Tiểu luận Thực trạng Môn tổ chức hđ cho trẻ làm quen với toán

THỰC TRẠNG VỀ VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CHO TRẺ MẪU GIÁO LÀM QUEN VỚI TOÁN Ở TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤCA. MỞ ĐẦU31. Lí do chọn đề tài32. Lịch sử của vấn đề nghiên cứu53. Mục đích nghiên cứu64. Nhiệm vụ nghiên cứu65. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu65.1. Đối tượng nghiên cứu:65.2. Phạm vi nghiên cứu:66. Phương pháp nghiên cứu66.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết66.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn76.3. Nhóm phương pháp thống kê toán học77. Cấu trúc đề tài7B. NỘI DUNG8CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN81.1.Khái niệm81.2. Đặc điểm nhận thức các biểu tượng toán học sơ đẳng của trẻ121.3.Đặc điểm của việc hình thành các biểu tượng toán ban đầu141.4.Vai trò của hoạt động hình thành biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo16CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CHO TRẺ MẪU GIÁO LÀM QUEN VỚI TOÁN Ở TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC –222.1 Nội dung và phương pháp nghiên cứu thực trạng222.2. Kết quả về việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán ở trường mầm non tư thục 22CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CHO TRẺ LÀM QUEN VỚI TOÁN Ở TRƯỜNG TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC353.1. Giáo viên tự bồi dưỡng, nâng cao nhận thức363.2. Xây dựng góc học toán373.3. Cải tiến đồ dùng dạy học373.4. Nâng cao chất lượng giảng dạy373.5. Tìm hiểu tâm sinh lý của trẻ để có giải pháp tác đông phù hợp383.6. Dạy trẻ qua các môn học khác giúp trẻ củng cố kiến thức đã học383.7. Thường xuyên nắm bắt kết quả của trẻ để giúp đỡ uốn nắn393.8. Thường xuyên phối hợp giữa gia đình và nhà trường39C. KẾT LUẬN41Tài Liệu Tham Khảo42VA. MỞ ĐẦU1. Lí do chọn đề tài Chủ tịch Hồ chí Minh muôn vàn kính yêu của chúng ta, lúc sinh thời người đã nói “Non song việt nam có được vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được sánh vai với các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ vào việc học tập của các cháu”. Trẻ em những mầm non tương lai của đất nước, đất nước có giàu mạnh, phồn vinh là nhờ vào thế hệ trẻ. Chính vì vậy phải chăm sóc giáo dục trẻ thật tốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi mầm non. Người giáo viên mầm non ngoài việc hướng dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, cho ngủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễ phép ngoan ngoãn thôi chưa đủ, mà nhiêm vụ của người giáo viên mầm non còn phải trang bị cho trẻ những kiến thức ban đầu thông qua các hoạt động và qua các môn học như làm quen với môi trường xung quanh, làm quen với tác phẩm văn học, thể dục, âm nhạc, làm quen với toán sơ đẳng thông qua các môn học trẻ được học mà chơi chơi mà học. Từ đó dần hình thành lên nhân cách của trẻ và cũng từ đó trẻ được tiếp cận với những kiển thức từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó.Thông qua các môn học giúp cho trẻ phát triển một cách toàn diện về mọi mặt như: đức, trí, thể, mỹ. Giúp trẻ có một hành tranh vững vàng, một tâm thế tự tin để bước vào lớp một. Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường mầm non. Hoạt động vui chơi là môt trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiện qua các giờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ. Vậy hoạt động tổ chức các tiết học như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất là đối với môn “Làm quen với toán”. Đây là môn học đòi hỏi độ chính xác cao. Muốn làm tốt được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, say sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ tham gia vào hoạt động một cách có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình thành những kỹ năng học tập đối với môn làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng. Đối với môn học này người giáo viên cần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu, khoa học để chuẩn bị đồ dùng cho tiết mới mong tiết học đạt được hiệu quả cao và khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quá trình tham gia các hoạt động của trẻ.Xuất phát từ nhận thức của trẻ từ trực quan sinh động, đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trưu tượng quay trở về thực tiễn. Thông qua môn học giúp trẻ nhận thức tốt hơn về thế giới xung quanh. Từ đó hình thành hệ thống hoá kién thức một cách chính xác, khoa học. Nhận thức về toán học có liên quan mật thiết với quá trình phát triển toàn diện của trẻ, thông qua toán học sớm hình thành ở trẻ khả năng tìm tòi, quan sát, khám phá, so sánh, phân tích, tổng hợp các sự vật hiện tượng khách quan. Trên cơ sở đó bổ sung thêm vôn ngôn ngữ và góp phần tích cực vào việc phát triển trí tuệ và thể chất cho trẻ. Với khẩu hiệu “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”. Trẻ em là hạnh phúc gia đình, là mầm non tương lai của đất nước. Để có một đất nước luôn trên đà phát triển, thì giáo dục mầm non là khâu đặt nền móng đầu tiên trong quá trình đào tạo nhân cách con người mới. Mặt khác giáo dục mầm non còn thực hiện nhiệm vụ: “Chuẩn bị tâm thế và hành trang cho trẻ bước vào trường tiểu học”. Vì vậy việc dạy trẻ làm quen với toán là một hoạt động hết sức quan trọng và cũng là một trong những nội dung của chương trình hình thành toán sơ đẳng cho trẻ mầm non góp phần xây dựng mục tiêu giáo dục mầm non.Trong các hoạt động thì hoạt động làm quen với toán có một vị trí quan trọng. Trẻ nhận biết được các biểu tượng về số lượng, đếm và nhận biết được 10 chữ số đầu tiên, nhận biết được các hình dạng kích thước, các biểu tượng định hướng trong không gian, xác định được phải trái, trước sau của bản thân và của đối tượng khác. Vì vậy môn làm quen với toán có tầm quan trọng đặc biệt không thể thiếu trong trường mầm non, nhất là các cháu 56 tuổi với những. Chính vì vậy môn làm quen với toán ở trường mầm non là một trong những bộ môn quan trọng để chuẩn bị cho trẻ bước vào trường phổ thông được tốt. Là một sinh viên Khoa Giáo Dục Mầm Non của Trường Đại Học Sư Phạm, tôi rất muốn tìm hiểu về hoạt động cho trẻ làm quen với toán ở trường mầm non và đề ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho hoạt động làm quen với toán ở trường mầm non. Từ nhận thức và lý do trên tôi thấy rằng hoạt động cho trẻ làm quen với toán rất quan trọng. Vì vậy tôi chọn đề tài “Thực trạng về việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán ở Trường Mầm Non Tư Thục …” này nhằm tìm hiểu về hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán và đề xuất một số biện pháp mới để nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động cho trẻ làm quen với toán ở Trường Mầm Non Tư Thục ….2. Lịch sử của vấn đề nghiên cứuVề vấn đề tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán đã được rất nhiều các nhà nghiên cứu quan tâm tìm hiểu.Tác giả Đỗ Thị Minh Liên đã nghiên cứu và biên soạn ra Giáo trình phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non. Nội dung giáo trình đề cập đến những nội dung cơ bản của môn học Phương pháp cho trẻ MN làm quen với toán. Nội dung của giáo trình đề cập đến việc phân tích, lý giải một cách sâu sắc lịch sử ra đời bộ môn Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non. Tài liệu này nhằm cung cấp cho sinh viên mầm non nắm được ý nghĩa, nội dung, nhiệm vụ, phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán.Tác giả Đinh Thị Nhung đã nghiên cứu và biên soạn ra Giáo trình toán và Phương pháp hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo, gồm có 2 quyển (quyển I và quyển II). Tài liệu đề cập đến những vấn đề cơ sở như tập hợp, số tự nhiên và phương pháp hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo trong đó chương 1 đưa ra những vấn đề cơ bản: vai trò, nhiệm vụ, đặc điểm các nguyên tắc và các phương pháp chung. Ở chương 2 đi sâu cụ thể hơn về đặc điểm nhận thức và nội dung chương trình ở từng độ tuổi.Tác giả Đào Quang Tâm và Nguyễn Thị Kim Thành đã nghiên cứu để biên soạn ra tài liện Giáo án mầm non hoạt động làm quen với toán. Nội dung của tài liệu là các giáo án mẫu tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán. Tài liệu nhằm cung cấp cho sinh viên có được những kiến thức về môn học, và làm cơ sở giúp sinh viên nắm được những phương pháp tổ chức hoạt động. Đồng thời cũng là nền tảng cho việc giảng dạy sau này của sinh viên.Ngoài ra còn có một số luận văn và khóa luận, tiểu luận đã nghiên cứu một số đề tài có liên quan đến việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán. Trong đề tài “Nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán ”, của Nguyễn Thị Nga. Tác giả đã nghiên cứu về những cơ sở định hướng cho đề tài. Từ đó đưa ra một số biện pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo.3. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu thực trạng về hoạt động cho trẻ mầu giáo làm quen với toán ở trường mầm non tư thục …. Từ đó đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả về hoạt động cho trẻ làm quen với toán ở trường mầm non tư thục …. 4. Nhiệm vụ nghiên cứuNghiên cứu cơ sở lí luận về hoạt động cho trẻ làm quen với toánNghiên cứu về thực trạng về việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán ở trường mầm non tư thục ….Đề xuất một số biện pháp để nâng cao hiệu quả việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán ở trường mầm non tư thục ….5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu5.1. Đối tượng nghiên cứu: Tìm hiểu về việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán 5.2. Phạm vi nghiên cứu: Trẻ mẫu giáo trường mầm non tư thục …6. Phương pháp nghiên cứu6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyếtSưu tầm, phân tích và tổng hợp các tài liệu, sách báo để tìm hiểu cơ sở lý luận của các yếu tố có liên quan đến việc nghiên cứu biện pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễnQuan sát trực tiếp hoạt động cho trẻ làm quen với toán ở trường mầm non A để có đánh giá khách quan hơn, chính xác hơn. Điều tra bằng bảng hỏi: điều tra giáo viên về việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán6.3. Nhóm phương pháp thống kê toán học Xử lý số liệu điều tra thu được 7. Cấu trúc đề tài Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, phần Nội dung đề tài gồm có 3 chương:Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tàiChương 2: Thực trạng về việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán ở trường mầm non tư thục …Chương 3: Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động cho trẻ làm quen với toán ở trường trường mầm non tư thục …

