạt động bảo vệ niêm mạc hô hấp, các lông rung, quá trình tiếtchất nhầy cũng như hoạt động của các đại thực bào, sự sản sinh các globulinmiễn dịch, do đó trẻ dễ bị mắc các bệnh đường hô hấp

Vitamin A là loại vitamin tan trong chất béo, vitamin A ngoài việc giúpphát triển về da, mắt, tiết niệu và ống tiêu hóa, nó còn giúp phát triển vềđường hô hấp thông qua điều chỉnh hoạt động của hệ miễn dịch bằng cách tạobạch cầu chống lại vi trùng và virus gây bệnh Chính vì vậy mà thiếu vitamin

A cũng là một nguyên nhân gây ra các bệnh đường hô hấp

1.1.4 Tác hại của bệnh đường hô hấp

Bệnh đường hô hấp tuy là bệnh có thể chữa trị tại nhà và có thể tự khỏinhưng một trong các biến thể nghiêm trọng ấy là tử vong, do đồng nhiễmbệnh đường hô hấp trên - dưới và chúng tự làm nặng lẫn nhau Biến thể cũnghay gặp đó là biến chứng viêm đường hô hấp dưới nếu viêm đường hô hấptrên không được xử trí đúng đắn và đúng mức Do đó, với một bệnh hết sứcthông thường như cảm lạnh trong mùa đông thì có thể đưa đến viêm phổi,nhất là ở trẻ em Ngoài những biến chứng này thì viêm đường hô hấp trên thểnặng, thể do vi khuẩn dễ gây ra những biến chứng cơ thể khác như viêm não,viêm tim, viêm cầu thận, thấp khớp cấp

Bên cạnh những biến chứng nguy hiểm đó thì khi mắc bệnh về đường

hô hấp thường làm cho trẻ khó chịu, mệt mỏi, uể oải, li bì Bệnh còn gây racho trẻ những tác hại vô cùng nghiêm trọng như là trẻ không uống được hoặc

bỏ bú, làm cho trẻ bị thiếu hụt chất dinh dưỡng, khi không cung cấp đủ chấtdinh dưỡng thì sẽ làm cho trẻ không đủ sức đề kháng chống lại bệnh tật

Khi bị các bệnh về đường hô hấp thì cơ thể của trẻ có thể bị hạ nhiêt

độ, nhưng thông thường vẫn là sốt cao Trẻ bị sốt cao kéo dài hay nhiệt độ lênquá cao nếu không được hạ sốt kịp thời thì sẽ dẫn đến tình trạng nặng hơn là

gây ra co giật Khi trẻ đã phát co giật một lần rồi, thì lần sau chỉ cần trẻ bị sốtlại sẽ nhanh chóng gây ra co giật và sẽ ảnh hưởng kéo dài đến trẻ.

Ngoài ra, khi mắc bệnh về đường hô hấp còn làm cho trẻ ngủ li bì, khóđánh thức Khi gọi trẻ dậy trẻ nghe thấy và mở hé mắt ra nhìn, sau đó lại tiếptục ngủ tiếp, khó có thể đánh thức dậy được

1.1.5 Biểu hiện của bệnh đường hô hấp

Những biểu hiện của căn bệnh này rất đa dạng và mức độ nặng nhẹcũng tùy thuộc vào độ tuổi và cơ địa của trẻ Tuy nhiên cha mẹ và giáo viênmầm non có thể quan sát những triệu chứng ngay lúc bệnh mới bùng phát nhưtrẻ sốt cao, hắt hơi, sổ mũi, chảy mũi, ngạt mũi, tắc mũi, đau rát họng, ho,khàn tiếng, lạc tiếng, giọng mũi, khản đặc có khi mất tiếng, mệt mỏi, đau đầu,đau mỏi cơ khớp… Sau đó, trẻ sẽ thở gấp, tình trạng tệ hơn có thể là lồngngực trẻ bị lõm vào khi hít thở Nếu như không xử lý nhanh chóng thì dẫn đếnhôn mê, co giật và thậm chí trẻ tử vong

Đặc điểm quan trọng của viêm đường hô hấp trên là thời gian ủ bệnhngắn, tốc độ biểu hiện bệnh nhanh và các biểu hiện mang tính ồ ạt Chính vìthế mà sốt trong các bệnh của viêm đường hô hấp trên thường là sốt cao vàthành cơn Thân nhiệt thường là 39˚C trở lên Đi kèm với sốt là hắt hơi, sổmũi, người bệnh hắt hơi nhiều hơn mức bình thường, có khi đến 4-5 cái/mộtlần và xuất hiện nhiều lần trong ngày Có khi hắt hơi đến rát cả mũi họng Sau

