- HiÓu ®îc ý nghÜa cña sù viÖc vµ nh©n vËt trong tù sù: Sù viÖc cã quan hÖ với nhau và với nhân vật, với chủ đề tác phẩm, sự việc luôn gắn với thời gian, địa điểm, nhân vật, diễn biến n[r]
Trang 1Ngày soạn:20/9/2006
Ngày dạy:21,23/9/2006
Tiết 11-12: Sự việc và nhân vật
trong văn tự sự
A Mục tiêu cần đạt:
* Kiến thức:
Giúp học sinh:
với nhau và với nhân vật, với chủ đề tác phẩm, sự việc luôn gắn với thời gian, địa
điểm, nhân vật, diễn biến nguyên nhân, kết quả.Nhân vật vừa là % 3 làm ra sự
* Kĩ năng:
- Nhận diện, phân loại nhân vật, tìm hiểu, xâu chuỗi các sự việc, chi tiết
trong truyện
B Chuẩn bị :
- Giáo viên: Soạn bài.
- Học sinh: Xem lại văn bản "Sơn Tinh, Thuỷ Tinh"
C Tiến trình các tổ chức hoạt động dạy- học:
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ.
? Tự sự là gì? ý nghĩa của tự sự? Trình bày bài tập 4 (SGK/30)
* Hoạt động 2: Giới thiệu bài.
ở bài ' + ta đã thấy rõ trong tác phẩm tự sự bao giờ cũng phải có
việc, có % 3 ! Đó là sự việc (chi tiết) và nhân vật - hai đặc điểm cốt lõi của tác
phẩm tự sự
% vai trò, tính chất, đặc điểm của nhân vật và sự việc trong tác phẩm
tự sự thế nào? Làm thế nào để nhận ra? Làm thể nào để xây dựng nó cho
hay, cho sống động trong bài viết của mình Bài học hôm nay, phần nào giúp các
em rèn luyện thao tác đó
* Hoạt động 3: Bài mới.
Hoạt động của thầy Hoạt động
của trò Nội dung
I Đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn tự sự:
Trang 2trình tự (SGK).
GV: Gọi học sinh đọc. - Học sinh đọc
a, Bài tập:
? Em hãy chỉ ra sự việc khởi
đầu, sự việc phát triển, sự việc
cao trào và sự việc kết thúc
trong các sự việc trên? (Cao
trào: Mâu thuẫn, xung đột gay
gắt)
- Học sinh thực hiện
- Sự việc khởi đầu: (1)
- Sự việc phát triển (2,3,4)
- Sự việc cao trào: (5,6)
- Sự việc kết thúc : ( 7 )
? Có thể bỏ bớt sự việc nào
trong các sự việc trên không?
Vì sao?
- HS suy nghĩ trả lời
-Không thể bỏ bớt sự việc nào
Vì: Nếu bỏ Thiếu tính liên tục, sự việc sau đó sẽ không
? Có thể thay đổi trật tự ' +
sau của các sự việc ấy không?
chọn trả lời
-Không thể thay đổi trật tự
' + sau của các sự việc
theo trật tự có ý nghĩa sự việc
' + giải thích lí do cho sự việc sau khẳng định chiến thắng của Sơn Tinh
? Phân tích mối quan hệ nhân -
quả trong các sự việc trên? - HS phân tích -Cái ' + là nguyên nhân của
cái sau Cái sau là kết quả của cái ' + % lại là nguyên nhân của cái sau nữa, cứ thế,
cứ thế cho đến hết truyện
Ví dụ: Vua Hùng kén rể 2 thần đến cầu hôn Vì 2 thần
mà chỉ có 1 con gái phải ra
điều kiện
Trang 3? Qua câu chuyện: Sơn Tinh
đã thắng Thuỷ Tinh mấy lần?
? Điều đó có ý nghĩa gì?
- Học sinh trả
lời
- HS trình bày suy nghĩ
- Sơn Tinh thắng Thuỷ Tinh 2 lần và mãi mãi năm nào cũng thắng
Đó là sự thật tất yếu
* ý nghĩa: Ca ngợi sự chiến
thắng lũ lụt của Sơn Tinh (chủ
đề)
? Nếu kể 1 câu chuyện mà chỉ
có 7 sự việc trần trụi vậy
truyện có hấp dẫn không? Vì
sao?
-HS suy nghĩ trả
lời
Giáo viên: Khái quát truyện
hay phải có sự việc cụ thể chi
tiết, nêu rõ 6 yếu tố - HS nghe + Ai làm (nhân vật).
+ Việc xẩy ra ở đâu? (địa
điểm).
+ Xẩy ra lúc nào ? (thời gian).
+ Xẩy ra như thế nào? (diễn biến quá trình).
+ Việc xẩy ra do đâu (nguyên nhân).
+ Việc kết thúc thế nào (kết quả).
? Hãy chỉ ra 6 yếu tố này trong
truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh?
? Nhân vật là ai? Việc xẩy ra ở
đâu? (địa điểm)
? Việc xẩy ra lúc nào (thời
gian)
? Việc xẩy ra do đâu? (Nguyên
nhân)
? Việc diễn biến thế nào?
