- Những xúc cảm của nhà thơ trước biển cả rộng lớn và cuộc sống lao động của ngư dân trên biển.. - Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiênvà cuộc sống lao động của tác giả được đề cập đến
Trang 1Ngày soạn: 14/11/2020
Ngày giảng: 9B: 18/11/2020
TiÕt 55: VB-26 ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
I MỤC TIÊU :
1 Kiến Thức: - Những hiểu biết ban đầu về tác giả Huy Cận và hoàn
cảnh ra đời bài thơ
- Những xúc cảm của nhà thơ trước biển cả rộng lớn và cuộc sống lao động của ngư dân trên biển
- Nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại, cách tạo dựng những hình ảnh tráng lệ, lãng mạn
2 Kĩ năng: - Đọc - hiểu một bài thơ hiện đại.
- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ
- Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiênvà cuộc sống lao động của tác giả được đề cập đến trong tác phẩm
3 Thái độ: - Xây dựng lòng yêu thiên nhiên ,yêu lao động, yêu đất
nước
II PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT
1 Phương pháp: Đọc diễn cảm, thảo luận nhóm, cảm thụ thơ.
2 Kĩ thuật: Động não, đặt câu hỏi.
III CHUẨN BỊ :
1 Giáo viên: Soạn giáo án, chân dung Huy Cận , tranh ảnh ( Nếu có )
2 Học sinh : Học bài, soạn bài
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”
Phân tích hình ảnh những người lính lái xe trên tuyến đường Trường
Sơn
3 Tổ chức các hoạt động
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY, TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: KĐ- GT
- tranh cảnh lao động trong thời kì
mới để giới thiệu
- G:?Dựa vào chú thích (*)ở SGK Nêu
vài nét về tác giả ?
- Hs :TL
- Gv giới thiệu chân dung Huy Cận,
mở rộng thêm sự nghiệp của tác giả
- G:?Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh
I Đọc, tìm hiểu chung :
1 Tác giả, tác phẩm
a Tác giả : Cù Huy Cận (1919- 2005)
- Quê Hương Sơn – Hà Tĩnh
- Nhà thơ nỗi tiếng trong phong trào Thơ Mới
- Sau CM , thơ tràn đầy niềm vui , tình yêu cuộc sống
b Tác phẩm :
- St:1958 trong tập:“Trời mỗi ngày lại
Trang 2nào ?
- Hs :TL- Chiếu ảnh vịnh Hạ Long
- Gv hướng dẫn cách đọc cho hs :
Giọng hào hứng , sôi nỗi GV đọc
mẫu, gọi 2 em đọc
- Hs : đọc
- G:Hướng dẫn hs tìm hiểu các chú
thích khó ở SGK
- G:? XĐ thể thơ và bố cục bài thơ?
- H: XĐ
- G:?Theo em cảm hứng chủ đạo của
bài thơ là gì ? Dựa vào đâu em nhận ra
điều đó?
- Hs : TL
Gv mở rộng : Sau 1954 , MB xây dựng
CNXH Cuộc sống mới ở MB lúc này trở
thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác giả
như Tố Hữu , Tế Hanh, Nguyễn Khải …
Với Huy Cận đó là thời điểm đánh dấu sự
thay đổi trong sáng tác của ông
- HS Đọc 2 khổ thơ đầu
?Mở đầu bài thơ t/g tả cảnh gì?
cảnh đó đc mt ntn? (năng lực thưởng
thức văn học)
T/g sử dụng biện pháp NT gì để mt?
tác dụng?
- Hs : XĐ
-G:? Theo em cảnh biển về đêm có gì
đẹp? (Năng lực cảm thụ thẩm mĩ)
- H: TL- Cảnh rộng lớn, rực rỡ, vừa
đẹp, vừa lạ, vừa gần gũi, một sự liên
tưởng bằng biện pháp nhân hóa, so
sánh thú vị-> Vũ trụ như một ngôi nhà
lớn, màn đêm là cánh cửa khổng lồ,
những lượn sóng là then cửa
- Chiếu tranh đoàn thuyền ra khơi
sáng”
2 §äc
- Thể thơ: Tự do
3 Bố cục :
- 2 khổ đầu : Cảnh đoàn thuyền ra khơi
- 4 khổ tt : Cảnh đoàn thuyền trên biển
- khổ cuối : Cảnh đoàn thuyền trở về
II Đọc, hiểu văn bản
1 Cảm hứng chủ đạo :
- Kết hợp 2 nguồn cảm hứng chủ đạo : Cảm hứng về cuộc sống lao động và cảm hứng về thiên nhiên , vũ trụ
2 Bức tranh về thiên nhiên và lao động
a Cảnh thiên nhiên:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then đêm sập cửa
→ S/d h/a so sánh độc đáo, mới mẻ :Mặt trời như hòn lửa
- H/a hoán dụ, nhân hoá: Sóng cài then, đêm sập cửa
- S/d 2 vần trắc: lửa- cửa → Thời gian trôi nhanh, đột ngột, Không gian rộng lớn, yên tĩnh - thuận lợi ra khơi
=> Bức tranh hoàng hôn trên biển rất hùng vĩ
Trang 3V CỦNG CỐ, DẶN DÒ
1 Củng cố
- Cảm nhận về khổ thơ thứ 3, khổ cuối ?