Mục lục

Mục lục 1

A MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ chí Minh muôn vàn kính yêu của chúng ta, lúc sinh thời người

đã nói “Non song việt nam có được vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có đượcsánh vai với các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ vào việc học tậpcủa các cháu” Trẻ em những mầm non tương lai của đất nước, đất nước có giàumạnh, phồn vinh là nhờ vào thế hệ trẻ Chính vì vậy phải chăm sóc giáo dục trẻ thậttốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi mầm non Người giáo viên mầm non ngoài việchướng dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, cho ngủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễ

phép ngoan ngoãn thôi chưa đủ, mà nhiêm vụ của người giáo viên mầm non cònphải trang bị cho trẻ những kiến thức ban đầu thông qua các hoạt động và qua cácmôn học như làm quen với môi trường xung quanh, làm quen với tác phẩm vănhọc, thể dục, âm nhạc, làm quen với toán sơ đẳng thông qua các môn học trẻ đượchọc mà chơi chơi mà học Từ đó dần hình thành lên nhân cách của trẻ và cũng từ đótrẻ được tiếp cận với những kiển thức từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó.Thông qua các môn học giúp cho trẻ phát triển một cách toàn diện về mọi mặt như:đức, trí, thể, mỹ Giúp trẻ có một hành tranh vững vàng, một tâm thế tự tin để bướcvào lớp một Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường mầm non Hoạt động vuichơi là môt trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiệnqua các giờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có hệthống kiến thức cần trang bị cho trẻ Vậy hoạt động tổ chức các tiết học như thế nào

để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất là đối với môn

“Làm quen với toán” Đây là môn học đòi hỏi độ chính xác cao Muốn làm tốt đượcviệc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, say sưa suynghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ tham gia vào hoạt động một cách

có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình thành những kỹ năng học tập đối vớimôn làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng Đối với môn học này người giáo viêncần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu, khoa học để chuẩn bị đồdùng cho tiết mới mong tiết học đạt được hiệu quả cao và khả năng tiếp thu kiếnthức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quá trình tham gia các hoạt độngcủa trẻ

Xuất phát từ nhận thức của trẻ từ trực quan sinh động, đến tư duy trừutượng, từ tư duy trưu tượng quay trở về thực tiễn Thông qua môn học giúp trẻ nhậnthức tốt hơn về thế giới xung quanh Từ đó hình thành hệ thống hoá kién thức mộtcách chính xác, khoa học Nhận thức về toán học có liên quan mật thiết với quátrình phát triển toàn diện của trẻ, thông qua toán học sớm hình thành ở trẻ khả năngtìm tòi, quan sát, khám phá, so sánh, phân tích, tổng hợp các sự vật hiện tượngkhách quan Trên cơ sở đó bổ sung thêm vôn ngôn ngữ và góp phần tích cực vàoviệc phát triển trí tuệ và thể chất cho trẻ

Với khẩu hiệu “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” Trẻ em là hạnhphúc gia đình, là mầm non tương lai của đất nước Để có một đất nước luôn trên đàphát triển, thì giáo dục mầm non là khâu đặt nền móng đầu tiên trong quá trình đàotạo nhân cách con người mới Mặt khác giáo dục mầm non còn thực hiện nhiệmvụ: “Chuẩn bị tâm thế và hành trang cho trẻ bước vào trường tiểu học” Vì vậy việcdạy trẻ làm quen với toán là một hoạt động hết sức quan trọng và cũng là mộttrong những nội dung của chương trình hình thành toán sơ đẳng cho trẻ mầm nongóp phần xây dựng mục tiêu giáo dục mầm non.

