Bai 23 hanh dong noi giangx

Nếu hiểu hành động là một việc làm cụ thể của con người nhằm một mục đích nhất định thì việc làm của Lí Thông có phải là một hành động nói không?Vì sao?. TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓINgữ liệu

CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH THAM

GIA LỚP HỌC TRỰC TUYẾN

Giáo viên : DƯƠNG HOÀNG GIANG

TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRÃI

C Cậu có thể cho mình mượn được không?

A

B

C

Các bạn đã thực hiện được mục đích giao tiếp của mình vì bạn B đã nhận xét

về giá chiếc áo , bạn C đề nghị cho mượn và bạn A

đã xem xét việc cho bạn C mượn áo

Quan sát tình huống sau và cho biết các bạn có thực hiện được mục đích giao tiếp của mình

không? Tại sao?

HÀNH ĐỘNG NÓI

HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP

HỘI THOẠI

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓII/ Hành động nói là gì?

1/ Ví dụ:

Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

Mẹ con Lí Thông đang ngủ, bỗng nghe có tiếng gọi cửa Ngỡ là

hồn oan của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn hoảng sợ, van lạy rối rít Khi Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết chằn tinh,

chúng mới hoàn hồn Nhưng Lí Thông bỗng nảy ra kế khác Hắn nói :

- Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu Nay em giết nó, tất không khỏi

bị tội chết Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi

Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu

Thạch Sanh lại thật thà tin ngay Chàng vội vã từ giã mẹ con Lí

Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm củi nuôi thân

(Thạch Sanh )

Đoạn trích kể về việc sau khi giết chằn tinh Thạch Sanh

và trở về nhà và mẹ con Lí Thông bảo Thach Sanh

trốn đi để cướp công của chàng

Hãy tìm những lời nói của Lí Thông?

- Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu Nay em giết nó,

tất không khỏi bị tội chết Thôi, bây giờ nhân trời chưa

sáng em hãy trốn ngay đi Có chuyện gì để anh ở nhà

lo liệu

_ (1) Con trăn ấy là của

vua nuôi đã lâu (2) Nay em

giết nó, tất không khỏi bị tội

chết (3) Thôi, bây giờ nhân

trời chưa sáng em hãy trốn

ngay đi (4) Có chuyện gì để

anh ở nhà lo liệu

Đẩy Thạch Sanh đi

để mình hưởng lợi

Mục đích

Lí Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích chính là

gì?

Câu nào thể hiện rõ nhất mục đích ấy?

khác Hắn nói :

- Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu

Thạch Sanh lại thật thà tin ngay Chàng vội vã từ giã mẹ con Lí Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm củi nuôi thân (Thạch Sanh)

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

I/ Hành động nói là gì?

Lí Thông đã thực hiện mục đích của mình bằng phương

tiện gì?

Nếu hiểu hành động là một việc làm cụ thể của con người nhằm một mục đích nhất định thì việc làm của

Lí Thông có phải là một hành động nói không?Vì

sao ?

_ (1) Con trăn ấy là của

vua nuôi đã lâu (2) Nay em

giết nó, tất không khỏi bị tội

chết (3) Thôi, bây giờ nhân

trời chưa sáng em hãy trốn

ngay đi (4) Có chuyện gì để

anh ở nhà lo liệu

Đẩy Thạch Sanh đi

để mình hưởng lợi

Mục đích

Lời nói

Hành động nói

Hành động nói

Qua ngữ liệu phân tích vừa rồi, em hãy cho biết “ Hành động nói” là gì ?

(1) B im lặng không trả lời.

B có cộng tác nhưng B không nắm được nội dung thông tin

để trả lời theo nội dung đòi hỏi của A.

B không cộng tác với A Có thể B đang mải theo đuổi chuyện

riêng của mình và không nghe thấy lời A hỏi Hoặc có thể B nghe thấy lời A nhưng không muốn trả lời.

(2) B nói: Xin lỗi, tôi không biết.

(3) B nói: 3 giờ rồi.

=> Hành động nói => Hỏi

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

- Lệ thuộc vào người nghe có chịu cộng tác với người nói hay không

- Vốn hiểu biết và

khả năng suy đoán của người nghe có đủ để tiếp nhận lời nói của

người nói hay không?

30 43 36 38 9 HÕt giê 33 37 1 32 41 2 31 39 34

42 50 53 55 45 52 57 49 43 46 56

58 60 59

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

Lời nói của Lý Thông Mục đích

Con trăn ấy là của vua

nuôi đã lâu

Nay em giết nó, tất

không khỏi bị tội chết

Thôi, bây giờ nhân trời

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

Ngữ liệu 2: Chỉ ra các hành động

nói trong đoạn trích và cho biết mục đích của mỗi hành động:

Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ,

nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng

luống cuống:

- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ? Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và òa lên khóc.