2 Dặn dß
- Học thuộc lòng bài thơ, nắm nội dung , nghệ thuật
Làm BT1 phần luyện tập
+ Các biện pháp tu từ Từ tượng hình , tượng thanh
Trang 4Ngày soạn: 14/11/2020
Ngày giảng: 9B : 19 /11/2020
TiÕt 56 : VB-27
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ (T iÕp theo )
(Huy Cận)
I MỤC TIÊU :
1 Kiến Thức: - Những hiểu biết ban đầu về tác giả Huy Cận và hoàn
cảnh ra đời bài thơ
- Những xúc cảm của nhà thơ trước biển cả rộng lớn và cuộc sống lao
động của ngư dân trên biển
- Nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại, cách tạo dựng những hình ảnh tráng lệ,
lãng mạn
2 Kĩ năng: - Đọc - hiểu một bài thơ hiện đại.
- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ
- Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiênvà cuộc sống lao động của tác
giả được đề cập đến trong tác phẩm
3 Thái độ: - Xây dựng lòng yêu thiên nhiên ,yêu lao động, yêu đất
nước
II PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT
1 Phương pháp: Đọc diễn cảm, thảo luận nhóm, cảm thụ thơ.
2 Kĩ thuật: Động não, đặt câu hỏi.
III CHUẨN BỊ :
1 Giáo viên: Soạn giáo án, chân dung Huy Cận , tranh ảnh ( Nếu có )
2 Học sinh : Học bài, soạn bài
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng bài thơ Đoàn thuyền đánh cá.
Cảnh thiên nhiên được miêu tả như thế nào ?
3 Tổ chức các hoạt động
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY, TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
:?Em có cảm nhận gì về từ “Lại”? nó
có hàm ý gì? (năng lực thưởng thức văn
học)
? Em hiểu hình ảnh “câu hát căng
buồm” là như thế nào? t/g s/d biện
pháp NT gì? Tác dụng?(năng lực
thưởng thức văn học)
- H: Cảm nhận
- G:?Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi
trong không gian rộng lớn đó có ý
nghĩa gì ?
- Hs : nx
b Cảnh đoàn thuyền ra khơi:
- Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi Câu hát căng buồm cùng gió khơi
- S/d từ: Lại- Hoạt độngthường xuyên, hàng ngày
- H/a ẩn dụ: Câu hát căng buồm-> thơ mộng, lãng mạn, khoẻ khoắn
→Niềm vui , sự phấn khởi của người lao động trước cuộc sống mới, làm chủ c/s
Trang 5- G:?Nội dung câu hát thể hiện điều gì?
T/g sd biện pháp NT gì? Tác dụng?
Nhận xét NT đối lập giữa thiên nhiên
và con người? Qua đây em có nhận xét
gì về hình ảnh người lao động ?
- Hs : NX
- GV : Cuộc sống MB thời kì đầu tràn đầy
niềm vui, lạc quan Đó là nguồn động lực to
lớn trong công cuộc xây dựng CNXH ở VN
? Cảnh đoàn thuyền trên biển được
miêu tả qua những câu thơ nào ?
? H/a con người trước thiên nhiên được
miêu tả ntn?
- Hs :TL
? Hình ảnh con thuyền gắn liền với
những hình ảnh nào ? Ý nghĩa ?
- Hs : Trăng , mây , biển …Con thuyền kì
vĩ , rộng lớn
? Khổ thơ tiếp theo tác giả miêu tả
cảnh gì? Gợi cho em cảm xúc gì?
(Năng lực thưởng thức văn học)
? Những loại cá nào được tác giả liệt
kê trong bài thơ ?
- Hs :TL
?Em có nhận xét gì về vẻ đẹp các loài
cá ?
- GV : Hình ảnh các loài cá được sáng tạo
bằng liên tưởng tưởng tượng bay bổng từ sự
quan sát hiện thực Trí tưởng tượng đã nối
dài , chắp cánh cho hiện thực trở nên kì ảo ,
làm giàu thêm cái đẹp vốn có trong tự nhiên
? Trong cảnh đó hình ảnh người lao
động hiện lên như thế nào ?
- Hs :TL
? Cảnh kéo cá được miêu tả ntn?
