BÀI GIẢNG: ĐÁNH GIÁ NƯỚC ỐI BẰNG SIÊU ÂM

BÀI GIẢNG: ĐÁNH GIÁ NƯỚC ỐI BẰNG SIÊU ÂM

§¸nh gi¸ n íc èi

b»ng siªu ©m

Bs NguyÔn Anh TuÊn

BV Phô s¶n Trung ¬ng

1 Nguồn gốc và điều hoà n ớc ối

a) Nguồn gốc:

- Bắt nguồn từ huyết thanh ng ời mẹ: do nồng độc các chất hoà tan trong n ớc ối giống nồng độ các chất ấy trong

huyết thanh mẹ.

- Khối l ợng n ớc ối tăng dần tới cuối thời kỳ thai nghén đạt khoảng 1000 ml

b) Điều hoà n ớc ối:

- Có hai nguồn chính là n ớc tiểu của thai và dịch phôi,

dịch tiết từ khoang miệng

2- Luân chuyển n ớc ối

a) Con đ ờng trao đổi một chiều :

Thai uống n ớc ối qua hệ thống tiêu hoá, qua hệ thống tuần hoàn, qua thận, bàng quang rồi bài tiết trở lại vào khoang ối

b) Con đ ờng trao đổi n ớc hai chiều:

Dịch ối đ ợc hấp thu qua màng ối

Qua hệ thống tuần hoàn của mẹ

Cuối thai kỳ mỗi ngày n ớc ối luôn chuyển 500 ml

3 ThÓ tÝch n íc èi

Một số điểm khái quát:

• Guthmann: đo trực tiếp cho KQ là 1800 ml

• Brace và Wolf đo bằng kỹ thuật pha loãng chất màu cho KQ

là 1500ml

• Thể tích n ớc ối tăng dần theo tuổi thai đến khoảng 32 tuần thì

hằng định

• Từ tuần 32 n ớc ối hằng định ở khoảng 700ml - 800ml

• Sau tuần 42 giảm dần với tỷ lệ 8% tuần

• Giới hạn d ới có phạm vi thay đổi nhỏ hơn so với giới hạn trên

khi thai ở quý III.

• Thiểu ối đ ợc định nghĩa là d ới 300 ml

• Đa ối đ ợc định nghĩa là trên 1700ml

4 ThÓ tÝch n íc èi

bÊt th êng

A / Đa ối

ĐN: Đa ối là tình trạng n ớc ối trên 1700ml

(tuỳ tác giả từ 1500 đến 2000ml)

Tỷ lệ đa ối th ờng gặp 0.93 %

Cấp tính xảy ra trong quý II với tỷ lệ 1/1500 -1/1600

Mãn tính th ờng sảy ra sau 28 đến 30 tuần

áp …

+20% do thai tắc đ ờng tiêu hóa ( 39 %),vô não

( 26% ),dị tật tim (22% ) dị dạng tiết niệu ( 13% )

+ 60% không rõ nguyên nhân

Với kỹ thuật đo độ sâu tối đa: >80 mm

Với kỹ thuật đo CSO: >240 mm

B / Thiểu ối

* ĐN: Thiểu ối là tình trạng n ớc ối d ới 300 ml

Tỷ lệ thiểu ối th ờng gặp 0.4% đến 3.9 %

* Nguyên nhân :

- Thiếu xy thai mãn tính: thai già tháng, thai chậm phát

triển,trèn ép dây rốn

-Dị dạng thai: dị dạng thận, tắc đ ờng tiết niệu ( 64,8%), dị dạng tim…

-Sinh đôi truyền máu cho nhau

-Không rõ nguyên nhân

* Kết quả siêu âm :

-Với KT đo độ sâu tối đa : < 20mm

-Với KT đo CSO : <50 mm

Các ph ơng pháp đánh giá n ớc

ối

1.Các ph ơng pháp kỹ thuật :

+Chủ quan : Gohari 1977

+Đo độ sâu tối đa: Manning, Platt 1980

+Chỉ số n ớc ối: Phénal 1987

+ Hai kích th ớc ối: Mangnn 1992

Nói chung đều là ph ơng pháp đánh giá thể tích bán định

l ợng và chia thành hai nhóm :

-Nhóm đánh giá chủ quan: thông qua đánh giá bằng mắt th ờng theo kinh nghiệm chủ quan của ng ời làm siêu âm không dùng tới các phép đo

-Nhóm đánh giá khách quan: thông qua các phép đo khác nhau đo Độ sâu tối đa, đo CSO, đo 2 kích th ớc

Đánh giá thể tích n ớc ối

bằng siêu âm

2 Kỹ thuật đo

+ T thế sản phụ : Nằm ngửa trên bàn theo t thế ngang, hai chân d ỗi thẳng

+ T thế đầu dò : Thẳng đứng (vuông góc với mặt sàn )

và song song với trục dọc cơ thể

+ áp lực đầu dò SA lên CSNO :

-15 cm H 2O: là áp lực thấp, làm tăng 13% CSNO

- 35 cm H 2O: là áp lực trung bình

- 65 cm H: là áp lực cao, làm giảm 21% CSNO

1 Đo độ sâu tối đa :

+ĐN: độ sâu tối đa (ĐSTĐ) n ớc ối là bề dày tối đa của vùng n ớc ối lớn nhất

+Vị trí th ờng đo : hay rơi vào vị trí bụng và đầu thai

+Kết quả đo :

-Thiểu ối : ĐS TĐ n ớc ối d ới 10mm

-Bình th ờng : ĐS TĐ n ớc ối từ 10 đến 80mm

- Đa ối : ĐS TĐ n ớc ối từ 80 đến 110mm là đa ối nhẹ

từ 120 đến 150mm là đa ối vừa

từ trên 160mm là đa ối nặng

2 Đo chỉ số ối

+ĐN : CSNO là tổng độ sâu tối đa n ớc ối của 4 góc tử cung

- Đ ờng dọc là đ ờng thẳng chạy dọc qua rốn thai phụ

- Đ ờng ngang là đ ờng thẳng vuông góc với đ ờng dọc và chạy qua rốn thai phụ hoặc đi qua trung điểm của khoảng cách từ khớp mu đến đáy tử cung

-Thiểu ối : CSNO d ới 50mm

-Bình th ờng : CSNO từ 50 đến 80 mm là trong giới hạn phải theo dõi

từ 80 đến 180 mm là bình th ờng

-Đa ối CSNO từ trên 180 mm

CSNO giữ ở mức ổn định từ 32 đến 38 tuần

CSNO giảm đi nhanh từ 40 đến 42 tuần

Gợi ý theo dõi CSNO :

theo dõi định kỳ cùng với kỳ khám thai ( 4 tuần/ lần)

nên theo dõi 3ngày / lần

nên theo dõi 2ngày /lần cho đến khi CSNO>80 mm thì theo dõi nh bình th ờng

CSNO từ 30 đến 50 mm theo dõi 06 giờ/lần

CSNO d ới 30 mm nên đình chỉ thai nghén

trong vòng 06 giờ

3 Ph ơng pháp hai kích th ớc

+ ĐN : Hai kích th ớc n ớc ối là tích số của độ sâu tối đa với chiều ngang tối đa.

Cả hai kích th ớc này đều đ ợc đo ở một vùng n

ớc ối rộng nhất

+ Kết quả đo :

-Thiểu ối : d ới 15 cm2

-Bình th ờng : từ 15 đến 90 cm2