Trong các hoạt động thì hoạt động làm quen với toán có một vị trí quan trọng Trẻ nhận biết được các biểu tượng về số lượng, đếm và nhận biết được 10 chữ số đầu tiên, nhận biết được các hình dạng kích thước, các biểu tượngđịnh hướng trong không gian, xác định được phải trái, trước sau của bản thân vàcủa đối tượng khác Vì vậy môn làm quen với toán có tầm quan trọng đặc biệtkhông thể thiếu trong trường mầm non, nhất là các cháu 5-6 tuổi với những Chínhvì vậy môn làm quen với toán ở trường mầm non là một trong những bộ môn quantrọng để chuẩn bị cho trẻ bước vào trường phổ thông được tốt

Là một sinh viên Khoa Giáo Dục Mầm Non của Trường Đại Học Sư Phạm,tôi rất muốn tìm hiểu về hoạt động cho trẻ làm quen với toán ở trường mầm non và

đề ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho hoạt động làm quen với toán ởtrường mầm non Từ nhận thức và lý do trên tôi thấy rằng hoạt động cho trẻ làmquen với toán rất quan trọng Vì vậy tôi chọn đề tài “Thực trạng về việc tổ chứchoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán ở Trường Mầm Non Tư Thục …”này nhằm tìm hiểu về hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán và đề xuấtmột số biện pháp mới để nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động cho trẻ làm quenvới toán ở Trường Mầm Non Tư Thục …

2 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu

Về vấn đề tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán đã được rất nhiều cácnhà nghiên cứu quan tâm tìm hiểu

Tác giả Đỗ Thị Minh Liên đã nghiên cứu và biên soạn ra Giáo trình phươngpháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non Nội dung giáo trình

đề cập đến những nội dung cơ bản của môn học Phương pháp cho trẻ MN làm quenvới toán Nội dung của giáo trình đề cập đến việc phân tích, lý giải một cách sâusắc lịch sử ra đời bộ môn Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng chotrẻ mầm non Tài liệu này nhằm cung cấp cho sinh viên mầm non nắm được ýnghĩa, nội dung, nhiệm vụ, phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen vớitoán

Tác giả Đinh Thị Nhung đã nghiên cứu và biên soạn ra Giáo trình toán vàPhương pháp hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo, gồm có 2 quyển(quyển I và quyển II) Tài liệu đề cập đến những vấn đề cơ sở như tập hợp, số tựnhiên và phương pháp hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo trong

đó chương 1 đưa ra những vấn đề cơ bản: vai trò, nhiệm vụ, đặc điểm các nguyêntắc và các phương pháp chung Ở chương 2 đi sâu cụ thể hơn về đặc điểm nhậnthức và nội dung chương trình ở từng độ tuổi

Tác giả Đào Quang Tâm và Nguyễn Thị Kim Thành đã nghiên cứu để biênsoạn ra tài liện Giáo án mầm non hoạt động làm quen với toán Nội dung của tàiliệu là các giáo án mẫu tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán Tài liệu nhằmcung cấp cho sinh viên có được những kiến thức về môn học, và làm cơ sở giúpsinh viên nắm được những phương pháp tổ chức hoạt động Đồng thời cũng là nềntảng cho việc giảng dạy sau này của sinh viên

Ngoài ra còn có một số luận văn và khóa luận, tiểu luận đã nghiên cứu mộtsố đề tài có liên quan đến việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán Trong

đề tài “Nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán ”, của Nguyễn Thị Nga Tácgiả đã nghiên cứu về những cơ sở định hướng cho đề tài Từ đó đưa ra một số biệnpháp đề xuất để nâng cao hiệu quả tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề nhằm pháttriển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo

3 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng về hoạt động cho trẻ mầu giáo làm quen với toán ởtrường mầm non tư thục …

Từ đó đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả về hoạt động cho trẻ làmquen với toán ở trường mầm non tư thục …

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lí luận về hoạt động cho trẻ làm quen với toán

Nghiên cứu về thực trạng về việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen vớitoán ở trường mầm non tư thục …

Đề xuất một số biện pháp để nâng cao hiệu quả việc tổ chức hoạt động chotrẻ làm quen với toán ở trường mầm non tư thục …

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu:

Tìm hiểu về việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán

5.2 Phạm vi nghiên cứu:

Trẻ mẫu giáo trường mầm non tư thục …

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Sưu tầm, phân tích và tổng hợp các tài liệu, sách báo để tìm hiểu cơ sở lýluận của các yếu tố có liên quan đến việc nghiên cứu biện pháp tổ chức hoạt độngcho trẻ làm quen với toán

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Quan sát trực tiếp hoạt động cho trẻ làm quen với toán ở trường mầm non A

để có đánh giá khách quan hơn, chính xác hơn

Điều tra bằng bảng hỏi: điều tra giáo viên về việc tổ chức hoạt động cho trẻlàm quen với toán

6.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học

Xử lý số liệu điều tra thu được

7 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, phần Nội dung đề tài gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2: Thực trạng về việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen vớitoán ở trường mầm non tư thục …

Chương 3: Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động cho trẻ làm quenvới toán ở trường trường mầm non tư thục …

B NỘI DUNGCHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1 Khái niệm

1.1.1 Biểu tượng và biểu tượng toán học

Biểu tượng, trước hết là những hình ảnh của thế giới khách quan, ở bênngoài con người Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia: “Biểu tượng hay kýhiệu là một hình ảnh, ký tự hay bất cứ cái gì đó đại diện cho một ý tưởng, thực thểvật chất hoặc một quá trình Mục đích của một biểu tượng là để truyền thông điệp ýnghĩa một cách nhanh chóng dễ dàng và ngắn gọn, đơn giản Ví dụ, một hình bátgiác màu đỏ có thể là một biểu tượng có nghĩa là "STOP" (dừng lại) Trên bản đồ,một hình ảnh lều có thể đại diện cho một khu cắm trại Chữ số là biểu tượng cho số

Tên cá nhân là biểu tượng đại diện cho cá nhân Một bông hồng đỏ tượng trưng chotình yêu và lòng từ bi.” [4]

Hay trong triết học và tâm lý học, biểu tượng là khái niệm chỉ một giai đoạn,một hình thức của nhận thức cao hơn cảm giác, cho ta hình ảnh của sự vật còn giữlại trong đầu óc sau khi tác dộng của sự vật vào giác quan ta đã chấm dứt

Và trong bài mở đầu cuốn Từ điển biểu tượng văn hóa thế giới, tác giả viếtrằng: “Thời đại không có biểu tượng là thời đại chết, xã hội thiếu biểu tượng là xãhội chết Một nền văn minh không còn có biểu tượng thì sẽ chết, nó chỉ còn thuộc

về lịch sử” [1; tr.33] Biểu tượng là gì mà quan trọng đến thế? Có thể nói, trongcuộc sống hàng ngày, bất luận là chúng ta có nhận ra hay không, song trong khinghĩ suy, nói năng hay trò chuyện với người khác và thậm chí là cả trong các giấc

mơ, mỗi người đều sử dụng các biểu tượng

Một màu cờ đỏ búa liềm, một bông hoa hé nở hay một cánh chim bay… tấtcả đều là biểu tượng Nhưng chưa hết, ngay cả các từ chỉ bộ phận trên cơ thể conngười nhiều khi cũng được dùng làm biểu tượng Các nhà văn bản học cũng chỉ rarằng, trong các luận văn khoa học, nơi mà người ta vẫn quan niệm cần phải dùngcác khái niệm trừu tượng để thể hiện tư tưởng, song đối với các tác giả lớn – thôngqua các thủ pháp như ẩn dụ, ví von, so sánh - trong trang viết của họ thường vẫnđầy ắp những cách diễn đạt giầu tính hình tượng Thật đúng như các tác giả Từ điểnbiểu tượng đã nói, không chỉ là chúng ta sống trong một thế giới biểu tượng, màcòn một thế giới biểu tượng sống trong chúng ta

