Tiết: 1 Ngày soạn: Tuần: 1 Ngày dạy : Phần một KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI BÀI 1 : SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU Thời sơ - trung kì trung đại I..
Trang 1Tiết: 1 Ngày soạn: Tuần: 1 Ngày dạy :
Phần một
KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI
BÀI 1 :
SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU
(Thời sơ - trung kì trung đại )
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu
Hiểu khái niệm "lãnh địa phong kiến", đặc trưng của nền kinh tế lãnh địa phong kiến
Nguyên nhân xuất hiện thành thị trung đại Phân biệt sự khác nhau giữa nền kinh tế lãnh địa và nền kinh tế trong thành thị Trung đại
2 Tư tưởng
Thấy được sự phát triển hợp quy luật của xã hội loài người:chuyển từ xã hội chiếm hữu nô lệ sang xã hội phong kiến
3 Kĩ năng
Biết xác định được vị trí các quốc gia phong kiến châu âu trên bản đồ
Biết vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ xã hội chiếm hữu nô lệ sang xã hội phong kiến
II CHUẨN BỊ
Bản đồ châu âu thời phong kiến
Tranh ảnh mô tả hoạt động trong lãnh địa phong kiến và thành thị trung đại Tham khảo Giáo trình lịch sử thế giới trung đại
III CÁC BƯỚC LÊN LỚP
1 Tổ chức lớp: KTSS
2 Kiểm tra bài cũ: kiểm tra chuẩn bị : SGK, tập soạn bài
3 Bài mới
Lịch sử xã hội loài người đã phát triển liên tục qua nhiều giai đoạn Học lịch sử lớp
6, chúng ta đã biết được nguồn gốc và sự phát triển của loài người nói chung và dân tộc Việt Nam nói riêng trong thời kì cổ đại, chúng ta sẽ học nối tiếp các thời kì mới:-Thời trung đại Trong bài học đầu tiên, chúng ta sẽ tìm hiểu"Sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến ở châu Âu"
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Yêu cầu HS đọc SGK
Giảng: (Ghi trên bản đồ)
Từ thiên niên kỷ I trước
công nguyên, các quốc gia
cổ đại phương Tây Hi Lạp
va Rôma phát triển, tồn tại
đến thế kỷ V Từ phương
bắc, người Giecman tràn
HS đọc phần 1
ở châu Âu.
a Hoàn cảnh lịch sử
- Cuối thế kỷ V, người Giecman tiêu diệt các quốc gia cổ đại
Trang 2xuống và tiêu diệt các
quốc gia này, lập nên
nhiều vương quốc mới"Kể
tên một số quốc gia"
Giecman đã làm gì?
Hỏi: Những việc ấy làm
xã hội phương Tây biến
đổi như thế nào?
Hỏi: Những người như
thế nào được gọi là lãnh
chúa phong kiến?
Hỏi: Nông nô do những
tầng lớp nào hình thành?
Hỏi: Quan hệ giữa lãnh
chúa và nông nô ở châu
Âu nh thế nào?
Yêu cầu: HS đọc SGK
Hỏi: Em hiểu thế nào là
"
Lãnh địa" ; " lãnh chúa" ;
"
nông nô" ?
(mở rộng so sánh với
"điền trang"; "thái ấp" ở
Việt Nam)
Yêu cầu: Em hãy miêu tả
và nêu nhận xét về lãnh
địa phong kiến trong h1 ở
SGK
Hỏi: Trình bày đời sống,
sinh hoạt trong lãnh địa?
Hỏi: Đặc điểm chính của
nền kinh tế lãnh địa phong
kiến là gì?
Hỏi: Phân biệt sự khác
nhau giữa xã hội cổ đại
và XHPK?
Trả lời: Chia ruộng đất,
phong tước vị cho nhau
+ Bộ máy Nhà nước chiếm hữu nô lệ sụp đổ
+ Các tầng lớp mới xuất hiện
- Những người vừa có ruộng đất, vừa có tước vị
- Nô lệ và nông dân
- HS đọc phần 2
"Lãnh địa" là vùng đất do quý tộc phong kiến chiếm được; "lãnh chúa" là người đứng đầu lãnh địa; "nông nô" là người phụ thuộc vào lãnh chúa, phải nộp tô thuế cho lãnh chúa
Miêu tả: Tường cao, hào sâu, đồ sộ, kiên cố, có đầy
đủ nhà cửa, trang trại, nhà thờ như một đất nước thu nhỏ
Lãnh chúa giàu có nhờ bóc lột tô thuế nặng nề từ nông nô, ngược lại nông
nô hết sức khổ cực và nghèo đói
- Tự sản xuất và tiêu dùng, không trao đổi với bên ngoài dẫn đến tự cung tự cấp
- Xã hội cổ đại gồm chủ
nô và nô lệ, nô lệ chỉ là
"công cụ biết nói" XHPK gồm lãnh chúa và nông
nô, nông nô phải nộp tô
b Biến đổi trong xã hội
- Tướng lĩnh, quý tộc được chia ruộng, phong tước vị cao Đó là các lãnh chúa phong kiến
- Nô lệ và nông dân
- Nông nô phụ thuộc lãnh chúa xã hội phong kiến hình thành
2 Lãnh địa phong kiến
- Là vùng đất rộng lớn do lãnh chúa làm chủ, trong
đó có lâu đài và thành quách
- Đời sống trong lãnh địa: + Lãnh chúa: xa hoa, đầy đủ
+ Nông nô: đói nghèo, khổ cực đã chống lãnh chúa
- Đặc điểm kinh tế: tự cung tự cấp, không trao đổi với bên ngoài
Trang 3Yờu cầu: HS đọc SGK.
