Tưởng tượng Lạc Long Quân nòi Rồng, Âu Cơ nòi Tiên phải chăng tác giả dân gian muốn ca ngợi nguồn gốc cao quí và hơn thế nữa muốn thần kì hoá, linh thiêng hoá nguồn gốc giống nòi của dân[r]
Trang 1TIẾT 1:
CON RỒNG CHÁU TIÊN.
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
- Có hiểu biết bước đầu về thể loại truyền thuyết
- Hiểu được quan niệm của người Việt cổ về nũi giống dân tộc qua truyền thuyết
“Con Rồng cháu Tiên”.
- Hiểu được những nét chính về nghệ thuật của truyện
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG :
1 Kiến thức:
- Khái niệm thể loại truyền thuyết
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu
- Bóng dáng lịch sử thời kỳ dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm văn học dân gian thời kỳ dựng nước
2 Kỹ năng:
- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết
- Nhận ra những sự việc chính của truyện
- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kỳ ảo tiêu biểu trong truyện
3 Thái độ: Yêu quý truyện dân gian Việt Nam.
III CHUẨN BỊ :
1 Giáo viên:
- SGK, tranh ảnh bài học
- Sưu tầm tranh ảnh liên quan đến bài học
2 Học sinh:
- Soạn bài
- Sưu tầm những bức tranh đẹp, kì ảo về về lạc Long Quân và Âu cơ cùng 100 người con chia tay lên rừng xuống biển
- Sưu tầm tranh ảnh về Đền Hùng hoặc vùng đất Phong Châu
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1 Ôn định tổ chức :
- Kiểm tra sĩ số HS
2 Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở và dụng cụ học tập bộ môn
- Nhận xét
3 Bài mới:
3.1 Giới thiệu bài : Ngay từ những ngày đầu tiên cắp sách đến trường chúng ta đều
được học và ghi nhớ câu ca dao:
“Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”
- Nhắc đến giống nòi mỗi người Việt Nam của mình đều rất tự hào về nguồn gốc cao quí của mình - nguồn gốc Tiên, Rồng, con Lạc cháu Hồng Vậy tại sao muôn triệu người Việt Nam từ miền ngược đến miền xuôi, từ miền biển đến rừng núi lại cùng có chung một nguồn gốc như vậy Truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên mà chúng ta tìm hiểu hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ về điều đó
3.2 Các ho t ạ động :
Trang 2Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản:
- GV hướng dẫn cách đọc- đọc mẫu - gọi
HS đọc
- Nhận xét cách đọc của HS
- Hãy kể tóm tắt truyện từ 5-7 câu?
? Theo em trruyện có thể chia làm mấy
phần? Nội dung của từng phần?
- Đọc kĩ phần chú thích * và nêu hiểu biết
của em về truyền thuyết?
? Em hãy giải nghĩa các từ: ngư tinh, mộc
tinh, hồ tinh và tập quán?
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản :
* Gọi HS đọc đoạn 1
- Lạc Long Quân và Âu cơ được giới thiệu
như thế nào? (Nguồn gốc, hình dáng, tài
năng)
- Tại sao tác giả dân gian không tưởng
tượng Lạc Long Quân và Âu cơ có nguồn
gốc từ các loài khác mà tưởng tượng Lạc
Long Quân nòi rồng, Âu Cơ dòng dõi tiên?
Điều đó có ý nghĩa gì ?
* Giáo viên bình: Việc tưởng tượng Lạc
Long Quân và Âu Cơ dòng dõi Tiên - Rồng
mang ý nghĩa thật sâu sắc Bởi rồng là 1
trong bốn con vật thuộc nhóm linh mà nhân
dân ta tôn sùng và thờ cúng Còn nói đến
Tiên là nói đến vẻ đẹp toàn mĩ không gì
sánh được Tưởng tượng Lạc Long Quân
nòi Rồng, Âu Cơ nòi Tiên phải chăng tác
giả dân gian muốn ca ngợi nguồn gốc cao
quí và hơn thế nữa muốn thần kì hoá, linh
thiêng hoá nguồn gốc giống nòi của dân tộc
Việt Nam ta.? Vậy qua các chi tiết trên, em
thấy hình tượng Lạc Long Quân và Âu Cơ
I Tìm hiểu chung :
1 Đọc và kể:
- Đọc rõ ràng, rành mạch, nhấn giọng ở những chi tiết kì lạ phi thường
2 Bố cục: 3 phần
a Từ đầu đến long trang Giới thiệu Lạc Long Quân và Âu Cơ
b Tiếp lên đường Chuyện Âu Cơ sinh nở kì lạ và LLQ và Âu Cơ chia con
c Còn lại Giải thích nguồn gốc con Rồng, cháu Tiên
3 Khái niệm truyền thuyết:
- Truyện dân gian truyền miệng kể về các nhân vật, sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ
- Thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo
- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử
II Tìm hiểu chi tiết
1 Gi i thi u L c Long Quân - Âu c :ớ ệ ạ ơ Lạc Long Quân
Rồng -Hình dáng: mình rồng ở dưới nước -Tài năng:có nhiều phép lạ, giúp dân diệt trừ yêu quái
Âu Cơ
- Nguồn gốc:Tiên
- Xinh đẹp tuyệt trần
- Dạy dân các phong tục, lễ nghi
Đẹp kì lạ, lớn lao với nguồn gốc vô cùng cao quý.