Biểu tượng toán học, trước hết toán học là ngành nghiên cứu trừu tượng vềnhững chủ đề như: lượng (các con số, cấu trúc, không gian, và sự thay đổi) Cácnhà toán học và triết học có nhiều quan điểm khác nhau về định nghĩa và phạm vicủa toán học Hầu hết các biểu tượng toán học đang dùng ngày nay chỉ mới đượcphát minh vào thế kỷ 16 Trước đó, toán học được viết ra bằng chữ, quá trình nhọcnhằn này đã cản trở sự phát triển của toán học Euler (1707–1783) là người tạo ranhiều trong số những ký hiệu đang được dùng ngày nay Biểu tượng hiện đại làmcho toán học trở dễ hơn đối với chuyên gia toán học, nhưng người mới bắt đầu học

toán thường thấy nản lòng Các ký hiệu hay biểu tượng cực kỳ ngắn gọn: một vàibiểu tượng chứa đựng rất nhiều thông tin Các biểu tượng toán học như biểu tượng

về số lượng, hình dạng, kích thước,… về sự vật được hình thành ở trẻ Ví dụ nhưsau khi cho trẻ nhận biết và gọi tên các hình: tròn, vuông, tam giác, chữ nhật cô chotrẻ dùng các hình xếp thành các đồ vật cháu thích: chẳng hạn cháu xếp con lật đậtbằng một hình to, một hình tròn nhỏ, xếp ô tô bằng các hình chữ nhật và hình tròn.[5]

1.1.2 Hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non

Trong cuộc sống hằng ngày, thông qua các hoạt động thực tế, các biểu tượng

về số lượng, hình dạng, kích thước,… về sự vật được hình thành ở trẻ Các biểutượng này có thể được hình thành một cách tự phát, ngẫu nhiên, có thể được hìnhthành một các tự giác thông qua các hoạt động có định hướng của nhà giáo dục.Hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non là một nội dung quantrọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non Là phương pháp hình thànhbiểu tượng toán cho trẻ mầm non là tổ hợp các cách thức tổ chức các hoạt động củatrẻ em trong quá trình hình thành biểu tượng toán học, nhằm mục đích giáo dụctoán học cho trẻ mầm non

Nội dung hình thành biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo bao gồm:

Trẻ mẫu giáo bé (3 - 4 tuổi)

1 Dạng tập hợp, số lượng, con số và phép đếm

- Nhận biết một và nhiều

- Đếm trong phạm vi 5 và đếm theo khả năng

- Gộp, tách đếm hai nhóm đối tượng

- Xếp tương ứng 1-1 (ghép đôi tương ứng)

- So sánh số lượng các nhóm đối tượng (nhiều hơn - ít hơn)

2 Kích thước

So sánh các chiều kích thước

+ Độ lớn (to - nhỏ)

+ Độ cao (cao - thấp)

+ Độ dài (dài - ngắn)

4 Định hướng trong không gian

- Phân biệt tay phải - tay trái

- Xác định phía trên - phía dưới, phía trước - phái sau của bản thân

- Định hướng trên mặt phẳng

5 Định hướng về thời gian

Dạy trẻ nhận biết, phân biệt ngày và đêm

c Trẻ mẫu giáo nhỡ (4 - 5 tuổi)

1 Dạng tập hợp, số lượng, con số, phép đếm

- Đếm số lượng trong phạm vi 10 và đếm theo khả năng

- Thêm bớt trong phạm vi 5

- Nhận biết các số trong phạm vi 5

- Gộp hai nhóm đối tượng

- So sánh nhóm có 3 đối tượng trở lên

2 Kích thước

- So sánh kích thước của ba vật trở lên

- Đo độ dài các đối tượng

- Đo thể tích, dung tích

3 Hình dạng vật thể

- Phân biệt được các hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữnhật

- Sử dụng các hình học phẳng trong các hoạt động chắp ghép

4 Định hướng không gian

- Xác định phía phải, phía trái của bản thân

- Phân biệt tay phải, tay trái của bản thân

- Xác định phía trên - phía dưới, phía trước - phái sau của người khác

5 Định hướng thời gian

- Dạy trẻ phân biệt sáng, trưa, chiều, tối, đêm

- Dạy trẻ biết thiết lập trình tự thời gian

d Trẻ mẫu giáo lớn (5 - 6 tuổi)

1 Dạng tập hợp, số lượng, con số, phép đếm

- Nhận biết ý nghĩa số lượng của số, nhận biết các số trong phạm vi 10

- Đếm đến 10

- Chia nhóm 6 - 10 đối tượng thành hai phần

- Thêm bớt trong phạm vi 10

2 Kích thước

- Đo độ dài một đối tượng bằng nhiều đơn vị đo So sánh kết quả vànhận biết mối liên hệ

- Đo thể tích, dung tích của một đối tượng bằng nhiều đơn vị đo

3 Hình dạng vật thể trong không gian

- Dạy trẻ nhận biết khối cầu, khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật

- Phân biệt các khối

- Dạy trẻ biết sử dụng các hình phẳng và các khối trong hoạt động

chắp ghép

4 Định hướng không gian

Xác định trên - dưới, trước - sau, phải - trái của đối tượng

5 Định hướng thời gian

- Ôn lại các biểu tượng về thời gian đã học

- Biểu tượng về ngày trong tuần, mùa trong năm, định hướng được ngày hôm qua,hôm nay và ngày mai.[6]

1.2 Đặc điểm nhận thức các biểu tượng toán học sơ đẳng của trẻ

Từ khi còn nhỏ, trẻ đã có khả năng nhận biết về hình dạng các vật trong môi trường xung quanh Trẻ ở các lứa tuổi khác nhau thì khả năng nhận biết về hình dạng vật thể và các hình hình học khác nhau

Trẻ 3-4 tuổi

Trẻ có khả năng gọi đúng tên, phân biệt được hình dạng khác nhau của các vật thể Trẻ có thể nhận biết gọi đúng tên một số các hình hình học nhờ sự tácđộng của người lớn và trẻ vẫn thường so sánh hình dạng các hình học với các đồvật thường gặp hàng ngày

Ví dụ: Hình tròn giống cái đĩa, cái vòng,… Việc trẻ nhận biết hình dạng cácvật thể và các hình hình học có sự tham gia của các giác quan là tay và mắt Song

do hoạt động của tay còn vụng về, khả năng quan sát của mắt còn hạn chế nên hoạtđộng của tay mới dừng lại ở việc cầm nắm, chưa có ý thức Quan sát của mắt chỉtập trung vào một dấu hiệu chi tiết đặc trưng cho vật Ở lứa tuổi này trẻ chưa có khảnăng so sánh, phân biệt các hình hình học, đặc biệt là các hình có sự khác nhau ítnhư hình vuông và hình chữ nhật Tuổi 3 - 4 thì vốn ngôn ngữ và kinh nghiệm sốngcòn ít việc diễn đạt còn gặp nhiều khó khăn và thiếu chính xác nên việc cô giáohướng dẫn trẻ dùng lời nói để khái quát sự cảm giác hình dạng các vật thể và các

hình hình học là việc quan trọng giúp trẻ khắc sâu việc nhận biết các hình Vì vậy, ngay từ khi còn nhỏ cần cho trẻ tiếp xúc với các đồ vật có hình dạng là các hình hình học Đối với trẻ 3 - 4 tuổi phải cho trẻ hoạt động nhận biết các hình hình học như là một tiêu chuẩn dựa vào đó để tri giác các sự vật

