Lòng kính yêu, biết chữ ơn của cháu đối với bà và cũng là của gia đình, quê hương,đất nước 5 chữ Hình ảnh ánh trăng trong thành phố gợi nhớ lại những năm tháng đã qua của cuộc đời người [r]
Trang 1Tuần: 26 Ngày soạn: 05/03/2016 Tiết PPCT: 126 Ngày dạy: 07/03/2016 Văn bản:
MÂY VÀ SÓNG
R Tago
-A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cảm nhận được ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử và những đặc sắc về nghệ thuật trong việc sáng tạo những cuộc đối thoại tưởng tượng và xây dựng các hình ảnh thiên nhiên của tác giả
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức
- Tình mẫu tử thiêng liêng qua lời thủ thỉ chân tình của em bé với mẹ về những cuộc đối thoại
tưởng tượng giữa em với những người sống trên “mây và sóng”
- Những sáng tạo độc đáo về hình ảnh thơ qua trí tưởng tượng bay bổng của tác giả
2 Kỹ năng: - Đọc – hiểu một văn bản dịch thuộc thể loại thơ – văn xuôi.
- Phân tích để thấy được ý nghĩa sâu sắc của bài thơ
3 Thái độ: Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, yêu mẹ.
C PHƯƠNG PHÁP
- Phát vấn, bình giảng, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm.
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp: Kiểm diện HS (1’)
- Lớp 9a3: Sĩ số: ……, Vắng…….…….……
2 Kiểm tra bài cũ (3’)
- Đọc thuộc lòng và nêu ý nghĩa văn bản Nói với con ? Nội dung chính của văn bản?
3 Bài mới (41’)
* Vào bài (2’)
- GV cho HS nghe bài hát “Mẹ yêu” rồi vào bài
GIỚI THIỆU CHUNG (5’)
GV: Nêu những hiểu biết của em về tác giả?
GV: Xuất xứ của bài thơ?
GV: Em có nhận xét gì vể thể thơ, nhịp thơ?
GV phát vấn, HS suy nghĩ trả lời GV chốt ý và ghi
bảng
HS: Suy nghĩ và trả lời GV chuyển ý
ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN (32’)
GV hướng dẫn HS đọc văn bản
- Nhận xét cách đọc của học sinh và giải nghĩa các từ
khó SGK
GV: Phương thức biểu đạt? Bố cục bài thơ?
GV nhận xét và chốt ý.
GV chuyển ý vào phần phân tích
GV: Chú ý đọc các câu thơ văn xuôi dài cần nhịp nhàng,
mạch lạc đậm chất nhạc Giọng đọc cần thay đổi và phân
biệt giữa lời kể của em bé với những lời đối thoại giữa
em bé và những người ở trên mây
GV: Những người trên mây và trong sóng đã mời gọi
em bé như thế nào? Hai lời mời gọi này có điểm gì
I GIỚI THIỆU CHUNG
1 Tác giả: Ra-bin-đra-nát Ta-go
(1861-1941) là nhà thơ hiện đại lớn nhất của Ấn
Độ Ông đã để lại một gia tài văn hoá nghệ thuật đồ sộ
2 Tác phẩm
a Xuất xứ: in trong tập Si-su (Trẻ thơ),
xuất bản 1909
b Thể thơ: thơ văn xuôi, các câu thơ dài
ngắn tự do
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc – Tìm hiểu từ khó 2.Tìm hiểu văn bản
a Phương thức biểu đạt: Miêu tả + Biểu
cảm
b Bố cục: 2 phần + Phần 1: Từ đầu xanh thẳm: cuộc trò chuyện của em bé với mây và mẹ
+ Phần 2: Còn lại: cuộc trò chuyện của
em bé với sóng và mẹ
c Phân tích
c1 Lời mời gọi của những người trên
Trang 2giống và khác nhau?
( Hs thảo luận theo cặp – 3 phút)
GV chốt:
+ Giống:
- Thời gian từ sáng đến chiều
- Không gian: bao la, rộng lớn
- Trò chơi hấp dẫn
+ Khác: Trên mây có bình minh vàng, vầng trăng bạc
Dưới sóng thì ca hát, ngao du nơi này nơi nọ
GV: Trò chơi của mây và sóng tượng trưng cho điều
gì từ cuộc sống mỗi con người?
GV: Chốt và chuyển ý
GV: Em bé đã trả lời như thế nào trước sự mời mọc
rất tha thiết của mây và sóng? Sự trả lời đó có gì giống
nhau?
