KHÁM ĐÁNH GIÁ và PHÂN LOẠI sơ SINH

KHÁM ĐÁNH GIÁ VÀ PHÂN LOẠI SƠ SINHTrật khớp háng:•Nếp gấp da bẹn nếp gấp đùi mông không đối xứng?•Một chân bên khớp háng bị trật ngắn lại•Khám 2 test Barlow’s (làm trật khớp) và Ortolani’s (giảm trật khớp)Test Barlow’s:•Khép KH (đưa đùi trẻ hướng về đường giữa)•Ấn nhẹ ngón cái lên đầu gối trẻ (hướng lực ấn về phía sau).•KH không ổn định: đầu xương đùi trượt ra sau ra khỏi ổ cối và nhô ra tạo ra cảm giác sờ được trật KHbán trật•Nếu KH sai vị trí thì test Barlow’s (+)•Sau đó thực hiện thủ thuật Ortolani’s để xác định lại trật KH.

KHÁM ĐÁNH GIÁ VÀ PHÂN LOẠI SƠ SINH

Khoa Sơ sinh- Bv Nhi đồng 2 TS.BS NGUYỄN THỊ KIM NHI

Mục tiêu bài giảng

• 1) Khai thác được bệnh sử khi khám trẻ sơ sinh

• 2) Khám được trẻ sơ sinh hệ thống và toàn diện

• 3) Phát hiện được các dấu hiệu cần hồi sức

• 4) Phát hiện được các bất thường ở trẻ sơ sinh

Giới thiệu

Tại sao khám trẻ sơ sinh?

• Đánh giá khả năng thích nghi của trẻ

• Phát hiện các DTBS để hổ trợ kịp thời

Các thời điểm khám trẻ sơ sinh:

• Ngay sau sinh

• Khám toàn diện trong 24h đầu sau sinh/ trước XV

• Khám lại trẻ khi có dấu hiệu bất thường

Nguyên tắc khám trẻ SS

• Hỏi bệnh nhanh

• Khám tìm các dấu hiệu cần hồi sức

• Giải thích cho thân nhân trước khi khám

• Xem ngày sinh, tên BN

• Giữ ấm trong suốt quá trình thăm khám

Các dấu hiệu cần cấp cứu

• Ngưng tim ngưng thở

• Thở hước

• Thở chậm < 20 lần/ phút

• Tím tái

• Trẻ đang co giật

Tiền sử gia đình

Hỏi bệnh sử

Tiền sử

Tiền sử gia đình

• Bệnh lý: chuyển hóa, xuất huyết, huyết học, xơ nang,

thận đa nang, gene

Tiền sử của mẹ

• Tuổi mẹ, số con

• Điều trị về vô sinh

• Các lần mang thai trước

• Các biến chứng lúc mang thai

• Các xét nghiệm về thai nhi lúc mang thai

Bệnh sử lúc sinh

• Tuổi thai, ngôi thai

• Khởi phát chuyển dạ, thời gian chuyển dạ

• Thời gian vỡ ối, màu sắc nước ối, số lượng nước ối

• Tình trạng thai nhi lúc sinh

Khám trẻ sơ sinh

Khám DHST & chỉ số nhân trắc

• SpO2: phát hiện tình trạng tím nhẹ mà không nhìn đượcbằng mắt

Tầm soát TBS bằng đo SpO 2

• Đo SpO2 thường qui (lý tưởng 24 – 48h sau sinh) đượckhuyến cáo để tầm soát TBS trước XV

• Tiêu chuẩn tầm soát (+) khi có một trong các dấu hiệu sau:

Biểu đồ tăng trưởng Fenton dành cho trẻ non

Biểu đồ tăng trưởng Fenton dành cho trẻ non

Vàng da

Phù cứng bì toàn

thân

Tím trung ương- ngoại biên

Collodion baby syndrome

Các sang thương lành tính ở

Các sang thương lành tính ở

miệng

Các sang thương lành tính ở

Herpes Simplex ở đầu Viêm da tiết bả

Các sang thương lành tính ở

Kén bì (Milia/ Epstein pearls) Nevus

Các bất thường mạch

Các bất thường mạch

• HC Sturge- Weber: bớt rượu vang ở vị trí phân

bố dây thần kinh V1, tổn thương ở mắt, não

Khám vùng đầu- mặt

• Đo vòng đầu: Tật đầu nhỏ, tật đầu to

• Hình dạng của đầu: Bướu huyết thanh , bướu máu đầu,xuất huyết dưới màng cân

Bướu huyết thanh

(caput

succedaneum)

• Trên màng xương

• Có thể vượt qua đường khớp sọ, lan tỏa, dịch chuyển, sờ mềm

• Lành tính, khỏi sau vài ngày sau sinh

Bướu máu đầu

(cephalohematoma)

• XH dưới màng xương

• Không vượt qua đường khớp sọ, sờ chắc, có thể tăng kích thước

• Có thể liên quan vỡ xương sọ.

• Tiêu trong 2 -12w tuổi

 Phương pháp đo điện thính giác thân não tự động (AABR-

Automated Auditory brainstem response): đánh giá chức

năng thính giác từ dây thần kinh số VIII đến thính giác thân

não

Liệt thần kinh mặt

Hội chứng Down’s

Xuất huyết dưới kết mạc

Đục thủy tinh thể

Khám mắt

Khám miệng, lưỡi và khẩu cái

• Sứt môi, chẻ vòm? hạt kén bì (Milia/ Epstein)? nangnhày?

• Răng sơ sinh: răng dư? răng sữa thật sự?

• Lưỡi: HC Bechwith Wiedemann, HC Pierre- Robin

Sứt môi, chẻ vòm

HC Bechwith Wiedemann:

trẻ khổng lồ, hạ đường huyết, lưỡi to, thoát vị rốn

HC Pierre- Robin: cằm nhỏ tụt ra sau + chẻ vòm

hình chữ V/U + tụt lưỡi ra sau

• Quan sát tư thế của trẻ: tư thế bất thường (liệt

nửa người, liệt chi)

Khám thần

• Khám trương lực cơ và sức cơ

• Các dấu hiệu thần kinh bất thường

Trẻ có điểm số Apgar thấp, trẻ cần hồi sức tại phòngsinh

 Lừ đừ, kém đáp ứng với kích thích

 Tăng kích thích, co giật

 Hôn mê, giãn đồng tử

Apgar score

• C:\Users\APTss\Desktop\y2mate.com - Newborn

Reflexes Assessment Infant Nursing Pediatric NCLEX Review_1080p (2).mp4

Khám cổ và các xương đòn

• Khám phản xạ 4 điểm

• Quan sát độ dài của cổ, dây dính vùng cổ? da vùng cổdày và dính? u cơ ức đòn chũm? HC Turner’s, Down, hygroma

• Khám xương đòn

• Hygroma kystique

(sang thương hệ bạch

huyết)

• U cơ ức đòn chũm

HC Turner: 45, X syndrome

Gãy xương đòn P

Khám chi trên

• Sự đối xứng của tay

• Kiểm tra các ngón tay

• Kiểm tra lòng bàn tay

• Sờ mạch cánh tay ở mỗi chi

• Liệt đám rối thần kinh cánh tay ?

Thừa ngón (polydactyly)

HC Down

Liệt Duchenne Erb’s

(tổn thương đám rối C5,6,±7)

HC Horner’s

(tổn thương đám rối C5,6,7,8 + T1)

Nghe có âm thổi: xác định nghe rõ vị trí nào nhất

và hướng lan.