Trẻ 4-5 tuổi

Trẻ đã có khả năng nhận biết các hình hình học như là một tiêu chuẩn để trẻ dựa vào đó so sánh, cảm giác các vật thường gặp trong cuộc sống hằng ngày Trẻ có thể lựa chọn các hình hình học theo mẫu và theo tên gọi Khả năng nhận biết các hình hình học và các vật thể bằng các giác quan phát triển hơn; Trẻ đã chủ động dùng các ngón tay để cầm, nắm, khảo sát hình,

sự hoạt động của mắt đã bắt đầu tập trung quan sát các dấu hiệu riêng đặc trưng cho từng hình Vì vậy trẻ 4 - 5 tuổi có khả năng so sánh phân biệt các hình học phẳng theo đường bao của chúng nếu được sự tổ chức hướng dẫn của các nhà giáo dục Trẻ có khả năng nhận biết được hình dạng của một số hình khối thông dụng: khối cầu, khối vuông, khối chữ nhật

Trẻ 5-6 tuổi

Khả năng nhận biết, phân biệt các hình hình học bằng các hoạt động của tay và mắt của trẻ theo đường bao được tiến triển hoàn thiện trẻ chủ động sờ mó vật bằng hai tay, cầm nắm vật bằng các đầu ngón tay, biết đưa mắt quan sát theo đường bao của vật, phần chủ yếu đặc trưng cho hình dạng của vật Đó là điều kiện giúp trẻ khảo sát hình đúng và đầy đủ Ngôn ngữ của trẻ phát triển hơn, có sựkết hợp chặt chẽ giữa các giác quan, các cơ quan thị giác, xúc giác và ngôn ngữ đãtạo điều kiện giúp trẻ thu nhận các kiến thức về hình dạng chính xác hơn, giúp trẻcủng cố nhớ lâu điều mà mình cảm giác được Lời nói còn giúp cho nhận thức củatrẻ được tổng quát hơn Trẻ có thể hiểu được các tính chất đơn giản của các hìnhhình học, có thể phân biệt được các hình các vật theo các nhóm phù hợp và gọi tênđược các nhóm cơ bản của chúng theo dấu hiệu Ví dụ: Nhóm có đường bao cong,nhóm có đường bao thẳng… Trẻ có khả năng đối chiếu hình dạng các vật trongthực tế với các hình hình học.[7]

1.3 Đặc điểm của việc hình thành các biểu tượng toán ban đầu

1.3.1 Quá trình nhận biết thông qua hoạt động

Một đặc điểm khá phổ biến ở lứa tuổi mẫu giáo là trẻ rất hiếu động, tò

mò, thích cái mới lạ nhưng lại nhanh chóng chán, mau quên mà toán học gồmcía khái niệm khó và trừu tượng Vì vậy trẻ không thể ngồi lâu một chỗ để nghe

cô giáo hình thành các biểu tượng thông qua những lời giảng giải Đối với trẻchỉ có hoạt động mới tạo ra hứng thú, hoạt động mới gây ra tình huống để trẻtìm tòi, làm thử…giúp trẻ tiếp thu các biểu tượng một cash tự nhiên Hoạt động

đã tạo cơ hội để hình thành các biểu tượng toán ban đầu về: tập hợp, số lượng,hình dạng, kích thước… Nhưng hoạt động tự nhiên của trẻ là hoạt động theo ýthích của cá nhân, không có mục đích vì vậy hoạt động chỉ là cơ hội chứ khôngphải là điều kiện cần và đủ để trẻ hình thành các biểu tượng toán ban đầu đầy

đủ, chính xác

Các biểu tượng toán ban đầu muốn được hình thành một cách đầy đủ, hệ thống,chính xác ở trẻ mẫu giáo phải thông qua các hoạt động dưới sự hướng dẫn củagiáo viên

1.3.2 Quá trình nhận biết dựa nhiều vào cảm tính

Đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo là “Nhận thức bằng cảm tính, tư duytrực quan hình tượng là chủ yếu” vì vậy trẻ nhận biết các biểu tượng sơ đẳng vềtoán thông qua hoạt động và nhờ vào sự tham gia của các giác quan: Mắt nhìn tainghe, tay sờ mó, lời nói để nhận xét, giải thích… Qua hoạt động các giác quan củatrẻ được huy động để nhận biết làm thử, so sánh, phân biệt… Do tuổi còn ít, sự tiếpxúc với môi trường xung quanh hạn chế, vốn ngôn ngữ nghèo nàn, khả năng tổnghợp khái quát hóa chưa cao, nhận thức bằng cảm tính chiếm ưu thế nên sự chínhxác còn hạn chế Khi nhận biết các biểu tượng về toán trẻ còn chịu ảnh hưởngnhiều của màu sắc, hình dạng đặc bietj là kích thước và sự sắp đặt các đồ vật trongkhông gian

Khả năng cảm thụ để rút ra nhận xét và ghi thành biểu tượng phụ thuộc vàovốn kinh nghiệm và độ tuổi: trẻ càng lớn khả năng khái quát càng tăng vì vậy khihình thành các biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ mẫu giáo rất cần có sự hướng dẫncủa cô giáo để trẻ tập rút ra những nhận xét khái quát, diễn đạt kết quả bằng lời nóiđúng, ngắn gọn.

1.3.3 Quá trình nhận biết từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp

Đặc điểm này là căn cứ để xác định nội dung, phương pháp hướng dẫn trẻlàm quen với các biểu tượng toán học ban đầu Vốn hiểu biết của trẻ còn ít nênnhững biểu tượng toán dù rất đơn giản nhưng trẻ tiếp thu cũng khá khó khăn

Để trả lời câu hỏi “có bao nhiêu chấm tròn” nhiều trẻ chỉ biết đếm một, hai,

ba, bốn không nói được kết quả có 4 chấm tròn Để hình thành một biểu tượng mớicho trẻ cần dựa vào vốn kinh nghiệm đã tích lũy được, vốn từ ngữ cảu trẻ, đặc biệtphải dựa vào những biểu tượng mà trẻ đã có sự gần gũi với biểu tượng sắp đượchình thành, không thể hình thành một biểu tượng mơi khi không có biểu tượng cũlàm cơ sở Đặc biệt quan niệm “dễ” hay “khó” phụ thuộc vào vốn hiểu biết, khảnăng nhận thức và môi trường sống của trẻ Có những vấn đề mới tuy đơn giảnnhưng do chưa được chuẩn bị kỹ, khả năng hướng dẫn của cô giáo còn hạn chế làtrẻ tiếp thu khó khăn, thậm chí không tiếp thu được Ngược lại có những vấn đềmới tuy phức tạp nhưng nhờ cách giải quyết từng vấn đề đơn giản qua hệ thống câuhỏi hợp lí trẻ vẫn tiếp thu tốt

Môi trường cũng ảnh hưởng nhiều đến sự nhận biết của trẻ Cùng một biểutưởng nhưng trẻ ở các thành phố lớn tiếp thu dễ dàng hơn và thực hiện các kỹ năngthành thạo hơn trẻ ở các vùng nông thôn Nắm được đặc điểm này nên chương trìnhdạy trẻ đã được xây dựng theo hướng từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó, phùhợp với từng độ tuổi

1.3.4 Quá trình nhận biết gắn liền với quá trình phát triển

Sự nhận thức của mỗi cá nhân trẻ phụ thuộc vào di truyền, môi trường vàgiáo dục Giáo dục có nhiêm vụ hướng dẫn trẻ, trong đó người giáo viên đóng vaitrò rất quan trọng Có một số lớp khi để giáo viên này phụ trách thì ý thức tập thể

của các cháu yếu, kết quả học tập thấp nhưng thay giáo viên có kinh nghiệm hơnvào phụ trách thì các cháu sinh hoạt có nề nếp, kết quả học tập tăng lên Điều đóchứng tỏ sự phát triển cảu trẻ phụ thuộc vào kinh nghiệm, kỹ năng dạy học của côgiáo.