HS: Nêu câu trả lời và tìm sự giống nhau
GV: Nửa đầu là đặt ra tình huống, lí do từ chối - Nửa
sau là câu hỏi mang hàm ý khẳng định, quyết định từ
chối
GV: Theo em thì em bé có muốn đi chơi không?
Nhưng vì sao em bé lại từ chối? Sức mạnh nào đã giúp
em bé vượt qua những trò chơi hấp dẫn đó?
HS: Trả lời, GV chốt ý và chuyển ý
GV: Quyết định ở nhà với mẹ, vậy em bé đã nghĩ ra
trò chơi gì? Giữa hai trò chơi ấy có sự giống và khác
với lời mời gọi của mây và sóng như thế nào?
HS:
- Giống nhau: Có thiên nhiên – mây, trăng, bầu trời
xanh thẳm, sóng, bến bờ
- Khác nhau: Sự hóa thân của con và mẹ vào thiên
nhiên, hai mẹ con quấn quýt bên nhau trong ngôi nhà
của mình
GV: Trò chơi do em bé nghĩ ra thể hiện sự hòa hợp
tuyệt diệu giữa hai tình yêu, đó là tình yêu nào?
Suy nghĩ của em về ý nghĩa của câu kết bài?
GV: Liên hệ giáo dục HS
GV: Khái quát nội dung và nghệ thuật chính của bài
thơ?
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (2’)
Hs chia nhóm lập bảng thống kê
mây và những người trong sóng
- Hấp dẫn, thú vị, lôi cuốn trẻ thơ
-> Trò chơi của mây và sóng tượng trưng
cho những thú vui bất tận của cuộc sống con người
c2 Lời từ chối của em bé
- Em yêu mẹ và hiểu lòng mẹ cũng rất yêu
con
-> Chính sức mạnh của tình mẫu tử đã
giúp em bé vượt lên những cám dỗ của cuộc sống đời thường
c3 Trò chơi của em bé sáng tạo ra
-> Sự hòa hợp tuyệt diệu giữa tình yêu thiên nhiên và tình mẫu tử
=> Tình mẫu tử có mặt ở khắp mọi nơi, thiêng liêng và bất diệt
3.Tổng kết
* Nghệ thuật
- Bố cục thành hai phần giống nhau , không trùng lặp về ý và lời
- Sáng tạo nên những hình ảnh thiên nhiên bay bổng, sinh động và chân thực và gợi nhiều liên tưởng
* Nội dung
* Ý nghĩa văn bản
Bài thơ ca ngợi ý nghĩa của tình mẫu tử thiêng liêng
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài cũ: Học thuộc lòng bài thơ Liên hệ với những bài thơ đã học viết về tình mẹ
* Bài mới: Chuẩn bị “Ôn tập về thơ”, các nhóm chuẩn bị bảng thống kê tác giả, tác phẩm…
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
Trang 3Tuần: 26 Ngày soạn: 07/03/2016 Tiết PPCT: 127-128 Ngày dạy: 09/03/2016 Văn bản:
ÔN TẬP VỀ THƠ
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hệ thống lại và nắm được những kiến thức về các văn bản thơ đã học trong chương trình Ngữ văn 9
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức: Hệ thống lại kiến thức về các tác phẩm thơ đã học.
2 Kỹ năng: Tổng hợp, hệ thống hóa kiến thức về các tác phẩm thơ đã học.
3 Thái độ: Bồi dưỡng tinh thần, ý thức ôn tập bài thơ.
C PHƯƠNG PHÁP
- Phát vấn, bình giảng, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm.
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp: Kiểm diện HS (1’)
- Lớp 9a3: Sĩ số: ……, Vắng…….…….……
2 Kiểm tra bài cũ (2’)
- Gv kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của HS
3 Bài mới (42’)
* Vào bài (1’)
- GV giới thiệu mục đích của việc ôn tập
Lập bảng thống kê các tác phẩm truyện đã học (41’)
GV trình tự nêu câu hỏi: Chúng ta đã học những truyện
hiện đại Việt Nam nào trong chương trình Ngữ văn 9?
Tên tác giả? Năm sáng tác? Em hãy tóm tắt nội dung?
Của những tác phẩm ấy? (GV treo bảng phụ bảng thống
kê các tác phẩm truyện đã học – HS so sánh, đối chiếu
với bài soạn của mình.)
I HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC
1 Lập bảng thống kê các tác phẩm truyện đã học
2 Sắp xếp các bài thơ trên theo từng giai đoạn lịch sử
3 Các bài thơ thể hiện cuộc sống đất nước và tư tưởng, tình cảm của con người:
4.Nhận xét về hình ảnh người lính và tình đồng đội trong các bài thơ:Đồng chí, Bài thơ tiểu đội xe không kính, ánh trăng
Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ đã học
S
TT
Tên bài thơ Tác giả S tác Thể
thơ
Hữu 1948 Tự do Ca ngợi tình đồng chícùng chung lý tưởng của
những người lính cách mạng trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
- Ngôn ngữ giản
dị, chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm
- Hình ảnh sáng tạo,vừa hiện thực, vừa lãng mạn
2 Bài thơ về tiểu
đội xe không
kính
Phạm Tiến Duật 1969 Tự do Tư thế hiên ngang, tinhthần chiến đấu bình tĩnh
dũng cảm, niềm vui lạc
- Giọng điệu tự nhiên, khoẻ khoắn
- Lời thơ gần với
Trang 4quan của những người lính lái xe thời chống Mĩ lời văn xuôi
3 Đoàn thuyền
đánh cá
Huy Cận 1958 Bảy
chữ
Cảm xúc tươi khoẻ về thiên nhiên và lao động tập thể qua cảnh một chuyến ra khơi đánh cá của những ngư dân Quảng Ninh
- Nhiều hình ảnh đẹp, nên thơ, giàu tưởng tượng Âm hưởng rộn ràng, phấn chấn
Việt 1963 Bảychữ và
tám chữ
Nhớ lại những kỷ niệm xúc động về bà và tình bà cháu Lòng kính yêu, biết
ơn của cháu đối với bà và cũng là của gia đình, quê hương,đất nước
- Kết hợp biểu cảm, miêu tả, tự sự
- Hình ảnh bếp lửa mang ý nghĩa sâu sắc
Duy 1978 5 chữ Hình ảnh ánh trăng trongthành phố gợi nhớ lại
những năm tháng đã qua của cuộc đời người lính chiến đấu.Nhắc nhở thái
độ sống tình nghĩa,thuỷ chung
Hình ảnh bình dị; giọng điệu tự nhiên, nhỏ nhẹ
6 Mùa xuân nho
nhỏ ThanhHải 1980 Nămchữ Cảm xúc trước mùa xuâncủa thiên nhiên, đất nước,
ước nguyện chân thành góp mùa xuân nho nhỏ của bản thân vào cuộc đời chung
Nhạc điệu trong sáng, tha thiết, hình ảnh đẹp, giàu sức gợi
7 Viếng lăng
Bác
Viễn Phương
1976 8 chữ Lòng thành kính, xúc
động và biết ơn của nhà thơ- cũng là của nhân dân Miền Nam đối với Bác
Giọng điệu trang trọng, thiết tha
Thỉnh
1977 5 chữ Biến chuyển của thiên
nhiên lúc giao mùa từ hạ sang thu
Cảm nhân tinh tế
9 Nói với con Y
Phương 1980 Tự do Lời trò chuyện với conthể hiện sự gắn bó, niềm
tự hào về quê hương và đạo lý sống của dân tộc
Cách nói giàu hình ảnh, cụ thể, gợi cảm
TIẾT 128 (45’)
Chuyển ý (2’)
II Sắp xếp các bài
thơ trên theo từng
giai đoạn lịch sử
(26’)
2 Sắp xếp các bài thơ trên theo từng giai đoạn lịch sử a) Giai đoạn kháng chiến chống Pháp (1945-1954) : Đồng chí (Chính Hữu) b) Giai đoạn hoà bình sau cuộc kháng chiến chống Pháp (1954-1964)
- Đoàn thuyền đánh cá - Huy Cận (1958); Bếp lửa: Bằng Việt (1963); Con cò: Chế Lan Viên (1962)
c) Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1964-1975): Bài thơ về tiểu
đội xe không kính Phạm Tiến Duật (1969); Khúc hát ru những em bé -Nguyễn Khoa Điềm (1971)
d) Giai đoạn từ sau năm 1975 : Ánh trăng - Nguyễn Duy (1978); Mùa xuân
nho nhỏ - Thanh Hải (1980); Viếng lăng Bác - Viễn Phương (1976); Sang thu - Hữu Thỉnh (1977); Nói với con - Y Phương 1980)
3 Các bài thơ thể hiện cuộc sống đất nước và tư tưởng, tình cảm của con người:
Trang 5HS thảo luận
nhóm và trả lời
các câu hỏi trong