Nhiều tật TBS nặng nhưng không nghe âm thổi

Lồng ngực hình thùng

Thoát vị hoành T Tràn khí màng phổi

P

• C:\Users\APTss\Desktop\y2mate.com - Infant Distress Warning Signs Grunting Baby

Sound_1080p.mp4

Khám

Nhìn:

• Tìm các dị tật của thành bụng (hở thành bụng) và rốn(thoát vị rốn)

Khám

Sờ:

 Phát hiện tạng to (gan, lách, thận, bang quang)

 Gan to bt ≤ 2cm dưới hạ sườn

 Lách: có thể sờ thấy dưới hạ sườn

 Bàng quang: bình thường không sờ thấy

Hở thành bụng BS Thoát vị rốn

Khám bộ phận sinh

• Nếu bộ phận sinh dục không rõ ràng:

• Tăng sinh thượng thận bẩm sinh

• Bất thường cấu trúc cơ quan sinh dục

Khám trẻ nam

Vị trí của lỗ tiểu: hẹp da qui đầu, lỗ tiểu đóng thấp

KT của dương vật: trẻ đủ tháng dài tối thiếu 2cm

Sưng vùng bìu? Da bìu đỏ? Tím?

Sờ bìu: có đủ 2 tinh hoàn?

Trẻ sinh non: tùy theo tuổi

thai

Khám trẻ nữ

Kiểm tra môi lớn, âm hộQuan sát âm vật có kíchthước bình thường hay phì đại ?Dịch chảy ra từ âm đạo (dịch trắng đục là bình thường), kinh non ?

Khám bộ phận sinh

Lỗ tiểu đóng thấp Xoắn tinh hoàn

Tyg9t Of HygOSg6di0S

, • ,

hAi Ore biiuhtnlin se:$tonta 0PI\1 o £i tn

Khám chi dưới

• Xem 2 chân có cân đối? Kích thước & chiều dài bằngnhau? Trục của 2 bàn chân bt?

• Phù?

• Bàn chân khoèo? Bàn chân xoay vào trong?

• Khám trương lực cơ của cả 2 chân: trương lực cơ

thường giảm?

• Vận động của cả 2 chân

• Biên độ vận động khớp gối

• Sờ & so sánh mạch bẹn 2 bên

Khám khớp

Trật khớp háng:

• Nếp gấp da bẹn / nếp gấp đùi mông không đối xứng?

• Một chân bên khớp háng bị trật ngắn lại

• Khám 2 test Barlow’s (làm trật khớp) và Ortolani’s (giảm trật khớp)

Khám khớp

Test Barlow’s:

• Khép KH (đưa đùi trẻ hướng về đường giữa)

• Ấn nhẹ ngón cái lên đầu gối trẻ (hướng lực ấn về phíasau)

• KH không ổn định: đầu xương đùi trượt ra sau ra khỏi ổcối và nhô ra tạo ra cảm giác sờ được trật KH/ bán trật

• Nếu KH sai vị trí thì test Barlow’s (+)

• Sau đó thực hiện thủ thuật Ortolani’s để xác định lại trậtKH

Khám khớp

Thủ thuật Ortolani’s:

• Xác định trật KH phía sau

• Dang KH & khớp gối lúc trẻ nằm ngửa thành 900

• Dùng các ngón tay trỏ đặt lực về phía trước lên các khelớn hơn

• Sau đó dùng ngón cái giạng nhẹ nhàng và êm ái châncủa trẻ

• Dấu hiệu (+): nghe và có cảm giác “chạm vào nhau” củađầu xương đùi di chuyển phía ổ cối

Khám khớp

Chỉ định siêu âm khớp háng:

• Khám LS bất thường

• Trẻ sinh ngôi mông > 36w tuổi thai

• SÂ tiền sản nghi ngờ có bất thường khớp háng

• Tiền sử gia đình có bệnh lý khớp hàng thiếu niên

Trẻ có bệnh lý khớp háng cần khám và phát hiện sớm để xử trí trong giai đoạn sơ sinh Nếu can thiệp trễ (trên 1 năm) có tiên lượng xấu

Test Ortolani’s

Thủ thuật Barlow’s

• \TCH Ortho - Hip.mp4

Scoliosis

Spina bifida

Fijgure 1: Anus is absent Fipure 2: Fistula opening onta scrotal raphe

Figure 3: ARM with a fistula to the urinary tract