Trang 3hiện lên như thế nào?
- Âu Cơ sinh nở có gì kì lạ ? Chi tiết này có
ý nghĩa gì ?
* Giáo viên bình: Chi tiết lạ mang tính chất
hoang đường nhưng rất thú vị và giàu ý
nghĩa Nó bắt nguồn từ thực tế rồng, rắn
đều đẻ trứng Tiên (chim) cũng đẻ trứng
Tất cả mọi người Việt Nam chúng ta đều
sinh ra từ trong cùng một bọc trứng (đồng
bào) của mẹ Âu Cơ Dân tộc Việt Nam
chúng ta vốn khoẻ mạnh, cường tráng, đẹp
đẽ, phát triển nhanh
- Em hãy quan sát bức tranh trong SGK và
cho biết tranh minh hoạ cảnh gì?
- Lạc Long Quân và Âu Cơ chia con như
thế nào? Việc chia tay thể hiện ý nguyện
gì?
- Bằng sự hiểu biết của em về LS chống
ngoại xâm và công cuộc xây dựng đất nước,
em thấy lời căn dặn của thần sau này có
được con cháu thực hiện không?
* Giáo viên bình: Lịch sử mấy ngàn năm
dựng nước và giữ nước của dân tộc ta đã
chứng minh hùng hồn điều đó Mỗi khi Tổ
Quốc bị lâm nguy, nhân dân ta bất kể trẻ,
già, trai, gái từ miền ngược đến miền xuôi,
từ miền biển đến miền rừng núi xa xôi đồng
lòng kề vai sát cánh đứng dậy diết kẻ thù
Khi nhân dân một vùng gặp thiên tai địch
hoạ, cả nước đều đau xót, nhường cơm xẻ
áo, để giúp đỡ vượt qua hoạn nạn và ngày
nay, mỗi chúng ta ngồi đây cũng đã, đang
và sẽ tiếp tục thực hiện lời căn dặn của
Long Quân xưa kia bằng những việc làm
thiết thực
- Trong tuyện dân gian thường có chi tiết
tưởng tượng kì ảo Em hiểu thế nào là chi
tiết tưởng tượng kì ảo ?
- Trong truyện này, chi tiết nói về Lạc Long
2 Âu Cơ sinh nở kỳ lạ và hai người chia con
a Âu Cơ sinh nở kì lạ:
- Sinh bọc trăm trứng, nở trăm người con trai, đẹp đẽ, khôi ngô, không cần bú mớm, lớn nhanh như thổi
Chi tiết tưởng tượng sáng tạo diệu kì nhấn mạnh sự gắn bó keo sơn, thể hiện ý nguyện đoàn kết giữa các cộng đồng người Việt
b Âu Cơ và Lạc Long Quân chia con:
- 50 người con theo cha xuống biển;
- 50 Người con theo mẹ lên núi
Cuộc chia tay phản ánh nhu cầu phát triển DT: làm ăn, mở rộng và giữ vững đất đai Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất DT Mọi người ở mọi vùng đất nước đều có chung một nguồn gốc, ý chí và sức mạnh
* Ý nghĩa của chi tiết tưởng tượng kì ảo:
- Chi tiết tưởng tượng kì ảo là chi tiết không có thật được dân gian sáng tạo ra nhằm mục đích nhất định
- Tô tính đậm tính chất kì lạ, lớn lao, đẹp
đẽ của các nhân vật, sự kiện
Trang 4Quân và Âu Cơ; việc Âu Cơ sinh nở kì lạ là
những chi tiết tưởng tượng kì ảo Vai trò
của nó trong truyện này như thế nào?
* Gọi HS đọc đoạn cuối
- Em hãy cho biết, truyện kết thúc bằng
những sự việc nào ? Việc kết thúc như vậy
có ý nghĩa gì ?
- Vậy theo em, cốt lõi sự thật lịch sử trong
truyện là ở chỗ nào ?