đó người bệnh sẽ bị chảy dịch mũi với đặc điểm dịch nhiều, trong, loãng,không có mủ và không có mùi hôi [6]

Bên cạnh những biểu hiện chung này, còn tùy thuộc vào từng bệnhtrong các nhóm bệnh về đường hô hấp mà trẻ có các biểu hiện bệnh khácnhau Trong bệnh viêm tai giữa, trẻ có các biểu hiện bệnh khác ngoài nhữngbiểu hiện chung trên Trẻ có biểu hiện đau tai ngày càng tăng, đau sâu trongtai theo nhịp đập của mạch, ù tai, chóng mặt, nghe kém Nếu để bệnh biếnchyển nặng hơn sẽ gây ra các triệu chứng viêm tai [3; tr.81]

Bên cạnh các triệu chứng bệnh lý tại đường hô hấp, nhiều bệnh nhân cóbệnh lý hô hấp lại có biểu hiện toàn thân như sốt, gầy sút; biểu hiện ở các cơ

quan, bộ phận khác, sau đó mới được phát hiện các bệnh hô hấp, chẳng hạnbệnh nhân ung thư phổi có thể có biểu hiện ban đầu là đau xương, khớp, ngóntay sưng to, hoặc đôi khi bệnh nhân đi khám vì đau đầu, liệt nửa người…

1.1.6 Cách chăm sóc cho trẻ khi mắc bệnh đường hô hấp

Khi trẻ mắc bệnh thường rất biến ăn nên cha mẹ phải lưu ý cho trẻ ăn

đủ các chất dinh dưỡng, cho trẻ ăn và bú nhiều lần trong ngày nếu như còn bú

mẹ Nếu trẻ bị nghẹt mũi thì nhanh chóng làm thông thoáng bằng cách nhỏdung dịch nước muối sinh lý Ngoài ra, cha mẹ cần chú ý bổ sung nước chotrẻ để cơ thể đủ sức chống lại bệnh tật Tuyệt đối không tự ý dùng thuốckháng sinh cho trẻ nếu chưa có sự cho phép của bác sĩ [6]

Khi trẻ mắc bệnh cha mẹ phải luôn túc trực bên cạnh để theo dõi trẻ.Trường hợp phát hiện trẻ tím tái, thở dốc, và sốt hơn 39 độ thì phải hạ sốt chotrẻ ngay Tránh tình trạng để cho trẻ lên cơn co giật

Trẻ mắc bệnh thường có những biểu hiện ra ngoài như ho, khò khè, đauhọng, sổ mũi,… cần vệ sinh sạch sẽ tai mũi họng cho trẻ, đồng thời có thể đưatrẻ đi khám để cho trẻ sử dụng thuốc điều trị, và phải theo sự hướng dẫn củathầy thuốc

Cho trẻ uống đủ nước và ăn uống nhiều chất có vitamin C để tăng sức

đề kháng chống cự lại với bệnh tốt hơn

Bệnh đường hô hấp ở trẻ nhỏ rất dễ bị tái phát nếu không được chămsóc kỹ lưỡng, chính vì vậy mà cha mẹ và giáo viên mầm non phải điều trị dứtđiểm bệnh cho trẻ

1.1.7 Cách phòng bệnh đường hô hấp

Trước tiên, các bậc cha mẹ cần giáo dục cho trẻ tự ý thức bảo vệ sứckhỏe để phòng bệnh đường hô hấp cho chính bản thân mình Để giữ được sứckhỏe trẻ cần ăn ngoan, ngủ ngoan, tập luyện thể dục, vệ sinh cơ thể hàngngày Giữ cho đôi bàn tay luôn luôn sạch sẽ khi ăn uống sẽ loại trừ lượng vikhuẩn, virut khỏi bàn tay và chúng sẽ không có cơ hội xâm nhập vào đường

hô hấp của trẻ

Tuy rằng trẻ đã được giáo dục phần nào để bảo vệ sức khỏe, nhưng trẻchưa có đủ khả năng để có thể tự bảo vệ chính mình, nên cha mẹ phải làngười đầu tiên cần chăm sóc, bảo vệ cho trẻ bằng vệ sinh hàng ngày cho trẻ,đặc biệt là vệ sinh tai mũi họng bằng nước muối sinh lí Cần chú ý giữ ấm chotrẻ vào ngày lạnh, thời tiết chuyển mùa và thoáng mát khi trời nóng Tuynhiên, để trẻ đủ sức chống lại những vi khuẩn gây nhiễm khuẩn đường hô hấpcác bậc phụ huynh cần tăng cường sức đề kháng, hệ miễn dịch cho trẻ.