Thông qua hoạt động của các giác quan với đồ vật củ thể, dưới sự hướng dẫncủa cô giáo kết hớp với hệ thống câu hỏi có tính sư phạm trẻ em sẽ được phát triển

óc suy nghĩ, rèn luyện khả năng quan sát, so sánh Nhờ đó khả năng tư duy trựcquan hình tượng rồi đến tư duy logic Quá trình hướng dẫn trẻ nhận biết các biểutượng sơ đẳng về toán liên quan đến quá trình phát triển của trẻ Kết quả của nhậnthức làm tăng thêm vốn hiểu biết giúp trẻ tiếp thu các kiến thức mới dễ dàng, đầy

đủ hơn Bài học chỉ có kết quả khi trẻ học xing biết vận dụng vào thực tế.[2; 72]

tr.68-1.4 Vai trò của hoạt động hình thành biểu tượng toán học cho trẻ mẫu

giáo

Trong cuộc sống hằng ngày

Qua các kết quả đã nghiên cứu và thực tế cuộc sống hàng ngày, các nhànghiên cứu đã chứng tỏ trẻ em có khả năng nhận biết một số biểu tượng toán học vàcần thiết được hình thành một số biểu tượng toán ngay từ lứa tuổi mẫu giáo Vì vậy,việc hình thành các biểu tượng cho trẻ mẫu giáo là rất cần thiết đối với trẻ Nó giúptrẻ giải quyết được một số khó khăn trong cuộc sống hàng ngày, giúp trẻ làm quenvới thế giới xung quanh, nhận thức được các thuộc tính, các đặc điểm của những đồvật xung quanh trẻ Việc hình thành các biểu tượng toán học còn giúp trẻ diễn đạtchính xác đầy đủ và ngắn gọn các ý nghĩ mong muốn của trẻ Chẳng hạn khi cô hỏi

“nhà cháu có mấy người?”, thay cho việc đọc tên lần lượt từng người trong giađình, trẻ chỉ cần trả lời “nhà cháu có 4 người” Một câu trả lời ngắn gọn đúng yêucầu của câu hỏi Mặt khác khi được trang bị một số biểu tượng toán học thì trẻ họccác môn khác dễ dàng hơn, hiểu đầy đủ sâu sắc hơn, mở rộng sự hiểu biết về cácmối quan hệ trong môi trường xung quanh Ví dụ: Khi có biểu tượng về số đếm,

hình dạng, kích thước, không gian Học giáo dục thể chất trẻ biết quay đầu về phíaphải, phía trái một cách chính xác Học làm quen với môi trường xung quanh trẻbiết phân loại đối tượng: Đây là các con vật sống trong rừng, còn đây là các vậtnuôi trong gia đình Đây là các loại quả 1 hạt, còn đây là các loại quả nhiều hạt…Hoặc cuối buổi học trẻ có thể kể “Con biết 5 loại rau mùa hè, con biết 4 loại quảnhiều Vitamin A…” Qua các ví dụ trên chúng ta thấy trẻ ở lứa tuổi mầm non có khảnăng nhận biết các biểu tượng toán học, những biểu tượng toán đó rất cần thiết đốivới trẻ và cần được các cô hình thành đầy đủ, đúng, kịp thời, phù hợp với từng giaiđoạn phát triển nhận thức nhằm giúp trẻ phát triển trí thông minh và bảo đảm cho

sự thích nghi với cuộc sống hàng ngày

Trong việc giáo dục toàn diện

Góp phần phát triển trí tuệ:

Đặc điểm của trẻ mẫu giáo: “Nhận thức bằng cảm tính, tư duy trực quanhình tượng là chủ yếu” và đặc điểm hình thành các biểu tượng toán là “Trẻ nhậnbiết thông qua hoạt động” dưới sự tổ chức, hướng dẫn, kiểm tra của cô giáo Mỗibiểu tượng trẻ đều đi từ nhận biết, gọi tên dựa vào dấu hiệu bên ngoài sau đó cùngvới các hoạt động trẻ đối chiếu, so sánh, phân tích, khái quát để đi đến nhận biếtđược các dấu hiệu đặc trưng cho từng biểu tượng Khi các biểu tượng đã được hìnhthành, trẻ vận dụng thực hành và đối chiếu với thực tế xung quanh Ví dụ: Để hìnhthành biểu tượng hình vuông, ở trẻ 3-4 tuổi cô cho trẻ chọn hình theo mẫu, gọi tênhình và chọn hình theo tên gọi Đến 4-5 tuổi cô cho trẻ khảo sát hình bằng cách sờđường bao của hình và lăn hình để trẻ thấy hình vuông có đường bao thẳng vàkhông lăn được Sau đó cô cho trẻ xếp hình vuông bằng các que tính và hoạt độngxếp hình trẻ đếm số que tính, so sánh chiều dài các que tính Từ đó trẻ nhận biếtđược: Hình vuông xếp bằng 4 que tính dài bằng nhau Thực tế cho thấy việc hìnhthành các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo đã góp phần hình thành và pháttriển hoạt động nhận thức cho trẻ, giúp trẻ chuyển từ tư duy trực quan hành độngsang tư duy trực quan hình tượng rồi đến tư duy logic

Góp phần hình thành khả năng nhận thức thế giới xung quanh và giúp trẻ tìmđược sự liên hệ giữa các biểu tượng toán với thế giới xung quanh Ví dụ: Biểutượng hình chữ nhật giúp trẻ nhận thức được tờ giấy, mặt bàn, cửa sổ… là những

đồ vật rất khác nhau nhưng chúng đều có dạng hình chữ nhật

Góp phần hình thành và rèn luyện các thao tác tư duy: so sánhh, phân tích,tổng hợp, khái quát hoá…

Góp phần phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo do vốn hiểu biếtcòn ít, vốn ngôn ngữ nghèo nàn, trẻ chưa hiểu được ý nghĩa của các từ ngữ toánhọc do đó trẻ thường nói không đúng Vì vậy khi hình thành các biểu tượng toánhọc, bên cạnh việc giúp trẻ nói đúng câu, đủ ý thì điều quan trọng là đã cung cấpcho trẻ vốn từ về các biểu tượng toán học, giúp trẻ hiểu và biết diễn đạt các từ đóphù hợp với thực tế Ví dụ: Khi so sánh hai bút chì, thay cho việc nói “Bút chì màuxanh to hơn bút chì đỏ”, trẻ đã biết nói “Bút chì xanh dài hơn bút chì đỏ”