SGK
Nhóm 1: Các bài
thơ thể hiện cuộc
sống đất nước và tư
tưởng, tình cảm
của con người:
Nhóm 2 : Nhận xét
về hình ảnh người
lính và tình đồng
đội trong các bài
thơ:Đồng chí, Bài
thơ tiểu đội xe
không kính, Ánh
trăng
Nhóm 3 : Nhận xét
về bút pháp nghệ
thuật
Gv nhận xét bài
làm của các nhóm
II LUYỆN TẬP
(15’)
Phân tích một khổ
thơ mà em thích
trong các bài thơ
đã học
- Trong hai cuộc kháng chiến: Gian khổ, trường kì và thắng lợi vẻ vang Nhân dân, đất nước anh hùng
- Công cuộc lao động xây dựng đất nước và những quan hệ tốt đẹp của con người
- Tình cảm,tư tưởng, tâm hồn của con người trong một thời kì lịch sử có nhiều biến động sâu sắc
Chủ đề tình mẹ con trong ba bài thơ: Con cò, Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ, Mây và sóng
a,Những điểm chung:
- Ca ngợi tình mẹ con thiêng liêng, thắm thiết
- Sử dụng lời hát ru, lời nói của con với mẹ
b, Những điểm riêng:(Ghi bảng phụ)
- Khúc hát ru: Là sự thống nhất, gắn bó giữa tình yêu con với lòng yêu nước, gắn bó và trung thành với cách mạng của người mẹ Tà- ôi trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ
- Con cò: Từ hình tượng con cò trong ca dao, trong lời ru con, phát triển và ca ngợi lòng mẹ, tình mẹ thương con, ý nghĩa lời ru đối với cuộc sống con người
- Mây và sóng: Hoá thân vào lời trò chuyện hồn nhiên, ngây thơ và say sưa của bé với mẹ thể hiện tình yêu mẹ thắm thiết của trẻ thơ Tình yêu mẹ của bé
là sâu nặng, hấp dẫn tất cả những vẻ đẹp và sự hấp dẫn khác trong tự nhiên,
vũ trụ
4 Nhận xét về hình ảnh người lính và tình đồng đội trong các bài thơ: Đồng chí, Bài thơ tiểu đội xe không kính, Ánh trăng
+ Vẻ đẹp tính cách và tâm hồn của anh bộ đội cụ Hồ, người lính cách mạng, trong những hình ảnh khác nhau
+ Tình đồng chí, đồng đội, gần gũi, giản dị, thiêng liêng của những người lính nông dân nghèo khổ trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp
+ Tình cảm lạc quan, bình tĩnh, tư thế hiên ngang, ý chí kiên cường, dũng cảm vượt qua khó khăn, nguy hiểm vì sự nghiệp giải phóng Miền Nam của những người chiến sĩ lái xe Trường Sơn
+ Tâm sự của người lính sau chiến tranh, sống giữa Thành phố, trong hoà bình: Gợi lại những kỷ niệm gắn bó của người lính với thiên nhiên, đất nước, với đồng đội trong những năm tháng gian lao của chiến tranh Từ đó nhắc nhở
về đạo lý, nghĩa tình thuỷ chung
5 Nhận xét về bút pháp nghệ thuật:
- Đoàn thuyền đánh cá (Huy Cận): Bút pháp lãng mạn, nhiều so sánh, liên tưởng, tưởng tượng Giọng tươi vui, khoẻ khoắn Hình ảnh đặc sắc
- Đồng chí (Chính Hữu): Bút pháp hiện thực, hình ảnh chân thực, cụ thể chọn lọc, cô đúc, hình ảnh đặc sắc: Đầu súng trăng treo
- Con cò (Chế Lan Viên): Bút pháp dân tộc - hiện đại: Phát triển hình ảnh con cò trong ca dao và lời hát ru Hình ảnh đặc sắc:con cò - cánh cò
- Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải): Bút pháp hiện thực, lãng mạn, chất Huế đậm đà Lời nguyện ước chân thành, hình ảnh đặc sắc:mùa xuân nho nhỏ
II LUYỆN TẬP Lập dàn ý cho đề bài: Em hãy phân tích khổ thơ đầu bài Sang thu – Hữu
Thỉnh
Mở bài: Giới thiệu đề tài mùa thu trong thi ca
- Dẫn vào bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh
- Bài thơ được viết theo thể thơ năm chữ : nhịp nhàng, khoan thai, êm ái, trầm lắng và thoáng chút suy tư… thể hiện một bức tranh thu trong sáng, đáng yêu