Môi trường xung quanh trẻ là một phần yếu tố thuận lợi cho vi khuẩn

và virut sâm nhập gây bệnh Đặc biệt bệnh về đường hô hấp rất dễ lây lan từngười này sang người khác, không cho trẻ đến trường khi đang mắc bệnh vàkhông đưa trẻ đến những nơi có mầm bệnh dễ xâm nhập như bệnh viện,không để trẻ tiếp xúc với người đang có bệnh, Bên cạnh đó cũng cần phảigiữ cho môi trường sống của trẻ được sạch sẽ, thoáng mát, đồ dùng đồ chơicủa trẻ đảm bảo hợp vệ sinh, không dơ bẩn, chứa nhiều vi khuẩn [7]

Có nhiều cách để cha mẹ tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ như bổ sungVitamin C để ngăn ngừa cảm cúm, đẩy lùi các tế bào có hại ra ngoài tế bàobạch cầu, phục hồi các tế bào bị tổn thương Bổ sung vitamin A là một biệnpháp giúp trẻ tăng cường chức năng hệ thống miễn dịch, tăng khả năng chốnglại các virut của tế bào, tăng chức năng bảo vệ niêm mạc đường hô hấp,…Ngoài ra, cần bổ sung hai chất khoáng có hàm lượng nhỏ trong cở thể nhưngrất quan trọng đó là Kẽm và Selen Kẽm giúp cơ thể chống chọi với bệnh tật

do thúc đẩy tế bào miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn Selen là một chất giảiđộc kỳ diệu loại bỏ các kim loại nặng độc hại khỏi cơ thể Thiếu Selen làmtổn thương chức năng miễn dịch, làm tăng nguy cơ mắc bệnh nhiễm khuẩn

Vì vậy, cha mẹ cần bổ sung các thực phẩm giàu kẽm và selen giúp tăng cườngmiễn dịch cho trẻ nhỏ, giúp trẻ phòng chống các bệnh đường hô hấp bằng cácthực phẩm như cá, hải sản, thịt gia cầm, đậu hạt… Và duy trì chế độ ăn uốnghợp lý đầy đủ các chất dinh dưỡng

Trẻ nhỏ cần được bú hoàn toàn bằng sữa mẹ ngay từ lúc mới sinh chođến 6 tháng tuổi, sau đó tiếp tục cho bú càng lâu càng tốt và kèm theo ăn dặm

để tăng các chất dinh dưỡng cho trẻ Trẻ cần được tiêm phòng đầy đủ các loại

vắc xin phòng các bệnh về đường hô hấp như cúm,viêm phổi, viêm tai giữa,

…

Không chỉ người hút thuốc mới mắc các bệnh đường hô hấp mà ngay cảngười hít phải khói thuốc là cũng đã có rất nhiều trường hợp mắc bệnh Chính vìvậy mà bậc cha mẹ phải bảo vệ sức khỏe cho con em mình bằng cách không hútthuốc lá hay không cho trẻ đến gần nơi có khói thuốc lá, khi trẻ hít phải khóithuốc lá có nguy cơ trẻ dễ bị còi xương, viêm phổi, trí tuệ chậm phát triển, suydinh dưỡng

1.2 Đặc điểm sinh lý của trẻ mầm non liên quan đến bệnh đường hô hấp

Sự hô hấp là một đặc trưng cơ bản của con người và động vật Hô hấp

là hai động tác hít vào và thở ra, không khí từ bên ngoài vào phổi khi hít vào

và ngược lại khi thở ra Quá trình trao đổi khí giữa không khí và tế bào đượcthực hiện gián tiếp qua sự trao đổi khí và máu

Cơ thể chỉ có thể tồn tại và phát triển được khi được cung cấp các chấtdinh dưỡng và oxy, đồng thời thải ra ngoài các sản phẩm của quá trình phânhủy, trước hết là khí cacbonic do cơ quan hô hấp thực hiện [5; tr.148]