-Học sinh phát hiện
- HS trả lời
- HS trả lời
- Sơn Tinh, Thuỷ Tinh, Vua Hùng
- Phong Châu
- Hùng h D% 18
Thuỷ Tinh ghen tuông, căm tức đánh Sơn Tinh
- Những trận đánh nhau dai
Trang 4? Việc kết thúc thế nào? -HS trả lời độc
lập
dẳng của 2 thần
-Kết quả: Sơn Tinh thắng cuộc, Thuỷ Tinh thua cuộc
? Có thể xoá bỏ yếu tố thời
gian, địa điểm trong truyện
truyện sẽ thiếu sức thuyết phục, không còn mang ý nghĩa truyền thuyết
? Việc giới thiếu Sơn Tinh có
tài có cần thiết không? Vì sao? - Học sinh phát
biểu suy nghĩ
- Cần thiết, vì thế mới có thể chống chọi nổi với Thuỷ Tinh
? Nếu bỏ chi tiết cuối của
xét
- Không, không phản ánh
truyện
? Sự việc nào thể hiện mối
thiện cảm của % 3 kể với Sơn
Tinh, Vua Hùng -HS suy nghĩ trả
lời
- Sơn Tinh có tài xây luỹ đất
Đồ sinh lễ là sản vật của núi rừng có lợi cho Sơn Tinh, giọng kể trang trọng
GVKQ: Sự việc trong văn tự
Thời gian, địa điểm, nhân vật
cụ thể, nguyên nhân, diễn biến,
kết quả sắp xếp sao cho thể
…
GV: Gọi học sinh đọc ghi nhớ - HS đọc. b, Ghi nhớ : ý 1 / 38.
? Trong truyện Sơn Tinh, Thuỷ
Tinh có những nhân vật nào?
Ai là nhân vật chính có vai trò
quan trọng nhất?
- HS trình bày ý hiểu cá nhân
2 Nhân vật trong văn tự sự.
- Nhận vật chính: Sơn Tinh,
Trang 5? Các nhân vật phụ: Vua Hùng,
không? Vì sao?
- HS trả lời
Thuỷ Tinh
- Tuy là nhân vật phụ % rất cần thiết không thể bỏ đi
? Từ đó, em hiểu nhân vật
trong văn tự sự là gì? - HS trình bày ý
hiểu
- Vừa là kẻ thực hiện các sự
? Phân tích cụ thể các đặc điểm
trên qua truyện "Sơn Tinh,
Thuỷ Tinh''? - HS thảo luận
nhóm 2 em
- Gọi tên, đặt tên, giới thiệu lai lịch, tài năng
- Kể việc làm
chân dung, ngoại hình …)
Nhân vật Tên gọi Lai lịch Chân
dung
Tài năng Việc làm
Vua
Hùng
Sơn Tinh Sơn Tinh ở vùng núi
Tản Viên
Không Có nhiều tài lạ
đem sính lễ đến trước cầu hôn
Xây thành lũy … Thuỷ
Tinh
Thuỷ Tinh ở miền biển Tài năng không
kém, đem sính lễ
đến sau
Gọi gió, hô mưa dâng nước
Mị
Nương
đẹp như
hoa
? Qua ví dụ: Hãy nhận xét nhân vật
trong văn tự sự có đặc điểm gì? - HS nhận
xét
* Ghi nhớ 2 (SGK/ 38)
II Luyện tập.
Trang 6- GV: Yêu cầu học sinh đọc bài tập. - Đọc
? Nhận xét vai trò, ý nghĩa của các
nhân vật?
GV: Học sinh căn cứ vào các sự việc
gắn với nhân vật chính để tóm tắt
? Vì sao truyện lại gọi là Sơn Tinh,
Thuỷ Tinh?
GV: Cách đặt tên này phù hợp với
truyền thống, thói quen của dân gian:
Tấm Cám, Sọ Dừa
- Không lên đặt tên truyện dài dòng
lại đánh đồng nhân vật chính, nhân
vật phụ
-HS nhận xét
-Tóm tắt
-Nhận xét
-Giải thích
- HS nghe
a Vai trò, ý nghĩa của nhân vật Sơn Tinh, Thuỷ Tinh.
- Sơn Tinh, Thuỷ Tinh quyết
định diễn biến chính của câu chuyện, nói lên thái độ của
% 3 kể và giải thích hiện
- Vua Hùng, Mị D% tạo nguyên nhân cho câu chuyện phát triển, tạo sự đối đầu của Sơn Tinh, Thuỷ Tinh
b Tóm tắt truyện gắn với các nhân vật chính.
c, Tại sao gọi truyện là Sơn Tinh, Thuỷ Tinh: Gọi tên theo nhân vật chính cho phù hợp
- Giáo viên: " +% dẫn học sinh làm
bài tập 2 (SGK)
Giáo viên định +%
- 1 lần không vâng lời: có thể là trèo
cây, đua xe, quay cóp, hút thuốc
Gây hậu quả không hay
- Đã nói tới câu truyện thì cần phải
có những yêu cầu gì? ( Sự việc, nhân
vật )
- Những yêu cầu cụ thể sự việc, nhân
vật
- Nghe
2, Bài tập 2 (39)
- Yêu cầu kể 1 câu chuyện
về "Một lần không vâng lời''
Trang 7-+ Sự việc: Khởi đầu, diễn biến, kết
thúc
+ Nhân vật: Có nhân vật chính, nhân
vật phụ
GV: Cho học sinh thảo luận nhóm.
- GV: Yêu cầu học sinh kể
-Thảo luận nhóm
- HS kể
* Hoạt động 4: Hướng dẫn học ở nhà.
- Học ghi nhớ
- Làm các bài tập còn lại
- Chuẩn bị bài: Sự tích Hồ % D!