ở vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ
Trang 6HƯỚNG DẪN
TỰ HỌC (2’)
Hs học theo hình
thức trắc nghiệm
và tự luận
Thân bài: Những cảm nhận ban đầu của nhà thơ về cảnh sang thu của đất
trời
a Thiên nhiên được cảm nhận từ những gì vô hình:
+ Hương ổi phả trong gió se (se lạnh và hơi khô) “Hương ổi” là làn hương đặc biệt của mùa thu miền Bắc được cảm nhận từ mùi ổi chín rộ + Từ “phả”: động từ có nghĩa là toả vào, trộn lẫn -> gợi mùi hương ổi ở độ đậm nhất, thơm nồng quyến rũ, hoà vào trong gió heo may của mùa thu, lan toả khắp không gian tạo ra một mùi thơm ngọt mát - hương thơm nồng nàn hấp dẫn của những vườn cây sum suê trái ngọt ở nông thôn Việt Nam +Sương chùng chình: những hạt sương nhỏ li ti giăng mắc như một làm sương mỏng nhẹ nhàng trôi, đang “cố ý” chậm lại thong thả, nhẹ nhàng, chuyển động chầm chậm sang thu Hạt sương sớm mai cũng như có tâm hồn
b Cảm xúc của nhà thơ:
+ Kết hợp một loạt các từ: “bỗng, phả , hình như” thể hiện tâm trạng ngỡ ngàng, cảm xúc bâng khuâng trước thoáng đi bất chợt của mùa thu Nhà thơ giật mình, hơi bối rối, hình như còn có chút gì chưa thật rõ ràng trong cảm nhận Vì đó là những cảm nhận nhẹ nhàng, thoáng qua hay là vì quá đột ngột
mà tác giả chưa nhận ra? Tâm hồn thi sĩ biến chuyển nhịp nhàng với phút giao mùa của cảnh vật Từng cảnh sang thu thấp thoáng hồn người : chùng chình, bịn rịn, lưu luyến, bâng khuâng…
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài cũ: Học thuộc lòng các bài thơ Nắm được nội dung và nghệ thuật chính
* Bài mới: Chuẩn bị “Kiểm tra Văn ” – thứ 5
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………
……… Tuần: 26 Ngày soạn: 08/03/2016 Tiết PPCT: 129 Ngày dạy: 10/03/2016 Làm văn:
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu và biết cách làm một bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức: Đặc điểm, yêu cầu đối với bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
2 Kỹ năng: Nhận diện được bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
Tạo lập văn bản nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
3 Thái độ: Có ý thức vận dụng đặc sắc nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ vào nghị luận
C PHƯƠNG PHÁP
- Phát vấn, phân tích, thảo luận, giải thích, chứng minh…
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp: Kiểm diện HS (1’)
- Lớp 9a3: Sĩ số: ……, Vắng…….…….……
2 Kiểm tra bài cũ (2’)
- GV kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của học sinh
3 Bài mới (42’)
* Vào bài (2’)
- Trong những giờ học trước, các em đã được tìm hiểu dạng văn nghị luận về một sự việc,
hiện tượng đời sống; nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý; nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc
Trang 7đoạn trích) Tiết học này, chúng ta tiếp tục tìm hiểu một dạng của bài văn nghị luận, đó là nghị luận
về một đoạn thơ, bài thơ
TÌM HIỂU CHUNG (20’)
Cho HS đọc văn bản sgk/77
* Thảo luận 5 câu hỏi sau:
- Vấn đề nghị luận của văn bản này là gì?
- Khi phân tích hình ảnh
- Những luận cứ nào làm sáng tỏ cho các
luận điểm?
- Nhận xét về bố cục của văn bản? (bố cục
đầy đủ 3 phần hợp lý)
- Nhận xét về cách diễn đạt trong từng
đoạn?