- ND câu hát: s/d h/a so sánh, nhân hoá: Thể hiện ước mơ đánh được nhiều cá và sự giầu có của biển Đông
→ Người lao động được sáng tạo với cảm hứng lãng mạn mang niềm tin , vui trước cuộc sống mới
c Cảnh ĐT đánh cá trên biển
- Hình ảnh đoàn thuyền:
+ Lái gió với buồm trăng + Lướt giữa mây cao, biển bằng + Dò bụng biển
+ Dàn đan thế trận
- Trăng, gió, mây đã hoà nhập với con người
- H/s hoán dụ: Lái gió với buồm trăng, nhân hoá, phóng đại:-> Cuộc đánh cá như một trận chiến, trận chiến trên mặt trận lao động nhằm chinh phục thiên nhiên
→ ĐT tương ứng với vũ trụ bao la , thể hiện sự hoà nhập của những con người làm chủ thiên nhiên
- Hình ảnh loài cá
+ Cá nhụ cá chim, cá đé + cá song lấp lánh , quẫy trăng vàng choé
+ Vẫy bạc đuôi vàng loé rạng đông
- H/a liệt kê, nhân hoá
- NT phối sắc đặc biệt, tài tình
→ Vẻ đẹp rực rỡ lung linh huyền ảo của
cá loài cá
=> Ca ngợi biển thanh bình, giầu có Biển
là kho hải sản phong phú
- Cảnh kéo cá :
+ hát gọi cá vào + Kéo xoăn tay chùm cá nặng
→ S/d Bút pháp lãng mạn sức tưởng tượng
Trang 6- Hs : Vừa làm vừa hát: Công việc lao
động nặng nhọc , vất vả đã trở thành bài ca
niềm vui , nhịp nhàng cùng thiên nhiên
? Qua đó em có cảm nhận gì về công
việc của người lao động ?
- Hs :Biến công việc nặng nhọc thành
niềm vui, lòng yêu đời chan chứa
?Nhận xét về giọng điệu , bút pháp của
đoạn thơ ?
- Hs giọng điệu âm hưởng sôi nối
?Cảnh đoàn thuyền trở về được miêu
tả bằng những chi tiết nào?
- H: trình bày
- Gv nhận xét bổ sung
? Vẫn như câu hát ở phần mở đầu,
nhưng ý thơ có gì khác?
Hs: Trở về trong không khí vui tươi,
khẩn trương của niềm vui thắng lợi
? T/g s/d biện pháp Nt gì để mt? Tác
dụng?
- H: H/a ẩn dụ:
- Gv : Mở đầu bài thơ là hình ảnh “Mặt
trời xuống biển ”và kết thúc “Mặt trời đội
biển” Thiên nhiên và con người đã hoàn
thành nhiệm vụ của mình
Hoạt động 3: khái quát
?Nhận xét về nét đặc sắc của bài thơ
- Hs : Sáng tạo liên tưởng độc đáo
- Hs : Đọc
phong phú, giọng điệu âm hưởng sôi nối - Biến công việc nặng nhọc thành niềm vui, lòng yêu đời chan chứa
- S/d bút pháp tả thực: Kéo xoăn tay, khoẻ
khoắn
- H/a ẩn dụ: vẩy bạc, đuôi vàng -> h/a đẹp, lãng mạn, giầu có
→ Niềm say sưa , hào hứng và ước muốn hoà hợp, chinh phục thiên nhiên bằng lao động
d Cảnh đoàn thuyền trở về
- Thời gian : Bình minh “MT đội biển”
- Không gian :
+ Câu hát căng buồm + Thuyền chạy đua + Mắt cá huy hoàng
- H/a ẩn dụ: Câu hát căng buồm” đc lặp lại
→ Trở về trong không khí vui tươi, khẩn trương của niềm vui thắng lợi
→ H/a nhân hoá, hoán dụ và cách nói khoa trương →Cảnh tượng Tn kì vĩ, con người phẩn khởi chạy đua cùng thời gian
-> Cuộc sống ấm no hạnh phúc của người dân vùng biển
III Tổng kết :
1 ND: XD h/a lãng mạn, bằng trí tưởng tượng phong phú, âm hưởng khoẻ khoắn, hoà hùng Bay bổng
2 NT: S/d khéo léo các biện pháp Nt đặc sắc
*Ghi nhớ ở SGK
V CỦNG CỐ, DẶN DÒ
1 Củng cố
- Cảm nhận về khổ thơ thứ 3, khổ cuối ?
- Học thuộc lòng bài thơ, nắm nội dung , nghệ thuật
2 Dăn dò:
Làm BT1 phần luyện tập
Chuẩn bị : Từ tượng hình , tượng thanh Các biện pháp tu từ