( ) Chừng như lúc nãy thấy bắt cả chó lớn, chó con, cái Tí vẫn tưởng những con vật ấy sẽ đi thế mạng cho mình, cho nên nó đã vững dạ ngồi im Bây giờ nghe mẹ giục nó phải đi, nó lại nhếch nhác, mếu khóc:

- U nhất định bán con đấy ư? U không cho con ở nhà nữa ư? Khốn nạn

thân con thế này! Trời ơi! ( Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

không cho con ở nhà nữa ư ? Khốn

nạn thân con thế này!

HỏiTrình bày, thông báo

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

• Ghi nhớ 2:

I/ Hành động nói là gì?

II/ Một số kiểu hành động nói thường gặp:

Các bạn thực hiện hành động nói nào trong đoạn hội thoại? Bạn Lan

có đạt mục đích của mình trong đoạn hội thoại trên không?Vì sao?

Þ Lưu ý 2 : Hành động nói có thể thực hiện thông qua cử chỉ, điệu bộ nhưng dạng điển hình là lời nói.

I/ Hành động nói là gì?

II/ Một số kiểu hành động nói thường gặp:

Hãy học thuộc ghi nhớ các bạn nhé!

• Lưu ý 1 : Khi thực hiện hành động nói có thể đạt được

mục đích nói mà cũng có thể không

• Lưu ý 2 : Hành động nói có thể thực hiện thông qua cử

chỉ, điệu bộ nhưng dạng điển hình là lời nói

Ghi nhớ 2 :Người ta dựa theo mục đích của hành động

nói mà đạt tên cho nó Những kiểu hành động nói

thường gặp là hỏi, trình bày(báo tin,kể ,tả,nêu ý kiến,dự đoán…).điều khiển(cầu khiến, đe dọa, thách thức…),hứa hen, bộc lộ cảm xúc.

Ghi nhớ 1 Khái niệm : Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm một mục đích nhất định.

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

đích của hành động nói thể hiện một câu trong

bài Hịch và vai trò của câu ấy đối với mục đích

chung

Trần Quốc Tuấn viết “Hịch Tướng Sĩ” nhằm cổ vũ,

kêu gọi tướng sĩ học tập binh thư yếu lược

và khích lệ lòng yêu nước của dân ta

Câu : “Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ,

nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng”

=>Bày tỏ những suy nghĩ, tình cảm yêu nước, căm

thù giặc, mong mỏi toàn quân đoàn kết chống giặc

ngoại xâm.

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

I/ Hành động nói là gì?

II/ Một số kiểu hành động nói thường gặp:

III/Luyện tập :

BT 2-: ( SGK/64) Hãy chỉ ra các hành động nói và mục đích của

mỗi hành động nói trong mỗi đoạn trích

a Tiếng chó sủa vang các xóm.

Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang.

- Vâng cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu

ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì

- Thế thì phải giục anh ấy ăn mau lên đi, kẻo nữa người ta sắp sửa kéo vào rồi đấy !

Rồi bà lão lật đật trở về với vẻ mặt băn khoăn ( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

Hành động nói Mục đích

- Bác trai đã khá rồi chứ ? Hành động hỏi

- Cảm ơn cụ… mỏi mệt lắm Hành động trình bày

- Này bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Hành động điều khiển

- Chứ cứ nằm đấy… hoàn hồn Hành động trình bày

- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ Hành động trình bày

- Nhưng để cháo nguội… vài húp cái đã Hành động trình bày

- Nhịn suông … còn gì Bộc lộ cảm xúc

- Thế thì phải giục … rồi đấy! Hành động điều khiển, trình bày

III/Luyện tập : Bài 2 ý a /

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

III/Luyện tập :

Bài 2- ý b/c

b Lê thận nâng gươm lên ngang đầu nói với Lê Lợi:

- Đây là trời có ý phó thác cho minh công làm việc lớn Chúng tôi nguyện đem xương thịt của mình theo minh công, cùng với thanh gươm thần này để báo đền tổ quốc ! ( Sự tích hồ Gươm )

c Hôm sau Lão Hạc sang nhà tôi Vừa thấy tôi, lão báo ngay:

- Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ !

- Cụ bán rồi ?

- Bán rồi ! Họ vừa bắt xong […]

- Thế nó cho bắt à ?

Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước

mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít Lão hu hu khóc…

- Khốn nạn…Ông giáo ơi ! …Nó có biết gì đâu ! Nó thấy tôi gọi về thì chạy

ngay về, vẫy đuôi mừng Tôi cho nó ăn cơm Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà, ngay đằng sau nó, tóm lấy hai cẳng sau nó dốc ngược nó lên

( Nam Cao, Lão Hạc )

.

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

Hành động nói Mục đích

Hành động nói Mục đích

III/Luyện tập : Bài 2- ý b/c

1- Đây là Trời … làm việc lớn Hành động trình bày

2- Chúng tôi … Tổ quốc! Hành động hứa hen

1/ Cậu Vàng … ạ ! Hành động thông báo 2- Cụ bán rồi ?

3/ Bán rồi! Họ vừa bắt xong

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

Bài tập 3

Đoạn trích dưới đây có ba từ “ hứa” Hãy xác định

kiểu hành động nói được thực hiện trong mỗi câu ấy

-Em để nó ở lại - Giọng em ráo hoảnh - Anh phải hứa với

em không bao giờ để chúng ngồi cách xa nhau Anh nhớ chưa? Anh hứa đi

-Anh xin hứa

-Tôi mếu máo trả lời và đứng như chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu của em tôi trèo lên xe (Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)

III/Luyện tập :

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

- Anh xin hứa ! Hành động hứa hẹn

TIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

SƠ ĐỒ TƯ DUY BÀI HỌC

HÀNH ĐỘNG NÓI KHÁI NIỆM MỘT SỐ KIỂU HÀNH ĐỘNG NÓI

HÀNH ĐỘNG HỎI

HÀNH ĐỘNG TRÌNH BÀY

HÀNH ĐỘNG HỨA HEN

HÀNH ĐỘNG BỘC LỘ CẢM XÚCTIẾT 95: HÀNH ĐỘNG NÓI

TIẾT : 95

Hành động nói

(tiếp theo)

1/ OÂi sửực treỷ! a) Haứnh ủoọng trỡnh baứy

2/ Traõu cuỷa laừo caứy

moọt ngaứy ủửụùc maỏy

ủửụứng?

b) Haứnh ủoọng boọc loọ tỡnh caỷm, caỷm xuực

3/ Moọt hoõm ngửụứi

choàng ra bieồn ủaựnh caự.

c) Haứnh ủoọng hoỷi

4/ Toõi seừ giuựp oõng d) Haứnh ủoọng ủieàu

khieồn

5/ ẹi tỡm laùi con caự vaứ

ủoứi moọt caựi nhaứ roọng

e) Haứnh ủoọng hửựa heùn

Nối một câu ở cột A với

một hành động nói ở cột B

TIẾT : 95 Hành động nói(tiếp theo)

I Cỏch thực hiện hành động núi

1 Tỡm hiểu ngữ liờu (SGK trang 70)

Tinh thần yêu n ớc cũng nh các thứ của quý Có khi đ ư ư

ợc tr ng bày trong tủ kính trong bình pha lê, rõ ràng dễ

thấy Nh ng cũng có khi đ ợc cất giấu kín đáo trong r ư ư ư

ơng, trong hòm Bổn phận của chúng ta là làm cho những

thứ của quý kín đáo ấy đều đ ợc đ a ra tr ng bày Nghĩa là ư ư ư

phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm

cho tinh thần yêu n ớc của tất cả mọi ng ời đều đ ợc thực ư ư ư

hành vào công cuộc yêu n ớc, công cuộc kháng chiến ư

(Hồ Chớ Minh, Tinh thần yờu nước của nhõn dõn ta)

(1)Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý.(2)Có khi được

trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy.(3)

Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm.(4) Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày.(5) Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến

( Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)

- con ra vường hái cho mẹ ít rau

Hoan hô! Bà ngoại đến chơi.

- Cuốn truyện này hay thật.

- Chiều chủ nhật, tớ sẽ đi đá bóng cùng cậu.

Trực tiếp

Trực tiếp Gián tiếp

- Điều khiển, yêu cầu.

- Bộc lộ tình cảm, cảm xúc

- Trình bày…

- Điều khiển, hứa hẹn, bộc lộ tình cảm, cảm xúc

TIẾT : 95 Hành động nói(tiếp theo)

I Cỏch thực hiện hành động núi

3 Ghi nhớ (SGK trang 71)

Moói haứnh ủoọng noựi coự theồ ủửụùc

thửùc hieọn baống kieồu caõu coự chửực

naờng chớnh phuứ hụùp vụựi haứnh

ủoọng ủoự ( caựch duứng trửùc tieỏp )

hoaởc baống kieồu caõu khaực ( caựch

duứng giaựn tieỏp )

TIẾT : 95 Hành động nói(tiếp theo)

I Cỏch thực hiện hành động núi

II Luyện tập

HÀNH ĐỘNG NÓI (t.t)

TIẾT 95:

II.Luyện tập : Bài 1/ 71

Các câu nghi vấn trong bài “Hịch tướng sĩ” của Trần Quốc Tuấn:

-Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước, đời nào không có ?

Câu nghi vấn thực hiện hành động khẳng định

-Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có được không ?

Câu nghi vấn thực hiện hành động phủ định

-Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi không muốn vui vẻ phỏng có được không ?

Câu nghi vấn thực hiện hành động khẳng định

-Vì sao vậy ? Câu nghi vấn thực hiện hành động gây sự chú ý

-Nếu vậy, ngồi đây sau khi giặc giã dẹp yên, muôn đời để thẹn, há còn mặt mũi nào đứng trong trời đất nữa ?

Câu nghi vấn thực hiện hành động phủ định

* CNV ở đầu đoạn văn: tạo tâm thế cho tướng sĩ

chuẩn bị nghe những lí lẽ của tác giả

*CNV ở giữa đoạn văn: thuyết phục, động viên, khích lệ tướng sĩ

*CNV ở cuối đoạn văn: khẳng định chỉ có một con

đường là chiến đấu đến cùng để bảo vệ bờ cõi.

2/ a) Vì vậy, nhiệm vụ thiêng liêng của toàn dân ta lúc này là phải nâng cao tinh thần quyết chiến quyết thắng, quyết tâm giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, tiến tới hoà bình thống nhất tổ quốc

Hễ còn một tên xâm lược trên đất nước ta, thì ta còn phải

tiếp tục chiến đấu, quét sạch nó đi

Đồng bào và chiến sĩ miền Nam anh hùng, dưới ngọn cờ vẻ vang của Mặt trận Dân tộc giải phóng, liên tục tiến công, liên tục nổi dậy, kiên quyết tiến lên, giành lấy thắng lợi hoàn toàn

Quân và dân miền Bắc quyết ra sức thi đua yêu nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội và làm tròn nghĩa vụ của mình đối với đồng bào miền Nam ruột thịt (…)

( Lời kêu gọi cả nước tiến lên đánh thắng giặc mĩ xâm lược)

Các câu trần thuật trong đoạn văn trên đều có mục đích cầu khiến

b Cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tình thân yêu cho toàn

dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh

niên và nhi đồng.

( …) Điều mong muốn cuối cùng của tôi là : Toàn Đảng, ) Điều mong muốn cuối cùng của tôi là : Toàn Đảng,

toàn dõn ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một n ớc Việt

Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và gi u mạnh, àu mạnh,

và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới ( Di chỳc )

=> Cách dùng gián tiếp này nh những lời tâm sự ư những lời tâm sự

của Bác với mọi ng ời, tạo ra sự đồng cảm sâu ư những lời tâm sự

sắc, nó khiến cho những nguyện vọng của l nh tụ ãnh tụ

trở thành nguyện vọng của mỗi ng ời ư những lời tâm sự

Bài 3: Tìm các câu có mục đích cầu khiến trong đoạn trích sau Mỗi

câu ấy thể hiện mối quan hệ giữa các nhân vật và tính cách nhân vật

nh thế nào?

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

-Th a anh, em cũng muốn khôn nh ng khôn không đ ợc Đụng đến ư những lời tâm sự

việc là em thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới nữa [ …) Điều mong muốn cuối cùng của tôi là : Toàn Đảng, ] Hay bây giờ em nghĩ thế này …) Điều mong muốn cuối cùng của tôi là : Toàn Đảng, Song anh cho phép em mới dám nói …) Điều mong muốn cuối cùng của tôi là : Toàn Đảng,

Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn Tôi phải bảo:

- Đ ợc, chú mày cứ nói thẳng thừng ra nào ư những lời tâm sự

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ th ơng em nh thế thì hay là anh đào giúp cho em ư những lời tâm sự ư những lời tâm sự

một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào

đến bắt nạt thì em chạy sang…) Điều mong muốn cuối cùng của tôi là : Toàn Đảng,

Ch a nghe hết câu , tôi đã hếch răng lên, xì một hơi rõ dài Rồi, với

bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng:

- Hức ! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi nh cú ư những lời tâm sự

mèo nh thế này, ta nào chịu đ ợc Thôi, im cái điệu hát m a dầm sùi ư những lời tâm sự ư những lời tâm sự ư những lời tâm sự sụt ấy đi Đào tổ nông thì cho chết!

Tôi về, không một chút bận tâm.