(cách dẫn dắt vấn đề hợp lý;phân tích hợp
lý; cách tổng kết,khái quát có sức thuyết
phục)
- Theo em thế nào là nghị luận về một
đoạn thơ, bài thơ ? HS đọc ghi nhớ sgk/78
LUYỆN TẬP (18’)
* Thảo luận:
Ngoài các luận điểm đã nêu về hình ảnh
mùa xuân trong bài “Mùa xuân nho nhỏ” ở
văn bản trên,hãy suy nghĩ và nêu thêm các
luận điểm khác nữa về bài thơ đặc sắc
này?
* Sau khi làm xong bài tập: GV đọc tham
khảo một bài văn mẫu với đề bài:
Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” là những lời
tâm nguyện thiết tha, cảm động của nhà
thơ Thanh Hải
Hãy phân tích bài thơ để thấy những tình
cảm đó (Thiết kế Ngữ văn 9 tập
2,sgk/179)
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (2’)
- HS viết phần mở bài
I TÌM HIỂU CHUNG
1 Tìm hiểu bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
a Ví dụ: Văn bản sgk/77
b Nhận xét:
- Vấn đề nghị luận: Hình ảnh mùa xuân và cảm xúc của Thanh Hải trong bài “Mùa xuân nho nhỏ”
- Các câu mang luận điểm:
+ Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải mang nhiều ý nghĩa
+ Hình ảnh mùa xuân hiện lên trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà thơ
+ Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ thể hiện khát vọng được hoà nhập,được dâng hiến của nhà thơ
Bố cục đầy đủ 3 phần hợp lý; cách dẫn dắt vấn đề hợp lý; phân tích hợp lý; cách tổng kết, khái quát có sức thuyết phục
2 Ghi nhớ: Sgk/78
II LUYỆN TẬP:
- Luận điểm về nhạc điệu của bài thơ: bất kỳ một bài thơ hay nào cũng có nhạc hàm chứa trong nó; tính nhạc thể hiện ở nhịp điệp và tiết tấu của bài thơ, nó vang ngân trong tâm hồn người đọc Bằng chứng là nhạc sĩ Trần Hoàn đã phổ nhạc bài thơ này
- Luận điểm về bức tranh mùa xuân của bài thơ:một bài thơ hay bao giờ cũng hàm chứa những yếu tố hội hoạ trong nó (thơ trung hữu hoạ); tính hoạ thể hiện ở hình ảnh, màu sắc, không gian, đối tượng … được miêu tả trong bài thơ, nó giúp cho người đọc có thể hình dung ra một cách cụ thể các đối tượng và kèm theo đó là những cảm xúc khi thì hưng phấn, lúc lại bâng khuâng
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
* Bài cũ: Hệ thống kiến thức đã học Dựa vào dàn ý
đã lập, viết đoạn văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ
* Bài mới: Chuẩn bị “Cách làm bài văn Nghị luận về đoạn thơ, bài thơ ”
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
Tuần: 26 Ngày soạn: 10/03/2016 Tiết PPCT: 130 Ngày dạy: 12/03/2016 Văn bản:
Trang 8
TỔNG KẾT VỀ VĂN BẢN NHẬT DỤNG
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: Củng cố kiến thức cơ bản về văn bản nhật dụng.
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1 Kiến thức: Đặc trưng của văn bản nhật dụng là tính cập nhật của nội dung.
Những nội dung cơ bản của văn bản nhật dụng
2 Kỹ năng: Tiếp cận văn bản nhật dụng.
Tổng hợp, hệ thống hóa kiến thức
3 Thái độ: Biết cách học văn bản nhật dụng đạt hiệu quả.
C PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn, bình giảng, nêu và giải quyết vấn đề.
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp: Kiểm diện HS (1’)
- Lớp 9a1: Sĩ số: ……, Vắng…….…….……
2 Kiểm tra bài cũ (2’)
- Gv kiểm tra sự chuẩn bị của HS
3 Bài mới (42’)
* Vào bài (1’)
- GV giới thiệu văn bản nhật dụng rồi vào tổng kết.