Góp phần phát triển và thúc đẩy các quá trình tâm lý ở trẻ như: ghi nhớ, chúý, tưởng tượng…

Góp phần giáo dục đạo đức, thẩm mỹ:

Hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo không phải chỉ giúpcác em nhận thức được một số kiến thức toán học mà trong quá trình tổ chức trẻhoạt động dưới nhiều hình thức: Cá nhân, tổ chức, cả tập thể với những phươngtiện khác nhau: vẽ, cắt, nặn, xé, dán, xếp hình, phân chia nhóm, phân loại các đồvật…Những hình thức và phương tiện hoạt động đó đã góp phần giáo dục trẻ ýthức tổ chức kỷ luật, tính kiên trì, lòng ham hiểu biết, sáng tạo, biết đoàn kết giúp

đỡ lẫn nhau… để hình thành ý thức tập thể trong cộng đồng Đó là những đức tínhrất cần thiết để trẻ học toán sau này Ví dụ: Khi học chia một nhóm 7 đối tượng làm

2 phần, cô yêu cầu “ mỗi tổ cử 7 bạn ra chơi và hãy chia các bạn trong nhóm làm 2phần sao cho cách chia của các tổ không giống nhau” Trước yêu cầu đó của côgiáo, trước hết trong mỗi tổ các cháu phải thảo luận để cử ra 7 bạn chơi, sau đótrong 7 bạn được chọn lại thảo luận để tìm ra cách chia cho nhóm mình và thảoluận xem mỗi nhóm gồm mấy ban là những bạn nào Nếu các nhóm trước có cách

chia giống mình thì các cháu lại tiếp tục thảo luận tìm cách chia mới và điều chỉnhcác bạn trong nhóm cho phù hợp Mặt khác thông qua các hoạt động còn giúp trẻkhông phải chỉ biết thưởng thức cái đẹp mà còn biết tạo ra cái đẹp.Ví dụ: Khi cóbiểu tượng một - nhiều, dài - ngắn đã giúp trẻ vẽ một ông mặt trời nhưng có nhiềutia nắng là những đoạn thẳng có độ dài khác nhau xung quanh Khi có biểu tượng

về hình dạng, chơi xây dựng trẻ biết xếp hàng rào bằng các hình tam giác hoặc xen

kẽ giữa hình vuông, hình chữ nhật với hình tam giác cho đẹp Như vậy việc hìnhthành các biểu tượng toán học đã góp phần giáo dục toàn diện cho trẻ

Chuẩn bị cho trẻ đến trường phổ thông

Chuẩn bị một số biểu tượng toán học ban đầu:

Nhận biết và phân biệt được 10 số đầu: Biết đếm, them bớt, phân chia mộtnhóm các đối tượng làm hai phần trong phạm vi 10 thành thạo

Phân biệt, gọi đúng tên, nắm được một số dấu hiệu đặc trưng của các hìnhhọc quen thuộc

Nắm được kỹ năng so sánh các đối tượng về chiều dài, bề rộng, chiều cao,độ lớn Hiểu và diễn đạt được các mối quan hệ này Biết đo độ dài các đối tượngbằng các thước đo quy ước

Biết định hướng trong không gian về các phía: trên dưới, phải – trái, trước sau

-Chuẩn bị về tâm thế cho trẻ:

Trường phổ thông và trường mẫu giáo là hai môi trường có chế độ sinh hoạt,học tập và các mối quan hệ khác nhau khá nhiều đối với trẻ mẫu giáo Ở trườngmẫu giáo vui chơi là hoạt động chủ đạo, trẻ học bằng chơi Thông qua các hoạtđộng, các trò chơi dưới sự hướng dẫn của cô giáo, trẻ tiếp thu các tri thức một cáchchủ động, tự giác không có sự bắt buộc Thời gian một tiết học thường là ngắn (từ

25 đến 30 phút) Cô không giảng như ở trường phổ thông mà chủ yếu là thông quacác trò chơi, hoạt động giúp trẻ lĩnh hội tri thức Đặc biệt quan hệ giữa cô và trẻ làmối quan hệ “Cô là mẹ và các cháu là con” nên cô thường dỗ để mà dạy dỗ để mà

dạy chứ không phải giảng dạy Còn ở trường phổ thông, hoạt động học tập là hoạtđộng chủ đạo và bắt buộc, đó là hoạt động nhận thức để tiếp thu tri thức khoa học.Việc học và chơi được phân định rõ ràng: Học ra học, chơi ra chơi Đặc biệt đối vớimôn toán, nếu ở trường mẫu giáo chỉ sử dụng phương pháp hoạt động với đồ vật đểhình thành một số biểu tượng toán học thì ở phổ thông giáo viên bắt đầu dạy các

em các khái niệm toán cơ bản theo một trình tự logic với nội dung được qui địnhsẵn trong chương trình, hàng ngày đều có kiểm tra bài cũ, giảng bài mới, ôn tập,kiểm tra Trong các giờ học trẻ phải biết thu nhận các yêu cầu của giáo viên, phảiđộc lập tư duy, tự tìm ra cách giải quyết các yêu cầu đó trong quá trình học tập.Quan hệ giữa giáo viên và học sinh là quan hệ giữa người dạy và người học, cả haiđều có trách nhiệm đối với xã hội Trách nhiệm đó thể hiện ở các điểm số trẻ đạtđược hàng ngày, đó là kết quả giảng dạy của thầy và thu nhận kiến thức của trò Vìvậy trong lứa tuổi mẫu giáo, đặc biệt là ở lớp 5-6 tuổi cô giáo cần giúp trẻ có ý thứchơn về những hành vi của mình, giúp trẻ nhận thấy trách nhiệm của mình tronghoạt động học tập, ý nghĩa của kết quả học tập đối với cuộc sống mỗi trẻ…Trong các giờ hình thành các biểu tượng toán học cô nên tăng cường các trò chơi

có luật, đặt ra nhiều câu hỏi cho cá nhân, tập thể dưới dạng nội dung các bài toán sosánh, thêm, bớt, chia phần… làm cơ sở để trẻ chuẩn bị học các phép toán cộng, trừ

ở lớp 1 Thông qua các trò chơi, các hoạt động đó đã giúp trẻ rèn luyện thói quennhanh nhẹn, khẩn trương, gọn gàng, ngăn nắp, có ý thức tổ chức kỷ luật trong côngviệc đồng thời động viên, khích lệ tính độc lập trong tư duy, bồi dưỡng lòng tự tin,kiên trì và có chí hướng ở trẻ Từ đó giúp trẻ có ý thức trong mỗi hoạt động của bảnthân, khẳng định trách nhiệm của các cháu trước người lớn Đó là những phẩm chấtcần thiết cho các cháu khi vào học toán ở lớp 1.[4; tr.21]