Ngay khi lọt lòng chức năng sinh lý của trẻ đã được hình thành và dầnphát triển hệ hô hấp của trẻ sơ sinh thực hiện chức năng thở ngay sau khi trẻđược sinh ra, khi trẻ con khóc đó là lúc nó đang thực hiện một phản xạ khôngđiều kiện để có thể sống sót

Cấu tạo của hệ hô hấp gồm hai bộ phận chính là bộ phận dẫn khí và bộphận thở Bộ phận dẫn khí gồm khoang mũi, thanh quản, khí quản, phế quản,

bộ phận thở hay còn gọi là bộ phận hô hấp gồm hai lá phổi [5; tr.148]

cam, nhưng khi bị sổ mũi dễ gây tắc thở Khả năng bảo vệ của lớp niêm mạcmũi yếu, nên những kích thích tác động vào niêm mạc đều gây rối loạn nhịpthở và hoạt động của hệ tim mạch Mặc khác, các xoang mũi chưa phát triểnđầy đủ Trẻ dưới một tuổi chưa có xoang trán, xoang hàm trên Trẻ từ 12 tuổicác xoang này mới phát triển [5; tr.154]

1.2.2 Thanh quản

Thanh quản tiếp giáp với khoang mũi, nó là một liên kết sụn gồm sụnnhẫn, sụn phiễu, sụn giáp và sụn thanh nhiệt (nhờ có sụn này mà thức ănkhông bị lọt vào đường hô hấp) Các sụn trên nối với nhau và với các bộ phậnkhác bằng các dây chằng Ngoài ra, trong thanh quản còn có các cơ và dâythanh âm Các cơ thanh quản có tác dụng khép thanh môn, mở thanh môn vàlàm căng dây thanh âm Dây thanh âm có tác dụng phát ra âm thanh Thanhquản có chức năng dẫn khí và phát thanh âm [5; 148]

Trẻ em dưới 6 -7 tuổi khe thanh âm ngắn, thanh đới ngắn nên trẻ cógiọng nói cao hơn Từ 12 tuổi trở đi thanh đới của con trai dài hơn so vớithanh đới của con gái

1.2.3 Khí quản

Khí quản tiếp theo thanh quản, nó là một ống trụ, gồm từ 16-20 vànhsụn hình móng ngựa (nghĩa là gồm những vòng sụn không đầy đủ, phầnkhông có sụn hướng về phía thực quản và xương sống để khí quản khỏi bị dẹp

và không cản các viên thức ăn di chuyển trong thực quản) Mặt trong của khíquản có các tiêm mao và màng tiết dịch nhầy Khí quản có chức năng lọc sạchkhông khí và dẫn khí [5; 149]

Trẻ dưới 4-5 tháng khí quản có hình phiễu, sau này biến đổi dần dần và

có hình trụ

1.2.4 Phế quản

Phế quản tiếp theo khí quản, nó có hai nhánh: phế quản phải và phếquản trái Mỗi phế quản cùng với các động và tĩnh mạch, cũng như các tổchức thần kinh trên nó tạo thành cuống phổi Phế quản có cấu tạo giống nhưkhí quản, nhưng các vòng sụn hoàn toàn tròn [5; 149]

Phế quản phải rộng và dốc hơn phế quản trái, vì vậy dị vật dễ rơi vàokhí quản phải.

1.2.5 Phổi

Phổi của trẻ em được lớn dần theo độ tuổi Về khối lượng, ở trẻ sơ sinhphổi kém phát triển, chỉ nặng 50-60g Trẻ 6 tháng, phổi nặng gấp đôi, trẻ 1tuổi phổi nặng gấp ba, trẻ 12 tuổi phổi nặng gấp 10 lần so với lúc mới đẻ

Về thể tích của hai lá phổi: Ở trẻ sơ sinh thể tích của hai lá phổi là 70 cm³.Trẻ 15 tuổi: tăng gấp 10 lần, người lớn thể tích này tăng gấp 20 lần so với lúcmới đẻ

Các tổ chức của phổi ở trẻ ít đàn hồi nên dễ bị xẹp phổi, giãn phế quảnnhỏ khi bị viêm phổi, ho gà Phổi của trẻ giàu mao mạch nên diện tiếp xúcgiữa máu và không khí phế nang cũng tương đối lớn hơn ở người lớn Điềunày phù hợp với cường độ trao đổi rất lớn của cơ thể trẻ đang trên đà pháttriển [5; tr 155]

Ở trẻ em màng phổi mỏng, dễ bị giãn khi hít vào sâu, hoặc khi bị trànkhí, tràn dịch màng phổi