Hỏi: Đặc điểm của " thành
thị" là gỡ?
Hỏi: Thành thị trung đại
xuất hiện như thế nào?
Hỏi: Cư dõn trong thành
thị gồm những ai? Họ
làm những nghề gỡ?
Hỏi: Thành thị ra đời có ý
nghĩa gì?
Yêu cầu: Miêu tả lại cuộc
sống ở thành thị qua bức
tranh h2 trong SGK
thuế cho lónh chỳa
- HS đọc phần 3
- Là cỏc nơi giao lưu, buụn bỏn, tập trung đụng dõn cư
- Do hàng hoỏ nhiều cần trao đổi, buụn bỏn
lập xưởng sản xuất, mở rộng thành thị trấn, thành thị trung đại ra đời
- Thợ thủ cụng và thương nhõn
- Sản xuất và buụn bỏn, trao đổi hàng hoỏ
- Thỳc đẩy sản xuất và buụn bỏn phỏt triển đó tỏc động đến sự phỏt triển của
xó hội phong kiến
- Đụng người, sầm uất, hoạt động chủ yếu là buụn bỏn, trao đổi hàng hoỏ
3 Sự xuất hiện cỏc thành thị trung đại.
a Nguyờn nhõn
- Cuối thế kỷ XI, sản xuất phỏt triển, hàng hoỏ thừa hỡnh thành thị trung đại xuất hiện
b Tổ chức
- Bộ mặt thành thị : phố
xỏ, nhà cửa
- Tầng lớp : thị dõn (thợ thủ cụng + thương nhõn)
c.Vai trũ
- Thúc đẩy XHPK phát triển
4 Củng cố
Yờu cầu học sinh trả lời:
1 XHPK ở chõu Âu được hỡnh thành như thế nào?
2 Vỡ sao lại cú sự xuất hiện của thành thị trung đại? Kinh tế thành thị cú gỡ mới? nghĩa sự ra đời của thành thị ?
5 Hướng dẫn về nhà
Học bài 1 và soạn bài 2
IV Rỳt kinh nghiệm
Trang 4
Tiết: 2 Ngày soạn: TUẦN: 1 Ngày dạy:
Bài 2
SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN
VÀ SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
Nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý, một trong những nhân tố quan trọng, tạo tiền đề cho sự hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa
Quá trình hình thành quan hệ sản xuất chủ nghĩa tư bản trong lòng xã hội PK châu Âu
2 Tư tưởng
Thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình phát triển từ XHPK lên xã hôi tư bản chủ nghĩa ở châu Âu
Mở rộng thị trường, giao lưu buôn bán giữa các nước là tất yếu
3.Kỹ năng
Bồi dưỡng kỹ năng quan sát bản đồ, chỉ được các hướng đi trên biển của các nhà thám hiểm trong các cuộc phát kiến địa lý
Biết khai thác tranh ảnh lịch sử
II CHUẨN BỊ
Bản đồ thế giới
Tranh ảnh về những nhà phát kiến địa lý, tàu thuyền
Sưu tầm các câu chuyện về những cuộc phát kiến địa lý
III CÁC BƯỚC LÊN LỚP
1.ổn định tổ chức lớp: KTSS
2.Kiểm tra bài cũ:
Xã hội PK chân Âu hình thành như thế nào? Đặc điểm nền kinh tế lãnh địa?
Vì sao thành thị trung đại lại xuất hiện? Nền kinh tế lãnh địa có gì khác nền kinh
tế thành thị?
3.Bài mới
Các thành thị trung đại ra đời đã thúc đẩy sản xuất phát triển, vì vậy yêu cầu về thị trường tiêu thụ được đặt ra Nền kinh tế hàng hoá phát triển đã dẫn đến sự suy vong của chế độ phong kiến và sự hình thành CNTB ở châu Âu
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Yêu cầu: HS đọc SGK
Hỏi: Vì sao lại có các cuộc
phát kiến địa lý?