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CHO TRẺ MẪU GIÁO LÀM QUEN VỚI TOÁN Ở TRƯỜNG MẦM NON A

2.1 Nội dung và phương pháp nghiên cứu thực trạng

2.1.1 Nội dung nghiên cứu thực trạng:

Để có được thông tin cho để tài nghiên cứu thì tôi tìm hiểu các nội dungsau:

a Nhận thức của giáo viên về việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làmquen với toán

b Thực trạng tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán

c Những thuận lợi và khó khăn khi tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làmquen với toán

d Đánh giá và kết luận thực trạng

2.1.2 Phương pháp nghiên cứu thực trạng:

a Nghiên cứu lí luận để định hướng cho nghiên cứu thực trạng

b Sử dụng bảng câu hỏi để điều tra thực trạng thông qua giáo viên

c Quan sát hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán ở trường mầmnon A

d Tổng hợp, phân tích đánh giá thực trạng

2.2 Kết quả về việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán ở trường mầm non A

2.2.1 Khái quát chung về địa bàn trường mầm non

Trường mầm non A được xây dựng những năm 1977, ban đầu chỉ là nhữngnhóm lớp để phụ huynh gửi trẻ Trước nhu cầu gửi trẻ ngày càng cao và được sự tínnhiệm của phụ huynh Ban giám hiệu nhà trường quyết định xây thêm những lớphọc mới Năm 2013 trường đã xây dựng thành hai dãi nhà hai tầng và mở thêmnhiều lớp học mới, đến nay trường có 10 lớp, trong đó có 2 lớp nhà trẻ, 8 lớp mẫugiáo (3 lớp mẫu giáo bé, 3 lớp mẫu giáo nhỡ, 2 lớp mẫu giáo lớn) và một số phòngchức năng, phòng hội rộng lớn

Năm học 2017 – 2018, ban giám hiệu nhà trường gồm có một hiệu trưởng vàhai hiệu phó: Hiệu phó chuyên môn và hiệu phó bán trú Toàn trường có 400 cháuvới 21 giáo viên đứng lớp (tất cả giáo viên ở đây đều được lương theo hợp đồng)cùng với 11 nhân viên (cấp dưỡng, vệ sinh, dạy đàn, dạy múa, dạy tiếng anh…).Nhà trường đang nâng dần đầu tư thêm về cơ sở vật chất cũng như đầu tư cho giáoviên của trường được nâng cao trình độ nghiệp vụ

Trường rất chú trọng công tác chăm sóc nuôi dưỡng trẻ Ngoài ra, trườngcòn tổ chức công tác tuyên truyền phổ biến kiến thức nuôi dạy trẻ theo khoa họcđến các bậc phụ huynh và trong cộng đồng qua bản tin phụ huynh, nội dung phongphú và được thay đổi thường xuyên với hình thức đẹp, dễ đọc, dễ xem và trao đổitrực tiếp với phụ huynh lúc đón trẻ và trả trẻ hàng ngày

Trường mầm non A là trường đi đầu về các phong trào xã hội so với cáctrường mầm non ở phía bắc sông Hương Trường đã làm tốt công tác xã hội hóagiáo dục và thực hiện phối hợp chặt chẽ với gia đình Trong nhiều năm qua, trường

đã tích cực tham gia các hội thi do thành phố, tỉnh tổ chức và đạt được nhiều thànhtích đáng kể Từ năm 2003 đến nay, trường nhiều năm liền được UBND thành phốHuế khen thưởng trường tiên tiến cấp thành phố và Công đoàn được công nhận làCông đoàn cơ sở vững mạnh Năm học 2008-2009, trường được Công đoàn ngànhgiáo dục tỉnh Thừa Thiên Huế tặng giấy khen về thành tích xuất sắc trong hoạtđộng công đoàn Hiện nay, Ban Giám hiệu nhà trường đang nỗ lực để đạt được cấpđộ 2 của tiêu chí trường mầm non đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2005 - 2010.

Với những thành tích đạt được trên tất cả các mặt, tháng 9/2006, Trườngmầm non Ađã làm lễ nhận bằng công nhận trường đạt chuẩn quốc gia giai đoạn

2002 - 2005 của Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế

2.2.2 Nhận thức của giáo viên về việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán

Để có thể thấy được nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc tổchức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán, tôi đã tiến hành khảo sát cácgiáo viên để xin ý kiến từ giáo viên

Kết quả sau khi khảo sát là tất cả các giáo viên điều cho rằng việc tổ chức hoạtđộng cho trẻ làm quen với toán ở trường mầm non đối với quá trình phát triển nhậnthức của trẻ mẫu giáo là một việc làm rất quan trọng, với tỉ lệ là 100% Có thể nói,đây là một điều rất quan trọng trong việc phát triển nhận thức cho trẻ Giáo viên chỉ cóthể giúp trẻ phát triển tốt nhất và có hiệu quả khi nhận thức được đây là một việc làmcần thiết Còn nếu như cho rằng nó không cần thiết, không quan trọng thì sẽ không baogiờ có thể thực hiện tốt công tác phát triển nhận thức cho trẻ thông qua việc tổ chứchoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán

Không chỉ dừng lại ở đó tôi đã tiến hành điều tra về nhận thức của giáo viên

về nhiệm vụ, nội dung quan trọng và vai trò của

Về nhiệm vụ việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán

Bảng 2.1 Nhận thức của giáo viên về những nhiệm vụ của hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với toán

STT Nhiệm vụ của hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm

quen với toán

Số Lượng Tỉ Lệ (%)

1 Trang bị cho trẻ những kiến thức ban đầu về tập

hợp, con số, kích thước, hình dạng, không gian,

thời gian và

2 Hình thành cho trẻ những định hướng ban đầu

về các mối quan hệ số lượng, không gian và thời

gian có trong hiện thực xung quanh trẻ

3 Hình thành cho trẻ những kĩ năng như đếm, đo

lường, và phát triển đúng khả năng trí tuệ, các

thao tác tư duy

4 Nắm một số thuật ngữ toán học, phát triển tính

ham hiểu biết và năng lực nhận biết

Qua bảng 2.1 cho thấy được các giáo viên mầm non khối mẫu giáo trườngmầm non A đã lựa chọn tất cả các nhiệm vụ trên là những nhiệm vụ giúp phát triểnnhận thức thông qua hoạt động cho trẻ mẫu giáo là quen với Bốn nhiệm vụ chínhyếu trên đây là nền tảng giúp cho trẻ rất nhiều trong việc phát triển nhận thức Đầutiên là việc cung cấp cho trẻ về một số biểu tượng, giúp trẻ phát triển một số kĩnăng như đếm, đo lường, và phát triển đúng khả năng trí tuệ, các thao tác tư duy…tiếp đến là việc giúp cho trẻ phát triển ngôn nhữ thông qua một số thuật ngữ toánhọc và tính tham hiểu biết và năng lực nhận biết Có thể nói rằng nhiều bậc cha mẹhiện nay vẫn còn thờ ơ đối với việc phát triển nhận thức cho con trẻ thông qua hoạtđộng làm quen với toán, họ cho rằng đó là một quy luật phát triển tự nhiên của conngười Điều này thể hiện rõ trên các trẻ thành phố và trẻ nông thôn, cha mẹ các trẻthành phố nhận thức rõ hơn cho nên họ tìm cách giáo dục và giúp cho con cái củamình phát triển nên đa số trẻ thành phố kiến thức, kinh nghiệm hơn trẻ ở nông thôn

Qua đó, có thể thấy được rằng việc nhận thức được các nhiệm vụ hình thànhvà phát triển nhận thức cho trẻ thông qua việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quenvới toán là việc rất quan trọng Nó sẽ mang lại một hiệu quả rất lớn cho trẻ, đó làkết quả trẻ nắm được rất nhiều biểu tưởng cần thiết cho các hoạt động sống, học tậpvà vui chơi của mình