* Giáo viên bình: Là mười mấy đời vua
Hùng trị vì Khẳng định sự thật trên đó là
lăng tưởng niệm các vua Hùng mà tại đây
hàng năm vẫn diễn ra lễ hội rất lớn - lễ hội
đền Hùng Lễ hội đó đã trở thành một ngày
quốc giỗ của cả dân tộc:
“Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba”
- Em hãy cho biết đền Hùng nằm ở tỉnh nào
trên đất nước ta ?
Hoạt động 3: Tổng kết nghệ thuật và nội
dung bài học:
- Trong truyện tác giả dân gian đã sử dụng
nghệ thuật nào?
- Truyện thể hiện nội dung gì?
- Khái quát hoá bằng sơ đồ tư duy
Hoạt động 4: Củng cố bài học, liên hệ
thực tế:
- Thần kì, linh thiêng hoá nguồn gốc giống nòi, dân tộc để chúng ta thêm tự hào, tin yêu, tôn kính tổ tiên, dân tộc
- Làm tăng sức hấp dẫn của tác phẩm
3 Giải thích nguồn g ố c con Rồng, cháu Tiên
- Con trưởng lên ngôi vua, lấy hiệu Hùng Vương, lập kinh đô, đặt tên nước
- Giải thích nguồn gốc của người Việt Nam là con Rồng, cháu Tiên
Cách kết thúc muốn khẳng định nguồn gốc con Rồng, cháu Tiên là có thật
- Phú Thọ
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
- Chi tiết tưởng tượng kì ảo
2 Nội dung
- Giải thích, suy tôn nguồn gốc dân tộc
- Thể hiện sự đoàn kết, thống nhất
* Ghi nhớ: SGK- t/3
Kết hôn LLQ ÂC ( thần) (tiên)
BỌC 100 TRỨNG
50 lên non 50 xuống biển
NGUỒN GỐC DÂN TỘC
IV Luyện tập:
1 Học xong truyện: Con Rồng, cháu Tiên em thích nhất chi tiết nào? Vì sao?
2 Kể tên một số truyện tương tự giải thích nguồn gốc của dân tộc VN mà em biết?
- Kinh và Ba Na là anh em
- Quả trứng to nở ra con người (mường)
Trang 5- Quả bầu mẹ (khơ me)
4 Củng cố :
- Ý nghĩa truyện con Rồng cháu Tiên
- HS kể tóm tắt truyên Con Rồng cháu Tiên
- Nhận xét
5 Hướng dẫn học ở nhà :
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Đọc kĩ phần đọc thêm
- Soạn bài: “Bánh chưng, bánh giày”
- Tìm các tư liệu kể về các dân tộc khác hoặc trên thế giới về việc làm bánh hoặc quà dâng vua
TIẾT 2 :
Hướng dẫn đọc thêm
Văn bản BÁNH CHƯNG, BÁNH GIÀY.
(Truyền thuyết)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa và một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong văn bản
Bánh chưng, bánh giầy
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG :
1 Kiến thức :
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết
- Cốt lời lịch sử thời kỳ dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm thuộc nhóm truyền thuyết thời kỳ Hùng Vương
- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao động,
đề cao nghề nông – một nét đẹp văn hoá của người Việt,
2 Kỹ năng:
- Đọc hiểu một văn bản thuộc thể loại truyền thuyết
- Nhận ra những sự việc chính trong truyện
3 Thái độ: Yêu quý truyện dân gian
III CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
- Đọc sách giáo viên và sách bài soạn Soạn bài
- Sưu tầm tranh ảnh về cảnh nhân dân ta gói bánh chưng, bánh giầy
2 Học sinh: SGK, tập ghi, xem bài trước
IV CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
- Em hiểu thế nào truyền thuyết ? Tại sao nói truyện Con Rồng, cháu Tiên là truyện
truyền thuyết ?
- Nêu ý nghĩa của truyền thuyết "Con Rồng, cháu Tiên"? Trong truyện em thích
nhất chi tiết nào ? Vì sao em thích ?
- Nhận xét
Trang 63 Bài mới:
3.1 Giới thiệu bài:
- Hàng năm cứ mỗi khi tết đến, xuân về, nhân dân ta - con cháu của vua Hùng từ miền ngược đến miền xuôi, vùng rừng núi cũng như vùng biển lại nô nức, hồ hởi chở lá
dong xay gạo, gói bánh Quang cảnh ấy làm sống lại truyền thuyết "Bánh chưng, bánh giày".