CHƯƠNG 2 BIỆN PHÁP PHÒNG CÁC BỆNH HÔ HẤP CHO TRẺ Ở TRƯỜNG MẦM NON A – THÀNH PHỐ HUẾ

2.1 Một số vấn đề chung về địa bàn nghiên cứu

( giới thiệu 1 chút về trường , số trẻ , gv nhân viên)

2.2 Thực trạng phòng các bệnh đường hô hấp cho trẻ ở trường mầm non

2.2.2 Nhận thức của giáo viên về các bệnh đường hô hấp ở trẻ mầm non

2.2.2.1 Những bệnh đường hô hấp hay gặp ở trẻ

Bảng 2.1: Nhận thức của giáo viên về những bệnh đường hô hấp hay gặp

Ghi chú: ĐTB: Điểm trung bình ĐLC: Độ lệch chuẩn

Qua bảng 2.1 cho thấy được giáo viên của trường mầm non Anh Đào chorằng bệnh viêm mũi là bệnh hay xảy ra nhiều nhất với điểm trung bình cao nhấttrong tất cả các bệnh Bệnh viêm mũi chính là bệnh hay gặp nhất khi trẻ mắcbệnh đường hô hấp, vì bệnh có tính chất lây lan nhanh, qua việc hắt hơi ngườibệnh đưa virut gây bệnh sang cho người lành Bệnh viêm Amidan, viêm phổi vàbệnh hen cũng được xem là bệnh hay xảy ra với điểm trung bình khá cao, cácbệnh này là các bệnh dễ mắc ở trẻ, bình quân mỗi năm trẻ mắc bệnh viêm phổiđược đưa đến điều trị tại các bệnh viện lớn xảy ra rất nhiều

Bên cạnh đó, cũng có thể thấy được các giáo viên còn chưa nhận thức rõràng về các bệnh đường hô hấp hay gặp ở trẻ qua điểm trung bình của các bệnhđược lựa chọn còn thấp Bệnh viêm tai giữa là một bệnh xảy ra nhiều nhất ở trẻnhỏ, do cấu trúc tai của trẻ chưa được hoàn thiện Với kết quả thu được trênđây, có thể nói do chưa có trường hợp trẻ nào mắc bệnh viêm tai giữa ở trườngmầm non A nên giáo viên chưa có sự quan tâm đến bệnh này

Nhìn chung, các giáo viên đã nhận thức được các bệnh đường hô hấphay gặp ở trẻ, nhưng chưa được cao Điều này có thể sẽ dẫn đến việc giáoviên thiếu chủ động khi trẻ mắc bệnh và sẽ khó khăn để các giáo viên kịp thời

phối hợp với phụ huynh chữa trị cho trẻ, và có nguy cơ làm lây lan mầm bệnhđến với các trẻ khác, và đưa đến những tác hại không đáng có cho trẻ và giađình.

2.2.2.2 Nguyên nhân và yếu tố thuận lợi gây ra bệnh ở trẻ

Đối với các bệnh đường hô hấp có rất nhiều nguyên nhân và yếu tốthuận lợi gây bệnh cho trẻ Sau khi khảo sát tôi thấy được kết quả như sau:

Bảng 2.2: Nhận thức của giáo viên về nguyên nhân và yếu tố thuận lợi gây ra bệnh

đường hô hấp ở trẻ ST

T

Nguyên nhân và yếu tố thuận

Không biết

3 Môi trường sống ô nhiễm,

nhiều khói bụi, hóa chất độc

hại

5 Hệ thống cơ quan hô hấp của

trẻ chưa hoàn thiện

dưỡng, trẻ sinh non, trẻ nhẹ

cân sơ sinh…

Từ bảng số liệu ta thấy đa số giáo viên trường mầm non Anh Đào đềucho rằng yếu tố điều kiện thời tiết thay đổi thất thường, trời lạnh là nguyênnhân chính và chủ yếu gây ra bệnh đường hô hấp ở trẻ (chiếm 100%) Điềukiện khí hậu ở Thành Phố Huế thường xuyên thay đổi thất thường gây trởngại cho giáo viên trong công tác phòng bệnh cho trẻ, với điều kiện thuận lợinày vi khuẩn và virut rất đễ dàng xâm nhập vào cơ thể của trẻ để gây bệnh

Ngoài ra nguyên nhân do vi khuẩn và virut, với tỉ lệ khá cao (chiếm95%), đây là nguyên nhân chủ yếu xảy ra bệnh đường hô hấp ở trẻ được các