Khái niệm văn bản nhật dụng (10’)
- HS đọc khái niệm văn bản nhật
dụng
- HS trao đổi, thảo luận
GV: Từ khái niệm này ta cần lưu ý
những điểm nổi bật nào
GV: Cho biết các văn bản nhật dụng
đã được học thuộc những đề tài nào
GV: Văn bản nhật dụng trong
chương trình có chức năng gì? Trong
khái niệm văn bản nhật dụng có đề
cập tới tính cập nhật, em hiểu tính
cập nhật ở đây như thế nào
GV: VB nhật dụng có tính cập nhật
như trên, vậy việc học VB nhật dụng
có ý nghĩa gì
GV: Hãy cho biết việc học các văn
bản nhật dụng có nên tách khỏi các
tác phẩm văn học khác trong môn
Ngữ văn hay không Vì sao (HS thảo
luận, phát biểu, giáo viên chốt lại)
GV: Học văn bản nhật dụng để làm
gì ? HS lần lượt trả lời từng câu
+GV tóm tắt, tổng kết theo bảng ở
bên
I KHÁI NIỆM VĂN BẢN NHẬT DỤNG
1 Khái niệm:
- Không phải là khái niệm thể loại
- Không chỉ kiểu văn bản
- Chỉ đề cập đến chức năng, đề tài, tính cập nhật của nội dung văn bản
2 Đề tài rất phong phú: Thiên nhiên, môi trường, văn
hoá, giáo dục, chính trị, xã hội, thể thao, đạo đức, nếp sống
3 Chức năng: bàn luận, thuyết minh, tường thuật, liêu tả,
đánh giá những vấn đề, những hiện tượng của đời sống con người và xã hội
4 Tính cập nhật: là tính thời sự kịp thời, đáp ứng yêu cầu,
đòi hỏi của cuộc sống hằng ngày, cuộc sống hiện tại gắn với những vấn đề cơ bản của cộng đồng xã hội Tuy nhiên, các văn bản nhật dụng trong chương trình vừa có tính cập nhật vừa có tính lâu dài của sự phát triển lịch sử, xã hội Chẳng hạn vấn đề môi trường, dân số, bảo vệ di sản văn hoá, chống chiến tranh hạt nhân, giáo dục trẻ em, chống hút thuốc lá đều là những vấn đề nóng bỏng của hôm nay nhưng đâu phải giải quyết triệt để trong ngày một ngày hai
5 Giá trị văn chương: Các văn bản nhật dụng đều vẫn
thuộc về một kiểu văn bản nhất định: miêu tả, kể chuyện thuyết minh, nghị luận, điều hành nghĩa là văn bản nhật dụng có thể sử dụng mọi thể loại, mọi kiểu văn bản
6 HS học văn bản nhật dụng: không chỉ để mở rộng hiểu
biết toàn diện mà còn tạo điều kiện tích cực để thực hiện nguyên tắc giúp HS hoà nhập với cuộc sống xã hội, rút ngắn khoảng cách giữa nhà trường và xã hội
II Hệ thống hoá nội dung văn bản nhật dụng đã học (10’)
Trang 9Lớp Tên văn bản Nội dung
6 1 Cầu Long Biên - chứng nhân lịch sử
2 Động Phong Nha
3 Bức thư của thủ lĩnh da đỏ
- Giới thiệu và bảo vệ di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh
- Giới thiệu danh lam thắng cảnh
- Quan hệ giữa thiên nhiên và con người
7 4 Cổng trường mở ra
5 Mẹ tôi
6 Cuộc chia tay của những con búp bê
7 Ca Huế trên sông Hương
- Giáo dục, nhà trường, gia đình và trẻ em
-Văn hoá dân gian (ca nhạc cổ truyền)
8 8 Thông tin về Ngày Trái đất năm 2000
9 Ôn dịch, thuốc lá
10 Bài toán dân số
- Môi trường
- Chống tệ nạn ma tuý, thuốc lá
- Dân số và tương lai nhân loại
9 11 Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền
được bảo vệ và phát triển của trẻ em
12 Đấu tranh cho một thế giới hoà bình
13 Phong cách Hồ Chí Minh
- Quyền sống con người
- Chống chiến tranh, bảo vệ hoà bình thế giới
- Hội nhập với thế giới và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc
III Hình thức của văn bản nhật dụng (Bảng hệ thống) (10’)
Hình thức văn bản nhật
Lập bảng hệ thống hình
thức các VB nhật dụng đã
học?(Gợi ý: xếp các văn
bản này vào các kiểu văn
bản- thể loại cụ thể, chỉ ra
phương thức biểu đạt ở
từng văn bản)
- Học sinh trình bày
-HS khác nhận xét, bổ
sung
GV tổng kết
(dùng đèn chiếu hoặc bảng