3.2 Các ho t ạ động :
Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu
chung về tác phẩm:
- GV gọi HS đọc truyện
- Em hãy kể tóm tắt truyện
- Hướng dẫn HS tìm hiểu chú thích:
1,2,3,4,8,9,12,13
? Theo em, truyện có thể chia làm mấy
phần?
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu chi
tiết văn bản:
- Mở đầu truyện, tác giả muốn cho
chúng ta biết sự kịên gì ?
- Vua Hùng chọn người nối ngôi trong
hoàn cảnh nào?
- Ý định của vua ra sao? (quan điểm của
vua về việc chọn người nối ngôi)
- Vua đã chọn người nối ngôi bằng hình
thức nào ?
- Điều kiện và hình thức truyền ngôi có
gì đổi mới và tiến bộ so với đương thời?
* GV: Trong truyện dân gian giải đố
là1 trong những loại thử thách khó khăn
đối với nhân vật, không hoàn toàn theo
lệ truyền ngôi từ các đời trước: chỉ
truyền cho con trưởng Vua chú trọng
tài chí hơn trưởng thứ-> Đây là một vị
vua anh minh
I Tìm hiểu chung:
1 Đọc - kể:
- Hùng Vương về già muốn truyền ngôi cho con nào làm vừa ý, nối chí nhà vua
- Các ông lang đua nhau làm cỗ thật hậu, riêng Lang Liêu được thần mách bảo, dùng gạo làm hai thứ bánh để dâng vua
- Vua cha chọn bánh của lang Liêu để tế trời đất cùng Tiên Vương và nhường ngôi cho chàng
- Từ đó nước ta có tục làm bánh chưng, bánh giầy vào ngày tết
2 Chú thích:
3 Bố cục: 3 phần
a Từ đầu chứng giám -> Vua Hùng chọn người nối ngôi
b Tiếp hình tròn -> Cuộc thi tài giữa các Ông Lang
c Còn lại ->Kết quả cuộc thi
II Đọc - hiểu chi tiết:
1 Vua Hùng chọn người nối ngô i
- Hoàn cảnh: giặc ngoài đã yên, đất nước thái bình, ND no ấm, vua đã già muốn truyền ngôi cho con
- Ý của vua: người nối ngôi vua phải nối được chí vua, không nhất thiết là con trưởng
- Hình thức: Thi tài
2 Cuộc thi tài giữa các Lang:
Trang 7- Để làm vừa ý vua, các Lang đã làm gì?
- Tâm trạng Lang Liêu ra sao ?
- Vì sao chỉ có Lang Liêu được thần báo
mộng?
- Các nhân vật mồ côi, bất hạnh thường
được thần, bụt hiện lên giúp đỡ mỗi khi
bế tắc
- Vì sao thần chỉ mách bảo mà không
làm giúp lễ vật cho Lang Liêu?
- Lang Liêu đã làm gì ?
- Kết quả cuộc thi tài giữa các ông Lang
như thế nào?
- Vì sao hai thứ bánh của lang Liêu
được vua chọn để tế Trời, Đất, Tiên
Vương và Lang Liêu được chọn để nối
ngôi vua?
Hoạt động 3: Khái quát toàn bộ tác
phẩm:
- Truyện đã sử dụng NT gì ?
- Truyền thuyết bánh chưng, bánh giầy
có những ý nghĩa gì?
*Hs đọc ghi nhớ
Hoạt động 4:
- Đóng vai Hùng Vương kể lại truyện
- Các Lang thi nhau làm cỗ thật hậu, thật ngon
- Lang Liêu:
+ Rất buồn Trong các con vua, chàng là người thiệt thòi nhất Tuy là Lang nhưng
từ khi lớn lên chàng ra ở riêng, chăm lo việc đồng áng, trồng lúa, trồng khoai Lang Liêu thân thì con vua nhưng phận thì gần gũi với dân thường
+ Được thần báo mộng
-> Thần vẫn dành chỗ cho tài năng sáng tạo của Lang Liêu
+ Lang Liêu: Làm ra hai loại bánh: bánh chưng, bánh giày
3 Kết quả cuộc thi
- Lang Liêu được chọn làm người nối ngôi Vì chàng là người có tài, có đức và hiếu thảo
- Hai thứ bánh của Lang Liêu vừa có ý nghĩa thực tế: quí hạt gạo, trọng nghề nông (là nghề gốc của đất nước làm cho ND được no ấm) vừa có ý nghĩa sâu xa: Đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân ta
- Hai thứ bánh hợp ý vua chứng tỏ tài đức của con người có thể nối chí vua Đem cái quí nhất của trời đất của ruộng đồng do chính tay mình làm ra mà tiến cúng Tiên Vương, dâng lên vua thì đúng là con người tài năng, thông minh, hiếu thảo
III Tổng kết
1 Nghệ thuật :
- Sử dụng nghệ thuật tiêu biểu cho truyện dân gian: Thi chọn người tài, yếu tố kỡ ảo hoang đường
2 Nội dung :
- Giải thích nguồn gốc hai loại bánh cổ truyền và phong tục làm bánh chưng, bánh giầy , tục thờ cúng tổ tiên của người Việt
- Đề cao nghề nông trồng lúa nước
- Quan niệm duy vật thô sơ về Trời, Đất
- Ước mơ vua sáng, tôi hiền, đất nước thái bình, nhân dân no ấm
* Ghi nhớ : Trang 12/SGK
IV Luyện tập:
Trang 8bánh chưng, bánh Giầy?