Hỏi: Các cuộc phát kiến
địa lý được thực hiện nhờ
HS đọc phần 1
- Do sản xuất phát triển, các thương nhân, thợ thủ công cần thị trường và nguyên liệu
- Do khoa học kỹ thuật phát triển : đóng được
1 Những cuộc phát kiến
lớn về địa lý.
- Nguyên nhân :
+ Sản xuất phát triển + Cần nhiên liệu
Trang 5những điều kiện nào?
Yêu cầu: Mô tả lại con tàu
Carraven (có nhiều buồm,
to lớn, có bánh lái )
Yêu cầu: Kể tên các cuộc
phát kiến địa lý lớn và nêu
sơ lược về các cuộc hành
trình đó trên bản đồ
Hỏi: Hệ quả của các cuộc
phát kiến địa lý là gì?
Hỏi: Các cuộc phát kiến
địa lý đó có ý nghĩa gì?
Giảng: Các cuộc phát
kiến địa lý đã giúp cho
việc giao lưu kinh tế và
văn hoá được đẩy mạnh
Quá trình tích luỹ tư bản
cũng dần dần hình thành
Đó là quá trình tạo ra số
vốn ban đầu và những
người làm thuê
Yêu cầu: HS đọc SGK
Hỏi: Quý tộc và thương
nhân châu Âu đã tích luỹ
vốn và đã giải quyết nhân
công bằng cách nào?
Hỏi: Tại sao quý tộc
phong kiến không tiếp tục
sử dụng nông nô để lao
những tàu lớn, có la bàn
- HS trình bày trên bản đồ:
+ 1487: Điaxơ vòng qua cực Nam châu Phi
+ 1498 Vascô đơ Gama đến ấn Độ
+ 1492 Côlômbô tìm ra châu Mĩ
+ 1519-1522: Magienlan vồng quanh trái đất
- Tìm ra những con đường mới để nối liền giữa các châu lục đem về nguồn lợi cho giai cấp tư sản châu Âu
- Là cuộc cách mạng về khoa học kỹ thuật, thúc đẩy thương nghiệp phát triển
- HS đọc phần 2
+Cướp bóc tài nguyên từ thuộc địa,
+ Buôn bán nô lệ da đen
+ Đuổi nông nô ra khỏi lãnh địa ® không có việc làm ® làm thuê
- Để sử dụng nô lệ da đen
+ Cần thị trường
- Các cuộc phát kiến địa lý tiêu biểu (SGK)
- Kết quả:
+ Tìm ra những con đường mới
+ Đem lại những món lợi khổng lồ cho giai cấp tư sản châu Âu
+ Đặt cơ sở cho việc mở rộng thị trường của các nước châu Âu
- ý nghĩa:
+ Là cuộc cách mạng về giao thông và tri thức + Thúc đẩy thương nghiệp phát triển
2 Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu.
+ Quá trình tích luỹ tư bản nguyên thuỷ hình thành: tạo vốn và người làm thuê + Về kinh tế: Hình thức kinh doanh tư bản ra đời
Trang 6Hỏi: Với nguồn vốn và
nhân công có được, quý
tộc và thương nhân châu
Âu đã làm gì ?
Hỏi: Những việc làm đó
có tác động gì đối với xã
hội?
Hỏi: Giai cấp tư sản và vô
sản được hình thành từ
những tầng lớp nào?
Hỏi: Quan hệ sản xuất tư
bản chủ nghĩa được hình
thành như thế nào?
® thu lợi nhiều hơn
- Lập xưởng sản xuất quy
mô lớn
- Lập các công ty thương mại
- Lập các đồn điền rộng lớn
+ Hình thức kinh doanh tư bản thay thế chế độ tự cấp
tự túc
+ Các giai cấp mới được hình thành:
- Tư sản bao gồm quý tộc, thương nhân và chủ đồn điền
- Giai cấp vô sản: những người làm thuê bị bóc lột thậm tệ
+ Về xã hội các giai cấp
mới hình thành: Tư sản và
vô sản.
+ Về chính trị: giai cấp tư sản mâu thuẫn với quý tộc phong kiến ®đấu tranh chống phong kiến
* G/c Tư sản bóc lột kiệt quệ g/c vô sản. > Quan
hệ sản xuất tư bản hình thành
4.Củng cố
1 Kể tên các cuộc phát kiến địa lý và tác động của nó tới xã hội châu Âu?
2 Quan hệ sản xuất TBCN ở châu Âu được hình thành như thế nào?
5.Hướng dẫn về nhà
- Soạn bài, làm bài tập
IV Rút kinh nghiệm
KÝ DUYỆT CỦA CHUYÊN MÔN
P.Hiệu Trưởng