phụ)
Tên văn bản
1-Cầu Long Biên chứng nhân lịch
sử
2- Động Phong Nha
3- Bức thư của thủ lĩnh da đỏ 4- Cổng trường mở ra
5- Mẹ tôi 6- Cuộc chia tay của những con búp bê
7- Ca Huế trên Sông Hương 8- Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000
9- Ôn dịch, thuốc lá 10- Bài toán dân số 11- Tuyên bố Thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em
12- Đấu tranh cho một thế giới hoà bình
13- Phong cách Hồ Chí Minh
Thể loại văn bản
Bút ký Thuyết minh Thư
B.cảm Biểu cảm Truyện ngắn
Thuyết minh Thuyết minh
Thuyết minh Nghị luận Nghị luận
N luận N.luận
P.thức biểu đạt
Tự sự + mt +bc
TM + M.tả
NL + B cảm
B cảm + T.sự
TS + BC + MT
Tự sự + miêu tả
T minh + MT
N luận + TM
TM + NL+BC T.sự + N luận Nghị luận
NL + B cảm T.sự + N luận
Tổng kết
GV: Qua bảng hệ thống trên đây,
em rút ra kết luận gì về hình thức
của văn bản nhật dụng
GV: Hãy tìm và phân tích tác dụng
của việc kết hợp các phương thức
biểu đạt trong 1 văn bản cụ thể
GV: Qua các văn bản nhật dụng
*Kết luận:
- Cũng giống như các văn bản tác phẩm văn học, văn bản nhật dụng thường không chỉ dùng 1 phương thức biểu đạt mà kết hợp nhiều phương thức để tăng tính thuyết phục
- Văn bản nhật dụng có thể sử dụng mọi thể loại, mọi kiểu văn bản
IV: Phương pháp học văn bản nhật dụng
1 Đọc thật kỹ các chú thích về sự kiện, hiện tượng hay vấn
Trang 10thuộc kiểu văn bản nghị luận em còn
biết thêm phép lập luận nào nữa
HS: Qua văn bản “Ôn dịch, thuốc
lá” ta còn được biết tới phép lập
luận phản bác: “Có người bảo: Tôi
hút, tôi bị bênh, mặc tôi!
Xin đáp lại: Hút thuốc là quyền của
anh, nhưng anh không có quyền ”
Phương pháp học văn bản nhật
dụng (9’)
GV: Từ các kiến thức về văn bản
nhật dụng trên đây, em hãy trình
bày phương pháp học văn bản nhật
dụng sao cho có kết qủa tốt nhất.Cho
ví dụ minh hoạ?
(HS thảo luận - phát biểu - GV chốt
lại )
GV: Qua nội dung vừa tổng kết trên
đây, hãy cho biết: văn bản nhật dụng
phải đảm bảo yêu cầu gì về mặt nội
dung
GV: Từ đó rút ra kết luận gì về việc
học văn bản nhật dụng?
GV: Nhận xét về hình thức của văn
bản nhật dụng , khi đọc – hiểu cần
lưu ý điểm gì?
-HS đọc tổng kết –ghi nhớ(SGK/96)
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (2’)
Gv hướng dẫn học sinh
đề
2 Phải tạo được thói quen liên hệ:
-Với thực tế bản thân
-Với thực tế cộng đồng
3 Có ý kiến, quan niệm riêng với những vấn đề được nêu ra
và có đủ bản lĩnh, kiến thức, cách thức bảo vệ những quan điểm ý kiến ấy Có thể đề xuất giải pháp
4 Vận dụng các kiến thức của các môn học khác để đọc-Hiểu văn bản nhật dụng và ngược lại
5 Căn cứ vào những đặc điểm hình thức của văn bản và phương thức biểu đạt trong lúc phân tích nội dung
6 Kết hợp xem tranh, ảnh theo dõi các phương tiện thông tin đại chúng một cách thường xuyên
* Tổng kết:
- Tính cập nhật về nội dung là tiêu chuẩn hàng đầu của văn bản Điều đó đòi hỏi lúc học văn bản nhật dụng , nhất thức phải liên hệ với thực tiễn cuộc sống
- Hình thức của văn bản nhật dụng rất đa dạng Cần căn cứ vào đặc điểm hình thức, trước hết là những hình thức văn bản
cụ thể, thể loại và phương thức biểu đạt để phân tích
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài cũ: Hình thức văn bản nhật dụng ? Phương pháp học văn bản nhật dụng Làm thế nào để khắc phục tình trạng học
tủ, học lệch trong lớp em?
- Ôn kỹ kiến thức về các văn bản nhật dụng đã học
* Bài mới : - Soạn bài: “ Bến quê”
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………