Kiến thức: Sau khi hoàn thành bài học, HS cần nắm được: - Biết được sức mạnh quân sự của quân Mông – Nguyên và quyết tâm và âm mưu xâm lược Đại Việt của chúng - Biết và hiểu được sự chuẩ[r]
Trang 1Tuần: 12 Ngày soạn: 05/11/ 2016
Bài 14: BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
MÔNG – NGUYÊN (thế kỉ XIII) (tiết 2)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
Sau khi hoàn thành bài học, HS cần nắm được:
- Biết được sức mạnh quân sự của quân Mông – Nguyên và quyết tâm và âm mưu xâm lược Đại Việt của chúng
- Biết và hiểu được sự chuẩn bị kháng chiến của nhà Trần
- Trình bày trên lược đồ những nét chính về diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân Nguyên (1285)
2
Thái độ:
- Bồi dưỡng cho học sinh lòng căm thù giặc ngoại xâm, niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn tổ tiên
đã kiên cường, mưu trí bảo vệ chủ quyền đất nước
3 Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng sử dụng lược đồ để thuật lại sự kiện lịch sử
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên:
Tranh ảnh trong SGK
Lược đồ diễn biến lần thứ hai (1285) chống quân xâm lược Mông - Nguyên
2 Học sinh:
Đọc bài trước theo câu hỏi SGK, vở ghi
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Ổn định: 7A1……… 7A2……… 7A3………
7A4……… 7A5……….7A6………
1 Kiểm tra bài cũ:
? Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ bằng lược đồ ?
? Tìm những chi tiết thể hiện tinh thần quyết chiến của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến?
2.Giới thiệu bài mới:
Sau thất bại lần thứ nhất năm 1258, quân Mông Cổ không từ bỏ âm mưu xâm lược đại Việt Vậy, quân dân ta đã chuẩn bị và kháng chiến như thế nào ? -> bài hôm nay.
3 Bài mới :
Hoạt động 1: Tìm hiểu âm mưu xâm lược Champa
và Đại Việt của nhà Nguyên
* GV : Năm 1279, sau khi thôn tính được nhà Tống,
vua Mông Cổ lập ra nhà Nguyên, đặt nền móng thống
trị hoàn toàn Trung Quốc
? Sau khi thống trị hoàn toàn Trung Quốc, vua Mông
Cổ đã làm gì ?
HS(yếu): Dựa vào SGK, trình bày
? Hốt Tất Liệt cho quân xâm lược Champa và Đại
Việt nhằm mục đích gì ?
HS: Làm cầu nối thôn tính và xâm lược các nước
phía nam Trung Quốc ) -> cho quân đánh Champa
trước
? Tại sao quân Nguyên cho quân đánh Cham pa
II CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN(1285)
1 Âm mưu xâm lược Champa và Đại Việt của nhà Nguyên.
- Sau khi thống trị Trung Quốc, vua Nguyên ráo riết xâm lược Champa và Đại Việt
Trang 2trước khi đánh Đại Việt?
HS: suy nghĩ trả lời – làm bàn đạp tấn công Đại Việt
GV: Nhà Nguyên đã thay đổi thái độ đối với Đại Việt,
không dám coi khinh
? Với âm mưu đó nhà Nguyên đã làm gì ?
HS(yếu): dựa vào SGK, trả lời
? Kết quả của âm mưu đó ra sao ?
HS: Quân và dân Champa đánh trả quyết liệt -> quân
Nguyên phải rút về cố thủ ở phía Bắc -> kế hoạch
của chúng bị tan vỡ )
Hoạt động 2: Tìm hiểu nhà Trần chuẩn bị kháng
chiến
GV: Đứng trước âm mưu của giặc Nguyên, nhà Trần
tích cực, chủ động chuẩn bị kháng chiến
? Nêu những chuẩn bị của nhà Trần cho cuộc kháng
chiến chống quân Mông – Nguyên lần 2?
HS:
- Hội nghị Bình Than
- Trần Quốc Tuấn viết “Hịch tướng sĩ” -> Động
viên tinh thần chiến đấu của quân sĩ
HS đọc đọan trích “ Ta thường đến bữa quên… Cam
lòng”
- Hội nghị Diên Hồng
- Tập trận ở Đông Bộ Đầu
GV: chuẩn kiến thức
? Em có nhận xét gì về sự chuẩn bị kháng chiến của
quân dân nhà Trần?
HS: chu đáo, chủ động, đầy đủ
GV: cả nước sẵn sàng chiến đấu
? Em biết gì về Trần Quốc Tuấn, Trần Quốc Toản?
HS: nêu những hiểu biết của mình
GV: cung cấp thêm một số thông tin về hai vị anh
hùng
? Hội nghị Diên hồng có tác dụng gì đến việc chuẩn
bị kháng chiến ?
HS: Cổ vũ tinh thần chiến đấu và ý chí kiên trung …
* Học sinh thảo luận nhóm :
? Những sự kiện nào thể hiện ý chí quyết chiến của
quân và dân ta ?
HS:Trần Quốc Toản bóp nát quả cam, các bô lão
đồng thanh hô đánh, nhân dân thực hiện, quân sĩ thích
vào cánh tay hai chữ “ Thát sát”
Hoạt động 3: Tìm hiểu diễn biến và kết quả của
cuộc kháng chiến
* Giáo viên dùng lược đồ cuộc kháng chiến lần thứ
hai chống quân xâm lược Nguyên hướng dẫn học sinh
tường thuật diễn biến
? Trình bày diễn biến cuộc tiến công xâm lược nước
ta của giặc Nguyên ?
- Năm 1283, Toa Đô chỉ huy 10 vạn quân đánh chiếm Champa, cố thủ ở phía Bắc chờ phối hợp đánh Đại Việt
2 Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến
- Mở hội nghị Bình Than, hội nghị Diên Hồng bàn kế đánh giặc
- Trần Quốc Tuấn được cử làm Tổng chỉ huy, ông viết “ Hịch tướng sĩ” để động viên tinh thần quân sĩ
- Tổ chức tập trận và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu
3 Diễn biến và kết quả của cuộc kháng chiến.
a Diễn biến
- Tháng 1 – 1285, 50 vạn quân Nguyên tiến vào nước ta
- Quân ta: Chặn đánh ở biên giới -> rút về Vạn Kiếp -> Thăng Long -> Thiên trường
Trang 3HS: dựa vào lược đồ trình bày
? Lực lượng giặc so với lần một như thế nào ?Lực
lượng này nói lên điều gì ?
HS: đông hơn nhiều so với lần 1, nói lên quyết tâm
xâm lược nước ta của giặc
* Gọi học sinh đọc phần chữ in nghiêng Sgk trang 59
để thấy rõ tình hình khó khăn của cuộc kháng chiến
? Với sức mạnh của giặc quân ta thực hiện chống
xâm lược như thế nào?
HS: dựa vào lược đồ và SGK, trình bày
Giáo viên tường thuật về thế gọng kìm nhằm tiêu diệt
đầu não của ta của giặc, nhưng bị ta anh dũng chiến
đấu thất bại, Thoát Hoan phải rút về Thăng Long
Thăng Long bấy giờ “ Vườn không nhà trống”
Theo em quân giặc sẽ lâm vào tình trạng như thế nào
khi rút về Thăng Long?
HS: dựa vào gợi ý trả lời: bị động, thiếu lương thực
trầm trọng và suy yếu
Giữa lúc giặc khó khăn suy yếu ta phản công
? Dựa vào lược đồ trình bày cuộc phản công của
quân ta dưới sự chỉ huy của Trần Hưng Đạo?
HS: trình bày trên lược đồ
+ Tháng 5 – 1285, khi giặc đã bắt đầu nản chí, Trần
Hưng Đạo hạ lệnh phản công
* Giáo viên nêu rõ sự thất bại của quân Nguyên
( Thoát Hoan phải chui vào ống đồng, để quân lính
khiêng về nước )
- GV cho học sinh đọc bài thơ Sgk trang 61
Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên
1285, kế thúc thắng lợi oanh liệt
HS thảo luận nhóm 3 phút: Em hãy nêu cách đánh
của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống
quân Nguyên lần hai ?
+ Chặc đánh địch ở vùng biên giới, trước thế giặc
mạnh ta đã rút lui để bảo toàn lực lượng
+ Thực hiện chủ trương “vườn kgông nhà trống”
-> Đẩy quân giặc vào thế khó khăn
+ Khi giặc lúng túng , ta lập tức mở cuộc phản công
để giành chiến thắng
Đó cũng chính là nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của
cuộc kháng chiến
+ Nhân dân thực hiện kế hoạch “vườn không nhà trống”
- Quân địch thực hiện thế gọng kìm Thoát Hoan đánh xuống phía Nam, Toa Đô từ Chăm-pa đánh lên nhằm tiêu diệt đầu não kháng chiến của ta nhưng bị thất bại
- Ta phản công đánh bại giặc ở nhiều nơi : Tây Kết, Hàm Tử (Khoái Châu – Hưng Yên), Chương Dương (Thường Tín – Hà Nội) Rồi tiến vào Thăng Long
Giặc tháo chạy
b Kết quả
- Trong vòng 2 tháng, ta đã đánh bại 50 vạn quân Nguyên
4 Củng cố:
- Trong cuộc kháng chiến lần thứ 2 ( 1285 ), quân và dân ta gặp rất nhiều khó khăn và thử thách nhưng ta không hề lùi bước, quyết tâm kháng chiến và giành được thắng lợi vẻ vang
- Quân và dân ta đã vận dụng cách đánh rất sáng tạo vì thế quân Nguyên gặp rất nhiều bất lợi
5 Hướng dẫn học tập ở nhà:
- Học bài theo câu hỏi 1, 2 , 3 Sgk trang 61
- Chuẩn bị bài phần tiếp theo : Cuộc kháng chiến lần thứ 3 chống quân xâm lược Nguyên
IV RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 4………
………
………