- Câu chuyện có ý nghĩa ntn ?
- Chỉ ra và phân tích một số chi tiết
trong truyện mà em thích nhất
* Gợi ý :
- Lang Liêu được thần báo mộng: đây là
chi tiết thần kì làm tăng sức hấp dẫn của
truyện, nêu lên giá trị của hạt gạo ở một
đất nước mà cư dân sống bằng nghề
nông, thể hiện cái đáng quí, cái đáng
trân trọng của sản phẩm do con người
làm ra
- Lời của vua nói về hai loại bánh: đây
là cách "đọc", cách "thưởng thức" nhận
xét về văn hoá Những cái bình thường,
giản dị song lại nhiều ý nghĩa sâu sắc đó
cũng chính là ý nghiã tư tưởng, tình
cảm của nhân dân về hai loại bánh và
phong tục làm bánh
1 Tập kể chuyện
2 Ý nghĩa của phong tục ngày tết nhân dân ta làm bánh chưng, bánh giầy
- Đề cao nghề nông, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân ta Cha ông ta đã xây dựng phong tục tập quán của mình từ những điều giản dị nhưng rất linh thiêng, giàu ý nghiã Quang cảnh ngày tết nhân dân ta gói hai loại bánh còn có ý nghĩa giữ gìn truyền thống văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc và làm sống lại truyền thuyết Bánh chưng, bánh giầy
4 Củng cố :
- Ý nghĩa truyện Bánh Chưng Bánh Giày ?
- Nhắc lại nội dung kiến thức cơ bản
- Nhận xét
5 Hướng dẫn về nhà :
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Soạn bài: Từ và cấu tạo từ Tiếng Việt
* Lưu ý : Quý thầy, cô download giáo án về rồi giải nén ra xem
- Quý thầy (cô) nào không có nhiều thời gian để soạn giáo án cũng như không
có nhiều thời gian chỉnh sửa giáo án thì hãy liên hệ với chúng tôi qua số điện thoại 01686.836.514 để mua bộ giáo án Ngữ Văn (lớp 6, 7, 8, 9) về in ra dùng, giáo án này soạn theo chuẩn kiến thức kĩ năng không cần chỉnh sửa Có bộ giáo án rồi quý thầy, cô không mất nhiều thời gian ngồi soạn cũng như chỉnh sửa giáo án Thời gian đó, quý thầy (cô) dùng để lên lớp giảng bài, truyền đạt kiến thức cho học sinh sao cho thật hay, phần thời gian còn lại mình dành để chăm sóc gia đình.
- Bộ giáo án được bán với giá cả hữu nghị
1 THÔNG TIN VỀ BỘ GIÁO ÁN :
- Giáo án soạn theo chuẩn kiến thức, kĩ năng.
- Các bài dạy được sắp xếp thứ tự theo phân phối chương trình
- Giáo án soạn chi tiết, chuẩn in.
- Giáo án không bị lỗi chính tả.
- Bố cục giáo án đẹp.
- Giáo án được định dạng theo phong chữ Times New Roman
Trang 9- Cỡ chữ : 13 hoặc 14
2 HÌNH THỨC GIAO DỊCH NHƯ SAU :
- Bên mua giáo án : chuyển tiền qua tài khoản bên bán giáo án theo thoả thuận hai bên chấp nhận (chuyển qua thẻ ATM)
- Bên bán giáo án : sẽ chuyển File giáo án cho bên mua giáo án đúng như hai bên thoả thuận (gửi qua mail).
- Có thể nạp card điện thoại.
3 ĐỊA CHỈ LIÊN HỆ ĐỂ TRAO ĐỔI THÔNG TIN :
- Quý thầy, cô muốn mua bộ giáo án thì liên hệ :
+ Điện thoại : 01686.836.514 (gọi điện trao đổi để rõ hơn).
+ Mail : info@123doc.org
TIẾT 3: